fa
Feedback

فریب کلاهبرداران را نخورید! تل‌متریو این کانال‌ها را شناسایی و برچسب‌گذاری می‌کند 👉 برای مشاهده برچسب، اشتراک تهیه کنید 👈

Roopsir

Roopsir

رفتن به کانال در Telegram

प्रयास हमारा सफलता आपकी Download Gurugyan Classes App Link https://trjwj.on-app.in/app/home?orgCode=trjwj&referrer=utm_source=copy-link&utm_medium=tutor-app-referral Youtube channel link https://youtube.com/@gurugyan_classes?si=anJu2PMu59Ywc2qV

نمایش بیشتر
7 451
مشترکین
اطلاعاتی وجود ندارد24 ساعت
-287 روز
-14430 روز
جذب مشترکین
اکتبر '26
اکتبر '26
+4
در 0 کانال‌ها
سپتامبر '26
+3
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '26
+17
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '26
+13
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '26
+4
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '26
+6
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '26
+6
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '26
+84
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '26
+8
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '26
+29
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '25
+27
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '25
+27
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '25
+18
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '25
+4
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '25
+4
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '25
+9
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '25
+12
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '25
+11
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '25
+33
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '25
+95
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '25
+12
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '25
+163
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '24
+56
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '24
+4
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '24
+16
در 1 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '24
+17
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '24
+7
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '24
+35
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '24
+28
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '24
+12
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '24
+23
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '24
+21
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '24
+22
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '24
+37
در 1 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '23
+54
در 1 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '23
+219
در 1 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '23
+105
در 5 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '23
+501
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '23
+161
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '23
+123
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '23
+42
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '23
+225
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '23
+154
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '23
+617
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '23
+876
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '23
+345
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '22
+241
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '22
+119
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '22
+200
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '22
+200
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '22
+149
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '22
+306
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '22
+302
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '22
+198
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '22
+96
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '22
+130
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '22
+138
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '22
+706
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '21
+730
در 0 کانال‌ها
Get PRO
نوامبر '21
+270
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اکتبر '21
+523
در 0 کانال‌ها
Get PRO
سپتامبر '21
+418
در 0 کانال‌ها
Get PRO
اوت '21
+733
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئیه '21
+844
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژوئن '21
+309
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مه '21
+412
در 0 کانال‌ها
Get PRO
آوریل '21
+104
در 0 کانال‌ها
Get PRO
مارس '21
+318
در 0 کانال‌ها
Get PRO
فوریه '21
+741
در 0 کانال‌ها
Get PRO
ژانویه '21
+1 079
در 0 کانال‌ها
Get PRO
دسامبر '20
+5 904
در 0 کانال‌ها
تاریخ
رشد مشترکین
اشارات
کانال‌ها
09 اکتبر0
08 اکتبر0
07 اکتبر0
06 اکتبر+2
05 اکتبر0
04 اکتبر0
03 اکتبر+1
02 اکتبر+1
01 اکتبر0
پست‌های کانال
photo content

2
HINDI EXAM POINTER.pdf
443
3
MATHS -ROOPSIR Notes.pdf
619
4
LESSON_1मध्य_प्रदेश_सामान्य_परिचय.pdf
759
5
अमेरिका भारत का LPG का सबसे बड़ा आपूर्तिकर्ता बन गया है। जुलाई 2026 में बेरोजगारी दर 5.1%, शहरी बेरोजगारी दर 6.7%, ग्रामीण बेरोजगारी दर 4.5%, श्रम बल भागीदारी दर 55.4% हो गई है। IMF के अनुसार चीन 2026 में सबसे ज्यादा विदेशी रिजर्व भंडार वाला देश बन गया है। सिक्किम भारत के प्रति व्यक्ति आय की रैंकिंग में सबसे ऊपर है। उज्बेकिस्तान न्यू डेवलपमेंट बैंक (NDB) में शामिल होने वाला 10वां सदस्य और पहला मध्य एशियाई देश बन गया है। भारत अमेरिका को पछाड़कर दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा सौर ऊर्जा विकास बाजार बन गया है। भारत को पछाड़कर ताइवान 5वां सबसे बड़ा शेयर मार्केट बन गया है। सर्वम एआई भारत का 130वां यूनिकॉर्न कंपनी बना। गार्डन रीच शिपबिल्डर्स एंड इंजीनियर्स लिमिटेड 29वीं नवरत्न कंपनी बनी। .भारत दुनिया का दूसरा सबसे बड़ा जलीय जीव उत्पादक देश बना। थोक मूल्य सूचकांक (WPI) का नया आधार वर्ष 2022-23 किया गया है। व्यापार सूचकांकों का आधार वर्ष बदलकर 2022-23 किया गया। जीडीपी इंडेक्स base ईयर 2022-23 औद्योगिक सूचकांक बेस ईयर 2022-23 उपभोक्ता मूल सूचकांक 2024 सेवा सूचकांक 2024 CAG के रिपोर्ट के अनुसार वित्त वर्ष 2025 में मेघालय राज्य ने सबसे अधिक राजकोषीय घाटा दर्ज किया है। वित्तीय वर्ष 2025-26 के दौरान भारत को श्रमिकों के प्रेषण (Remit-tances) के रूप में 110.47 अरब डॉलर की राशि प्राप्त हुई है। दुनिया का सबसे अधिक प्रेषण प्राप्त करने वाला देश भारत बन गया है। भारत स्टील का दूसरा सबसे बड़ा उत्पादक देश बना। तमिलनाडु सर्वाधिक समुद्री मछली का उत्पादन करने वाला राज्य बना। GDP रैंकिंग में भारत छठे स्थान पर पहुँचा। (प्रथम अमेरिका, दूसरा-चीन) वित्त वर्ष 2025-26 में भारत को वैश्विक स्तर पर पेटेंट दाखिल करने में छठा स्थान पर रखा गया है। बेंगलुरू जल आपूर्ति और सीवरेज बोर्ड (BWSSB) ने वैश्विक ISO 50001 ऊर्जा प्रबंधन प्रमाणन हासिल किया। भारत दुनिया का तीसरा सबसे बड़ा इलेक्ट्रोनिक निर्यातक देश बना। RBI ने भारत का दूसरा सुरक्षित डाटा संग्रह सेंटर ओडिशा में लांच किया है।
752
6
+2
بدون متن...
528
7
بدون متن...
619
8
05 September 2026 Current Affairs in Hindi & English आज का सुविचार आपके सपनों का भविष्य उन्हीं कदमों से बनेगा जो आप आज उठाते हैं। ➼ संजय जायसवाल को Foreign Contribution (Regulation) Amendment Bill (FCRA) के लिए गठित Joint Parliamentary Committee (JPC) का अध्यक्ष नियुक्त किया गया है। Sanjay Jaiswal has been appointed as the chairperson of the Joint Parliamentary Committee (JPC) constituted for the FCRA Amendment Bill. ➼ शुचिता सोनालिका को Canada-India Business Council (C-IBC) की पहली Chief Operating Officer (COO) नियुक्त किया गया है। Shuchita Sonalika has been appointed as the first Chief Operating Officer (COO) of the Canada-India Business Council (C-IBC). ➼ Nancy Grace Roman Space Telescope को NASA ने डार्क एनर्जी, डार्क मैटर और एक्सोप्लैनेट्स के अध्ययन के लिए लॉन्च किया है। NASA launched the Nancy Grace Roman Space Telescope to study dark energy, dark matter and exoplanets from the Sun-Earth L2 point. ➼ भारत का पहला Center for Advanced Bladder Diagnostics Safdarjung Hospital, New Delhi में शुरू किया गया है। India’s first Center for Advanced Bladder Diagnostics was launched at Safdarjung Hospital, New Delhi. ➼ बिहार और झारखंड के बीच सोन नदी के जल बंटवारे को लेकर 25 साल पुराना विवाद सितंबर 2026 में सुलझा लिया गया। The 25-year-old dispute over Sone River water sharing between Bihar and Jharkhand was resolved in September 2026. ➼ CAQM ने पंजाब और हरियाणा में पराली जलाने की घटनाओं की निगरानी और ग्राउंड-ट्रूथिंग के लिए ISRO के साथ साझेदारी की है। CAQM partnered with ISRO for accurate monitoring and ground-truthing of stubble burning incidents in Punjab and Haryana. ➼ स्मृति मंधाना ने मिताली राज को पीछे छोड़कर महिला अंतरराष्ट्रीय क्रिकेट में सभी प्रारूपों में सर्वाधिक रन बनाने वाली बल्लेबाज का रिकॉर्ड बनाया। Smriti Mandhana surpassed Mithali Raj to become the highest run-scorer across all formats in women’s international cricket. ➼ 21वीं National Youth Athletics Championship का आयोजन लुधियाना, पंजाब में किया गया। The 21st National Youth Athletics Championship was held in Ludhiana, Punjab. ➼ मुख्य न्यायाधीश सूर्यकांत ने सितंबर 2026 में भारत के सर्वोच्च न्यायालय द्वारा आयोजित BRICS Chief Justices Forum की अध्यक्षता की। Chief Justice Surya Kant chaired the BRICS Chief Justices Forum organized by the Supreme Court of India in September 2026. ➼ बेल्जियम के प्रधानमंत्री Bart De Wever ने सितंबर 2026 में भारत का दौरा किया, जो दो दशकों में उस देश के प्रधानमंत्री की पहली आधिकारिक भारत यात्रा थी। Belgian Prime Minister Bart De Wever visited India in September 2026, marking the first official visit by a Belgian Prime Minister in two decades. ➼ उत्तर प्रदेश 38.8 मिलियन मीट्रिक टन उत्पादन और राष्ट्रीय दुग्ध उत्पादन में 16% हिस्सेदारी के साथ भारत का शीर्ष दुग्ध उत्पादक राज्य बन गया है। Uttar Pradesh became India’s top milk-producing state with 38.8 million metric tonnes and a 16% share of national milk production. ➼ WhatsApp (Meta) ने भारत में घरेलू बिलों के भुगतान की सुविधा के लिए Bharat Connect (BBPS) के साथ साझेदारी की है। WhatsApp (Meta) partnered with Bharat Connect (BBPS) to facilitate household bill payments in India. ➼ Shri Saptakoteshwar Temple Divar Island, Goa में स्थित है और हाल की पुरातात्विक खोजों के कारण चर्चा में रहा। The Shri Saptakoteshwar Temple is located on Divar Island, Goa, and was recently in the news due to archaeological discoveries. ➼ दिवंगत संगीतकार और गायक Gaurang Vyas मुख्य रूप से गुजराती संगीत और क्षेत्रीय सिनेमा से जुड़े थे। Veteran composer and singer Gaurang Vyas was primarily associated with Gujarati music and regional cinema. ➼ Japan Credit Rating Agency (JCR) ने 2026 में भारत की सॉवरेन रेटिंग को बढ़ाकर A- with Stable Outlook कर दिया। The Japan Credit Rating Agency (JCR) upgraded India’s sovereign rating to A- with a Stable Outlook in 2026.
740
9
03 September 2026 Current Affairs ➼ SCO 2027 Summit की मेजबानी पाकिस्तान करेगा। Pakistan will host the SCO Council of Heads of State Summit 2027. ➼ 69वां Commonwealth Parliamentary Conference (CPC) सितंबर 2026 में केप टाउन, दक्षिण अफ्रीका में आयोजित होगा। The 69th Commonwealth Parliamentary Conference (CPC) will be held in Cape Town, South Africa in September 2026. ➼ एयर वाइस मार्शल शक्ति शर्मा सशस्त्र बलों में गैर-चिकित्सा शाखा से एयर वाइस मार्शल रैंक प्राप्त करने वाली पहली महिला अधिकारी बनीं। Air Vice Marshal Shakti Sharma became the first woman officer from a non-medical branch in the Armed Forces to attain the rank of Air Vice Marshal. ➼ REC Limited (REC Foundation) को खेल विकास और समावेशन के लिए GEEF Global CSR Award 2026 से सम्मानित किया गया। REC Limited (REC Foundation) received the GEEF Global CSR Award 2026 for sports development and inclusion. ➼ Hindustan Shipyard Limited (HSL), Visakhapatnam ने INS Nistar और INS Nipun Diving Support Vessels का स्वदेशी निर्माण किया। Hindustan Shipyard Limited (HSL), Visakhapatnam indigenously built the Diving Support Vessels INS Nistar and INS Nipun. ➼ Semicon 2.0 कार्यक्रम के लिए केंद्र सरकार ने ₹1.27 लाख करोड़ का कुल वित्तीय परिव्यय स्वीकृत किया है। The Central Government has approved a total financial outlay of ₹1.27 lakh crore for the Semicon 2.0 programme. ➼ Araticum Initiative ब्राजील के Cerrado Savanna बायोम में 2030 तक 20 लाख हेक्टेयर से अधिक भूमि बहाल करने से संबंधित है। The Araticum Initiative is related to Brazil’s Cerrado Savanna biome and aims to restore over 2 million hectares of land by 2030. ➼ मेट्टूर बांध कावेरी नदी पर निर्मित है और सांबा धान की खेती के लिए जल छोड़े जाने के कारण चर्चा में रहा। The Mettur Dam is built on the Cauvery River and was recently in the news for releasing water for Samba paddy cultivation. ➼ बगलीहार जलविद्युत परियोजना चेनाब नदी पर स्थित है और सिंधु जल संधि मध्यस्थता के संबंध में चर्चा में रही। The Baglihar Hydroelectric Project is located on the Chenab River and was recently in the news regarding Indus Water Treaty mediation. ➼ हरियाणा विधानसभा ने एक वैधानिक State Minorities Commission स्थापित करने के लिए विधेयक पारित किया। The Haryana Legislative Assembly passed a bill to establish a statutory State Minorities Commission. ➼ IRDAI ने सभी बीमा पॉलिसियों, दावों और एजेंटों को एक मंच पर लाने के लिए Public Insurance Registry (PIR) डिजिटल प्लेटफॉर्म प्रस्तावित किया है। IRDAI has proposed the Public Insurance Registry (PIR) digital platform to bring all insurance policies, claims and agents onto a single platform. ➼ टी. मृथिका (तमिलनाडु) ने लुधियाना में आयोजित National Youth Athletics Championships में महिलाओं की 100 मीटर दौड़ का स्वर्ण पदक जीता। T. Mrithika (Tamil Nadu) won the gold medal in the women’s 100 metres race at the National Youth Athletics Championships in Ludhiana. ➼ लगभग 1700 वर्ष पुराना गुप्तकालीन शिलाफलक भगवान बलराम के जन्म के दृश्यों को दर्शाता हुआ एरण, मध्य प्रदेश से खोजा गया। An approximately 1,700-year-old Gupta-era stone panel depicting the birth scenes of Lord Balarama was discovered at Eran, Madhya Pradesh. ➼ सरदार वल्लभभाई पटेल अंतर्राष्ट्रीय हवाई अड्डा, अहमदाबाद देश का तीसरा ‘Spoke’ airport बन गया, जहां से Hub and Spoke international flight operation शुरू हुआ। Sardar Vallabhbhai Patel International Airport, Ahmedabad became the country’s third ‘Spoke’ airport under the Hub and Spoke international flight framework. ➼ Maggie Haberman और Jonathan Swan ‘Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump’ पुस्तक के लेखक हैं। Maggie Haberman and Jonathan Swan are the authors of ‘Regime Change: Inside the Imperial Presidency of Donald Trump’.
562
10
بدون متن...
609
11
स्वामी दयानंद सरस्वती का जन्म 12 फरवरी 1824 को टंकारा (वर्तमान गुजरात) में हुआ। उनका मूल नाम मूलशंकर था। वे 19वीं शताब्दी के महान समाज एवं धर्म सुधारक थे। उन्होंने 1875 में मुंबई में आर्य समाज की स्थापना की और भारतीय समाज में वैदिक धर्म, शिक्षा तथा सामाजिक सुधारों का व्यापक प्रचार किया। स्वामी दयानंद सरस्वती के प्रमुख विचार "वेदों की ओर लौटो" (Back to the Vedas) का संदेश दिया। मूर्ति पूजा, अंधविश्वास, कर्मकांड एवं रूढ़ियों का विरोध किया। एकेश्वरवाद का समर्थन किया। स्त्री शिक्षा एवं महिला अधिकारों का समर्थन किया। बाल विवाह का विरोध तथा विधवा विवाह का समर्थन किया। जाति व्यवस्था का आधार जन्म नहीं, बल्कि कर्म माना। शिक्षा के प्रसार और राष्ट्रीय चेतना पर बल दिया। आर्य समाज के उद्देश्य वैदिक धर्म का प्रचार-प्रसार। सामाजिक कुरीतियों का उन्मूलन। स्त्री शिक्षा एवं समानता को बढ़ावा। छुआछूत एवं जातिगत भेदभाव का विरोध। राष्ट्रीय भावना एवं स्वदेशी विचारों का विकास। प्रमुख ग्रंथ सत्यार्थ प्रकाश (1875) ऋग्वेदादि भाष्य भूमिका वेद भाष्य योगदान भारतीय समाज में सामाजिक एवं धार्मिक सुधारों को गति दी। आधुनिक शिक्षा के प्रसार में योगदान दिया। राष्ट्रवाद और स्वाभिमान की भावना को प्रोत्साहित किया। आर्य समाज के माध्यम से शिक्षा संस्थानों की स्थापना का मार्ग प्रशस्त किया। आलोचनाएँ अन्य धर्मों की उनकी आलोचना विवाद का विषय बनी। वेदों की उनकी व्याख्या से सभी विद्वान सहमत नहीं थे। निष्कर्ष स्वामी दयानंद सरस्वती ने भारतीय समाज को अंधविश्वास, सामाजिक कुरीतियों और रूढ़िवादिता से मुक्त करने का प्रयास किया। उनके विचारों ने भारतीय पुनर्जागरण, समाज सुधार और राष्ट्रीय आंदोलन को नई दिशा प्रदान की
568
12
भारतीय पुनर्जागरण के प्रमुख कारण 1. पाश्चात्य शिक्षा का प्रभाव अंग्रेजी शिक्षा के प्रसार से तर्क, विज्ञान, लोकतंत्र और मानवाधिकार जैसे आधुनिक विचारों का विकास हुआ। शिक्षित मध्यम वर्ग का उदय हुआ। 2. अंग्रेजी शासन का प्रभाव ब्रिटिश प्रशासन ने भारत को एक राजनीतिक इकाई के रूप में संगठित किया। नई न्याय व्यवस्था, संचार और प्रशासनिक सुधारों ने परिवर्तन की प्रक्रिया को गति दी। 3. ईसाई मिशनरियों की गतिविधियाँ मिशनरियों ने भारतीय समाज की कुरीतियों की आलोचना की। इससे भारतीय समाज सुधारकों ने अपने धर्म और संस्कृति का पुनर्मूल्यांकन किया। 4. मुद्रण कला एवं प्रेस का विकास समाचार-पत्रों और पत्रिकाओं के माध्यम से नए विचारों का व्यापक प्रचार हुआ। सामाजिक एवं राजनीतिक चेतना का विकास हुआ। 5. सामाजिक एवं धार्मिक कुरीतियाँ सती प्रथा, बाल विवाह, जाति-भेद, अस्पृश्यता, पर्दा प्रथा जैसी बुराइयों के विरुद्ध सुधार आंदोलनों की शुरुआत हुई। 6. प्राचीन भारतीय संस्कृति का पुनः अध्ययन संस्कृत ग्रंथों, वेदों और उपनिषदों के अध्ययन से भारतीयों में अपनी सांस्कृतिक विरासत के प्रति गौरव की भावना जागृत हुई। 7. समाज सुधारकों का योगदान राजा राममोहन राय, ईश्वरचंद्र विद्यासागर, स्वामी दयानंद सरस्वती, स्वामी विवेकानंद आदि ने समाज सुधार और जागृति में महत्वपूर्ण योगदान दिया। 8. यातायात एवं संचार का विकास रेल, डाक, तार और सड़कों के विकास से विचारों का आदान-प्रदान बढ़ा। विभिन्न क्षेत्रों के लोगों में संपर्क और राष्ट्रीय चेतना का विस्तार हुआ। भारतीय पुनर्जागरण का प्रभाव सामाजिक एवं धार्मिक सुधार आंदोलनों को गति मिली। महिलाओं की शिक्षा और अधिकारों को बढ़ावा मिला। राष्ट्रीय चेतना एवं राष्ट्रवाद का विकास हुआ। आधुनिक शिक्षा और वैज्ञानिक दृष्टिकोण का प्रसार हुआ। निष्कर्ष भारतीय पुनर्जागरण ने भारतीय समाज को अंधविश्वास, रूढ़ियों और सामाजिक कुरीतियों से बाहर निकालकर आधुनिकता, तर्कशीलता और राष्ट्रीय चेतना की ओर अग्रसर किया। यही जागरण आगे चलकर भारतीय स्वतंत्रता आंदोलन की वैचारिक आधारशिला बना।
454
13
1857 की क्रांति का महत्व 1. प्रथम व्यापक राष्ट्रीय विद्रोह पहली बार सैनिकों, किसानों, जमींदारों, शासकों और आम जनता ने मिलकर अंग्रेजों का विरोध किया। इसने राष्ट्रीय एकता की भावना को बल दिया। 2. राष्ट्रीय चेतना का विकास भारतीयों में स्वतंत्रता, स्वाभिमान और राष्ट्रवाद की भावना का विस्तार हुआ। आगे के राष्ट्रीय आंदोलनों को प्रेरणा मिली। 3. कंपनी शासन का अंत भारत शासन अधिनियम 1858 द्वारा ईस्ट इंडिया कंपनी का शासन समाप्त हुआ। भारत का शासन सीधे ब्रिटिश क्राउन के अधीन आ गया। 4. प्रशासनिक एवं सैन्य सुधार सेना का पुनर्गठन किया गया। प्रशासनिक ढाँचे में परिवर्तन हुए तथा ब्रिटिश सरकार अधिक सतर्क हुई। 5. रियासतों के प्रति नई नीति ब्रिटिश सरकार ने देशी रियासतों के साथ अपेक्षाकृत उदार नीति अपनाई। विलय की नीति (Doctrine of Lapse) को व्यावहारिक रूप से समाप्त कर दिया गया। 6. स्वतंत्रता आंदोलन की आधारशिला 1857 की क्रांति ने आगे के आंदोलनों—असहयोग, सविनय अवज्ञा और भारत छोड़ो आंदोलन—के लिए प्रेरणा और आधार प्रदान किया। 7. औपनिवेशिक नीतियों में परिवर्तन अंग्रेजों ने धर्म और सामाजिक मामलों में अपेक्षाकृत सावधानी बरतनी शुरू की। प्रशासन में भारतीयों की सीमित भागीदारी बढ़ाने का प्रयास किया गया। इतिहासकारों की राय वी. डी. सावरकर ने इसे "भारत का प्रथम स्वतंत्रता संग्राम" कहा। आर. सी. मजूमदार ने इसे मुख्यतः सैनिक विद्रोह माना, जो बाद में व्यापक रूप ले गया। निष्कर्ष 1857 की क्रांति भले ही तत्कालीन उद्देश्य प्राप्त न कर सकी, लेकिन इसने भारतीय राष्ट्रवाद को नई दिशा दी, अंग्रेजी शासन की कमजोरियों को उजागर किया और स्वतंत्रता संग्राम की मजबूत नींव रखी। इसलिए भारतीय इतिहास में इसका अत्यंत महत्वपूर्ण स्थान है।
241
14
1857 की क्रांति के प्रमुख परिणाम 1. कंपनी शासन का अंत भारत शासन अधिनियम 1858 के तहत ईस्ट इंडिया कंपनी का शासन समाप्त कर दिया गया। भारत का शासन सीधे ब्रिटिश क्राउन (ब्रिटिश सम्राट) के अधीन आ गया। 2. गवर्नर-जनरल अब वायसराय बना भारत में गवर्नर-जनरल को वायसराय का पद दिया गया। लॉर्ड कैनिंग भारत के प्रथम वायसराय बने। 3. महारानी की घोषणा (1858) महारानी विक्टोरिया की घोषणा में: भारतीयों के धर्म में हस्तक्षेप न करने का आश्वासन दिया गया। भारतीय रियासतों की सुरक्षा का वचन दिया गया। सरकारी सेवाओं में समान अवसर का सिद्धांत घोषित किया गया। 4. सेना का पुनर्गठन भारतीय और अंग्रेज सैनिकों का अनुपात बदला गया। तोपखाने जैसे महत्वपूर्ण विभाग अंग्रेजों के नियंत्रण में रखे गए। "फूट डालो और राज करो" की नीति को अधिक व्यवस्थित रूप से अपनाया गया। 5. रियासतों की नीति में परिवर्तन विलय की नीति (Doctrine of Lapse) को व्यावहारिक रूप से समाप्त कर दिया गया। देशी रियासतों के प्रति अपेक्षाकृत उदार नीति अपनाई गई। 6. प्रशासनिक परिवर्तन प्रशासन को अधिक केंद्रीकृत बनाया गया। भारतीय प्रशासन पर ब्रिटिश नियंत्रण और अधिक मजबूत हुआ। 7. राष्ट्रीय चेतना का विकास भारतीयों में राष्ट्रीय एकता और स्वतंत्रता की भावना मजबूत हुई। आगे चलकर राष्ट्रीय आंदोलन को नई दिशा मिली। 1885 में भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस की स्थापना जैसी घटनाओं के लिए अनुकूल वातावरण बना। 8. आर्थिक प्रभाव ब्रिटिश सरकार ने भारत के संसाधनों का दोहन और बढ़ा दिया। सेना एवं प्रशासन पर खर्च बढ़ने से भारतीय अर्थव्यवस्था पर अतिरिक्त बोझ पड़ा। सकारात्मक एवं नकारात्मक परिणाम सकारात्मक राष्ट्रीय चेतना का विकास। कंपनी शासन का अंत। प्रशासनिक सुधारों की शुरुआत। नकारात्मक ब्रिटिश दमन और कठोर हो गया। सांप्रदायिक एवं जातीय विभाजन की नीति को बढ़ावा मिला। भारतीयों पर आर्थिक बोझ बढ़ा। निष्कर्ष 1857 की क्रांति तत्कालीन उद्देश्य में सफल नहीं हुई, किंतु इसने ब्रिटिश शासन की नीतियों में बड़े परिवर्तन किए और भारतीय राष्ट्रीय आंदोलन की मजबूत आधारशिला रखी। इसी कारण इसे भारतीय स्वतंत्रता संग्राम का एक महत्वपूर्ण मोड़ माना जाता है।
246
15
#Gurugyan classes 🔳उत्तर प्रदेश के शीर्ष पांच सबसे अधिक आबादी वाले जिले ◼️प्रयागराज ◼️मुरादाबाद ◼️गाजियाबाद ◼️आजमगढ़ ◼️लखनऊ #roopsir
311
16
#Gurugyan classes 🔳प्रारूप समिति एवं इसके सदस्य ◼️गठन- 29 अगस्त 1947 ◼️ इसमें 7 सदस्य थे ▪️डॉ बी आर अंबेडकर (अध्यक्ष ) ▪️गोपाल स्वामी आयंगर ▪️अल्लादी कृष्ण स्वामी अय्यर ▪️डॉक्टर के एम मुंशी ▪️सैयद मोहम्मद सादुल्लाह ▪️एन. माधवराव ▪️ टी टी कृष्णमचारी #roopsir
350
17
#Gurugyan classes 🔳उत्तर प्रदेश के राज्य चिन्ह ◼️ राज्य प्रतीक- गंगा यमुना संगम ,मछली की एक जोड़ी, धनुष -तीर ◼️राज्य वृक्ष- अशोक ◼️ राज्य पशु- बारहसिंगा ◼️राज्य पक्षी -सारस क्रेन ◼️राज्य खेल- हॉकी ◼️राज्य पुष्प- पलाश/टेसु(जंगल की आग) #roopsir
437
18
#Gurugyan classes # 🔳उत्तर प्रदेश में कला और शिल्प संस्थान ◼️ कला एवं शिल्प महाविद्यालय ,1911 (लखनऊ) ◼️भारतीय ललित कला परिषद ,1920(वाराणसी) ◼️लखनऊ नगर निगम आर्ट गैलरी ,1949 ◼️भारत कला भवन, 1920 (वाराणसी) ◼️ राज्य ललित कला अकादमी, 1962 (लखनऊ) #roopsir#
450
19
Telegram group for notes link https://t.me/EducatorROOPSIR+6
Telegram group for notes link https://t.me/EducatorROOPSIR
1 137
20
+4
بدون متن...
751