خلیل الرحمن سعید

■ دکتر سعید الکملی سخن امروز را با یاد فقیه، محدث و عالم بزرگ مغربی، دانشمندی که 12 سال در مسند تدریس موطای امام مالک نشسته است، آغاز می‌کنیم. وی دکتر سعید الکملی، عالم پنجاه ساله‌ی مغربی و صاحب تالیفات و آثار صوتی و تصویری برجسته‌ی در حوزه‌ی فقه، ادب و علوم حدیث است. شیخِ ما در خوردسالی اجازه‌ی روایات بیست‌گانه‌ی قرآن‌کریم را از محضر علامه عبدالرحیم نابلسی از قرائای معروف مراکش صاحب گردید، و سپس در همان آوان جوانی متون مختلفی را در عرصه‌ی ادب، فقه و حدیث، قرائات و منطق حفظ نمود و از محضر علمای معتمد و برجسته‌ی جهان اسلام، اجازه‌ی کتب ششگانه‌ی حدیث را دریافت کرد. همچنانی‌که در راستای طلب علم سفرهای متعددی به اکناف و اطراف جهان اسلام داشت و از محضر علمای چون شیخ سالم ولد عبدالودود و شیخ محمد الحسن الددو در موریتانیا اجازه‌ی روایات کتب حدیث را دریافت نمود، و نیز از محضر علمای ازهر شریف و علمای سعودی منجمله شیخ محمد الامین الشنقیطی اخذ اجازه و کسب علم نمود. شیخ دروس منهجی خویش را حسب مذهب مالکی و عقیده‌ی اشعری فرا گرفته است، و از مدافعان جدی تمذهب و پیروی از مذاهب چهارگانه است، ولی با این‌همه در مباحث اعتقادی تا حد ممکن جانب احتیاط و مصلحت را درپیش می‌گیرد و از انتمای صریح خود به مذهب اشعری ذکری به میان نمی‌آورد. شیخ حفظه‌‌الله و رعاه به سبب صراحت‌گویی و تواضع خویش، معروف هر دیار است، و شخصیت موقر، تواضع سرشار و قوت استدلال ایشان زبانزد همه‌ی مجالس است. از وی آثار گراسنگ در حوزه‌ی اصول و ادب، اجتهاد و فقه به نشر رسیده، چنانکه بحث دکترای خویش را پیرامون اجتهاد معاصر تحریر نموده است. دکتر الکملی هم‌اکنون در کشور المغرب زندگی‌ می‌کند، و در عین حالی که استاد مراکز علمی و دانشگاهی است، از دروس عامه‌ی وی در مساجد مختلف، هزاران انسان مستفید می‌گردد. الله از وی راضی باشد، و وی را در خدمت اسلام و مسلمین توفیق مزید نصیب نماید.

● آیا می‌توان علوم شرعی را از کتاب‌ها فرا گرفت؟! شکی نیست که بهترین و کامل‌ترین طریقه‌ی فراگیری علوم، طریقه‌ی مشافهه و اخذ علم از علما و زانو زدن در برابر اهل علم است. چنانچه این روش معمول اصحاب و تابعین و علمای سلف بوده است. اما اخذ علم از کتب نیز صورت‌های دارد که باید به آن توجه شود: یکم: پر واضح است که کلید‌های هر علم در دست علما است، بناء فراگیری مقدمات علوم از محضر متخصصین و اهل علم ضرورتی غیر قابل انکار است و بلکه مستحیل است که انسان در رشته‌ی از رشته‌های شرعی بدون استاد و رهنما به پیش برود. در همین راستا امام نووی رحمة‌الله‌علیه فرموده است: "یک ساعت حضور در محضر شیخ و مربی حاذق، بهتر از مطالعه و حفظ چندین روزه است." المنهاج، ج.۱، ص ۴۸ ثانیاً: اگر طالب علم در کنار بهر‌ه‌گیری از اساتید ماهر، به مطالعه و تحقیق توجه می‌کند و نسبت به محضر شیخ، بیشتر از کتاب‌ها بهره‌ می‌گیرد، لازم است تا چند نکته‌ی ذیل را مدنظر داشته باشد: ۱_باید توجه بیشتر به کتب امهات نماید، و در هر فن به آثار متقدمین و محققین رجوع کند. البته که شناسایی کتب امهات بدون مشوره‌ و توصیه‌ی استاد تقریباً ناممکن و محال می‌نماید. ۲_ باید تدرج در هر علم را مدنظر بگیرد، مثلاً در فقه احناف، طالب علم باید بداند که در نخست نور الایضاح درست و صحیح فهم شود، و سپس به قدوری، و الاختیار و کنز به ترتیب مراجعه گردد و از فراگیری دلایل احکام در این مرحله خود‌داری کرده و سپس بعد از هدایه‌، به فراگیری موطای امام محمد، جهت اخذ دلایل و فهم مبانی استدلال احناف بپردازد. ۳_ نباید به هیچ صورت در مراحل ابتدایی کتب اهل بدعت و گمراهی را منبع خود قرار دهد و در نتیجه توهم دانش، خود و دیگران را گمراه نماید. و الله المستعان #خلیل‌الرحمن‌سعید

بدون شک پروردگار شما رئوف و مهربان است. #راهیان_سعادت

نترس‌ و غمگین مباش، ما تُرا نجات خواهیم‌ داد. #راهیان_سعادت

قطعاً یاد خدا بزرگتر‌ و والاتر‌ است. #راهیان_سعادت

بی‌گمان‌ پرهیز‌گاران در باغ‌ها و چشمه‌سار‌ها بسر‌ می‌برند.‌ #راهیان_سعادت

اگر نفست تو را به سمت شهوت‌های حرام فرا خواند، با این آیه‌ با او گفتگو کن: (قل‌ اذالک‌ خیر‌ ام جنه‌ الخلد‌...) بگو آیا این بهتر است یا بهشت جاویدان که به متقیان وعده‌ داده‌ شده است؟

از پروردگار هر چه‌ بیشتر بخواهی، نزد او‌ گرامی‌تر می‌شوی و از تو خوشنود‌‌ می‌شود و دوستت‌ می‌دارد، اما از مخلوق‌ هر چه بیشتر بخواهی نزد‌ او کم‌ ارزش‌تر‌ و منفور‌تر می‌شوی. #راهیان‌_سعادت

به خود گفتم ای نفس! چنان قرآن بخوان، انگار آن را از الله می‌شنوی! #راهیان_سعادت

● نخستین کتابخانه‌ی عامه‌، ویژه‌ی بانوان ▪️مکان مناسب برای برگزاری کنفرانس‌ها و سیمینارهای علمی و تربیتی ▪️تلاش در راستای بلندرفتن ظرفیت معرفتی بانوان ▪️ ایجاد فضای سالم و درست مطالعه، تحقیق و پژوهش ▪️کتاب‌های ویژه‌ی متعلق به دنیای بانوان به زودی...

باید بلاانقطاع مبارزه کرد، وقتی شما اشتباهی‌ را از بین بردید، همیشه‌ افرادی‌ پیدا‌ می‌شوند‌ که می‌کوشند‌ آنرا‌ احیاء‌ کنند. #راهیان_سعادت‌

در مقابل تناب‌های دار، مامور اجرای حکم اعدام از وی می‌پرسد که به چی کسی شهید می‌‌گویند؟! استاد پاسخ می‌دهد: کسی که با فدا کردن جان خویش، نشان می‌دهد که شریعت خداوند بزرگتر و قیمتی‌تر از زندگی وی است. .. در چنین روزی استاد سیدقطب رحمة‌الله‌علیه بعدِ عمر از مجاهدت و تلاش شهید می‌شود؛ هرچند پیرامون میراث فکری وی سخن‌های بسیاری مطرح است، اما شکی نیست که شجاعت و جسارت شخصیتی، توانمندی فکری و معرفتی و برداشت ویژه‌ی قرآنی وی در جهان اسلام ممتاز و بی‌نظیر است. #رحمة‌الله‌علیه

بر حذر باش از این که جلوی مردم وانمود کنی که از الله می‌ترسی، در حالیکه قلبت‌ گنهکار است. #ادمین_صفحه

آنچه امروز در افکارت می‌گذرد، آینده‌ی تو را رقم می‌زند. #راهیان_سعادت

ای صاحبان قرآن! قرآن را تبدیل به کالایی‌ نکنید که با آن سود دنیا را بخواهید؛ دنیا را با دنیا بخواهید و آخرت را با آخرت. #راهیان_سعادت

#پرسش: آیا کوتاه کردن یا تراشیدن بر‌‌وت‌ها سنت است؟ آیا فضلیت هردو یک‌گونه است؟ #پاسخ: اهل علم در مورد کوتاه کردن و یا تراشیدن بروت‌‌ها اختلاف کرده‌اند. قول نخست، همان مذهب متقدم احناف، قول امام ابوحنیفه و صاحبین است که آنها تراشیدن (حلق) بروت‌ها را سنت می‌دانند و به ظاهر الفاظی که در این مورد وارد گردیده، استدلال می‌کنند. منجمله روایاتی چون "أَحْفُوا الشَّوَارِبَ، بروت‌ها را بتراشید"/ بخاری، و "أَنْهِكُوا الشَّوَاربَ، در کوتاه کردن بروت‌ها مبالغه نمایید" و "جُزُّوا الشَّوَارب، بروت‌ها را بتراشید"/ صحیح مسلم، استدلال کرده‌‌اند. چنانچه قول امام طحاوی نیز مفید همین رای است: "پس تمام آثار که ما روایت کردیم، دلالت بر تراشیدن بروت‌ها می‌کند و در این مورد اختلافی نیست، و ماحصل همه‌ی روایات اینست که حلق بهتر از کم نمودن است." شرح معانی آلاثار، ج.5، ص.320 اما رای متاخرین احناف و نیز بزرگانی چون صاحب بدائع الصنایع، امام علاءالدین کاسانی مبنی بر افضلیت کوتاه نمودن بروت‌ها و نه تراشیدن آنها است. در همین زمینه امام ابن عابدین از متاخرین احناف می‌فرماید: "علما در باب مسنون بودن کوتاه کردن و یا تراشیدن بروت‌ها اختلاف کرده‌اند، اما مشایخ ما کوتاه نمودن را ترجیح داده‌اند و صاحب بدائع نیز همین قول را درست گفته است." رجوع شود به: رد المحتار، ج.2، ص.550 بنابر قول امام مالک، امام شافعی و قول معتمد حنابله، کوتاه نمودن بروت‌ها مستحب بوده و حلق آن مکروه می‌باشد. آنها از روایت " الْفِطْرَةُ خَمْسٌ: الْخِتَانُ وَقَصُّ الشَّارِبِ و..؛ پنج‌چیز از جمله‌ی فطرت است، ختنه کردن و کوتاه کردن بروت‌ها" که روایت متفق علیه بخاری و مسلم است و نیز از روایت مغیرة بن شعبه "كَانَ شَارِبِي وَفَى – أي زاد - فَقَصَّهُ لِي – يعني النبي صلى الله عليه وسلم، بروت‌های من زیاد بود و رسول‌اکرم‌صلی‌الله‌علیه‌وسلم آن‌را برایم کوتاه نمود " استدلال نموده‌اند. تا جائیکه امام مالک در این مورد شدت به خرچ داده و فرموده‌اند: "لازم است کسانی که بروت‌های خود را می‌تراشند، را تنبیه نماییم" و بلکه فرمودند: "تراشیدن بروت‌ها بدعتی است که میان مردم ظاهر شده است." رجوع شود به: المنتقی شرح الموطا از ابوالولید الباجی رحمة الله علیه، ج.7، صفحه 266 در همین زمینه امامِ محدث و فقیه شافعی، امام نووی می‌فرماید: "قاعده‌ی اصلی اینست که بروت‌ها به اندازه‌ی کم شود تا اطراف لب‌ها معلوم گردد و از اصل تراشیده نشود." و امام بهوتی از علمای حنبلی مذهب فرمودند: "سنت همین است که بروت‌ها کم شود، تا جائیکه نزدیک به حلق گردد و تراشیده نشود." دقائق اولی النهی، ج.1، ص.45 از امام طبری و قاضی عیاض جواز حلق و قصر ثابت شده است. رجوع شود به زاد المعاد از ابن قیم جوزی، ج.1، ص.175 .. با جمع همه‌ی اقوال علما، شایسته است تا انسان میان تراشیدن و کوتاه کردن بروت‌ها جمع کند، به این صورت که اطراف لب‌ها را حلق نماید و اما همه‌ی بروت‌‌ را کوتاه نماید. چنانچه فقهای بزرگی چون زیلعی در تبیین الحقائق و صاحب کشف الفاظ بحر، به این رای داده است و نیز نووی از شوافع و ابن تیمیه از حنابله به این نظر بوده‌اند. والله اعلم