انجمن منطق ایران

از تناقض تا تصمیم: کاربست منطق‌های فراسازگار در آینده‌پژوهی جواد بیگی (پژوهشگر مستقل) چکیده یکی از چالش‌های اساسی آینده‌پژوهی، مواجهه با شواهد و ارزیابی‌های متناقضی است که در عین برخورداری از اهمیت تحلیلی، در فرایندهای متعارف تصمیم‌گیری و سناریونویسی ممکن است به حذف داده‌ها، تقلیل پیچیدگی مسئله یا دشواری در ارزیابی سازگاری گزینه‌های آینده بینجامند. مسئله اصلی این است که چگونه می‌توان بدون حذف شواهد متعارض، از ظرفیت اطلاعاتی آنها برای تحلیل وضعیت‌های آینده و پشتیبانی از تصمیم‌گیری بهره گرفت؟ این سخنرانی با تمرکز بر منطق‌های فراسازگار، به‌ویژه منطق فراسازگار شواهدی مشروح (Eτ​)، رویکردی را برای پاسخ به این مسئله صورت‌بندی می‌کند که در آن تناقض نه مانعی اجتناب‌ناپذیر برای استدلال، بلکه وضعیتی قابل بازنمایی و تحلیل است. نوآوری کاربردی این رویکرد، انتقال منطق فراسازگار از سطح بحث‌های نظری درباره تناقض به سطح تحلیل عملی شواهد و پشتیبانی از تصمیم‌گیری در آینده‌پژوهی است. در این چارچوب، شواهد موافق و مخالف یک گزاره حفظ می‌شوند و با استفاده از مقادیر نشانه‌دار، وضعیت معرفتی گزاره از حیث تأیید، رد، تعارض شواهد و فقدان شواهد کافی بررسی می‌شود. بدین‌ترتیب، به‌جای تحمیل سازگاری بر داده‌ها از طریق حذف شواهد ناسازگار، می‌توان ساختار تناقض‌ها را آشکار کرد، شدت و الگوی تعارض شواهد را ارزیابی کرد و نتایج این ارزیابی را در مقایسه و صورت‌بندی سناریوهای آینده به کار گرفت. این قابلیت می‌تواند زمینه طراحی فرایندی را فراهم آورد که در آن تناقض‌های موجود در ارزیابی خبرگان، روندهای محیطی و پیشران‌های تغییر، پیش از تبدیل‌شدن به مبنای تصمیم، به‌صورت نظام‌مند بررسی شوند. تلاش می شود مبانی منطقی این رویکرد و ترسیم مسیر عملیاتی‌کردن آن در سناریونویسی آینده‌پژوهانه بیان شود؛ مسیری که در آن حفظ اطلاعات متعارض، تحلیل وضعیت معرفتی شواهد و پرهیز از استنتاج ناموجه از تناقض، می‌توانند به توسعه ابزارهای تحلیلی برای تصمیم‌گیری در شرایط پیچیده و نامطمئن کمک کنند. بدین‌سان، پیشنهاد اصلی این است که به‌جای تلاش برای حذف تناقض از فرایند آینده‌پژوهی، می‌توان آن را به موضوعی برای تحلیل منطقی و منبعی بالقوه برای غنی‌سازی سناریوها تبدیل کرد. تاریخ: دوشنبه، ۲۷ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۶ الی ۱۷:۳۰ سخنرانی به صورت ترکیبی #حضوری_مجازی برگزار می‌شود. آدرس: تهران، خيابان حافظ، خیابان رشت، درب شمالی دانشگاه صنعتی امیر کبیر، دانشکده ریاضی و علوم کامپیوتر، گروه ریاضی محض، اتاق ۳۱۱ پیوند سخنرانی برخط (آنلاین) https://meet.google.com/cpj-mhhf-kyc @IranLogic