Lyrics Notes

دهه‌ی هفتاد بود و رفیقم بی‌ام‌و ۲۰۰۲ پدرش را بلند کرده بود و شش تا نوجوان پانزده، شانزده‌ساله چپیدیم توی آن و رفتیم دور‌دور! رفیقمان یک نوار سلکشن هایده و ابی و داریوش را داخل پخش گذاشت و هنوز ترانه‌ی هایده به نیمه نرسیده بود که یک پاترول بسیج (وسیله‌ی نقلیه‌ی یادگار کمیته) دستور توقف داد. همگی در همان لحظه متفق‌القول بودیم که ماشین را برای رانندگی بدون گواهینامه، توقیف خواهند کرد. برادر بسیجی اما نه‌ سلامی و نه علیکی، در سمت راننده را باز کرد و رفیقمان را خرکش به بیرون کشید و روی صندلی راننده نشست و نوار را از پخش بیرون آورد. داشبورد را هم باز کرد و چند نوار دیگر را هم برداشت و یک چک آب‌دار هم زیر گوش رفیقمان زد و انداختش توی پاترول. بعد همکارش پشت فرمان بی‌ام‌و نشست و همگی را به پایگاه مسجد منطقه بردند و در اتاقکی مثل بازداشتگاه انداختند. یکی از ما با تلفن آن‌جا با پدرش تماس گرفت و نیم ساعت بعد والدینمان آن‌جا بودند. ماشین را نگه داشتند و فرمی پر کردند و کارت کارمندی دو تا از والدین را گرو گرفتند تا فردایش برای ادای توضیحات به پایگاه برگردیم! فردای آن روز دادگاه صحرایی ما برگزار شد و هر کدام از ما را به جرم شنیدن موسیقی و ترانه به ده‌هزارتومان جریمه که آن زمان واقعا رقم کمی نبود محکوم کردند و بعد از پرداخت نقدی رهایمان کردند! هیچ کس هم از گواهینامه و سن‌وسالمان نپرسید! حالا پس از نزدیک به سی‌سال از آن ماجرا، «برادر-غلامی»، رییس همان پایگاه بسیج، اردوان روزبه، خبرنگار اپوزیسیون در امریکاست و هر روز در یکی از شبکه‌های خبری در حال تحلیل بلاهت حکومت در برخورد با مردم است و تلویزیون‌های اینترنتی در برنامه‌های موسیقی‌محور، چپ‌وراست همان ترانه‌های ممنوعه را با افتخار بازاجرا می‌کنند. به‌ویژه آن اجراهای جناب معین را که پر از کولاژ نماز ظهر و عصر و سجده و رکوع و عید فطر و قربان و روزه و کعبه و‌ مسجد و نقاره‌خانه است. نقطه‌ی عطف ماجرا اما برنامه‌های صداتو و کنسرتینو در فیلیمو و فیلم‌نت است که در فرخنده‌زادروز هایده، عنوان برنامه‌شان هم سطری از ترانه‌ی اجراشده توسط بانوست و نه‌تنها ترانه‌هایش را اجرا می‌کنند بلکه با نام‌بردن از هایده و‌ جایگاه رفیعش در موسیقی ایران و‌ جهان! بساط «ما هم از خودتونیم» را گشادتر می‌گسترند! انگارنه‌انگار که هنوز صدای زن در این مملکت ممنوع است و الیکاجان باید زمزمه‌هایش را همراه با لودگی، لابه‌لای آلودگی صوتی مداح همکارش و همهمه‌ی بی‌کلام ژوله پنهان کند! @LyricsNotes

«ما هم از خودتونیم به خدا» زنده‌باد هایده! زنده‌باد معین و شادمهر و عارف و ابی و حتی داریوش و گوگوش! @LyricsNotes

«اد شیرن» ترانه‌ای را با همراهی آهنگ‌سازی ایرانی ساخته است به نام «عزیزم». در کلام نسخه‌ی اولیه فقط همین کلمه‌ی عزیزم، فارسی است اما ظاهرا قرار است نسخه‌ای تمام ایرانی هم از این ترانه با همراهی خوانندگان فارسی‌زبان منتشر شود. این ترانه‌، نمونه‌ی شاخصی از تاثیر کاریزما و شهرت خواننده بر نقش ترانه در شکل‌دادن به ذائقه‌ی جمعی است. پیش‌بینی ساده این است که اثر نهایی هر چه باشد دست کم برای مدتی تبدیل به یک ترانه‌ی فراگیر خواهد شد. یعنی از همین حالا می‌دانیم که نقش کیفیت ادبی و فنی کلام این ترانه در هیت‌شدن آن چیزی نزدیک به هیچ است. با این حال شک نکنید که سراینده‌ی این کلام هم دست‌کم برای مدتی صاحب شهرت و اعتباری نسبی خواهد شد. اعتباری که هیچ ربطی به توانایی‌های ادبی و هنری او ندارد. البته نمونه‌ی چنین اتفاقاتی در ترانه‌ی فارسی کم نیست اما این مثال نقد و به‌روز را آوردم چون هر بار که به نمونه‌های دیگر از همین منظر اشاره‌ای می‌کردم رگ گردن فن‌های سرایندگان اعتباریافته از خواننده را نشان گرفته بودم. اعتبار ترانه‌ی فارسی با این‌که بیش از عمده‌ی زبان‌های دیگر متکی به کیفیت ادبی آن است اما این اتکا هم آن را از قاعده‌ی جهانی‌اش مستثنا نمی‌کند. خواننده‌های محبوب، جریان‌سازهای مسیر ادبی و هنری ترانه‌ها می‌شوند و این حقیقتی عریان است. حقیقتی که با توجه به آن بهتر می‌توان اوج و افول ترانه‌ی فارسی را تحلیل کرد. حتی اد شیرن هم ممکن است جریان تازه‌ای در ترانه‌ی فارسی خلق کند! اگر بخت یارش باشد و‌ کلامی متناسب به صدا و‌ موسیقی‌اش بپیوندد. @LyricsNotes