آموزش کاربردی تکنیکال

نگاه سیستمی به جای تقلیل‌گرایی جغرافیایی اخیرا دیدم خیلی‌ها برتری ما در تنگه هرمز رو فقط به برتری جغرافیایی ربط می‌دهند، به نظرم این نگاه و تحلیل دقیق نیست، من ماجرا رو اینطوری می‌بینیم: از منظر تفکر سیستمی، توانایی امروز ایران در مدیریت تنگه هرمز حاصل برهم‌کنش چندین مؤلفه در یک سیستم پیچیده است، نه صرفاً یک متغیر ایستا مثل «موقعیت جغرافیایی». جغرافیا در این سیستم نقش «زیرساخت فیزیکی» را ایفا می‌کند، اما بدون سایر حلقه‌ها از جمله فناوری، راهبرد، سازمان‌دهی، اراده سیاسی هرگز به یک «قابلیت عملیاتی» تبدیل نمی‌شود. به عبارت دیگر، جغرافیا شرط لازم است نه کافی. در سیستم دفاعی ما، سه حلقهٔ اصلی به هم متصل شده‌اند: توسعه فناوری موشکی و مین‌های دریایی، راهبرد «سلب دسترسی» و الگوی تعامل با تهدید که به نظرم کسینجر هم بهش بی توجه نبود، و ساختار نیروی دریایی مبتنی بر قایق‌های تندرو و جنگ نامتقارن به عنوان سازوکار اجرایی. این حلقه‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که در یک محیط باریک مثل تنگه هرمز، مزیت ناوگان عظیم متعارف امریکا را خنثی کنند. چنین طراحی‌ای حاصل دهه‌ها یادگیری و انطباق‌پذیری است احتمالا. از طرف دیگه، اگر جغرافیا به تنهایی تعیین‌کننده بود، در دورهٔ تسلط پرتغال و انگلیس بر جنوب ایران، نیروی ایرانی نیز می‌توانست تنگه را ببندد. اما در آن زمان سیستم دفاعی ایران فاقد سه حلقهٔ حیاتی بود: فناوری روز در برابر کشتی‌های جنگی پیشرفته اروپایی، یک راهبرد عملیاتی مشخص برای سلب دسترسی، و ارادهٔ متمرکز سیاسی برای سرمایه‌گذاری پایدار بر توان دریایی. در نتیجه، آن سیستم شکست خورد و تسلط خارجی‌ها ادامه یافت. این مقایسه تاریخی به نظرم ثابت می‌کند که متغیر جغرافیا به تنهایی ناتوان است. پس توانایی امروز حاصل تکامل سیستم است، بنابراین، آنچه امروز دیده می‌بینم یعنی توانایی ایران در اختلال اراده‌شده بر تردد تنگه، برآیند هم‌افزایی بین جغرافیا، فناوری، راهبرد هوشمند و اراده سیاسی است. هر یک از این مؤلفه‌ها بدون دیگری کارآمدی لازم را ندارند. البته من نمیتونم منکر این بشم که ما نتونستیم این برتری رو به دستاورد عملیاتی در فضای اقتصادی تبدیل کنیم و داریم باش هزینه فرصت نسبتا بالایی می‌پردازیم که بعدا خودش رو در جایی نشان خواهد داد. ارادتمند، فلفلانی @PeperoniAnalysis