بورس و ارز با رابینز (VIP)

✅ ‏اوکراین و هرمز ؛ دو گواهی برای پایان عصر سلاح انرژی ‏✍️ عبداله باباخانی ‏ 🔴در چند سال گذشته بارها نوشته‌ام که دوران استفاده از انرژی‌های فسیلی به‌عنوان یک سلاح تعیین‌کننده در جنگ‌ها به پایان رسیده است. نفت و گاز همچنان می‌توانند فشار اقتصادی ایجاد کنند، هزینه‌ها را افزایش دهند و بازارها را دچار نوسان کنند، اما دیگر قادر نیستند نتیجه یک جنگ یا منازعه بزرگ را تعیین کنند. حتی ارزش ژئوپلیتیکی این ابزار نیز سال‌به‌سال در حال کاهش است. ‏🔹روسیه نزدیک به چهار سال پیش با این تصور که می‌تواند از نفت و گاز به‌عنوان اهرم فشار علیه اروپا استفاده کند، جنگ اوکراین را آغاز کرد. اما در عمل نه‌تنها بازار سنتی انرژی خود در اروپا را از دست داد، بلکه برای حفظ صادرات به بازارهای آسیایی نیز با تخفیف‌های سنگین، محدودیت‌های مالی، مشکلات حمل‌ونقل و رقابت فزاینده روبه‌رو شد. ‏🔹نمونه دوم، بحران تنگه هرمز است. ایران با بستن مهم‌ترین گذرگاه انرژی جهان تلاش کرد شوکی بزرگ به بازار وارد کند و برخی پیش‌بینی‌ها از نفت ۲۰۰ تا ۳۰۰ دلاری سخن می‌گفتند. اما واقعیت بازار متفاوت بود. با وجود بسته ماندن حدود دو ماهه تنگه هرمز، میانگین قیمت نفت برنت در این دوره حدود ۱۰۲ دلار در هر بشکه ثبت شد؛ رقمی بسیار پایین‌تر از سناریوهای فاجعه‌بار اولیه. ‏🔹در مقابل، هزینه‌های اقتصادی، تجاری و لجستیکی این وضعیت برای ایران به‌مراتب سنگین‌تر از منافع احتمالی آن بود. ‏🔹افزون بر این، حتی پس از عبور کشتی‌های گرفتار شده، ظرفیت عملیاتی صادرات از مسیر هرمز نیز دیگر به سادگی به سطح پیشین بازنخواهد گشت. ‏🔹درس مشترک جنگ اوکراین و بحران هرمز روشن است: انرژی فسیلی دیگر یک «سلاح راهبردی تعیین‌کننده» نیست. همان‌گونه که در گذشته اسب، شمشیر و توپخانه جای خود را به فناوری‌های جدید دادند، نفت و گاز نیز به‌تدریج از فهرست ابزارهای مؤثر جنگی خارج می‌شوند. ‏🔹فراتر از آن، تحولات فناوری نشان می‌دهد که در دهه‌های آینده حتی بخشی از سامانه‌های نظامی متعارف از هواپیماهای سرنشین‌دار گرفته تا برخی موشک‌ها و پهپادها نیز جایگاه گذشته خود را از دست خواهند داد. سامانه‌های هوشمند، فناوری‌های لیزری، جنگ سایبری و هوش مصنوعی در حال تغییر ماهیت قدرت هستند. ‏🔹جنگ‌های آینده بیش از آنکه نبرد انسان‌ها در میدان‌های فیزیکی باشند، رقابت الگوریتم‌ها، داده‌ها و زیرساخت‌های دیجیتال خواهند بود. در این نبردها، هدف اصلی نه تصرف سرزمین، بلکه تضعیف توان اقتصادی، فناوری و مدیریتی رقباست. برندگان آینده کشورهایی خواهند بود که در هوش مصنوعی، پردازش داده، امنیت سایبری و نوآوری فناورانه سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ نه صرفاً کشورهایی که بر منابع نفت و گاز یا سلاح متعارف ماشینی تکیه دارند.