خودشناسی

فنا به معناى نابودى و نیستى است. نقطه مقابل بقا و ماندن است؛ مثلاً خداوند از مقوله بود و بقا است و سایر موجودات از مقوله نبود و فنا هستند. 🌱حدیث ما و من مگو با او یا تو در میان باشی یا او فنا در اصطلاح؛ به معناى خود را ندیدن و نیافتن است. البته نه به معناى ازخودبیگانگی، بلکه آدمى به دلیل حضور در ساحت قدسى پروردگار، خود را هیچ می‌بیند و از هر چه غیر خدا است، دل تهى مى‏کند. مقام فنا، از مقام‌های نهایی سیروسلوک است. این مقام مقامی است که در آن عارف با دستیابی به حق‌الیقین درمی‌یابد که در سراسر عالم جز حق نیست. او افعال و صفات و ذات خویش را هیچ می‌یابد و همه آن‌ها را در افعال و صفات و ذات حق‌تعالی فانی می‌یابد. 🌱ظن برده بودم به خود که من من بودم من جمله تو بودم و نمی‌دانستم ‌ (مولوی‌‌) عارف پس از سال‏ها رنج و تهذیب و مراقبه به مقام فنا دست‌یافته است، بنابراین، زوال و تغییر چیزى که با هزاران سختی و زحمت و در پرتو معرفت و رشد و تعالی روح طى شده، عادتاً و غالباً به سهولت انجام نمى‏گیرد و ثابت و ماندنى است. در مقام فنا، انسان خود و بندگى خود، تمایلات و تمنیات خود و جهان اطراف را در قبال حضرت حق هیچ می‌‏پندارد و فقط به خدا نظر دارد. اولیاى الهی هر چه مشاهده مى‏کنند حق است؛ خواه با واسطه یا بى واسطه. این واسطه گاه، همان اسماء و صفات الهی است که براى ارباب سلوک و معرفت، حتى این حجاب‏هاى نورى هم برطرف مى‏گردد: «خدایا کمال انقطاع به درگاهت را به من ببخش و دیده دل‌های ما را به تابش نظر خود روشن نما تا دیده‌های دل پرده‌های نور را بدرد و به سرچشمه عظمت و بزرگواری برسد.»‌ آرى این نهایت درجه فنا است که بعدازآن، انسان محو کلى مى‏شود و اضمحلال تام رخ مى‏دهد. اینجا است که با گوش حق مى‏شنود، با چشم حق مى‏بیند و به زبان حق نطق مى‏کند.(۱) ازآنجاکه بین انسان و خدا، جز گناه و خودبینى چیزى حایل نیست، تعلّق به غیر خدا حجاب محسوب مى‏شود و این حجاب‏هاى ظلمانى و سپس روحانی مانع از رسیدن به موطن حق مى‏شود. حال اگر هیچ گناه و حجاب و تعلقى نباشد و اصل توجه انسان به هستىِ خود، رخت بربندد، آنگاه شهود حق به‌طور محدود، ممکن گشته و پس از آن، مقام فنا حاصل مى‏شود. عارف در این مقام موجودات دیگر را نمی‌نگرد و صدای آن‌ها را هم نمی‌شنود و فقط مستقیماً صدا را از خود ذات اقدس خداوند می‌شنود و برای غیر خدا سهمی قائل نیست. نه این‌که کثرتی را ببیند و آنگاه بگوید این‌ها، آیینه‌دار جلال و جمال او هستند. در این مرحله هم همه اشیاء در جای خود محفوظ است و چیزی نابود نمی‌شود؛ اما عارف سالک به جایی رسیده است که جز خدا نمی‌بیند نه این‌که همه را می‌بیند ولی آیینه و آیت خدا می‌داند، بلکه غیر از خدا، هیچ‌کس را نمی‌بیند. رهروان_تنها صفحه ۲۱۱ @haghightx