آرشیوی برای همیشه
رفتن به کانال در Telegram
4 099
مشترکین
+224 ساعت
+487 روز
+7630 روز
در حال بارگیری داده...
کانالهای مشابه
ابر برچسبها
هیچ دادهای
مشکلی وجود دارد؟ لطفاً صفحه را تازه کنید یا با مدیر پشتیبانی ما تماس بگیرید.
اشارات ورودی و خروجی
---
---
---
---
---
---
جذب مشترکین
دسامبر '24
دسامبر '24
+62
در 0 کانالها
نوامبر '24
+93
در 1 کانالها
Get PRO
اکتبر '24
+100
در 4 کانالها
Get PRO
سپتامبر '24
+162
در 11 کانالها
Get PRO
اوت '24
+71
در 3 کانالها
Get PRO
ژوئیه '24
+19
در 2 کانالها
Get PRO
ژوئن '240
در 1 کانالها
Get PRO
مه '240
در 6 کانالها
Get PRO
آوریل '240
در 6 کانالها
Get PRO
مارس '24
+12
در 3 کانالها
Get PRO
فوریه '24
+54
در 4 کانالها
Get PRO
ژانویه '24
+134
در 4 کانالها
Get PRO
دسامبر '23
+94
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '23
+3
در 1 کانالها
Get PRO
اکتبر '23
+63
در 2 کانالها
Get PRO
سپتامبر '23
+65
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '23
+171
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '23
+71
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '23
+186
در 0 کانالها
Get PRO
مه '23
+128
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '23
+169
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '23
+156
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '23
+91
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '23
+96
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '22
+95
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '22
+92
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '22
+65
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '22
+215
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '22
+102
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '22
+310
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '22
+89
در 0 کانالها
Get PRO
مه '22
+139
در 0 کانالها
Get PRO
آوریل '22
+74
در 0 کانالها
Get PRO
مارس '22
+93
در 0 کانالها
Get PRO
فوریه '22
+85
در 0 کانالها
Get PRO
ژانویه '22
+103
در 0 کانالها
Get PRO
دسامبر '21
+221
در 0 کانالها
Get PRO
نوامبر '21
+262
در 0 کانالها
Get PRO
اکتبر '21
+192
در 0 کانالها
Get PRO
سپتامبر '21
+111
در 0 کانالها
Get PRO
اوت '21
+205
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئیه '21
+267
در 0 کانالها
Get PRO
ژوئن '21
+549
در 0 کانالها
Get PRO
مه '21
+732
در 0 کانالها
| تاریخ | رشد مشترکین | اشارات | کانالها | |
| 21 دسامبر | +4 | |||
| 20 دسامبر | +1 | |||
| 19 دسامبر | +3 | |||
| 18 دسامبر | +4 | |||
| 17 دسامبر | +7 | |||
| 16 دسامبر | +5 | |||
| 15 دسامبر | +3 | |||
| 14 دسامبر | 0 | |||
| 13 دسامبر | +4 | |||
| 12 دسامبر | +6 | |||
| 11 دسامبر | +6 | |||
| 10 دسامبر | +1 | |||
| 09 دسامبر | +1 | |||
| 08 دسامبر | +3 | |||
| 07 دسامبر | +4 | |||
| 06 دسامبر | +5 | |||
| 05 دسامبر | +1 | |||
| 04 دسامبر | +1 | |||
| 03 دسامبر | +1 | |||
| 02 دسامبر | +1 | |||
| 01 دسامبر | +1 |
پستهای کانال
درود به همهی دوستان
دربارهی تنظیم ترانهی «حدیث عشق» نکتهای را باید ذکر کنیم.
طِیِ صحبتی که با جناب آقای بهداد فتاحی (مدیر وبسایت ناصر چشمآذر و دوست خانوادگی آن مرحوم) داشتیم، پِی بردیم که خود ناصرخان در زمان حیاتشان اذعان داشتند که تنظیم این ترانه، کار زندهیاد مجتبی میرزاده است، نه ایشان.
| 2 | ترانهی «حدیث عشق»
ترانهسرا و ملودیساز: جهانبخش پازوکی
تنظیمکننده: مجتبی میرزاده
ترانهخوان: فرشته
سال انتشار: تیرماه ۱۳۵۶
تبدیلشده از کاست
ریمسترکننده: محسن رحیمی
فرمت: MP3 - 320kbps
📌برترین کیفیت ترانهی «حدیث عشق» تا به امروز
https://t.me/archive_hamisheh | 2 331 |
| 3 |  +3بدون متن... | 2 193 |
| 4 | 💢وُکال:
فرشته دیبائیان از سال ١٣۵٠ رسماً بهعنوان خواننده فعالیت داشت و هماکنون نیز در کشور آلمان به فعالیت هنری مشغول است. صدای او در محدودهی کنترآلتو بوده و در طول مدت فعالیتش، هیچکاری بهاندازهی «حدیث عشق» هویت هنری وی را در اذهان مردم ماندگار نساخت.
وی در چندین مصاحبهی مطبوعاتی اعلام کرد که در کارهایش از بانو دلکش و بانو امکلثوم، تأسی مینماید. البته قطعاً دارای توانمندیهای این دو بانوی فقید نیست، اما صدایش تا حدی رنگ و بوی این دو هنرمند زندهنام را دارد . گفتنیست در تمام طول ترانه، تحریرها درست، بجا، بدون کوچکترین فالشی و عاری از هرگونه نقصی، بهگوش میرسد که از نقاط قوت صدای فرشته است . البته وسعت صدای او حدود ٧پرده است که نسبت به سایر خوانندههای زن، محدودهی نسبتاً کمعرضی است. نکتهی قابل توجه در وُکال، فقدان هرگونه ویبراتو در نتهای کشیده است. بلاشک، ویبریشن در خوانندگی پاپ، در زمرهی الزامات است و نبودِ چنین تکنیکی، نقطهضعف بارز آن خواننده تلقی میگردد. چه بسا بسیاری از خوانندگان مطرح، بخش مهمی از جذابیت صدای خود را مرهون این ویژگی هستند. این خلاء را در انتهای آهنگ و در آخرین کلمهی این اثر میشنوید (نمیدونم…) که در سکوتِ ارکستر و بهشکل کشیده ادا میشود و فاقد هر نوع ویبراتو است.
💢جمع بندی:
«حدیث عشق» اثری است ماندگار که سالهاست برای مردم ایرانزمین بهعنوان یک لندمارک در کارنامهی هنری خانم فرشته ثبت شده، و کلمات و واژههای آن در حافظهی درازمدت مردم جای گرفته است.
این خصوصیت، بهعنوان یک ویژگی برجسته برای آثاری تلقی میشود که با خلوص نیت ساخته و اجرا شدهاند و از دل برآمدهاند تا بر دل نشینند. علیرغم تمامی نقدهایی که در این تحلیل به آنها اشاره شد، این اثر همچنان در اذهان هموطنانمان جاری و ساری است و بهراستی که واگویهی «حدیث عشق» است و ضمن تداعی زحمات جهانبخش پازوکی، بهانهای است برای یادکردن از زندهیاد مجتبی میرزاده که یادش همیشه در کشورمان جاودان خواهد ماند. | 2 058 |
| 5 | در مصراع پنج که ترجیعبند آغاز میشود، تأکید بر درجهی پنجم است و در مصرع شش با اشاره به نت سل، که در این گامْ نتِ تزئین محسوب میشود، فرود میآید. این نت تزئین، فضای کار را به شکل ملودیهای عربی و مصری رقم میزند.
ملودیِ قطعهی اوج یا مصراع نه (عشق سؤال بیجوابه) بر درجهی پنجم تأکید دارد و اشاراتی به درجهی ششم و هفتم نیز میکند که همین ملودی در مصراع ده تکرار شده و از مصراع یازده روند نزولیِ رو به فرود میگیرد. بالاترین نتِ اوج، «لا» است که با توجه به محدودیتهای صدای خواننده در نتهای بالاتر از لا، شاهد هستیم که جهانبخش پازوکی در همین حد بسنده میکند و بیشتر از این در پرواز خود، اوج نمیگیرد و جانب احتیاط را رعایت میکند.
قطعهی انتهایی (مصراع چهارده) بازهم به درجهی سوم تأکید دارد و مصراع ١۵ به درجهی دوم و باز هم فرود را تجربه میکند. مصراع شانزده و هفده نیز بهلحاظ ملودی، تکرار دو مصرع مذکور هستند.
مابقی بندها، تکرار قطعات فوق هستند و نهایتاً کار با یک اندینگ با تمپوی بالا به پایان میرسد.
💢تنظیم:
سازبندیِ بهکاررفته در این اثر، سازهای زهی (ویولون، ویولا، چلو)، فلوت، گیتار بیس، گیتار الکتریک، پیانو، درامز و پرکاشن میباشد. مجتبی میرزاده از سازهای بادیبرنجی در این تنظیم بهرهای نگرفته و بهنظر میرسد این خلاء را عامدانه ایجاد نموده تا بر لطافت کار افزوده شود و همچنینْ با صدای فرشته نوعی تجانس ایجاد کند.
گام این ملودی را برای خانم فرشته، دودیزمینور در نظر گرفتهاند که یکی از دشوارترین گامها برای نوازندههاست. دلیل انتخاب این گام دشوار، کاملاً واضح است. میرزاده قصد داشته زیباترین استخراج را از صدای خانم فرشته داشته باشد، بهگونهایکه نت حضیض آنقدر بم نباشد که خواننده جذابیت صدای خود را در زمان ادای آن از دست بدهد و نت اوج آنقدر زیر نباشد که خانم فرشته با بالابردن دسیبل صدایش بخواهد آن نت را فریاد بزند، لذا یک حد اپتیمم را برای صدایش درنظر گرفتند.
لیکن نکتهی مهمی که در تمامی طول خط وُکال وجود دارد این است که عین خط ملودی وُکال توسط سازهای زهی نواخته میشود. در ترجیعبند، زهیها اکتاو ملودی را مینوازند، که این موضوع در اینجا کاملاً خودنمایی میکند. در پاراگراف اوج (عشق سؤال بیجوابه...) این خط ملودی توسط اُرگ نواخته میشود. با عنایت به اینکه نواختن خط ملودی وُکال در زیر صدای خواننده فقط در موسیقی کلاسیک ایران و موسیقی عربی متداول بوده و در موسیقی پاپ، محلی از اِعراب ندارد، میتوان حدس زد این کار عامدانه انجام شده تا با سلایق موزیکال شنوندگان صدای خانم فرشته، یک نوع جناس ایجاد شود. البته تحت هر شرایط بهتر بود به جای این کار، آکومپانیمانهای هارمونیک با ملودی وُکال نوشته و نواخته شود، چراکه همین نقیصه میتواند بهنوعی، تحتعنوان کمکاریِ تنظیمکننده نیز تفسیر شود. نکتهی بعدی که باید ذکر شود این است که ایرادی واضح در آکوردنویسیِ مصراعِ انتهایی پاراگرافِ اوج (یا اینکه حباب روی آبه، نمیدونم، نمیدونم) وجود دارد که فرود روی آکورد فادیزمینور تنظیم شده، که این آکورد متشکل از نتهای فادیز، لا و دودیز است. درحالیکه فرود ملودی بر روی نت سلدیز است که هیچیک از نتهای آکورد مربوطه را تشکیل نمیدهد و حتی گوشهای عادی هم قادر به تشخیص این ایراد هارمونیک هستند. آکورد صحیح در این قسمت میتوانست آکورد دودیزمینور یا سلدیزمینور باشد. این اصلاح با توضیحات مربوطه در فایل پیوست ارائه شده است. | 1 555 |
| 6 | 💢حدیث عشق💢
💢متن ترانه:
عشق لهیب دو نگاهه نمیدونم
یا اینکه حدیث یه گناهه نمیدونم نمیدونم
عشق تمنّای دو قلبه نمیدونم
یا اینکه رفیق نیمه راهه نمی دونم نمیدونم
ای عشق عزیز، هر چه هستی،
من بندهی درگاه تو هستم
تا یک قدمی به مرگ مانده،
ای عشق هواخواه تو هستم
عشق سؤال بیجوابه،
تأثیر پیالهی شرابه،
در سینه نشوندنش ثوابه
یا اینکه حباب روی آبه،
نمیدونم نمیدونم
من عشقو روی پیشونیِ بر خاک بجویم،
در چهرهی عاشقان غمناک بجویم
در چشم به اشک آمده ی مست خرابات،
یا پیش فقیر دست و دل پاک بجویم
💢شناسنامه:
کلام و ملودی: جهانبخش پازوکی
تنظیم: مجتبی میرزاده
وُکال: فرشته دیبائیان
ترانهی «حدیث عشق» در تیرماه ۱۳۵۶ در آلبوم شماره یک دوتار منتشر شد. این ترانه در پاییز ۱۳۵۶ و در آلبوم شماره ۵۵ توسط شرکت آونگ بازنشر شد.
https://T.Me/Delvarehaa
💢کلام:
وزن انتخابشده در این شعر، «منسرح مثمن مطوی منحور» است که در اشعار بحر طویل بهکار میرود.
در مجموع بحر طویل با تعداد متغیری از «مفتعلن» سروده میشود. نمونههای آن در اشعار ما بهوفور دیده میشود:
روشنیِ طلعتِ تو ماه ندارد
پیشِ تو گُل، رونقِ گیاه ندارد
گوشهٔ ابرویِ توست منزلِ جانم
خوشتر از این گوشه، پادْشاه ندارد
(غزل ۱۲۷ دیوان غزلیات حافظ)
رستم از این نفس و هوا زنده بلا مرده بلا
زنده و مرده وطنم نیست بهجز فضل خدا
رستم از این بیت و غزل ای شه و سلطان ازل
مفتعلن مفتعلن مفتعلن کشت مرا
(غزل ۳۸ مولانا)
در ترانه، ممکن است سیلابها و حتی وزن ابیات با هم متفاوت باشند. در این ترانه نیز چنین است.
مصرع اول بر وزن عروضی ١٣ سیلابی «مفتعلن فاعلات مفتعلن فع» سروده شده است. مصرع ٢ یک سیلاب اضافهتر دارد (١۴ سیلاب) بهعبارت دیگر وزن آن اینگونه است: «فع مفتعلن فاعلات مفتعلن فع» . مصرع ٣ ، همانند مصرع اول ١٣ سیلابی است و مصرع ۴، ١۴سیلابی است. مصاریع ترجیعبند، به کلی ١٠سیلابی، بند اوج ٩ الی ١٠سیلابی است و ۴ مصرع انتهایی، ١۴ سیلابی است که تمام این تغییرات با کموزیادکردن «مفتعلن» و یا حذف و اضافهکردن «فع» در اول یا آخر مصرع ایجاد میشود .
این تنوع اوزان در سه حالت اتفاق میافتد:
١- ملودی قبل از کلام ساخته شده باشد.
٢- سازندهی ملودی و کلام یک نفر باشند.
٣- هر دو حالت فوق به موازات هم اتفاق افتاده باشد.
که در این جا رخداد سوم اتفاق افتاده است.
جهانبخش پازوکی معمولاً در اشعار خود یک سوژهی غیرتکراری و بدیع را انتخاب میکند و در اینجا نیز خطاب وی نه به عاشق است و نه معشوق. بلکه مخاطب خود عشق است. راوی در اوان شعر، در یک پارادوکس ذهنی، مابین دل و عقل، سرگردان است. نمیداند باید طعم عشق را بچشد یا به عواقب ناگوارش فکر کند. (در اصطلاح برنامهنویسان سیستم، ببیند چه مؤلفههایی true و چه مؤلفههایی false هستند). نهایتاً در ترجیعبند، نتیجهگرایی را پیشه میکند . بهعبارت دیگر افکار ماهوی را از خود دور میسازد (ای عشق عزیز، هر چه هستی...) و هویت شکلی عشق را به همان صورت که هست میپذیرد (من بندهی درگاه تو هستم)
در ابیات انتهایی، بُعد معنوی عشق را بیان میکند، بهطوریکه از المانهای مذهبی برای تبیین مقصود خود کمک میگیرد. ( ثواب - پیشونی بر خاک)
در مجموعْ ژانر سرودههای جهانبخش پازوکی بهگونهایست که بهنظر میآید آن اثر درحال گذار از ترانههای کلاسیک به ترانههای نوین است. در این برزخ، نه لحن ادبی اشعار کلاسیک را دارد و نه از استعارههایی مانند استعارههای ایرج و شهیار استفاده کرده است. در بیشتر اوقات از اشارات مستقیم و ساده بهجای واژههای غیرمستقیم بهره گرفته است: «ای عشق عزیز، هر چه هستی، من بندهی درگاه تو هستم» یا «ای عشق هواخواه تو هستم»
و گاهی هم از اصطلاحات نامأنوس کمک گرفته، چنانکه گویی که قافیه به تنگ آمده است: «عاشقان غمناک!» «فقیر دستودلپاک!» و گاهی هم از متضادهای نخنماشده، قافیه ساخته است: «نگاهه، گناهه»
💢ملودی:
ریتم: ١٢/٨
گام: دودیزمینور
مُد: اسپنیش (دستگاه نوا)
وسعت صدای ووکال: ۶/۵ پرده
حضیض وُکال: سل دیز
اوج ووکال: لا
ملودی با یک اینتروی ضدِضرب شروع میشود و سپس یک اورتور واضح که کاملاً جدا از ملودی وُکال ساخته شده را میشنویم. ملودی وُکال از درجهی سوم با اشاره به درجهی دوم شروع میشود. و در مصرع دو با دومین «نمیدونم» کاملاً فرود میآید. سپس یک تریوله با فلوت میشنویم که تداعیکنندهی حالت استیصال و سرگیجه و انتخاب بر سر دوراهی است و چنین حسی را به شنونده منتقل میکند. مصراع سه بازهم از درجهی سوم شروع میشود با اشاراتی به درجهی چهارم ادامه مییابد. ملودی مصراع چهار، همان ملودی مصراع دو است. | 1 605 |
| 7 | بدون متن... | 1 712 |
| 8 | ترانهی «حدیث عشق»
ترانهسرا و ملودیساز: جهانبخش پازوکی
تنظیمکننده: ناصر چشمآذر
ترانهخوان: فرشته
سال انتشار: تیرماه ۱۳۵۶
تبدیلشده از کاست
ریمسترکننده: محسن رحیمی
فرمت: MP3 - 320kbps
📌برترین کیفیت ترانهی «حدیث عشق» تا به امروز
https://t.me/archive_hamisheh | 5 |
| 9 | +3 بدون متن... | 1 |
| 10 | 💢وُکال:
فرشته دیبائیان از سال ١٣۵٠ رسماً بهعنوان خواننده فعالیت داشت و هماکنون نیز در کشور آلمان به فعالیت هنری مشغول است. صدای او در محدودهی کنترآلتو بوده و در طول مدت فعالیتش، هیچکاری بهاندازهی «حدیث عشق» هویت هنری وی را در اذهان مردم ماندگار نساخت.
وی در چندین مصاحبهی مطبوعاتی اعلام کرد که در کارهایش از بانو دلکش و بانو امکلثوم، تأسی مینماید. البته قطعاً دارای توانمندیهای این دو بانوی فقید نیست، اما صدایش تا حدی رنگ و بوی این دو هنرمند زندهنام را دارد . گفتنیست در تمام طول ترانه، تحریرها درست، بجا، بدون کوچکترین فالشی و عاری از هرگونه نقصی، بهگوش میرسد که از نقاط قوت صدای فرشته است . البته وسعت صدای او حدود ٧پرده است که نسبت به سایر خوانندههای زن، محدودهی نسبتاً کمعرضی است. نکتهی قابل توجه در وُکال، فقدان هرگونه ویبراتو در نتهای کشیده است. بلاشک، ویبریشن در خوانندگی پاپ، در زمرهی الزامات است و نبودِ چنین تکنیکی، نقطهضعف بارز آن خواننده تلقی میگردد. چه بسا بسیاری از خوانندگان مطرح، بخش مهمی از جذابیت صدای خود را مرهون این ویژگی هستند. این خلاء را در انتهای آهنگ و در آخرین کلمهی این اثر میشنوید (نمیدونم…) که در سکوتِ ارکستر و بهشکل کشیده ادا میشود و فاقد هر نوع ویبراتو است.
💢جمع بندی:
«حدیث عشق» اثری است ماندگار که سالهاست برای مردم ایرانزمین بهعنوان یک لندمارک در کارنامهی هنری خانم فرشته ثبت شده، و کلمات و واژههای آن در حافظهی درازمدت مردم جای گرفته است.
این خصوصیت، بهعنوان یک ویژگی برجسته برای آثاری تلقی میشود که با خلوص نیت ساخته و اجرا شدهاند و از دل برآمدهاند تا بر دل نشینند. علیرغم تمامی نقدهایی که در این تحلیل به آنها اشاره شد، این اثر همچنان در اذهان هموطنانمان جاری و ساری است و بهراستی که واگویهی «حدیث عشق» است و ضمن تداعی زحمات جهانبخش پازوکی، بهانهای است برای یادکردن از زندهیاد ناصر چشمآذر که یادش همیشه در کشورمان جاودان خواهد ماند. | 8 |
| 11 | در مصراع پنج که ترجیعبند آغاز میشود، تأکید بر درجهی پنجم است و در مصرع شش با اشاره به نت سل، که در این گامْ نتِ تزئین محسوب میشود، فرود میآید. این نت تزئین، فضای کار را به شکل ملودیهای عربی و مصری رقم میزند.
ملودیِ قطعهی اوج یا مصراع نه (عشق سؤال بیجوابه) بر درجهی پنجم تأکید دارد و اشاراتی به درجهی ششم و هفتم نیز میکند که همین ملودی در مصراع ده تکرار شده و از مصراع یازده روند نزولیِ رو به فرود میگیرد. بالاترین نتِ اوج، «لا» است که با توجه به محدودیتهای صدای خواننده در نتهای بالاتر از لا، شاهد هستیم که جهانبخش پازوکی در همین حد بسنده میکند و بیشتر از این در پرواز خود، اوج نمیگیرد و جانب احتیاط را رعایت میکند.
قطعهی انتهایی (مصراع چهارده) بازهم به درجهی سوم تأکید دارد و مصراع ١۵ به درجهی دوم و باز هم فرود را تجربه میکند. مصراع شانزده و هفده نیز بهلحاظ ملودی، تکرار دو مصرع مذکور هستند.
مابقی بندها، تکرار قطعات فوق هستند و نهایتاً کار با یک اندینگ با تمپوی بالا به پایان میرسد.
💢تنظیم:
سازبندیِ بهکاررفته در این اثر، سازهای زهی (ویولون، ویولا، چلو)، فلوت، گیتار بیس، گیتار الکتریک، پیانو، درامز و پرکاشن میباشد. ناصر چشمآذر از سازهای بادیبرنجی در این تنظیم بهرهای نگرفته و بهنظر میرسد این خلاء را عامدانه ایجاد نموده تا بر لطافت کار افزوده شود و همچنینْ با صدای فرشته نوعی تجانس ایجاد کند.
گام این ملودی را برای خانم فرشته، دودیزمینور در نظر گرفتهاند که یکی از دشوارترین گامها برای نوازندههاست. دلیل انتخاب این گام دشوار، کاملاً واضح است. ناصر چشمآذر قصد داشته زیباترین استخراج را از صدای خانم فرشته داشته باشد، بهگونهایکه نت حضیض آنقدر بم نباشد که خواننده جذابیت صدای خود را در زمان ادای آن از دست بدهد و نت اوج آنقدر زیر نباشد که خانم فرشته با بالابردن دسیبل صدایش بخواهد آن نت را فریاد بزند، لذا یک حد اپتیمم را برای صدایش در نظر گرفتند.
لیکن نکتهی مهمی که در تمامی طول خط وُکال وجود دارد این است که عین خط ملودی وُکال توسط سازهای زهی نواخته میشود. در ترجیعبند، زهیها اکتاو ملودی را مینوازند، که این موضوع در اینجا کاملاً خودنمایی میکند. در پاراگراف اوج (عشق سؤال بیجوابه...) این خط ملودی توسط اُرگی نواخته میشود که بهاحتمال زیاد، نوازندهی آن، خود ناصر چشمآذر است. با عنایت به اینکه نواختن خط ملودی وُکال در زیر صدای خواننده فقط در موسیقی کلاسیک ایران و موسیقی عربی متداول بوده و در موسیقی پاپ، محلی از اِعراب ندارد، میتوان حدس زد این کار عامدانه انجام شده تا با سلایق موزیکال شنوندگان صدای خانم فرشته، یک نوع جناس ایجاد شود. البته تحت هر شرایط بهتر بود به جای این کار، آکومپانیمانهای هارمونیک با ملودی وُکال نوشته و نواخته شود، چراکه همین نقیصه میتواند بهنوعی، تحتعنوان کمکاریِ تنظیمکننده نیز تفسیر شود. نکتهی بعدی که باید ذکر شود این است که ایرادی واضح در آکوردنویسیِ مصراعِ انتهایی پاراگرافِ اوج (یا اینکه حباب روی آبه، نمیدونم، نمیدونم) وجود دارد که فرود روی آکورد فادیزمینور تنظیم شده، که این آکورد متشکل از نتهای فادیز، لا و دودیز است. درحالیکه فرود ملودی بر روی نت سلدیز است که هیچیک از نتهای آکورد مربوطه را تشکیل نمیدهد و حتی گوشهای عادی هم قادر به تشخیص این ایراد هارمونیک هستند. آکورد صحیح در این قسمت میتوانست آکورد دودیزمینور یا سلدیزمینور باشد. این اصلاح با توضیحات مربوطه در فایل پیوست ارائه شده است. | 15 |
| 12 | 💢حدیث عشق💢
💢متن ترانه:
عشق لهیب دو نگاهه نمیدونم
یا اینکه حدیث یه گناهه نمیدونم نمیدونم
عشق تمنّای دو قلبه نمیدونم
یا اینکه رفیق نیمه راهه نمی دونم نمیدونم
ای عشق عزیز، هر چه هستی،
من بندهی درگاه تو هستم
تا یک قدمی به مرگ مانده،
ای عشق هواخواه تو هستم
عشق سؤال بیجوابه،
تأثیر پیالهی شرابه،
در سینه نشوندنش ثوابه
یا اینکه حباب روی آبه،
نمیدونم نمیدونم
من عشقو روی پیشونیِ بر خاک بجویم،
در چهرهی عاشقان غمناک بجویم
در چشم به اشک آمده ی مست خرابات،
یا پیش فقیر دست و دل پاک بجویم
💢شناسنامه:
ترانه و ملودی: جهانبخش پازوکی
تنظیم: ناصر چشمآذر
وُکال: فرشته دیبائیان
ترانهی «حدیث عشق» در تیرماه ۱۳۵۶ در آلبوم شماره یک دوتار منتشر شد. این ترانه در پاییز ۱۳۵۶ و در آلبوم شماره ۵۵ توسط شرکت آونگ بازنشر شد.
https://T.Me/Delvarehaa
💢کلام:
وزن انتخابشده در این شعر، «منسرح مثمن مطوی منحور» است که در اشعار بحر طویل بهکار میرود.
در مجموع بحر طویل با تعداد متغیری از «مفتعلن» سروده میشود. نمونههای آن در اشعار ما بهوفور دیده میشود:
روشنیِ طلعتِ تو ماه ندارد
پیشِ تو گُل، رونقِ گیاه ندارد
گوشهٔ ابرویِ توست منزلِ جانم
خوشتر از این گوشه، پادْشاه ندارد
(غزل ۱۲۷ دیوان غزلیات حافظ)
رستم از این نفس و هوا زنده بلا مرده بلا
زنده و مرده وطنم نیست بهجز فضل خدا
رستم از این بیت و غزل ای شه و سلطان ازل
مفتعلن مفتعلن مفتعلن کشت مرا
(غزل ۳۸ مولانا)
در ترانه، ممکن است سیلابها و حتی وزن ابیات با هم متفاوت باشند. در این ترانه نیز چنین است.
مصرع اول بر وزن عروضی ١٣ سیلابی «مفتعلن فاعلات مفتعلن فع» سروده شده است. مصرع ٢ یک سیلاب اضافهتر دارد (١۴ سیلاب) بهعبارت دیگر وزن آن اینگونه است: «فع مفتعلن فاعلات مفتعلن فع» . مصرع ٣ ، همانند مصرع اول ١٣ سیلابی است و مصرع ۴، ١۴سیلابی است. مصاریع ترجیعبند، به کلی ١٠سیلابی، بند اوج ٩ الی ١٠سیلابی است و ۴ مصرع انتهایی، ١۴ سیلابی است که تمام این تغییرات با کموزیادکردن «مفتعلن» و یا حذف و اضافهکردن «فع» در اول یا آخر مصرع ایجاد میشود .
این تنوع اوزان در سه حالت اتفاق میافتد:
١- ملودی قبل از کلام ساخته شده باشد.
٢- سازندهی ملودی و کلام یک نفر باشند.
٣- هر دو حالت فوق به موازات هم اتفاق افتاده باشد.
که در این جا رخداد سوم اتفاق افتاده است.
جهانبخش پازوکی معمولاً در اشعار خود یک سوژهی غیرتکراری و بدیع را انتخاب میکند و در اینجا نیز خطاب وی نه به عاشق است و نه معشوق. بلکه مخاطب خود عشق است. راوی در اوان شعر، در یک پارادوکس ذهنی، مابین دل و عقل، سرگردان است. نمیداند باید طعم عشق را بچشد یا به عواقب ناگوارش فکر کند. (در اصطلاح برنامهنویسان سیستم، ببیند چه مؤلفههایی true و چه مؤلفههایی false هستند). نهایتاً در ترجیعبند، نتیجهگرایی را پیشه میکند . بهعبارت دیگر افکار ماهوی را از خود دور میسازد (ای عشق عزیز، هر چه هستی...) و هویت شکلی عشق را به همان صورت که هست میپذیرد (من بندهی درگاه تو هستم)
در ابیات انتهایی، بُعد معنوی عشق را بیان میکند، بهطوریکه از المانهای مذهبی برای تبیین مقصود خود کمک میگیرد. ( ثواب - پیشونی بر خاک)
در مجموعْ ژانر سرودههای جهانبخش پازوکی بهگونهایست که بهنظر میآید آن اثر درحال گذار از ترانههای کلاسیک به ترانههای نوین است. در این برزخ، نه لحن ادبی اشعار کلاسیک را دارد و نه از استعارههایی مانند استعارههای ایرج و شهیار استفاده کرده است. در بیشتر اوقات از اشارات مستقیم و ساده بهجای واژههای غیرمستقیم بهره گرفته است: «ای عشق عزیز، هر چه هستی، من بندهی درگاه تو هستم» یا «ای عشق هواخواه تو هستم»
و گاهی هم از اصطلاحات نامأنوس کمک گرفته، چنانکه گویی که قافیه به تنگ آمده است: «عاشقان غمناک!» «فقیر دستودلپاک!» و گاهی هم از متضادهای نخنماشده، قافیه ساخته است: «نگاهه، گناهه»
💢ملودی:
ریتم: ١٢/٨
گام: دودیزمینور
مُد: اسپنیش (دستگاه نوا)
وسعت صدای ووکال: ۶/۵ پرده
حضیض وُکال: سل دیز
اوج ووکال: لا
ملودی با یک اینتروی ضدِضرب شروع میشود و سپس یک اورتور واضح که کاملاً جدا از ملودی وُکال ساخته شده را میشنویم. ملودی وُکال از درجهی سوم با اشاره به درجهی دوم شروع میشود. و در مصرع دو با دومین «نمیدونم» کاملاً فرود میآید. سپس یک تریوله با فلوت میشنویم که تداعیکنندهی حالت استیصال و سرگیجه و انتخاب بر سر دوراهی است و چنین حسی را به شنونده منتقل میکند. مصراع سه بازهم از درجهی سوم شروع میشود با اشاراتی به درجهی چهارم ادامه مییابد. ملودی مصراع چهار، همان ملودی مصراع دو است. | 23 |
| 13 | بدون متن... | 59 |
| 14 | ترانهی «خاتون»
ترانهسرا: ایرج جنتیعطایی
آهنگساز: بابک بیات
ترانهخوان: ابی
سال انتشار: ۱۳۵۴
تبدیلشده از کاست
از آرشیو وحید صالحی
پالایشکننده: محسن رحیمی
فرمت: MP3 - 320kbps
📌 برترین کیفیت ترانهی «خاتون» تا بهامروز
https://T.Me/Archive_hamisheh | 1 856 |
| 15 | بهدلیل استقبال اعضاء محترم کانال، آکوردهای مربوط به خواننده، در ذیل هر مصراع بازنویسی میگردد.
کدوم شاعر؟ کدوم عاشق؟ کدوم مرد،
لامینور- ………………. سلماژور
تو رو دید و بهیادِ من نیفتاد؟
سلماژور …………..لامینور
بهیادِ هقهق بیوقفهی من،
لامینور ……………رِهمینور
توی آغوش معصومانهی باد!
رِهمینور - سلماژور - لامینور
تو اسمت معنیِ ایثار آبه،
لامینور - سلماژور - لامینور
برای خاکِ داغِ خستگیها!
لامینور - سلماژور - لامینور
تو معنای پناهِ آخرینی،
لامینور - سلماژور - لامینور
واسه این زخمیِ دلبستگیها!
لامینور - سلماژور - رِهمینور - لامینور
رِه مینور
نجیب و باشکوه و حیرتآور،
لامینور - رِهمینور - سیبمولماژور - دوماژور
تو خاتونِ تمامِ قصّههایی!
سیبمولماژور - سلماژور - لامینور
تو بانوی ترانههامی امّا،
لامینور - رِهمینور - سیبمولماژور - دوماژور
مثلِ شکستنِ من بیصدایی
سیبمولماژور - سلماژور - لامینور
تو باور میکنی اندوهِ ماهو!
لامینور- ………………. سلماژور
تو میفهمی سکوت بیشهها رو!
سلماژور …………..لامینور
هجومِ تندِ رگبارِ تگرگی،
لامینور ……………رِهمینور
که میشناسی غرور شیشهها رو!
رِهمینور - سلماژور - لامینور
تو معصومی مثلِ تنهاییِ من،
لامینور - سلماژور - لامینور
شریکِ غصّههای شبنم و نور!
لامینور - سلماژور - لامینور
تو تنهایی مثلِ معصومیِ من،
لامینور - سلماژور - لامینور
رفیقِ قلّههای پاک و مغرور!
لامینور - سلماژور- رِهمینور - لامینور
رِه مینور
نجیب و باشکوه و حیرتآور،
لامینور - رِهمینور - سیبمولماژور - دوماژور
تو خاتونِ تمام قصّههایی!
سیبمولماژور - سلماژور - لامینور
تو بانوی ترانههامی امّا،
لامینور - رهمینور - سیبمولماژور - دوماژور
مثل شکستنِ من بیصدایی!
سیبمولماژور - سلماژور - لامینور
ببین! من آخرین برگِ درختم!
لامینور- ………………. سلماژور
درختِ زخمی از تیغِ زمستون!
سلماژور …………..لامینور
منو راحت کن از تنهاییِ من
لامینور ……………رهمینور
منو پاکیزه کن با غسلِ بارون،
رِهمینور - سلماژور - لامینور
تو تنها حادثه، تنها امیدی،
لامینور - سلماژور - لامینور
برای قلبِ من این قلبِ مسموم!
لامینور - سلماژور - لامینور
ردای روشنِ آمرزشی تو،
لامینور - سلماژور - لامینور
برای این تنِ محکومِ محکوم!
لامینور - سلماژور - رِهمینور - لامینور
رِهمینور
نجیب و باشکوه و حیرتآور
لامینور - رِهمینور - سیبمولماژور - دوماژور
تو خاتونِ تمامِ قصّههایی!
سیبمولماژور - سلماژور - لامینور
تو بانوی ترانههامی اما
لامینور - رِهمینور - سیبمولماژور - دوماژور
مثلِ شکستنِ من بیصدایی!
سیبمولماژور - سلماژور - لامینور
https://T.Me/Archive_hamisheh | 2 225 |
| 16 | https://T.Me/Archive_hamisheh | 1 |
| 17 | اصطلاحات منحصربهفرد ایرج جنتی در این ترانه، میدرخشند.
«آغوشِ معصومانه»، «ایثارِ آب» ، «زخمیِ دلبستگیها» ، «اندوهِ ماه»، «سکوتِ بیشهها»، «غرورِ شیشهها»، «غسلِ بارون»، «رفیق قلّهها»، «ردای آمرزش» و «قلبِ مسموم»، ترکیبهای بهیاد ماندنی و بدیع ایرج جنتی عطایی در این ترانه محسوب میشوند.
«خاتون» اسم رمز زنانهای است که در طول تمامی پنجاهسال گذشته بارها و بارها در قامت همخانه، همگریز، همراه و یار در اشعار و ترانههای جنتی عطایی حاضر بوده است. همدم و همراهی که بارها مونس لحظههای بیکسی و تنهاییِ شاعر در خانه و غربت بوده است.
خاتون با نام این ترانه در شعر و زندگی جنتی عطایی آغاز میشود و تا امروز امتداد مییابد.
🏮ملودی:
ملودی این اثر، علیرغم جذابیتش، ساختار بسیار سادهای دارد. مُد اسپنیش، گام لامینور تئوریک با بهرهگیری از آکوردهای لامینور هارمونیک(در اورتور) با ریتم ۶/۸ آهسته، که در ترجیعبند تریوله شده و عملاً به یک ریتم ۱۸/۸ تبدیل میشود . این تکنیک در بسیاری از ریتمهای آثار سالهای ۵۴ تا ۵۷ متداول بود. همانند «شقایق» با صدای داریوش و «گهواره» با صدای گوگوش که در قسمت اوج، از همین تغییر در ریتم بهره گرفته شده است. دو میزان اول اورتور صرفاً آکورد Am9 و G است و از میزان سوم ملودی سولو با صدای فلوت شروع میشود و ۶ میزان ادامه داشته و از میزان هفتم، سولوی پیانو با نوازندگی منوچهر چشمآذر شروع میشود که همان ملودی را در فاصلهای دیگر مینوازد. بهنحوی که ملودیِ فلوت نسبت به پیانو، فاصلهی پنجم همان ملودی تلقی میگردد. اورتور با Am7 به اتمام میرسد.
خط ملودی خواننده، سهبار با سه بند شعر و ترجیعبند، تکرار میشود.
🏮تنظیم: به طور کلی بابک بیات، علیرغم خلق آثار ماندگار در تاریخ موسیقی کشورمان، تجارب عدیدهای در تنظیم ندارد و در مجموع سازبندی سادهای را ارائه نموده که شامل: درامز، گیتار، گیتار بیس، پیانو، ارگ و فلوت است که نمادی از ترکیب ارکسترهای خلوت سر صحنه است. علاوهبر این کاستیهایی نیز در تنظیم به گوش میرسد که اهمّ آن عبارتند از:
۱- عدم یکنواختی در ریتم بهطوری که گاه احساس میکنیم نوازندگان تابع مترونوم نیستند. این موضوع در ترجیعبند بیشتر متظاهر میشود ( تمپو تند میشود) بهنحویکه در شروعِ بندِ بعدی -که در زمان ضبط آنالوگ، بهشکل تیغزدنِ نوارهای کپی و چسباندن آنها در امتداد هم انجام میشد- این موضوع، خود را کاملاً نشان میدهد و تمپو مجدداً به حالت آهستهی اولیه برمیگردد و این کنتراست بین تمپوها در این قسمت ملموس و مسموع است.
۲- در خصوص فلوتْ پدیدهای بهنام Intonation Sensitivity اتفاق افتاده است یعنی در برخی از نتها، یک نوع خارجشدن از کوک اصلی، حس میشود. آکومپانیمان زیر صدای ابی از زمان شروع ریتم ( تو اسمت معنی ایثار آبه….) نیز یک نت ره ممتد را روی سلماژور و سپس میِ ممتد را روی لامینور، نجوا میکند که درواقع پایهی پنجم آکوردهای مربوطه بوده و آکومپانیمان محسوب نمیشود.
۳- فضای سنگین این اثر ایجاب میکرد سازهای زهی در پارتیتور در نظر گرفته شوند لیکن صدای آنها در خلال کار به گوش نمیرسد. و بهطبع، آکومپانیمان خاصی هم برای سازهای زهی، طراحی نشده است.
۴- درامز در شروع کار خواننده متوقف شده و صرفاً در ۱۶ میزان ابتدای آواز، سه ضرب چنگ اول هر میزان را مینوازد ( بهصورت یک وَ دو) که سه سیلاب را تشکیل میدهند ولی با وزن عروضی شعر تطبیق ندارد. ( زیر قسمت «عیلن» از مفاعیلن و «عولن» از فعولن، که دوسیلابی هستند) . لذا بهتر بود درامز ، بهجای سه ضرب چنگ، دو ضرب سیاه مینواخت (بهصورت یک … دو)
🏮اجرای خواننده: تقریباً هرآنچه از زیبایی این اثر برای شنونده جذاب مینماید، منتج از تکنیک پر احساس اجرای ابی است . تحریرها و غلتهای بهجا، ادای درست کلمات و حس لحظهای همگون با معنای کلام، از ویژگیهای این اجراست. لیکن اجرای یک کلمه وضوح کامل را نداشت. (اندوه ماهو)
نت اوج برای خواننده، در این تنظیم نت می است گرچه که اوج صدای وِی در آن زمان حداقل تا نت سل بوده و به این منظور میبایستی گام، دومینور درنظر گرفته میشد اما این موضوع، بهعنوان یک کاستی، مشهود نیست و ابی با توانمندیِ خود بهخوبی آن را پوشش داده است.
🏮مؤخره: «خاتون»، یکی از آثار ماندگار در کارنامهی ابی است. نه بهدلیل ایجاد صرفاً یک اثر موزیکال، بلکه بهدلیل تبحر وی در بروز حس پاک یک پدر نسبت به فرزندش، آنجا که شبیه حس عاشق دلخستهای است که معشوقش را در قامت قهرمان تمام قصههای دنیا میبیند و او را بانوی نجیب و باشکوه ترانههایش میخواند.
قطعاً بابک بیات در القاء این حس به ابی نقشی اساسی و کلیدی را بازی کرده است و خصوصاً تعلق خاطرش به مانی، سبب تشدید عواطف موسیقیایی او شده و رنگ پدرانه به ملودیش بخشیده است. | 1 817 |
| 18 | خاتون
کدوم شاعر؟ کدوم عاشق؟ کدوم مرد،
تو رو دید و بهیادِ من نیفتاد؟
بهیادِ هقهقِ بیوقفهی من،
توی آغوش معصومانه باد!
تو اسمت معنیِ ایثار آبه،
برای خاک داغ خستگیها!
تو معنای پناهِ آخرینی،
واسه این زخمیِ دلبستگیها!
نجیب و باشکوه و حیرتآور،
تو خاتونِ تمام قصّههایی!
تو بانوی ترانههامی امّا،
مثل شکستن من بیصدایی!
تو باور میکنی اندوهِ ماهو!
تو میفهمی سکوتِ بیشهها رو!
هجومِ تندِ رگبارِ تگرگی،
که میشناسی غرورِ شیشهها رو!
تو معصومی مثِ تنهاییِ من،
شریکِ غصّههای شبنم و نور!
تو تنهایی مثِ معصومیِ من،
رفیقِ قلّههای پاک و مغرور!
نجیب و باشکوه و حیرتآور،
تو خاتون تمام قصّههایی!
تو بانوی ترانههامی امّا،
مثلِ شکستنِ من بیصدایی!
ببین! من آخرین برگِ درختم!
درختِ زخمی از تیغِ زمستون!
منو راحت کن از تنهاییِ من،
منو پاکیزه کن با غسلِ بارون!
تو تنها حادثه، تنها امیدی،
برای قلبِ من، این قلبِ مسموم!
ردای روشنِ آمرزشی تو،
برای این تنِ محکومِ محکوم!
نجیب و باشکوه و حیرتآور،
تو خاتونِ تمامِ قصّههایی!
تو بانوی ترانههامی امّا!
مثلِ شکستنِ من بیصدایی!
ترانهی «خاتون» نخستینبار در شوِ محمود محمّدیوسف تابستان ۱۳۵۴ پخش شد و در قالب کاست دیسکو ۵ توسط استریو دیسکو منتشر شد.
اینگونه عنوان شده که آقای ایرج جنتیعطایی ابتدا شعر «همغصه» را بر روی این ملودی سروده بودند که متعاقباً بهدستور ساواکْ تصمیم ایشان و زندهیاد بابک بیات تغییر میکند و شعر «خاتون» جایگزین میشود. «همغصه» بعدها با ملودیِ دیگری از بابک بیات، تنظیم آندرانیک و با صدای داریوش اقبالی در آلبوم «گل بیتا» منتشر میشود.
گرچه که آقای ابی، بارها تأکید نمودهاند که این ترانه را همانند ترانههای «سایه» و «عسل» برای دختران خود خوانده است، اما تاریخ تولید هر سه ترانهی مذکور، از جمله همین ترانه (خاتون)، قبل از تولد فرزندان ابی بوده است. بهعبارتی دیگر، ابتدا ترانهها متولد شده و سپس فرزندان. بهنوعی میتوان گفت: «خانمها خاتون، سایه و عسل حامدی، فرزندان ترانههای ابی هستند. نادرند ترانهخوانانی که بهنام فرزندان خود، آثاری را اجرا کرده باشند. از دیگر نمونهها میتوان از «پریچه» با صدای معین نام برد که همین سناریو را پوییده است.
🏮شعر: ابیات شعر «خاتون» بر وزن عروضی «هزج مسدّس محذوف» سروده شده (مفاعیلن مفاعیلن فعولن). از این وزنِ ۱۱ سیلابی معمولاً در دوبیتی ها استفاده میشود:
چه خوش بیمهربانی هر دو سر بی
که یکسر مهربانی دردسر بی
اگر مجنون، دلِ شوریدهای داشت
دلِ لیلی از آن شوریدهتر بی
مضمون شعر بهگونهایست که از نجوای یک پدر برای فرزند خودْ کمی فاصله دارد و بیشتر دارای یک محتوای عاشقانهی درام است. عاشق دلخستهای که «خاتون» را پناه و مرحم زخمهای عمیق خود میبیند. بهعبارتیدیگر، در «خاتون» رابطهی حمایتی پدر و فرزند برخلاف جریان رایج عاطفی است و سخن از تأثیر حمایتیِ فرزند بر روی پدر است.
واژهی «خاتون» در ترجیعبند گنجانده شده و سهبار هم در طول ترانه تکرار میشود، اما میتوانست بهجای آن، هر واژهی دوسیلابیِ دیگری همچون «آغاز»، «مضمون»، «معنا»، «پایان»، «میلاد» و… قرار گیرد. برخی گفتهاند: لفظ «خاتون» ریشهی ترکی دارند (زبان سغدی) و در کتب مردمانِ بخارا به چشم میخورد و تا زمان تیموریان بهعنوان پسوند برای نام شهبانوان بهکار میرفت. اما آنچه مشخص است کاربرد آن در ادبیات ایران بهمعنای «کدبانو»، «زن اشرافی» و یا «زن والاتبار» همواره متداول بوده است. بههمیندلیل در قصهها و متلهای قدیمی، از این واژه بهکرّات نام برده شده:
«دخترم زینبخاتون، گیس داره قدّ کمون»….
بهنظر میرسد ایرج جنتیعطایی نیز با همین ذهنیّت، تأکید نموده: «…تو خاتون تمام قصههایی…»
گفتنی است درحال حاضر این نام در ادارهی ثبت احوال، قابل ثبت نیست.
https://t.me/Archive_hamisheh | 2 170 |
| 19 | https://T.Me/Archive_hamisheh | 1 |
| 20 | اصطلاحات منحصربهفرد ایرج جنتیعطایی در این ترانه، میدرخشند.
«آغوشِ معصومانه»، «ایثارِ آب» ، «زخمیِ دلبستگیها» ، «اندوهِ ماه»، «سکوتِ بیشهها»، «غرورِ شیشهها»، «غسلِ بارون»، «رفیق قلّهها»، «ردای آمرزش» و «قلبِ مسموم»، ترکیبهای بهیاد ماندنی و بدیع ایرج جنتی عطایی در این ترانه محسوب میشوند.
«خاتون» اسم رمز زنانهای است که در طول تمامی پنجاهسال گذشته بارها و بارها در قامت همخانه، همگریز، همراه و یار در اشعار و ترانههای جنتیعطایی حاضر بوده است. همدم و همراهی که بارها مونس لحظههای بیکسی و تنهاییِ شاعر در خانه و غربت بوده است.
خاتون با نام این ترانه در شعر و زندگی جنتیعطایی آغاز میشود و تا امروز امتداد مییابد.
🏮ملودی:
ملودی این اثر، علیرغم جذابیتش، ساختار بسیار سادهای دارد. مُد اسپنیش، گام لامینور تئوریک با بهرهگیری از آکوردهای لامینور هارمونیک(در اورتور) با ریتم ۶/۸ آهسته، که در ترجیعبند تریوله شده و عملاً به یک ریتم ۱۸/۸ تبدیل میشود . این تکنیک در بسیاری از ریتمهای آثار سالهای ۵۴ تا ۵۷ متداول بود. همانند «شقایق» با صدای داریوش و «گهواره» با صدای گوگوش که در قسمت اوج، از همین تغییر در ریتم بهره گرفته شده است. دو میزان اول اورتور صرفاً آکورد Am9 و G است و از میزان سوم ملودی سولو با صدای فلوت شروع میشود و ۶ میزان ادامه داشته و از میزان هفتم، سولوی پیانو با نوازندگی منوچهر چشمآذر شروع میشود که همان ملودی را در فاصلهای دیگر مینوازد. بهنحوی که ملودیِ فلوت نسبت به پیانو، فاصلهی پنجم همان ملودی تلقی میگردد. اورتور با Am7 به اتمام میرسد.
خط ملودی خواننده، سهبار با سه بند شعر و ترجیعبند، تکرار میشود.
🏮تنظیم: به طور کلی بابک بیات، علیرغم خلق آثار ماندگار در تاریخ موسیقی کشورمان، تجارب عدیدهای در تنظیم ندارد و در مجموع سازبندی سادهای را ارائه نموده که شامل: درامز، گیتار، گیتار بیس، پیانو، ارگ و فلوت است که نمادی از ترکیب ارکسترهای خلوت سر صحنه است. علاوهبر این کاستیهایی نیز در تنظیم به گوش میرسد که اهمّ آن عبارتند از:
۱- عدم یکنواختی در ریتم بهطوری که گاه احساس میکنیم نوازندگان تابع مترونوم نیستند. این موضوع در ترجیعبند بیشتر متظاهر میشود ( تمپو تند میشود) بهنحویکه در شروعِ بندِ بعدی -که در زمان ضبط آنالوگ، بهشکل تیغزدنِ نوارهای کپی و چسباندن آنها در امتداد هم انجام میشد- این موضوع، خود را کاملاً نشان میدهد و تمپو مجدداً به حالت آهستهی اولیه برمیگردد و این کنتراست بین تمپوها در این قسمت ملموس و مسموع است.
۲- در خصوص فلوتْ پدیدهای بهنام Intonation Sensitivity اتفاق افتاده است یعنی در برخی از نتها، یک نوع خارجشدن از کوک اصلی، حس میشود. آکومپانیمان زیر صدای ابی از زمان شروع ریتم ( تو اسمت معنی ایثار آبه….) نیز یک نت ره ممتد را روی سلماژور و سپس میِ ممتد را روی لامینور، نجوا میکند که درواقع پایهی پنجم آکوردهای مربوطه بوده و آکومپانیمان محسوب نمیشود.
۳- فضای سنگین این اثر ایجاب میکرد سازهای زهی در پارتیتور در نظر گرفته شوند لیکن صدای آنها در خلال کار به گوش نمیرسد. و بهطبع، آکومپانیمان خاصی هم برای سازهای زهی، طراحی نشده است.
۴- درامز در شروع کار خواننده متوقف شده و صرفاً در ۱۶ میزان ابتدای آواز، سه ضرب چنگ اول هر میزان را مینوازد ( بهصورت یک وَ دو) که سه سیلاب را تشکیل میدهند ولی با وزن عروضی شعر تطبیق ندارد. ( زیر قسمت «عیلن» از مفاعیلن و «عولن» از فعولن، که دوسیلابی هستند) . لذا بهتر بود درامز ، بهجای سه ضرب چنگ، دو ضرب سیاه مینواخت (بهصورت یک … دو)
🏮اجرای خواننده: تقریباً هرآنچه از زیبایی این اثر برای شنونده جذاب مینماید، منتج از تکنیک پر احساس اجرای ابی است . تحریرها و غلتهای بهجا، ادای درست کلمات و حس لحظهای همگون با معنای کلام، از ویژگیهای این اجراست. لیکن اجرای یک کلمه وضوح کامل را نداشت. (اندوه ماهو)
نت اوج برای خواننده، در این تنظیم نت می است گرچه که اوج صدای وِی در آن زمان حداقل تا نت سل بوده و به این منظور میبایستی گام، دومینور درنظر گرفته میشد اما این موضوع، بهعنوان یک کاستی، مشهود نیست و ابی با توانمندیِ خود بهخوبی آن را پوشش داده است.
🏮مؤخره: «خاتون»، یکی از آثار ماندگار در کارنامهی ابی است. نه بهدلیل ایجاد صرفاً یک اثر موزیکال، بلکه بهدلیل تبحر وی در بروز حس پاک یک پدر نسبت به فرزندش، آنجا که شبیه حس عاشق دلخستهای است که معشوقش را در قامت قهرمان تمام قصههای دنیا میبیند و او را بانوی نجیب و باشکوه ترانههایش میخواند.
قطعاً بابک بیات در القاء این حس به ابی نقشی اساسی و کلیدی را بازی کرده است و خصوصاً تعلق خاطرش به مانی، سبب تشدید عواطف موسیقیایی او شده و رنگ پدرانه به ملودیش بخشیده است. | 34 |
