ویروگرد؛ یادگار ماندگار

دکتر قمر آریان و دکتر شفیعی کدکنی در مراسم یادبود حمید زرین‌کوب (دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران- ۱۳۶۶) کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی و دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در حاشیه مراسم یادبود حمید زرین‌کوب (دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. ۱۳۶۶) کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

نوشتاری از زنده یاد دکتر قمر آریان در باره دکتر حمید زرین‌کوب (بخش دوم) کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

نوشتاری از زنده یاد دکتر قمر آریان در باره دکتر حمید زرین‌کوب کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

یادبود سالروز درگذشت دکتر حمید زرین‌کوب ✍ محمد گودرزی (ا. فرهیخته) حميد زرين كوب، برادر کوچکتر دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در فروردین ۱۳۱۵ در بروجرد زاده شد. تحصيلات ابتدایی و متوسطه را در بروجرد و تهران انجام داد و به كار معلمی در بروجرد پرداخت (۱۳۳۴). چندی بعد براي ادامه تحصيل در دانشگاه فردوسی مشهد به این شهر رفت و پس از اخذ لیسانس ادبیات فارسی در ۱۳۴۱ در دبيرستا‌ن‌های مشهد مشغول به كار شد. وی دوره‌های فوق‌لیسانس و دکترای ادبیات فارسی را در دانشگاه تهران به پایان برد و از سال ۱۳۵۲ در دانشگاه مشهد و از ۱۳۵۶ در دانشگاه تهران به تدریس پرداخت و تا پایان عمر، در ۲۵ مرداد ۱۳۶۶ کرسی استادی زبان و ادبیات فارسی را برعهده داشت. در ادامه، تصویر نوشتار بسیار زیبای زنده‌یاد دکتر قمر آریان در یادبود استاد حمید زرین‌کوب تقدیم می‌شود. کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

گرامی‌داشت روز خبرنگار؛ تصویر تنها نسخه باقی مانده «بیضاء» نخستین روزنامه منتشره در بروجرد و لرستان تقدیمی کانال تلگرامی «ویروگرد، یادگار ماندگار» به تمامی خبرنگاران عزیز

سید محمدعلی جمالزاده، فرزند سید جمال واعظ اصفهانی، که به واسطه بنیان‌گذاری سبک نوینی در داستان‌نویسی، به ویژه نگارش داستان‌های کوتاه چهره‌ای بسیار شناخته شده در ادبیات معاصر ایران است. از آثار مهم او می‌توان به «یکی بود، یکی نبود»، «صحرای محشر»، «دارالمجانین» و اثر پژوهشی «گنج شایگان» در اقتصاد سیاسی ایران اشاره کرد. سید محمدعلی جمالزاده در سال ۱۳۷۶ در سوئیس فوت کرد و همانجا به خاک سپرده شد. کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

تصویری که به یاد سید و چگونگی شهادت او در روزنامه های آن دوره منتشر شد. کانال تلگرامی «ویروگرد، یادگار ماندگار» نشانی: @virugerd

روزنامه الجمال، ناشر خطبه ها و سخنرانی های آتشین سید جمال واعظ اصفهانی کانال تلگرامی «ویروگرد، یادگار ماندگار» نشانی: @virugerd

شهید راه آزادی سید جمال اصفهانی کانال تلگرامی «ویروگرد، یادگار ماندگار» نشانی: @virugerd

یاد آر ز شمعِ مرده، یاد آور! به بهانه ۱۴ امرداد، سالروز پیروزی نهضت مشروطه ایران ✍️ محمد گودرزی،(ا. فرهیخته) شاید بسیاری از مردمی که در روزهای گرم تیر و مرداد ۱۲۸۵ شمسی در تهران، قم، تبریز و دیگر شهرهای ایران تحصن کردند و نهایتاً مظفرالدین شاه را وادار نمودند که فرمان تأسیس مجلس شورای ملی را صادر کند خود نمی‌دانستند که دست به چه کار بزرگی زده اند و تا چه اندازه در سرنوشت این کهن سرزمین، تأثیر گذاشته‌اند. به لحاظ سیاسی، جنبش مشروطه ایران مهمترین و سازنده‌ترین حادثه‌ای بود که در تاریخ این کشور روی می‌داد؛ زیرا برای نخستین بار در تاریخ چندهزارساله ایران: ۱) سلطنت مطلقه فردی به سلطنت مشروطه تبدیل شد؛ دایره اختیارات شاه محدود شد و مقام او، شکلی نمادین و تشریفاتی یافت. ۲) مجلس شورای ملی، مرکب از نمایندگان منتخبِ مردم شکل گرفت تا بخش مهمی از اختیارات حکومت، یعنی قانونگذاری و نظارت بر دستگاه اجرایی را بر عهده گیرد. ۳) کشور صاحب «قانون اساسی» شد؛ قانونی که طبق آن «حقوق» و «تکالیف» حکومت  و مردم مشخص شد. همین سه دستاورد مهم و سرنوشت‌ساز برای جنبش مشروطیت کافی است که یاد و خاطر آن تا ابد در اذهان عموم ایرانیان جاودان بماند. جدای از نقش مهم و سازنده‌ای که گروهی از علما و رجال بروجردی در وقایع مشروطیت داشته‌اند، بروجرد پیکر یکی از رهبران شهید این انقلاب را در خاک خود به آغوش کشیده است: سیدجمالِ واعظ اصفهانی. او نخستین کسی بود که لفظ «مشروطه» را بر زبان توده‌ها جاری کرد و با بیان خطبه‌های آتشین، مردم را به شورش و انقلاب واداشت. همان زمان، خطبه‌های سید در رونامه الجمال گردآوری و منتشر شد. از این رو طرفداران نظام استبدادی به خونش تشنه شدند و در پس از بمباران مجلس و تعطیل نظام مشروطیت به دست محمدعلی شاه، او را که به شعر همدان گریخته بود، گرفتار ساختند و بعد از منتقل کردن به بروجرد، به فرمان شاه به شهادت رساندند.    با قدرت گیری دوباره مشروطه‌خواهان و برچیده شدن حکومت استبدادی محمدعلی شاه، به همت گروهی از آزادیخواهان، نام و یاد سید جمال واعظ اصفهانی مورد توجه قرار گرفت و مقام مقبره‌ای درخور بر مزارش ساخته شد. از آن پس گورستان محل دفن او در حاشیه‌ غربی گذر «یخچال» به «جمالیه» مشهور شد و همزمان یک مدرسه تازه تأسیس چهار کلاسه را به یادش «جمالیه» نامگذای کردند. در سال ۱۳۱۵ (زمان حکومت رضاشاه) به بهانه زیباسازی شهر، قبرستان جمالیه بکلی ویران شد و مزار سیدجمال واعظ و دو افسر ژاندارمری که در مبارزه با اشرار و غارتگران منطقه کشته شده بودند، زیر انبوه خاک دفن شد.دو سال بعد، حسین شجره، از مقامات عالی‌رتبه وزارت دارایی که به بروجرد آمده بود با کمک گروهی از فرهنگیان بروجردی قبر سید و دو افسر شهید را از زیر خاک بیرون آوردند. بر مزار سید، سنگ بزرگی نصب کردند که این مصرع حافظ بر بالای آن نقش شده بود: «هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق». در سال ۱۳۴۸ با تصویب هیأت مدیره انجمن آثار ملی ایران و طراحی مهندس محسن فروغی، سنگ مزاری نسبتاً درخور از سنگ خارا بر  مزار سید قرار دادند و عبارت «شهید راه آزادی» را بر آن حک کردند. به این حال، مزار این سید شهید و مشروط‌خواهِ شهیر در کناره محوطه شهرداری، سال‌های سال بدون کمترین توجهی رها شد! در سال ۱۳۸۶ و با پیشنهاد گروه آموزشی تاریخ آموزش و پرورش بروجرد و تصویب اعضای دومین دوره شورای اسلامی شهر، قرار شد که «بنای یادبود آزادی» بر مزار این شهید ساخته شود؛ مصوبه‌ای که به هر دلیل اجرایی نشد! سرانجام با طراحی مهندس عبدالرضا هورمهر، یادبود مزار این شهید در کنار پیاده‌رو ابتدای خیابان بهار و با فاصله چندمتری از محل اصلی مزار به شکل کنونی ساخته شد. اینک از پیروزی جنبش مشروطه ایران ۱۱۸ سال و از شهادت سید جمال واعظ اصفهانی نزدیک به ۱۱۷ سال می‌گذرد اما در این بیش از یک قرن، هیچ‌گاه مراسمی شایسته در گرامی‌داشت مشروطه‌خواهان و درخور شأن این سید شهید در شهر ما برپا نشده است. گویی که از بنیاد، نهضت مشروطه‌ای روی نداده و چنان مردان فداکاری هم هرگز در این دیار نبوده‌اند! کانال تلگرامی «ویروگرد، یادگار ماندگار» نشانی: @virugerd

دُردی‌کشِ مجلسِ درد؛ شادباش روز خبرنگار، به بزرگ‌مردِ دردآشنا، فرهاد داودوندی! (۱) ✍️ محمد گودرزی (ا. فرهیخته) یکشنبه گذشته، دوست عزیز و پرتلاش، فرهاد داودوندی بر اثر گرمازدگی یا علت دیگری که به درستی نمی‌دانم، در میانه روز از هوش رفت و به لطف پرودگار و محبت همسایگان و حضور به موقعِ پرسنل اورژانش ۱۱۵ بروجرد، بلافاصله به بیمارستان منتقل شد و تحت درمان قرار گرفت. این که یک تنه به مبارزه با انبوهی از مشکلات اجتماعی برخیزی، توانی استوار چون کوه می‌خواهد که در نوعِ بشر، کمتر دیده می‌شود. یقیناً عمو فرهاد از آن مردانی است که از چنین توانی برخوردار است؛ سالهاست در وفای به عهدی که با خدای خود و در خدمت به انسان‌های دردمند بسته، مردانه ایستاده و بر این عهد، نه فقط از آرامش و راحت خود و خانواده‌اش گذشته، که از ایثار جانِ عزیزش نیز دریغ نکرده است! با آرزوی سلامتی و تندرستی برای عمو فرهاد عزیز، و در آستانه فرا رسیدن هفدهم اَمرداد، روز خبرنگار، یک غزل زیبای سعدی همراه متنی که چند سال پیش در بار وبلاگ «فرهاد ۹۰» نوشته بودم، به او و همه دوستدارانش تقدیم می‌کنم. هر که مَی با تو خورد عربده کرد هر که روی تو دید عشق آورد زهر اگر در مذاقِ من ریزی با تو همچون شَکر بِشایَد خَورد آفرینِ خدای بر پدری که تو فرزند نازنین پَروَرد! لایق خدمت تو نیست بساط روی باید در این قدم گسترد خواستم گفت: خاکِ پایِ توام عقلم اندر زمان نصیحت کرد گفت: در راهِ دوست خاک مباش نه که بر دامنش نشیند گَرد دشمنان در مخالفت، گرمند و آتش ما بدین نگردد سرد مرد عشق ار ز پیش تیر بلا روی درهم کشد، مخوانش مرد هر که را برگِ بی‌مرادی نیست گو بُرو گِردِ کوی عشق مَگرد سعدیا صافِ وصل اگر ندهند ما و دُردی‌کِشانِ مجلس دَرد کانال تلگرامی: ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

مسئولین امنیت شهر، امنیت شهرک اندیشه را دریابید! ✍ محمد گودرزی (ا. فرهیخته) چندی است امنیت و آسایشِ ساکنین شهرک اندیشه به ویژه اهالی فاز هفت، بواسطۀ سرقت‌های مکرر به مخاطره افتاده است. اینک نه تنها شمار سرقت‌ها افزایش یافته، فاصلۀ زمانی میان دو سرقت نیز به صورت شگفت‌انگیزی کاهش یافته است؛ گویی سارقان، محله‌های شهرک اندیشه را به نوعی حاشیه امن خود می‌بینند و به سهولت در آن جولان می‌دهند! دقیقاً چهارشنبه‌شب، ۳۰ خرداد ماه بود که یک گروه سارق، با شکستن شیشه درب ورودی، اقدام به سرقت از منزل ما کردند که چون در خانه بودم و به موقع متوجه حضور سارقین شدم، از محل گریختند. در نه ماه گذشته، چندین مورد سرقت از منازلی در محله مسکونی ما صورت گرفته است. حدود سه ماه پیش، یکی از واحدهای مسکونی آپارتمانی در همسایگی خانه ما مورد سرقت قرار گرفت و بنده خدا ساکن آپارتمان که مستأجر بود، با خاطره‌ای تلخ خانه را ترک کرد و به مکانی دیگر کوچید. در نهایت شگفتی همین واحد آپارتمانی هفته گذشته مورد دستبرد دوباره سارقین قرار گرفت! بی آن که بخواهم تلاش مأموران زحمتکش نیروی انتظامی را نادیده بگیرم و یا بر مجموعه‌ای از محدودیت‌های لجستیکی این نیرو چشم بپوشم، روشن است که نفس این سرقت‌ها، هرچند شمار آنها را معدود و موردی بدانیم، بیش از هر موضوع، امنیت روحی و روانی اهالی را نشانه رفته و آرامش آنها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. از این رو می‌طلبد تمام کسانی که در ارتباط با برقراری امنیت شهر و شهروندان مسئولیتی دارند، نگاهی ویژه به موضوع سرقت‌های شهرک اندیشه معطوف دارند و با شناسایی و مجازاتِ مؤثر عوامل این سرقت‌ها آرامش و امنیت روحی و روانی را به ساکنین شهرک اندیشه برگردانند. می‌دانیم که مهم‌ترین و بارزترین شاخصۀ هویتی بروجرد در درازای تاریخِ هزار سالۀ اخیر خود، هویتِ علمی و فرهنگی آن بوده؛ ویژگیِ که این شهر را شهرۀ عام و خاص کرده است. در مقام مقایسه، در عرصۀ علم، دانش، فرهنگ و هنرِ ایران‌زمین، کمتر شهری را می‌توان سراغ گرفت که به نسبت و اندازۀ بروجرد، دانشمندان، هنرمندان، صنعتگران و ورزشکارانی چنین نامدار از آنجا برخاسته باشند. یقیناً اگر این شهر را «دیار فرزانگان و نام‌آوران» نامیده‌اند، این مهم تنها در پرتو وجود امنیتی مثال‌زدنی تحقق یافته است. پس اجازه ندهیم شماری اوباش و اجامرِ قانون‌گریز -به سهولت آب خوردن- حیثیت «شهر فرزانگان» را به سُخره بگیرند. ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

پس از ۱۲ سال: ثبت دوباره سقاخانه‌های خانگی بروجرد در فهرست آثار ملی کشور! ✍️محمد گودرزی (ا. فرهیخته) روز گذشته، ۲۴ تیر ماه ۱۴۰۳ ایرنا (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران) به نقل از عطا حسن‌پور، مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان از ثبت «سقاخانه‌های خانگی بروجرد» و پنج اثر معنوی دیگر در «فهرست آثار ملی کشور» خبر داد. وی گفت: «با ثبت این آثار تاکنون ۱۳۷ اثر معنوی لرستان در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.»(https://www.irna.ir/news/85539147) این خبر در حالی منتشر می‌شود که سال‌ها پیش، در چهارم دی ۱۳۹۱ حجت‌اله یارمحمدی، رئیس وقت اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بروجرد از ثبت «سقاخانه‌های خانگی بروجرد» در فهرست آثار معنوی کشور خبر داده و این خبر همان زمان رسانه‌ای شده بود: (https://www.iqna.ir/fa/news/2469267) علت یا علل این پرسش که چرا مدیرکل محترم میراث فرهنگی لرستان، خبر ثبت «سقاخانه‌های خانگی بروجرد در فهرست آثار معنوی کشور» را پس از ۱۲ سال، بازنشر می‌کند و آن را منتسب به خود می‌داند، در دایره آگاهی‌های من نیست. حتی به درستی نمی‌دانم که ثبت «سقاخانه‌های خانگی بروجرد در فهرست آثار معنوی کشور» کدام مزیت‌ها را به همراه داشته است یا از این پس خواهد داشت؟! اما نیک می‌دانم که نشر خبرهایی مانند «انتقال اشیا تاریخی بروجرد به مخزن نگهداری قلعه فلک‌افلاک در خرم‌آباد» و «تخریب قسمت‌هایی از گنبد امامزاده جعفر بروجرد» از اوضاع نامطلوب اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بروجرد نشان دارد و بس! امیدوارم دو نماینده محترم بروجرد در مجلس شورای اسلامی، توجه ویژه‌ای به وضعیت میراث فرهنگی این دیار معطوف بدارند. ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd

انتشار نسخه خطی «دیوان ناطق بروجردی» در فضای مجازی (۱) ✍️ محمد گودرزی (ا. فرهیخته) «میرزا یحیی [متخلص به] ناطق، فرزند ملا محمدصادق متخلص به مداح، حدود سال ۱۲۴۶ شمسی متولد شد. در دوره جوانی به حرفه چیت¬سازی پرداخت و پس از کسادی کار، شبیه¬گردانی (تعزیه‌خوانی) را پیشه گرفت که در آن روزگار اهمیت خاصی داشت و در این پیشه، عمر را به پایان رسانید. او مسافرت‌ها کرد و با مردان دانا و رجال تماس گرفت. در پایان زندگانی، نابینا شد و پس از درمان، اندکی بینا گردید. لذا تهی‌دست شده در کمالِ شکستگی برای قوتِ لایَموت به طرف نهاوند مسافرت و در آن شهر تبی سوزان بر پیکرش مستولی شد. نویسنده این تذکره، حسین حزین، خواهرزاده او، که سنین عمر را به دوازده رسانیده بودم به توسط درازگوشی او را به سوی بروجرد حرکت دادم. نزدیک باغات حسین‌آباد [از روستاهای تابع نهاوند] درگذشت. آنگاه پیکر بی‌جان او را با رنج فراوان به دهکده میلاب [از روستاهای تابع نهاوند] رسانیده به خاک سپرده شد، به تاریخ ۱۳۴۰ قمری (۱۳۰۰شمسی). در سال ۱۳۸۲ قمری آقا حسن قصاب فتحی از جوانمردان که باطنی از ظاهر آراسته‌تر دارد، سنگ قبری تهیه و به همراه رفته بر گورش نصب نمودیم. دیوان اشعارش به هزینه حاج صادق فروزان و کوشش سید محمد خوشبین به چاپ رسیده است.» (دورنمایی از شهرستان بروجرد یا تذکر حسین حزین، صص ۳۹۴و ۳۹۵) مجموعه اشعار ناطق بروجردی با عنوان «دیوان ناطق» در یک مجلد (۳۷۲صفحه، مصور، به سال ۱۳۳۲ با مقدمه حسین حزین، توسط انتشارات اقبال چاپ و منتشر شده است. نسخه‌هایی از این چاپ، در کتابخانه حوزه علمیه ولیعصر (عج) در بروجرد، کتابخانه مؤسسه لغت‌نامه دهخدا (تهران)، کتابخانه آیت‌الله العظمی بروجردی (کتابخانه مسجد اعظم قم) و کتابخانه بزرگ آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی در قم در دسترس علاقمندان قرار دارد. چندی است که فایل pdf نسخة منحصر به فردی از اشعار ناطق، به خط خود شاعر در فضای مجازی منتشر شده است. این نسخة دست‌نویس در گنجینه کتب خطی «کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی» در میدان بهارستان تهران نگهداری می‌شود. زنده‌یاد استاد عبدالحسین حائری، کتابشناس مشهور و رئیس اسبق کتابخانه مجلس شورای اسلامی، توضیحات بسیار ارزنده‌ای در معرفی این نسخه خطی نوشته‌اند که در بخش (۲) همراه فایل pdf نسخه خطی دیوان ناطق بروجردی وبه مناسبت فرا رسیدن ماه محره و ایام سوگواری حضرت سید الشهدا (ع)، تقدیم عموم همشهریان می‌شود. ویروگرد، یادگار ماندگار نشانی: @virugerd