بوطیقای فضا

فهرستِ ۴۰ کتابِ هنری و ادبی برای مطالعۀ معماران، به پیشنهادِ یوهانی پالاسما، معمار و نظریه‌پردازِ برجستۀ معاصر. @PoeticsofSpace

هارولد پروشانسکی (Harold Proshansky) چهل سال پیش در کتاب روان‌شناسی محیطی، تعریفی جامع از این دانش را ارائه کرد: «رشته‌ای که تعاملات و روابط میان انسان‌ها و محیط‌شان را بررسی می‌کند». @PoeticsofSpace

* کتاب‌های روان‌شناسی محیطی ۱. روان‌شناسی محیطی، فرانسیس تی مک‌اندرو، ترجمۀ غلامرضا محمودی، انتشارات وانیا. ۲. محاط در محیط: کاربرد روان‌شناسی محیطی در معماری و شهرسازی، آزاده شاهچراغی و علیرضا بندرآباد، انتشارات جهاد دانشگاهی تهران. ۳. مفاهیم پایه در روان‌شناسی محیطی، لیندا اشتگ، اگنس‌ون‌دن‌برگ و جودی دگروت، ترجمۀ سپیده برزگر و آناهیتا شهپری، انتشارات فکر نو. ۴. زبان فضا، برایان لاوسون، ترجمۀ علیرضا عینی‌فر و فؤاد کریمیان، انتشارات دانشگاه تهران. ۵. فضا و مکان: دیدگاهی تجربی، یوفو توآن، ترجمۀ رسول سلیمانی و محسن سلیمانی، انتشارات پرهام‌نقش. ۶. آفرینش نظریۀ معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، جان لنگ، ترجمۀ علیرضا عینی‌فر، انتشارات دانشگاه تهران. ۷. الفبای روان‌شناسی محیط برای طراحان، جهانشاه پاکزاد و حمیده بزرگ، انتشارات آرمان‌شهر. ۸. روان‌شناسی مکان، دیوید کانتر، ترجمۀ مریم امیری‌خواه، نشر فضا. @PoeticsofSpace

به‌مناسبتِ روز روان‌شناس. معرفی برخی از مهم‌ترین کتاب‌های حوزۀ روان‌شناسی محیطی که به زبان فارسی منتشر شده‌اند. @PoeticsofSpace

* جایگاه معماری به باورِ من، امروز معماران نیاز دارند که دربارۀ وظایف ذاتی و امکانات بنیادینِ معماری بیش‌تر تأمل کنند. معماری نماد یا محملِ چیزهایی نیست که به ذات آن تعلق ندارند. در جوامعی که برای چیزهای غیراساسی را ارزش قائل می‌شوند، معماری می‌تواند با ایستادگی در جایگاه خود، با زوالِ فرم‌ها و معناها مقابله کند و به زبان خود سخن بگوید. زبان معماری، از دید من، مسألۀ یک سبک معین نیست. هر بنا برای هدفی معین، در محلی معین و برای جامعه‌ای معین ساخته می‌شود. من تلاش می‌کنم از طریق آثار معماری‌ام به پرسش‌هایی که از چنین واقعیت‌های ساده‌ای زاده می‌شوند به دقیق‌ترین و انتقادی‌ترین شکل ممکن پاسخ دهم. -پیتر زومتور، معماری‌اندیشی @PoeticsofSpace

در جامعه‌ای که چیزهای غیراساسی را می‌ستاید، معماری می‌تواند با ایستادگی در جایگاه خود، با زوالِ فرم‌ها و معناها مقابله کند و به زبان خود سخن بگوید. @PoeticsofSpace

برای زادروزِ پیتر زومتور، معمار سرشناس سوئیسی که امروز ۷۵ساله شد. @PoeticsofSpace

«مجبورم که پروژه‌ها را با دقت و وسواس زیادی انتخاب کنم؛ چرا که عمر انسان محدود است و من بر روی هر پروژۀ معماری، بسته به مقیاس آن، بین سه تا ده سال کار می‌کنم.» - پیتر زومتور @PoeticsofSpace

* برای #روز_معمار ‌ مکان‌های زندگی، عمیقاً بر شکل‌گیری شخصیت انسان‌ها تأثیر می‌گذارند؛ اما تأثیراتی ناملموس، نامحسوس و البته تدریجی، که به‌طور ناآگاهانه‌ای زندگی انسان را دگرگون می‌کنند. ‌ معماریِ خوب، هیچ‌یک از مزایای واضح و ملموسِ یک واکسن یا یک وعده غذا را ندارد و در مقابل، صرف زمان و هزینۀ زیادی را می‌طلبد. شاید به همین خاطر است که کیفیت‌بخشی به #معماری در نزد مردم (و حتی در نزدِ برخی معمارانِ ناآگاه)، به نیازی فرعی و دسته‌چندم تبدیل شده است: همین که صرفاً چندمتر سرپناه برای سکونت، کار و دیگر فعالیت‌ها فراهم آید، کفایت می‌کند. ‌ آن‌هنگام هم که معماری ارج نهاده می‌شود، اغلب به‌دلیلِ بهره‌گیری از آن به‌عنوان ابزاری تجارت‌زده و سوداگرایانه، و یا وسیله‌ای برای به‌رخ‌کشیدنِ ثروت و قدرت خود به دیگران است. ‌ #معمار باید واقعاً به معماری عشق بورزد تا بتواند خودش را وقف چنین کاری کند. @PoeticsofSpace

«ما ساختمان‌های‌مان را شکل می‌دهیم، و سپس آن‌ها زندگی ما را شکل می‌دهند.» - نقل‌قول مشهورِ وینستون چرچیل. @PoeticsofSpace

«ایمان دارم که معماری می‌تواند بر شیوۀ زندگی مردم مقداری تأثیر بگذارد.» - برگرفته از مصاحبه با تادائو آندو: https://www.designboom.com/interviews/tadao-ando/ @PoeticsofSpace

* سنت یا مدرنیته؟ در جوامع گوناگون، دو وضع موجود را همواره باید به خاطر سپرد: یکی آن‌که اگر نسل‌های جدید، در مقابل سنتی که از پدران‌شان به ارث برده‌اند، پی‌درپی شورش نمی‌کردند و سر به عصیان برنمی‌داشتند، ما امروز هنوز در غارها زندگی می‌کردیم. دوم آن‌که اگر روزی شورش و عصیان علیه سنتِ موروثی، همگانی و عام شود، جای ما دوباره در غارها خواهد بود. پیروی از سنت و ایستادگی در برابر سنت، به‌اندازۀ هم برای زندگی اجتماعی لازم و ضروری است. جامعه‌ای که سنت در آن پُررنگ شود و بر تمام شئون زندگی مسلط گردد، محکوم به رکود و سکون است. از سوی دیگر، جامعه‌ای که شورش علیه سنت در آن همگانی شود، محکوم به نابودی است. جوامع همواره هم ایجاد‌کنندۀ ذهنیت سنت‌گرایانه و هم پدیدآورندۀ روح عصیان‌گر علیه سنت بوده‌اند؛ هر دو ضروری است. اما فراموش نکنیم که این دو همیشه فقط در تضاد و ناسازگاری، و نه در ترکیب و آمیزش، قادر به‌ هم‌زیستی با یک‌دیگرند. - برگرفته از کتابِ زندگی به‌رغم تاریخ، لِشِک کولاکوفسکی، ترجمۀ خسرو ناقد. @PoeticsofSpace

زندگی به‌رغم تاریخ، لِشِک کولاکوفسکی (Leszek Kołakowski). @PoeticsofSpace

* در آغوشِ شهر میشل دو سرتو (Michel de Certeau)، متفکر نامدارِ فرانسوی، مقالۀ مشهوری دارد با عنوان «قدم‌زدن در شهر»، که از بالای طبقۀ صد و دهم برج تجارت جهانی منهتن شروع می‌شود، جایی که از آن بالا می‌شود کل شهر را با لذت تماشا کرد. دوسرتو اما خیلی زود پی می‌برد که چنین دیدی از شهر، دیدی تحریف‌شده است؛ آن‌بالابودن، به‌معنای جدابودن از شهر است. باید رفت پایین و درون خیابان و شهر را دید. صد وچهل سال پیش از آن، انگلس (Friedrich Engels) وقتی برای اولین بار از لندن دیدار می‌کند، همین حرف را می‌زند. نویسندۀ این مقاله، خانم شارون میجر (Sharon M. Meagher) نیز معتقد است چنین شکلی از فلسفیدن در باب زندگی، شکل دیگری از فلسفه است که کم‌تر جدی گرفته شده است. فیلسوف باید شجاع باشد از برج عاج خود پایین بیاید و از این خطر که «فیلسوف خیابانی» نامیده شود، نترسد. مارشال برمن (Marshall Berman) در مقالۀ درخشانِ «طلوع شهرها و بازسازی معنا بعد از یازده سپتامبر» می‌نویسد وقتی برج‌های تجارت جهانی فرو ریخت، نیویورکی‌ها را تشویق کرده است تا در خیابان‌های شهر به‌دنبال معنا بگردند. برای درک شهر باید به میان مردم آمد و در کنار آن‌ها فلسفه را بنا کرد. @PoeticsofSpace

Bishan Public Library / LOOK Architects Location: Bishan, Singapore Project Year: 2006 @PoeticsofSpace

تفکر و تخیل عمیق، صمیمیتِ متمرکز در کنج‌های خلوت فضاها را می‌طلبد. @PoeticsofSpace

پنجره در معماری، پیونددهندۀ نور و سایه، جهانِ بیرون و درون، فضای باز و بسته، درون‌گرایی و برون‌گرایی، و عمومی و خصوصی بودن است. - یوهانی پالاسما، چشمان پوست. (عکس از بیتا ریحانی) @PoeticsofSpace