♦️
قاچاق روزانه ۴۰۰ تانکر نفت از بعشیقه؟ ثروت عراق گرفتار میان «تجارت غیرقانونی» کردها و اشغالگری ترکیه
در یکی از حساسترین مسائل اقتصادی و امنیتی استان نینوا، میدانهای نفتی «بعشیقه» به موضوعی تبدیل شدهاند که نیازمند تحقیقات گسترده فدرال است. این امر نه تنها به دلیل وجود ثروت نفت و گاز در این منطقه، بلکه به خاطر پرسشهای فزایندهای است که پیرامون مدیریت عملیات استخراج، مسیرهای انتقال نفت و ذینفعان نهاییِ حاصل از فروش آن مطرح میشود؛ آن هم در شرایطی که ادعاهایی مبنی بر قاچاق در مقیاس وسیع و همپوشانی نفوذ سیاسی و امنیتی میان جناحهای کُرد و ترکیه وجود دارد.
ساختار میدانهای بعشیقه و حوزههای نفوذ
مجموعه نفتی بعشیقه شامل هفت میدان است. دو مورد از این میدانها به دلیل نزدیکی به پایگاه «زلیکان» — که نیروهای ترکیه در آن مستقر هستند — در حوزه نفوذ ترکیه قرار دارند. پنج میدان دیگر در مناطقی واقع شدهاند که تحت کنترل «دولت اقلیم کردستان» (KRG) است؛ جایی که استخراج، قاچاق و انتقال نفت، کاملاً خارج از نظارت مستقیم دولت فدرال عراق صورت میگیرد.
قاچاق روزانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ تانکر و پرسشهای بنیادین
منابع آگاه از وضعیت این هفت میدان خاطرنشان میکنند که شرایط با تداوم قاچاق روزانه ۳۰۰ تا ۴۰۰ تانکر نفت، وخیمتر شده است. این جابهجایی مداوم، پرسشهای بنیادینی را برمیانگیزد: منشأ این نفت کجاست؟ چه کسی مسئول بارگیری آن است؟ از چه مسیرهایی عبور میکند و به کدام بازارها میرسد؟ و مهمتر از همه: چه کسی پول این نفت را دریافت میکند و عواید حاصل از فروش آن به کجا میرود؟
باید توجه داشت که قاچاق روزانه صدها تانکر نفت، صرفاً یک عملیات حملونقل محدود یا یک فعالیت تجاری گذرا نیست، بلکه نشاندهنده وجود یک تشکیلات اقتصادی گسترده است. این وضعیت، انجام یک حسابرسی دقیق در تمامی مراحل تولید، بارگیری، حملونقل و بازاریابی را ضروری میسازد؛ همچنین باید میان حجم واقعی نفت استخراجشده و مقادیر ثبتشده در دفاتر رسمی دولت عراق، تطبیق و راستیآزمایی صورت گیرد.
اهمیت اقتصادی بعشیقه و ضرورت شفافیت
دادههای فنی نشان میدهد که ذخایر بعشیقه حاوی مقادیر قابلتوجهی نفت خام سبک و گاز ترش است که اهمیت اقتصادی این منطقه را دوچندان میکند. از این رو، فقدان شفافیت در فرآیند استخراج و بازاریابی این منابع را نمیتوان صرفاً به عنوان یک اختلاف اداری ساده میان بغداد و اربیل تلقی کرد.
منابعی اعلام کردهاند که با توجه به تداخل پیچیده منافع سیاسی، اقتصادی و امنیتی، نگرانکنندهترین جنبهی این ماجرا، احتمال تبدیل شدن ثروت نفتی در «دشت نینوا» به منبعی برای اعمال نفوذ و تأمین مالی خارج از دایره نظارت دولت فدرال است. ادعاهایی مبنی بر بهرهبرداری برخی جناحهای سیاسی از تجارت غیررسمی نفت در اقلیم کردستان — که با گزارشهای رسانههای بینالمللی درباره حجم گسترده انتقال نفت توسط تانکرهای جادهای (خارج از مجاری رسمی) همراه شده است — ضرورت انجام یک حسابرسی مستقل در خصوص پرونده «بعشیقه» را بیش از پیش آشکار میسازد.
بُعد حاکمیتی: حضور نظامی ترکیه
علاوه بر این، منابع مذکور خاطرنشان کردهاند که حضور نظامی ترکیه در نزدیکی بعشیقه و پایگاه «زلیکان»، بُعدی بسیار حساس و مرتبط با حاکمیت ملی به این مسئله میافزاید. عراق نه تنها با پرسشهایی پیرامون تجارت نفت روبروست، بلکه با نگرانیهای گستردهتری در خصوص میزان نفوذ خارجی در منطقهای سرشار از منابع، و همچنین توانایی نهادهای فدرال برای اعمال اقتدار خود در راستای حفاظت از ثروت ملی و مدیریت منابع آن مواجه است.
خطر اصلی: ناپدید شدن عواید نفتی
خطرناکترین جنبهی مسئله بعشیقه، نفتِ استخراجشده از زمین نیست، بلکه این احتمال است که عواید حاصل از آن در مجاری غیرقابلردیابی ناپدید شود؛ امری که استان نینوا و ساکنان آن را با پرسشهای بیپاسخ بسیاری در زمینههای توسعه، بازسازی، خدمات عمومی و حقوق اقتصادی تنها میگذارد.
وظیفه نهادهای نظارتی و امنیتی
در این شرایط، دولت فدرال، وزارت نفت، کمیسیون پاکدستی و سایر نهادهای نظارتی و امنیتیِ ذیربط، وظیفه دارند فوراً وارد عمل شوند. آنها باید بررسی جامعی از هفت میدان نفتی انجام دهند، طرفهای ادارهکننده این میادین را شناسایی کنند، شرکتها و واسطههای دخیل را آشکار سازند، تعداد تانکرها — به همراه محمولهها و مقاصد آنها — را راستیآزمایی کنند و درآمدهای نفتی و حسابهای مرتبط با آن را مورد حسابرسی قرار دهند.
#گزارش
انتشار با #ذکر_منبع
#مطالعات_عراق
@iraqstudy