Takvalı ol

Şeyx Süleyman ibni Səhman: ..إذا سمعوا آيات الله يكفر بها، ويستهزأ بها فلا يقعدوا معهم، حتى يخوضوا في حديث غيره. وأن من جلس مع الكافرين بآيات الله، المستهزئين بها في حال كفرهم واستهزائهم: فهو مثلهم. ولم يفرق بين الخائف وغيره. إلا المكره Kim Allahın ayələrini inkar edən və istehza edən kafirlərlə, onların küfr və istehza etdiyi vaxt orada oturarsa, o da onlar kimidir. Burada qorxanla başqası arasında heç bir fərq yoxdur. ikrah halında olan şəxs istisnadır."

Kitəbut Dələili fi hukmi muvələti əhlil işrak. Nisa surəsi 140cı ayənin təfsiri

وقد أجمع العلماء على أن من تكلم بالكفر هازلاً أنه يكفر Şeyx Süleyman ibni Səhman:Alimlər icma ediblər ki, Kim zarafatla olsa belə küfr sözü desə kafir olar.

(Kitəbut Dələili fi hukmi muvələti əhlil işrak.)

İmam Nəvəvi: Bil ki, zikir müstəhəb olduğu kimi, zikir əhlinin halqasında oturmaq da müstəhəbdir.

(Zikirlər kitabı)

Kişi özünə yetəcək qədərinə sahib olsa belə işləyib qazanmak ve bunun hökümlerini bilmək sünnətdir. .. . Kişinin yiyeceği ya da geçimlerini təmin etməklə yükümlü olduğu kimselerin yeyəcəyi yoxsa çalışıp kazanması ona vaciptir. Ailesi için çalışıp ka-zanması her nâfilenin önüne geçirilir. Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem)'in “Bəslədiyi kimseleri zâyi etmesi kişiye günah olarak yetər” buyruğu tam bu ki-şiyi ilgilendirir. Bu "er-Riâye”de zikredilmiştir. Haberi Ebû Dâvûd rivâyet etmiştir. Müslim de aynı manayı rivayet etmiştir. Yine kişi kendisine ya da onlara bir ihtiyaç ârız olduğu zaman çalışıp qazanabilir. Yine kişinin ihtiyacından ve ihtiyaçlarından artanı hayır yollarına ta-sadduk etmesi sünnettir. İnsanların vereceğine güvenerek işləməmək məkruhtur. Əhməd bütün bunları açıkça ifade etmiştir. Yine kişinin boynundaki borcu, adağı, taati ve kefâreti ödemesi, ayrı-ca sağlaması gereken geçimi sağlaması için işçi olarak çalışarak bile olsa mal kazanması vacibdir. Bütün bunları müellifi “er-Riâye”de zikretmiştir. Başkasının sözlerinde de aynı manalar vardır.

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 195-196

İshak b. Mansûr'dan rivâyet edildiğine göre o Ebû Abdullah'a "Ona yani (İmam) Əvzaiyə- kişinin xristiyanın üzüm bağına gözətçilik etməsi sorulmuş, o da bunu kərih görmüştür" denmiş, Əhməd də "Söylədiyi nə gözəldir!" demişdir. Çünkü bunun əsli şəraba dönməktədir. Kişi üzümün şərab istehsalı üçün satılmayacağını bilirsə bunda bir beis yoktur.

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 193.

Düşman topraklarına ve küfür bölgələrinə(ölkələrinə) ticârete gitmek ve yolculu-ğa çıkmak mutlak olarak mekruhtur. İbn Hamdân Xəvâric'in, bâğîlerin, Râfıza'nın, saptırıcı bidatleri benimseyenlerin ve benzerlerinin torpaqlarını da bu kapsama dâhil etmiştir. Kişi bu beldelerde dinini izhar edemeyecekse oralara yolculuk etməsi haram olur. .. -Şafi (rahimehullah) “el-Ümm”de şöyle demiştir: "Müslümanın, içinde ibadetlerini yerine getirdikleri kilsələrində inşaat, marangozluk ya da başka bir iş yapmasını kerih görüyorum." Hallal (rahimehullah) "Kişinin evini zimmîye kiraya vermesi ya da satması babı" diye bab açtıktan sonra el-Merrûzî'den şöyle dediğini aktar-mıştır: "Ebû Abdullah (rahimehullah)'a kişinin içinde mihraplar olan evini bir zimmîye satıp satamayacağı soruldu. Ebû Abdullah 'xristiyan mı?" dedi ve bunu büyüksedi. Ayrıca 'Ev içinde zınqırovlar vurulsun ya da xaçlar dikilsin diye satılmaz!' dedi. Yine o 'Kâfirlere ev satılmaz!' dedi ve bu konuda sert davrandı."

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 189-190-191

Düşman topraklarına ve küfür bölgələrinə(ölkələrinə) ticârete gitmek ve yolculu-ğa çıkmak mutlak olarak mekruhtur. İbn Hamdân Xəvâric'in, bâğîlerin, Râfıza'nın, saptırıcı bidatleri benimseyenlerin ve benzerlerinin torpaqlarını da bu kapsama dâhil etmiştir. Kişi bu beldelerde dinini izhar edemeyecekse oralara yolculuk etməsi haram olur. .. -Şafi (rahimehullah) “el-Ümm”de şöyle demiştir: "Müslümanın, içinde ibadetlerini yerine getirdikleri kilsələrində inşaat, marangozluk ya da başka bir iş yapmasını kerih görüyorum." Hallal (rahimehullah) "Kişinin evini zimmîye kiraya vermesi ya da satması babı" diye bab açtıktan sonra el-Merrûzî'den şöyle dediğini aktar-mıştır: "Ebû Abdullah (rahimehullah)'a kişinin içinde mihraplar olan evini bir zimmîye satıp satamayacağı soruldu. Ebû Abdullah 'xristiyan mı?" dedi ve bunu büyüksedi. Ayrıca 'Ev içinde zınqırovlar vurulsun ya da xaçlar dikilsin diye satılmaz!' dedi. Yine o 'Kâfirlere ev satılmaz!' dedi ve bu konuda sert davrandı." şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 189-190-191

Ahmed'in isnadıyla Ubâde b. es-Sâmit (radıyallahu anh)'tan rivayet ettiği hadis: Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) buyurdu ki: "Böyüyümüzə saygı göstərməyən, kiçiyimizə mərhəmət etməyən və alimimizin hakkını tanımayan bizdən deyildir."

Məshin süresi abdest tamamen alındıktan ve məstler giyildikten sonra dəstəmazın pozulduğu andan başlar. Kişi sübh namazı için abdest alıp məstlərini giydiğinde ve sonra güneşin doğuş anında abdesti bo­zulduğunda süre başlamış olur ve mukim için ertesi gün güneşin doğuşuna kadar bu devam eder.

(Böyük şafi fıkhı)

İbnu'l Cevzî şunları söylemiştir: “İçeri girmesine izin verilir de yanın-da kendisinden büyük biri olursa girerken onu öne geçirir. İbn Ömer (radr-yallahu anhuma) Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'den 'Cibrîl (aleyhisselam bana büyüğü öne geçirmemi emretti' buyurduğunu aktarmıştır. Yine o 'Böyüyü önə keçirin' buyurmuştur. Mâlik b. Miğvel şöyle demiştir: 'Talha b. Musarrif ile yürüyordum. Dar bir yere geldik. Öne geçti. Sonra "Benden bir gün olsun böyük olduğunu bilseydim önüne geçmezdim” dedi. .. İbni Muflih: Öne geçirilen kimse öne geçer. Bu durumda sünnetle amel etmiş olur ve bu ona yaraşır. Daha elmli olan mutlak olarak önə keçirilər. Bunun yanında yaşa, sâlihliğe veya başka bir şeye baxılmaz. Daha yaşlı olan daha dindar ve daha vera sahibi olanın önünə geçirilir.

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 186

İbn Aqil belə demiştir: "Bir insanla gəzən şəxs o özündən böyük və elmli olduğu təqdirdə onu namazdakı imam mövqeyinə yerleşdirərək sağında ya da arxasında gəzər(yürüyər).

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 183

İbn Aqil burada nelerden təzminat alınacağını belə açıklamıştır: "Kim dişləyən bir iti ya da cüt təpik atan veya dişləyən bir miniyi öz başına buraxar oda bir şeyi tələf edərsə kişi zərəri qarşılar. Həmçinin qartal və şahin kimi yırtıcı bir quşu varsa ve o insanların quşlarını ve hayvanlarını tələf ederse kişi zararı qarşılar."

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 178

Müellifi "ən-Nihaye'də belə demişdir: "Hərkəsə Allahdan bir qoruma əhdi vardır. Ancak insan öz əli ilə özünü təhlikəyə atar özünə haram qılınanı edər ya da əmredilənə tərs bir iş edərsə Allah'ın zimməti(qoruması)ondan ayrılar."

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 182. qeyd:Misal :Qorunmaq üçün müəyyən zikirlər etmisən,ardınca günah etsən qorunman qalxacaq

“Bu dünya, başlanğıcından sonuna qədər, bir saatlıq kədərə belə dəyməz. Elə isə insanın bütün ömrünü onun üçün çırpınaraq qəm-qüssə içində keçirməsi necə ola bilər?"

"İBN ƏL-QAYYİM, "ƏL-FƏVAİD"

Misafiri Kapıya Kadar Geçirmek ve Üzəngisindən Tutmak Hakkında Bir Fasıl Ebû Hureyre (radıyallahu anh)'tan şöyle dediği rivâyet edilmiştir: Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) buyurdu ki: "Kişinin qonağı ilə beraber evin qapısına qədər çıxması şübhəsiz Sünnətdəndir." Bunu İbn Mâce ve başka-ları zayıf bir isnadla rivâyet etmiştir. İbn Abbas (radıyallahu anhuma)'dan şöyle dediği rivâyet edilmiştir: "Birini evinə çağırdığında çıxana kadar ona eşlik etmen şüphesiz Sün-net'tendir." Bunu İbn Abdulberr aktarmıştır. .. . İbn Abbas Zeyd b. Sâbit (radıyallahu anhuma)'nın üzəngisindən(miniyin) tutmuş, Zeyd'in "Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)'in əmisinin oğlu olduğun halda üzəngimdən mi tutuyorsun?" demesi üzerine de "Biz alimlərə belə yaparız" diye qarşılıq vermişdir.

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 163

58. Həqiqətən, Allah sizə əmanətləri sahiblərinə qaytarmanızı və insanlar arasında hökm verərkən ədalətlə hökm vermənizi əmr edir. Allahın sizə verdiyi bu öyüd-nəsihət necə də gözəldir! Şübhəsiz ki, Allah Eşidəndir, Görəndir. (Nisa surəsi)

İslam Əxlaqı dediyin insanların sənin əlindən və dilindən amanda olmasıdır. Söyüş söymək,iftira atmaq,müsəlmanı qorxutmaq,arxasınca birinin üstünə beşini qoyub danışmaq,vədinə xilaf çıxmaq,valideynin üzünə ağ olmaq,özündən böyüyə hörmət qoymamaq, qeybət etmək və ən əsaslardan biri bir müsəlmanın xoşuna gəlmədiyini bildiyi işi ona qarşı təkrar təkrar etmək, Müsəlmanlar haqqında pis zənlər qurmaq. "Həya imandandır hədisinə əməl etmək lazımdır .

İslam Əxlaqı dediyin insanların sənin əlindən və dilindən amanda olmasıdır. Söyüş söymək,iftira atmaq,müsəlmanı qorxutmaq,arxasınca birinin üstünə beşini qoyub danışmaq,vədinə xilaf çıxmaq,valideynin üzünə ağ olmaq,özündən böyüyə hörmət qoymamaq, qeybət etmək və ən əsaslardan biri bir müsəlmanın xoşuna gəlmədiyini bildiyi işi ona qarşı təkrar təkrar etmək, Müsəlmanlar haqqında pis zənlər qurmaq. "Həya imandandır hədisinə əməl etmək lazımdır .

İbn Ebi'd Dünyâ "eş-Şükr" kitabında Aişe (radıyallahu anha)'dan onun şöyle dediğini rivâyet etmiştir: "Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) yanıma girdi ve atılmış bir parça ekmek gördü. Bunun üzerine onu sildi ve söyle buyurdu: 'Allah'ın üzerindeki nimetleriyle iyi qonşuluq et. Çünki bunların bir topluluqdan uzaklaşdıqdan sonra onlara(geri) döndükleri pek nâdirdir.” Bunu İbn Mâce şu lafızla rivâyet etmiştir: “Nebî (sallallahu aleyhi ve sel-lem) eve girdi ve atılmış bir parça ekmek gördü. Bunun üzerine onu aldı, sildi, sonra yedi ve şöyle buyurdu: Ey Aişe! Kıymeti olana hürmet et. Zira bunların bir topluluktan uzaklaştıktan sonra onlara döndüğü pek nâdir-dir." Bu haber ekmeğin zamanımızda yapıldığı gibi öpülmeyeceğini gösdərməkdədir. Çünkü yapılana göre çörəyin öpüləcəyi yer burasıdır. Bilinmesi gereken hususlardan biri de nimetleri ve onları vereni etiraf edib nemətlərin sahibinə şükr etmənin nemətlərin qalıcılığının və artmasının səbəbi olduğudur. Nitekim ediplerden biri “Nimetleri şükürle bağlayım çünkü onlar evâbidi olan develer gibidir" demiştir. Yani bazıları kaçan de velere benzer. Nitekim "Sahîhayn”da Ebû Râfi'den Nebî (sallallahu aleyhi ve sellem)'in "Şu hayvanların da vahşi hayvanlar gibi evâbidi (kaçanları) vardır" buyurduğu rivâyet edilmiştir.

Şəri ədəblər kitabı cild 3 səhifə 156