آثار محمدکاظم کاظمی

مثالی از جملهٔ معترضه‌ای که می‌تواند نباشد. ❎ پس از او امیر پری‌ نام _ که شخصی فاسد بود _ حکمران غزنه شد. 🔻 اینجا ما دو پیام داریم. ۱. امیر پری حکمران غزنه شد. ۲. امیر پری شخصی فاسد بود. در شکل فعلی مخاطب هنوز پیام اول را نگرفته، با پیام دوم مواجه می‌شود و بعد که آن را دریافت کرد تازه به پیام اول برمی‌گردد. این رفت و برگشت دریافت مطلب را کند می‌سازد. 🔻پیشنهاد من این است. ✅ پس از او امیر پری‌ نام حکمران غزنه شد و او شخصی فاسد بود. @asarkazemi

✳️ دربارهٔ جملهٔ معترضه 🔻 این عبارت را ببینید. «ابوعلی بلعمی در زمان به الپتگین خبر داد و از او خواست که دربارهٔ جانشین عبدالملک _ که منصور پسر خردسال او باشد یا برادر جوانش _ نظر بدهد.» اینجا یک جملهٔ معترضه داریم که من به صورت سیاه نشان دادم. خوانندهٔ متن تا کلمهٔ «دربارهٔ جانشین عبدالملک» جلو می‌آید و می‌خواهد بداند که دربارهٔ جانشین عبدالملک باید چه کار بشود که همان «نظر بدهد» است. ولی نویسنده یک جملهٔ دیگر اینجا می‌گنجاند که همان جملهٔ معترضه است. می‌شد این اتفاق نیفتد. اول جمله کامل شود بعد آن قسمت معترضه به صورت یک جملهٔ پیرو در دنبال آن بیاید به این صورت: «ابوعلی بلعمی در زمان به الپتگین خبر داد و از او خواست که دربارهٔ جانشین عبدالملک نظر بدهد که منصور پسر خردسال او باشد یا برادر جوانش.» حسن این روش چیست؟ مخاطب دریافت بهتری دارد. تکلیف او با عبارت‌های قبلی روشن شده و حالا به این می‌رسد که آن نظردادن در مورد چه چیزی است. وسط درک مطلب یک دست‌انداز ایجاد نشده، یک راه فرعی باز نشده است. جملهٔ معترضه گاهی اجتناب‌ناپذیر است و متن را شیواتر می‌سازد ولی همیشه چنین نیست. اگر می‌توانیم عبارت را بدون جملهٔ معترضه به شیوایی بیان کنیم نیازی نیست جملهٔ معترضه بسازیم و تعلیق و دست‌انداز ایجاد کنیم. جملهٔ‌ معترضه به هر حال مخاطب را در انتظار نگه می‌دارد و گاهی وقتی شخص به پایان آن می‌رسد جملهٔ‌ اصلی را فراموش کرده است. بسیار هم رخ می‌دهد که خود نویسنده سررشتهٔ سخن را از دست می‌دهد و میان اجزای جملات او ناسازگاری اتفاق می‌افتد. به همین دلایل من افراط‌کردن در کاربرد جملهٔ متعرضه را توصیه نمی‌کنم و بلکه پیشنهاد من این است که استفادهٔ ما از آن، حداقلی و فقط در مواقع ضرورت باشد، جایی که اگر آن عبارت متعرضه را به آخر ببریم ارتباط آن با کلمات قبل از آن قطع شود و نامفهوم در بیاید. @asarkazemi

🟠 کشور خورشید 🔹 محمدکاظم کاظمی 🔸 شعری تازه از این دریای هول‌انگیز تا لنگر درآوردم به جای بادبان، از شوقِ ساحل پر درآوردم من آن ملک خراسانم که در ایام عسرت هم هزاران سکهٔ خورشید از خاور درآوردم میان چاه ظلمت سرنگون یک عمر اگر ماندم ولی آیینه را از دست اسکندر، درآوردم سرم را پایکوب تک‌سواران مغول دیدم ولی از آن تن بی‌سر، سری دیگر درآوردم و از ویرانه‌های بامیان و بلخ و نیشابور فقیه و فیلسوف و واعظ و خطاط و خنیاگر ادیب و شاعر و نقاش و دانشور درآوردم هم اخبار عرب خواندم هم اقوال عجم دیدم هم از اسطوره‌های روم و یونان سر درآوردم امیران گاو اگر گشتند، من انسانشان کردم از این قانون، اشاراتی شفاگستر درآوردم پر طاووس بودم، خامۀ نقاش چین گشتم و از قونیه تا دهلی، در و گوهر درآوردم دمی با نثر سعدی بابی از معروف وا کردم دمی با نظم حافظ ریشهٔ منکر درآوردم سرآهنگ غزل گشتم که با الحان داوودی نوا از چوب خشک و از گلوی تر درآوردم تمام متن قرآن را به خط نسخ پیمودم به نستعلیق، از شهنامه‌ها دفتر درآوردم دمی شیر خدا گشتم، زمانی رستم دستان شکستم شاخ دیوان را، در خیبر درآوردم زمانی نان جو را با یتیمان بخش می‌کردم دمی کاووس را از قلعۀ ششدر درآوردم تو ماری گشتی و بر شانه ضحاک روییدی من اما داسی از دستان آهنگر در آوردم امیرالمؤمنین گشتی، مرا در دوزخ افکندی من از آن دوزخ سوزان ولی اخگر درآوردم تو آن کانون اخگر را به خاکستر کفن کردی ولی من آتشی از زیر خاکستر درآوردم بدان آتش تمام برف و بوران را به سر بردم بهار از برف سنگین لالۀ احمر درآوردم تو پی در پی قفس می‌سازی و یک روز می‌بینی که من اینجا به جای ناله کردن پر، درآوردم مشهد، ۹ مهر ۱۴۰۴

این هم حاصل تبدیل «اما» به «امّا» 🔻 خوب «اما» بیچاره داشت ماستش را می‌خورد، چه کار به آن داشتی؟ در کل لزومی ندارد که همه کلماتی که با تشدید ادا می‌شوند، تشدیدشان هم در متن درج شود. «حتی» هم لازم نیست با تشدید بیاید. 🔻مگر ما برای همه حروف فتحه و کسره می‌گذاریم؟ تشدید هم مثل فتحه و کسره و ضمه است. جایی آن را تایپ می‌کنیم که بدون تشدید، کلمه اشتباه خوانده شود یا درک سریع آن رخ ندهد و تشدید، سرعت خواندن و درک مطلب را تسهیل کند. غیر از آن، لازم نیست. @asarkazemi

🔺 پیوسته به یادداشت‌های قبل، اینجا هم شخص احتمالاً خواسته است «آنها» را به «آن‌ها» تبدیل کند و در کلمات متعدد دیگری هم این جایگزینی انجام شده است. 🔻 ورد متأسفانه نسبت به کلاه «آ» حساس نیست. یعنی اگر مثلاً «اش» را جستجو کنیم، «آش» را هم پیدا می‌کند یا برعکس. بعد تو می‌خواهی مثلاً «اش» در کلماتی مثل «خانه اش» را به کلمه نزدیک کنی، «آش» هم به «اش»‌ تبدیل می‌شود و به کلمهٔ قبل می‌چسبد. 🔻در اینجا هم در جستجوکردن «آنها»، قسمت «انها» در کلمهٔ «بیمارستانها» و بسیار کلمات دیگر را هم پیدا کرده و تغییر داده است. @asarkazemi

✳️ تطابق‌ کلمه در جستجو و جایگزینی ورد 🔻 اگر این گزینه را که مشخص کرده‌ام در هنگام جستجو و جایگزینی در ورد تیک بزنید، عین کلمه را پیدا می‌کند و اگر این کلمه خودش بخشی از یک کلمهٔ دیگر باشد آن را پیدا نمی‌کند. 🔻 البته در همین حالت هم توصیهٔ من این است که جستجو و جایگزینی با احتیاط صورت گیرد. چه بسا که «حتی» به معنی دیگری در متن آمده باشد. @asarkazemi

✳️ جستجو و جایگزینی خطرناک وقتی به کمک جستجو و جایگزینی «حتی» را به «حتّی» (با تشدید)‌ تبدیل می‌کنیم مراقب باشیم که ممکن است «مساحتی» هم به «مساحتّی» تبدیل شود. برای جلوگیری از این اتفاقات چه باید کرد؟ ۱. تا جستجو و جایگزینی را تک تک انجام دهیم و جایگزینی کلی ندهیم. وقت می‌گیرد؟ چاره نیست. بالاخره کار باید درست باشد. ۲. در ورد و این‌دیزاین هر دو امکان این هست که دستور بدهیم که کلمهٔ‌ کامل را پیدا کند و اگر «حتی» در داخل کلمه‌ای دیگر است، آن را در نظر نگیرد. ۳. این هم امکان دارد که کلمه را با فاصلهٔ قبل و بعد آن جستجو و جایگزین کنیم. ۴. ترجیحاً جستجو و جایگزینی را روی متنی انجام دهیم که بعد آن را ویرایش می‌کنیم، که اگر چنین اتفاقاتی هم رخ داد، هنگام ویرایش متوجه شویم. به هر حال اگر قرار نیست متن دوباره مرور شود، پیشنهاد من این است که جستجو و جایگزینی را تک تک انجام دهیم تا مطمئن باشیم. @asarkazemi

✳️ نکته‌های ویرایش به این عبارت می‌رسم: علاوه بر عرصهٔ نویسندگی و روزنامه‌نگاری، از پادکست «کاغذیست» او نیز نباید غافل شد.» یک لحظه با خود می‌گویم باید طبق قواعد رسم‌الخط، این «کاغذیست» را به صورت «کاغذی است» بنویسم. ولی درنگ می‌کنم. این اسم یک پادکست است. در مورد اسم‌های خاص باید احتیاط کنیم. به گوگل مراجعه می‌کنم و می‌بینم بله اینجا کلمهٔ «کاغذیست» به کسانی اشاره دارد که زیست آن‌ها با کاغذ یا در واقع نوشتن است. پس این کلمه، به نوعی «زیست» را هم در خود دارد که من در اول متوجه نشده بودم. اگر آن را «کاغذی است» ساخته بودم، این جنبه از ایهام کلمه تباه شده بود. 🔻 می‌خواهم این را بگویم که در مورد نام‌های خاص، نام کتاب‌ها، عبارت‌هایی که وجه ادبی دارند، باید احتیاط و مراقبت کنیم چون ممکن است نویسنده در این شکل خاص از کاربرد کلمه هنری به خرج داده باشد که ما متوجه نشویم و با ویرایش آن را نابود کنیم. #ویرایش @asarkazemi

✳️ یای کوچک 🔻 پرسش آیا نوشتن «خیمه ماهتابی» به صورت و «خیمهٔ ماهتابی» الزامی است؟ نمی‌شود از این همزه صرف نظر کرد؟ اگر «خیمه‌ی ماهتابی» بنویسیم چه؟ آن وقت از همزه آسوده نشده‌ایم و متن ما فارسی‌تر نیست؟ 🔻 پاسخ کارشناسان (که من آن را نقل می‌کنم) خیر، نمی‌شود از آن صرف نظر کرد، همان طور که در مورد «خدای بزرگ» و «دریای آرام» این «ی» را می‌گذاریم و نمی‌نویسیم «خدا بزرگ» و «دریا آرام». پس آن «ی» لازم است. اما لزومی ندارد به صورت «خیمه‌ی ماهتابی» بنویسیم، چون آن «ی» کوچک هم همین کار را می‌کند. در واقع آن علامت همزه نیست، بلکه «ی کوچک» یا «سریا» است که جایگزین «ی» می‌شود، ولی به شکل اختصاری و جمع‌و‌جور. در تصویر سمت چپ تفاوت «سریا» و «همزه» را می‌بینیم. در قلم‌هایی که طراحی درستی دارند این علامت شبیه نیمهٔ «ی» است (نمونهٔ بالا) و در قلم‌هایی که طراحی درستی ندارند، این علامت به شکل «ء» است و این تصور را می‌آفریند که ما اینجا با «همزه» نوشته‌ایم. در قلم‌های خانوادهٔ «بی» این ایراد وجود دارد و همین یکی از دلایلی است که ما باید این قلم‌ها را کنار بگذاریم و به جایش از قلم‌های حرفه‌ای و درست استفاده کنیم. @asarkazemi

✳️ یای کوچک 🔻 پرسش آیا نوشتن «خیمه ماهتابی» به صورت و «خیمهٔ ماهتابی» الزامی است؟ نمی‌شود از این همزه صرف نظر کرد؟ اگر «خیمه‌ی ماهتابی» بنویسیم چه؟ آن وقت از همزه آسوده نشده‌ایم و متن ما فارسی‌تر نیست؟ 🔻 پاسخ کارشناسان (که من آن را نقل می‌کنم) خیر، نمی‌شود از آن صرف نظر کرد، همان طور که در مورد «خدای بزرگ» و «دریای آرام» این «ی» را می‌گذاریم و نمی‌نویسیم «خدا بزرگ» و «دریا آرام». پس آن «ی» لازم است. اما لزومی ندارد به صورت «خیمه‌ی ماهتابی» بنویسیم، چون آن «ی» کوچک هم همین کار را می‌کند. در واقع آن علامت همزه نیست، بلکه «ی کوچک» یا «سریا» است که جایگزین «ی» می‌شود، ولی به شکل اختصاری و جمع‌و‌جور. در تصویر سمت راست تفاوت «سریا» و «همزه» را می‌بینیم. در قلم‌هایی که طراحی درستی دارند این علامت شبیه نیمهٔ «ی» است (نمونهٔ بالا) و در قلم‌هایی که طراحی درستی ندارند، این علامت به شکل «ء» است و این تصور را می‌آفریند که ما اینجا با «همزه» نوشته‌ایم. در قلم‌های خانوادهٔ «بی» این ایراد وجود دارد و همین یکی از دلایلی است که ما باید این قلم‌ها را کنار بگذاریم و به جایش از قلم‌های حرفه‌ای و درست استفاده کنیم. @asarkazemi

✳️ و اسراف هم نکنیم 🔻 و همین‌جا این را هم بیفزایم که در مجموع در کاربرد خط تیره اسراف نکنیم، به خصوص برای جملهٔ معترضه. این رسم شده است و بعضی هم واقعاً افراط می‌کنند. جا و بیجا با خط تیره جملهٔ‌ معترضه ایجاد می‌کنند و تصور می‌کنند که این‌طور استادانه‌تر نوشته‌اند. بسیار وقت‌ها این جمله‌های معترضه می‌توانند بدون این خط‌ها هم دریافت شوند یا با کمک دو ویرگول مشخص شوند. و بسیار هم اتفاق می‌افتد که این خط‌های تیره بیش از این که به دریافت بهتر متن کمک کنند، باعث گیج‌شدن مخاطب می‌شوند، به خصوص اگر در یک پاراگراف بیش از یک نوبت از آن‌ها استفاده شود. 🔻 شاید باورتان نشود ولی من سال‌هاست که دیگر از خط تیره برای جملهٔ معترضه استفاده نمی‌کنم مگر بسیار بسیار به ندرت، شاید در هر کتابی دو سه مورد. در کارهایی که ویرایش می‌کنم هم همه خط‌های تیرهٔ جملهٔ معترضه را برمی‌دارم و به جایش دو ویرگول یا گاهی پرانتز می‌گذارم یا گاهی هم هیچ نمی‌گذارم و متن به راحتی خوانده می‌شود و دریافت می‌شود.

کشیدگی و خط تیره 🔻 ما نویسه‌ای داریم که برای کشیده ساختن کلمات به کار می‌رود، چنان که در این کلمهٔ «کشیــــــده» آن را می‌بینید. این نویسه معمولاً با «شیفت + ت» تایپ می‌شود. 🔻 این نویسه را فقط و فقط برای همین کشیدگی‌ها استفاده کنیم. آن را به جای خط تیرهٔ جملهٔ معترضه استفاده نکنیم. به جای خط تیره‌ای که نشانه‌ دیالوگ است استفاده نکنیم. 🔻 در مجموعهٔ قلم‌های قلم برتر که اکنون بیشتر صفحه‌آرایی‌ها در آن انجام می‌شود این کشیدگی خیلی کوتاه و شبیه به نقطه دیده می‌شود چنان که در تصویر بالایی می‌بینید. 🔻 پس به جای آن از چه استفاده کنیم؟‌ اگر قرار است متن شما سپس با قلم برتر صفحه‌آرایی شود (که معمولاً چنین است) به جای آن کشیدگی از اندرلاین یعنی _ استفاده کنید. درست است که اندرلاین در بیشتر قلم‌ها پایین‌تر از خط کرسی دیده می‌شود ولی نگران آن نباشید. در محیط صفحه‌آرایی با قلم برتر، درست خواهد بود چون در آنجا آن را اصلاح کرده‌اند. چنان که در تصویر پایینی می‌بینید. 🔻 خلاصه: 🔹 نویسهٔ خاص کشیدگی یعنی «شیفت + ت» را فقط برای کشیدگی به کار ببریم و بس. 🔹 برای خط تیره از اندرلاین ( _ ) استفاده کنیم. @asarkazemi

این اسکریپت این‌دیزاین را که آقای طباطبایی عزیز آماده کرده است، تهیه کردم. خیلی اسکریپت خوبی است. این قضیهٔ تفکیک پاورقی‌های انگلیسی و فارسی در این‌دیزاین همیشه وقت بسیاری از من می‌گرفت و ناگزیر هم باید انجام می‌شد. با این اسکریپت در چند ثانیه انجام شد. https://t.me/ScriptsForAll/105

این اسکریپت این‌دیزاین را که حسن‌زاده طباطبایی عزیز آماده کرده است، تهیه کردم. خیلی اسکریپت خوبی است. این قضیهٔ تفکیک پاورقی‌های انگلیسی و فارسی در این‌دیزاین همیشه وقت بسیاری از من می‌گرفت و ناگزیر هم باید انجام می‌شد. با این اسکریپت در چند ثانیه انجام شد.

#اسکریپت_ایندیزاین اسكريپت استایل‌دهي خودکار پاورقی‌های انگلیسی داستان اسکریپت:‌ بعضي از كارها در فرایند صفحه آرایی وجود دارند که وقت شما را زیاد می‌گیرند و همین کند کردن کار، سبب می‌‌شود که اگر بنا باشد در یک ساعت 300 صفحه را صفحه‌آرایی کنید، این مقدار به 50 صفحه یا حتی کمتر کاهش پیدا کند. هر صفحه آرایی باید تمام تلاش خود را داشته باشد تا در عین دقت، سرعت خود را افزایش دهد تا صرفه اقتصادی بیشتری برای او داشته باشد. با همین هدف من این اسکریپت را چند ماه پیش برای خودم ساخته بودم. چون کتاب های دو زبانه زیادی را در حجم های 600 و 700 صفحه صفحه آرایی می‌کردم. با این اسکریپت یکی از وقت‌گیرترین کارهای من از فرایند صفحه آرایی حذف شد. حالا امروز تصمیم گرفتم تا به عزیزانی که علاقمند به صرفه جویی در وقت خود هستند نیز این اسکریپت را عرضه کنم. معرفی کوتاه: اسکریپت «استایل خودکار پاورقی‌های انگلیسی» ابزاری است که هر صفحه‌آرا و حروف‌نگار حرفه‌ای در محیط InDesign باید در کنار خود داشته باشد. در اسناد دانشگاهی، پژوهشی و کتاب‌های تخصصی، وجود منابع و پاورقی‌های انگلیسی امری اجتناب‌ناپذیر است. مدیریت دستی این پاورقی‌ها – چه از نظر زبان، چه از نظر جهت پاراگراف و چه از نظر استایل – هم وقت‌گیر است و هم پرخطا. این اسکریپت دقیقاً برای رفع همین مشکل طراحی شده است.

این اسکریپت این‌دیزاین را که حسن‌زاده طباطبایی عزیز آماده کرده است، تهیه کردم. خیلی اسکریپت خوبی است. این قضیهٔ تفکیک پاورقی‌های انگلیسی و فارسی در این‌دیزاین همیشه وقت بسیاری از من می‌گرفت و ناگزیر هم باید انجام می‌شد. با این اسکریپت در چند ثانیه انجام شد.

روش نصب اسکریپت‌ها در این‌دیزاین 🔻 اسکریپت‌ها برنامه‌های کمکی مفیدی هستند که برای انجام خودکار و سریع بعضی عملیات‌ها در این‌دیزاین ساخته می‌شوند. 🔻 برای استفاده از یک اسکریپت کافی است که فایل آن اسکریپت را داشته باشیم و آن را به راحتی در این‌دیزاین نصب کنیم. 🔻 نصب اسکریپت بسیار آسان است. در این فیلم کوتاه که بخشی از یکی از فیلم‌های آموزشی من است، در این مورد توضیح داده‌ام برای دوستانی که با این کار آشنا نیستند. 🔻دربارهٔ کارکرد و دامنهٔ وسیع عملیات‌هایی که به وسیلهٔ‌ اسکریپت‌ها انجام می‌شود البته سخن بسیار است و نیاز به فیلم آموزشی مستقلی دارد. در این فیلم فقط نصب اسکریپت بیان شده است. #اسکریپت #این_دیزاین @asarkazemi

✳️ این پنجرهٔ انتخاب استایل در فرمان جستجو و جایگزینی ورد هم عجیب مخلوقی است. 🔻 اول این که ورد دهها استایل دارد که ما به آن‌ها نیاز نداریم و بلکه آن‌ها را نساخته‌ایم. بعد همه پاراگراف استایل‌ها و کاراکتر استایل‌ها را هم در یک لیست آورده. بعد این لیست الفبایی نیست و باید با اسکرول کردن استایل مورد نظر را پیدا کرد. 🔻 حالا این‌ها همه به کنار. خوب ارتفاع این پنجره را زیاد می‌کردی بنده خدا. یا منوی آبشاری می‌ساختی که وقتی کلیک می‌کردیم همه استایل‌ها باز می‌شد. یا یک سطر برای تایپ نام استایل می‌گذاشتی. 🔻و جالب است که ورد ۱۹۹۷ همین‌طور بود. ورد ۲۰۰۳ همین بود، نسخه‌های متعدد، تا ورد ۲۰۱۶ که من دارم. بیست سال گذشت و این برنامه به اندازهٔ دو تا نسخهٔ این‌دیزاین ترقی نکرد. 🔻این‌دیزاین هر نسخه‌اش که می‌بینی کلی امکانات جدید دارد. بعد ورد همان است که همان است و حتی گاهی بدتر می‌شود و بهتر نه. 🔻بارها من گفته‌ام که ورد بدترین برنامهٔ خوب دنیاست. 🔻حالا دوستان. اگر کسی راهی می‌داند که دسترسی به این استایل‌ها را آسان‌تر می‌سازد به من بگوید. @asarkazemi

✳️ پاره‌ای از فیلم‌های آموزشی «قواعد تایپ و آماده‌سازی متن در ورد» این فیلم سه‌دقیقه‌ای پاره‌ای کوچک از قسمت اول این مجموعۀ پنج‌قسمتی است. این نمونه را برای این انتخاب کرده‌ام که هم شیوهٔ ارائۀ مطالب در این فیلم‌ها مشخص شود و هم دوستان با استایل‌بندی متن و سهولت‌هایی که ایجاد می‌کند آشنا شوند. چون حقیقت این است که وقتی با استایل‌بندی آشنا نباشیم هم کار خود ما با زحمت و کندی پیش می‌رود و هم ویراستار و صفحه‌آرا به زحمت اضافی و حتی گاهی دوباره‌کاری ناچار می‌شوند. متن کامل این مجموعهٔ پنج‌قسمتی که جمعاً حدود ۱۵۰ دقیقه می‌شود، در سایت من ارائه شده است. نشانی سایت: www.mkkazemi.com

🔻 دوستان عزیز. در پیوند با فرستهٔ قبلی که دربارهٔ استایل‌بندی متن بود، این فیلم سه‌دقیقه‌ای را می‌توانید ببینید. در اینجا در مورد استایل‌بندی و ضرورت آن صحبت شده است. در فیلم‌ها و متن‌های آموزشی دیگر باز در این مورد بیشتر هم صحبت کرده‌ام. 🔻و باز هم تکرار کنم. اگر نویسنده هستید یا ویراستار و صفحه‌آرا هستید یا به هر شکلی با امور نگارش و صفحه‌آرایی سروکار دارید، استایل‌ها و استایل‌بندی را دقیق فرابگیرید و به کار بندید. از نظر فنی بسیار مهم و سودمند است. سرعت و کیفیت کارتان را هم بالا می‌برد.