عالَم سیاست|| داود مدرسی‌یان

🔴 وقتی اشعث، مالک را ضدولایت می‌خواند! 🔹یکی از برداشت‌های نادرست در تحلیل تاریخ صدر اسلام این است که گمان شود یاران اصلی امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام صرفاً مطیعانی خاموش و فاقد تحلیل بودند؛ گویی هرچه می‌شنیدند بی‌چون‌وچرا تکرار می‌کردند و هیچ اظهارنظری نداشتند. اما مراجعه به منابع تاریخی نشان می‌دهد که بسیاری از نزدیک‌ترین اصحاب امام، انسان‌هایی بصیر، تحلیل‌گر و دارای مواضع روشن بودند. آنان نه بی‌تفاوت بودند و نه فاقد نظر؛ بلکه در عین وفاداری عمیق به ولایت، درباره مسائل مهم سیاسی و اجتماعی دیدگاه داشتند و آن را صریح بیان می‌کردند. 🔸یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها در ماجرای «تحمیل حکمیت مذاکره» در میانه جنگ صفین توسط خوارج دیده می‌شود. پس از آنکه اشعث بن قیس کندی در سخنانی گفته بود مردم از جنگ خسته شدند و این جمله را جاسوس عمروعاص به او رساند و سپاه معاویه قرآن‌ها را بر سر نیزه کردند، گروهی از سپاه عراق که بعداً به خوارج مشهور شدند ـ به تحریک چهره‌هایی چون اشعث ـ امام علی علیه‌السلام را وادار به پذیرش حکمیت کردند؛ در حالی که خود حضرت با این اقدام موافق نبودند. 🔹در میان فرماندهان سپاه، کسی که بیش از همه با این تصمیم مخالفت کرد مالک اشتر بود. او به خوبی می‌دانست که این حکمیت در حقیقت یک فریب سیاسی است و می‌تواند پیروزی نزدیک سپاه امام را به شکست تبدیل کند. 🔸با این حال، جالب آن است که همین مخالفت دلسوزانه مالک، دستاویزی برای اتهام‌زنی شد. اشعث و همفکرانش تلاش کردند به لشکریان چنین القا کنند که مالک اشتر با تصمیم امیرالمؤمنین مخالف است و حتی در برخی منابع تاریخی آمده که سعی کردند از برچسب «ضدولایت» برای او استفاده کنند! 🔹گزارش‌هایی در منابعی مانند تاریخ طبری نشان می‌دهد که اشعث برای تثبیت فضای روانی حکمیت، اصل حکمیت و متن حکمیت را پیش از امضای نهایی توسط امام، در میان لشکریان منتشر کرد که علی با معاویه صلح کرد تا کسی جرأت مقابله نداشته باشد. 🔸اشعث و همراهانش به امیرالمؤمنین علیه‌السلام خبر دادند که مالک حکمیت را نمی‌پذیرد و از دستور امیرالمؤمنین سرپیچی می‌کند(ضدولایت است!)؛ حضرت تصریح کردند: «به خدا سوگند من نیز به این کار راضی نبودم؛ کاش شما هم نمی‌پذیرفتید؛ شما مرا مجبور کردید.» سپس درباره مالک فرمودند که او از مخالفان فرمان امام نیست و دشمن را همان‌گونه می‌شناسد که من می‌شناسم؛ «او در دشمن همان چیزی را می‌بیند که من می‌بینم» و هرگز برخلاف فرمان من عمل نخواهد کرد. حتی در روایات آمده است که حضرت فرمودند: ای کاش در میان شما یک یا دو نفر مانند مالک بودند. 🔹این روایت تاریخی نشان می‌دهد که بصیرت و تحلیل داشتن نه تنها با ولایت‌مداری منافات ندارد، بلکه از نشانه‌های آن است. یاران واقعی امام کسانی بودند که دشمن و ترفندهای او را به درستی و زودتر از دیگران تشخیص می‌دادند، فریب فضاسازی‌ها را نمی‌خوردند و در عین حال در نهایت از فرمان امام تخطی نمی‌کردند. 🔸این نکته تاریخی را از این جهت یادآوری کردم که بدانید برچسب «ضدولایت» زدن به نیروهای بصیر و دغدغه‌مند، پدیده‌ای تازه نیست در ماجرای تحمیل حکمیت به امام علی(ع) توسط خوارج هم سابقه داشته. همان اتهامی که روزی به مالک اشتر زده می‌شد، در دوره‌های مختلف تاریخ نیز تکرار شده است؛ در حالی که حقیقت ولایت‌مداری، جمع میان بصیرت، تحلیل و تبعیت از رهبری است. ✅ #داود_مدرسی_یان: https://t.me/+PlRxfL0hn4w2xqqz