احسان‌نامه

▪️استاد حسن انوشه، پژوهشگر تاریخ، زبان و ادبیات فارسی امروز (۲۳ فروردین ۱۳۹۹) در ۷۶سالگی درگذشت. کارنامۀ چهل سالۀ این دانشی‌مرد، ترجمۀ خوب و روانِ آثار مهمی در ایرانشناسی، مثل «ایران و تمدن ایرانی» کلمان هوار، «ایران در سپیده‌دم تاریخ» جورج کامرون، «تاریخ غزنویان» کلیفورد باسورث، جلدهای سوم تا پنجم «تاریخ ایران کمبریج»، ... بود به اضافۀ سرپرستی پروژۀ «دانشنامهٔ ادب فارسی» که نویسندگان زبان فارسی در حغرافیای فرهنگی و تاریخی‌اش، از بالکان تا شبه‌قارۀ هند را معرفی می‌کند. انوشه یک دانشنامه‌نویس (encyclopedist) تمام‌عیار بود، از آنهایی که زیاد می‌دانند @ehsanname

🎥پیشنهاد مستند: برای این روزهای ماندن در خانه، اگر مستند تاریخیِ خوب می‌خواهید، سه‌گانۀ مستندهای احسان عمادی دربارۀ سه نخست‌وزیر ایران به صورت رایگان بر روی آپارات قرار داده شده: 📌 مستند «رزم‌آرا؛ یک دوسیۀ مسکوت»: aparat.com/v/TxPNm 📌 مستند «محاکمه» (دربارۀ مصدق): aparat.com/v/nTN0j 📌 مستند «اشغال» (دربارۀ فروغی و شهریور ۱۳۲۰): aparat.com/v/3eF4m @ehsanname

🗞بازگشت مطبوعات به روی دکه با ماسک و فاصله در تیتر و بین اجزای لوگو و توزیع همراه دستکش (ورزنامه «ایران») و اشاره به رونق فضای مجازی. سال سختی برای مطبوعات و کتاب در پیش است @ehsanname

✅«معجم البلدان» و «آثار البلاد و اخبار العباد» نوشته‌اند که شیعیان کاشان در قرن هفتم، هر صبح جمعه اسبی را زین کرده به بیرون از دروازۀ شهر می‌بردند و انتظار ظهور می‌کشیدند. تاریخ «حبیب السیر» و تاریخ «روضة الصفا» هم از اجرای همین برنامه در زمان دولت سربداران در سبزوار خبر داده‌اند. این تصویر در سریال «سربداران» (محمدعلی نجفی، ۱۳۶۲) بازسازی شده. جایی که شیخ حسن جوری (امین تارخ) و شاگردش، عزیزالدین مجدّی (بهروز بقایی) در حال هجرت از باشتین هستند و جماعتی را می‌بینند که با پرچم و طبل و نقاره و اسبی سفید ظاهر می‌شوند و آهنگی می‌نوازند که موسیقی تیتراژ خود سریال (کار فرهاد فخرالدینی) است. تماشای این صحنه در روز عید نیمه شعبان، لطف دیگری دارد. با متنی که کیوان رهگذار نوشته و بنا به روایتی، محمود دولت‌آبادی دیالوگهای آن را بازنویسی کرده است. @ehsanname

🔺طبق عقاید مسیحیان، این هفته آخرین هفتۀ زندگی عیسی پیامبر پیش از تصلیب است. سلمان رئیس‌عبداللهی در این طرح تابلوی «شام آخر» داوینچی را خلوت کرده تا یادآور شود: در خانه بمانیم @ehsanname

➖در هفته‌های اخیر تعداد زیادی از افراد به بیماری کرونا مبتلا شده‌اند. طبیعتاً در بین این افراد، اهالی ادبیات هم بودند. این نویسندگان گزارش‌هایی از بیماری و بهبود خود منتشر کرده‌اند که شاید خواندنشان خالی از لطف نباشد: @ehsanname 🔹حامد عسکری، شاعر غزلسرا که به خاطر ابتلای به کرونا در خانه خود را قرنطینه کرده بود، یک پست اینستاگرامی در این باره نوشته و در یک گفتگوی مجازی هم از این تجربه گفته. ظاهراً حامد مجموعه‌ای از یادداشتهای دوران بیماری دارد که می‌خواهد آنها را منتشر کند. 🔸عباس حسین‌نژاد، ناشر و شاعری که شعر ««خاورمیانه را آفرید/ از روی چشمان شرقی‌ت!/ پر آشوب/ رنجور/ خسته/ زیبا»» او به نزار قبانی نسبت داده می‌شود هم ۹ روز در بیمارستان فیروزگر بستری بود. حسین‌نژاد در مصاحبه با فارس و ایسنا دربارۀ این تجربه حرفهایی زده است. 🔹محسن‌ پرویز، داستان‌نویس و رییس انجمن قلم ایران که اتفاقاً خودش پزشک هم هست، روزهای پایانی سال گذشته را به خاطر کرونا در بیمارستان گذارند. او درگفتگویی با ایسنا دربارۀ این بیماری صحبت کرده است. 🔸ایبنا خبر داده که شهرام اقبال‌زاده، مترجم، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان هم دو هفتۀ ابتدایی سال را درگیر کرونا و مبارزه با آن بوده است. @ehsanname 🔻جی. کی. رولینگ، خالق هری پاتر هم دو هفته‌ای درگیر بیماری بوده و با عمل به توصیه‌های همسرش که پزشک است موفق به عبور از بحران شده.

🔺مونا لیزا هم در خانه مانده، شما چطور؟ - طرحی از دیوید بوکه، هنرمند اسپانیایی، به نقل از اینستاگرام سازمان یونسکو @ehsanname

📊کرونا چقدر به صنعت نشر و فروش کتاب در ایران لطمه زده است؟ هومان حسن‌پور، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان کشور به مهر می‌گوید برآوردهای این نهاد صنفی حاکی از کاهش ۹۰ درصدی فروش ناشران و کتابفروشان تهرانی است. @ehsanname

▪️روزهای بدی است این روزها که شنیدن فعل «درگذشت» بعد از اسم افراد، عادی شده. امروز خبرِ استاد رضا بابایی هم آمد. رضا بابایی (متولد ۱۳۴۳) نویسنده و پژوهشگر بود و چند ماهی درگیر سرطان. اینها را که می‌گویم البته در خبرها خوانده‌ام. من او را نمی‌شناختم. فقط یادداشتهایش را در کانال تلگرامی @rezababaei43 می‌خواندم که آنها هم این اواخر کمتر شده بود. از بین یادداشتهایش، آنهایی را که با محور شخصیت خیالیِ «خواجه محمد مهتاب» و به سبک متون کهن بود بیشتر دوست داشتم. البته باقی یادداشتهایش هم راست و درست و دردمندانه بود. خوب می‌نوشت و معلوم بود خوب خوانده. گاهی تند می‌شد، اما تندی و درشتی نمی‌کرد. حرفهایش به دل می‌نشست و نشان می‌داد که از دل برآمده. یکبار هم کتاب «بهتر بنویسیم» او را دفتر دوستی دیدم و همانجا تورقی کردم و به نظرم آمد که چه روحیۀ معلمی بر آن حاکم است. بعد آن دوست توضیح داد که درست حدس زدم و واقعاً هم همین‌طور است و ایشان کلاسهای نگارش و ویرایش دارد. گفت در کلاس‌هایش خواندن حافظ و مثنوی و آثار شاهرخ مسکوب را توصیه می‌کند. امروز که خبر درگذشتش آمد، یاد مطلبی افتادم که مرداد سال پیش، وقتی معلوم شد که مبتلای به بیماری سرطان است، نوشته بود: «اگر عمری باشد، پس از این هیچ فضیلتی را هم‌پایه مهربانی با آدمیزادگان نمی‌شمارم. اگر عمری باشد، کمتر می‌گویم و می‌نویسم و بیشتر می‌شنوم و می‌خوانم. اگر عمری باشد، پس از این خویش را بدهکار هستی و هستان می‌شمارم نه طلبکار ...» رحمت خدا بر او و بر همۀ آنها که دردِ دیگران دارند. @ehsanname

🎧بین #همه‌گیری_های_تاریخ طاعونی که در فاصله سال‌های ۱۳۴۷ تا ۱۳۵۱ میلادی اروپا را درگیر کرد، از همه بدتر بود. «مرگ سیاه» با عودهایش جان حدود ۲۰۰ میلیون نفر را گرفت. روایت باربارا تاکمن، تاریخنگار معروف آمریکایی از عواقب اجتماعی این همه‌گیری را بشنوید. بخشی از کتاب «آینه‌ای در دوردست» تاکمن با صدای مهدی نوری. @ehsanname 📖 کتاب «آینه‌ای در دوردست: قرن نکبت‌بار چهاردهم» باربارا تاکمن، با ترجمۀ حسن افشار توسط نشر ماهی در دست انتشار است. این نشر قبلاً از تاکمن کتابهای «برج فرازان» (ریشه‌های جنگ جهانی اول)، «توپ‌های ماه اوت» (دربارۀ جنگ جهانی اول) و «سلام اول» (دربارۀ انقلاب آمریکا) را منتشر کرده بود. (ترجمۀ «تاریخ بیخردی» هم توسط نشر کارنامه منتشر شده.) ویژگی آثار او، تلفیق اطلاعات تاریخی با روایت داستانی است. @mahipub‌

🔺محمدعلی‌شاه بعد از تبعید یکبار با کمک روسها به ایران حمله کرد و شکست خورد. اینجا اعضای باشگاه دیکتاتورهای ورشکسته دارند برای این ایده درخشان ملامتش می‌کنند! - کاریکاتور از شماره ۲۹ نشریه «جارچی ملت» @ehsanname

🔺برای محمدعلی‌شاه که دست به قصابی ایران زده بود، از این قوچ، هیچ چیزی جز شاخهایش باقی نماند. کاریکاتور دیگری از نشریه «ملانصرالدین» @ehsanname

🔺این کاریکاتور چهره را و. روترِ آلمانی‌‏الاصل در نشریه «آذربايجان»، نشریه ستارخان کشیده. خودپسندی و نخوت شاه در این کاریکاتور پیداست @ehsanname

🔺یک نمونه دیگر از کاریکاتورهای «ملانصرالدین» و اسکار شلینگ، که محمدعلی شاه را به گاوی خشمگین در حال جنگ با ملت تشبیه کرده است @ehsanname

🔺نشریه «راه خیال» که در گیلان منتشر می‌شد، دارد مجاهدین را تشویق می‌کند که تا زدن ریشه شاه باید جلو بروند @ehsanname

🔺جنگ علیه استبداد محمدعلی‌شاه در طرح جلد شماره اول «آذربايجان»، نشریه ستارخان که در تبریز منتشر می‌‏شد. مردم در حال زورآزمایی با استبداد @ehsanname

🔺یک نمونه اولیه از تایپوگرافی. شاه بیگانه‌پرست در لوگوی نشریه «شرافت» (شماره ۳۷ - ۱۹ ربیع‌الاول ۱۳۲۶ قمری). شاه روی «شر» نشسته و «آفت» به جا مانده @ehsanname

🔺کاری از اسکار شلینگ، کاریکاتوریست آلمانی‌‏الاصل در نشریه «ملانصرالدين». معلم جغرافی دارد گوش محمدعلی‌‏شاه را می‌‏کشد که چرا هنوز جای ایران را پیدا نکرده؛ کنایه از اینکه شاه قاجار از وطن‏‌دوستی ‏بویی نبرده @ehsanname

🔺کاریکاتور روی جلد شماره اول «بهلول» که در باکو منتشر می‌‏شد. کاریکاتور کار عظیم عظیم‌‏زاده، نقاش و کاریکاتوریست اهل باکو است. شاه قاجار با کمک خارجی‌ها (یعنی سربازهای روس) دارد ملتش را می‌کشد @ehsanname