AghayedNet

🔺یادبودی از مرحوم مقدس، زین‌الدین احسائی رحمه الله @AghayedNet

✔️🔻 ردّ الشمس و معاد اَحسائی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی‌ الله‌ مقامه میان واقعهٔ «ردّ الشمس» و بحث معاد پیوندی روشن و معنا‌دار برقرار می‌کند و از این رهگذر، به نقد و بررسیِ تلقی‌های فلسفیِ رایج از معاد می‌پردازد. در حکمت صدرایی، معاد به «تبدّل صور» تفسیر می‌شود؛ به این معنا که در قیامت، آنچه بازمی‌گردد صورت‌ها هستند و مادهٔ عنصری معاد و بازگشتی ندارد. براساس این دیدگاه، هر شخص و هر موجودی با صورت خاص خود محشور می‌شود و معاد امری صوری است، نه مادی. شیخ مرحوم بر این تلقی، با استناد به حدیثی از حضرت صادق علیه‌السلام، اشکال می‌گیرد. آن حضرت، برای تقریب ذهن راوی، مثالی حسی بیان می‌فرمایند: اگر خشتی را در قالبی بریزند، شکلی خاص می‌گیرد. سپس آن خشت را از قالب خارج می‌کنند، درهم می‌شکنند و دوباره در قالبی دیگر می‌ریزند که شکل تازه‌ای پدید می‌آید. این شکل دوم، ازحیث صورت، غیراز صورت نخست است؛ اما ازحیث ماده، همان مادهٔ پیشین است. ازاین‌رو می‌توان گفت: این شیء «همان» است و در‌عین‌حال، «غیرِ آن». همان است، ازجهت وحدت ماده؛ و غیرِ آن است، ازحیث صورت، ویژگی‌ها، زمان و مکان تحقق. براساس این تحلیل، شیخ مرحوم رفع الله شأنه تصریح می‌فرماید که در معاد، نه‌تنها صورت، بلکه ماده نیز بازگشت دارد. اما ماده در صورتی جدید، با خصوصیات و تعیناتی تازه، ظهور می‌یابد. پس معاد نه انهدام مطلق است و نه بازگشتِ صوریِ صرف؛ بلکه اعادهٔ حقیقی با حفظ ماده و تبدّل صورت است. ایشان سپس این مبنا را به واقعهٔ ردّ الشمس پیوند می‌زند. در این واقعه، بازگشت خورشید تنها به‌معنای ظهورِ نور یا صورت ظاهری آن نیست. بلکه جرم و مادهٔ خورشید نیز در این اعجاز دخیل بوده است؛ امری که تحقق آن جز با قدرت الهی ممکن نیست. از این منظر، شیخ مرحوم واقعهٔ ردّ الشمس را یکی از شواهد روشن بر «معادِ قرآنیِ احسائی» می‌داند؛ معادی که در آن، هم ماده اعاده می‌شود و هم صورت بازمی‌گردد. و این بازگشت، نه در چارچوب علل عادی، بلکه در ساحت اعجاز الهی تحقق می‌یابد. جهان آکنده از شگفتی‌هایی است که از افق محاسبات عادی فراتر می‌روند. همان‌گونه که اگر وقایع عظیم تاریخ، ازجمله ماجرای سیدالشهداء علیه‌السلام و حوادث عاشورا، تنها با معیارهای ظاهرگرایانه و فیزیکی سنجیده شوند، ناگزیر به انکار یا تحریف حقیقت آن‌ها خواهیم رسید. شیخ مرحوم پس‌از اشاره به جریان ردّ الشمس برای حضرت امیر صلوات الله علیه و نقل برخی حکایات انبیاء دراین‌باره، می‌فرماید: «ان الصادق عليه‌السلام قد اشار الی ما فيه الجواب علی الحقيقة فی الحديثين السَّابقَيْنِ و هو قوله فی اللَّبِنة اذا كسرتها و كانَتْ تُراباً ثُمَّ وضَعْتها في قالَبِها فاِنَّها هي هي و هي غيرها بمعنی انّ مادّتها هي الاولی و بصورتِها غيرها لانَّ صورتها الاولی انّما هي اثر القالب فتتقدّر المادّة باثر القالب في الصورة الاولی فاذا كسرت ذهبت الصورة التي هي اثر القالَبِ فاذا وضعت تلك المادّة في ذلك القالَبِ تَقدّرَتْ بِاَثرِه كالتقدّرِ الاول بتقدير القالب و حيث ثبت انّ كل شي‌ء ممكن جوهر او عرضٍ كلٍّ اَوْ جزءٍ كليٍّ او جزئيّ زوج تركيبي اي مركب من مادّة و صورة ثبت ان الايام و الليالي و الشهور و السنين و المدد و الامكنة و الاعراض من الحركات و الاصوات و الالوان و غير ذلك كلها مركّبة من ماۤدة و صورة كل شي‌ء منها فاذا اُعيد اُعيدت مادته و صورة قالبه التي كانت الاولی اشراقاً من هيئة القالب و الثانية اشراق ثانٍ فكما انّك تقول لنور الشمس الذي اشرق علی الجدار في وقتين انّه واحد باعتبار عدم المغايرة و عدم الاختلاف و عدم تغيّر مادته في الوقتين و تقول انّه اثنان باعتبار انّ الممكن الباقي يحتاج في بقاۤئه الي مددٍ جديد كما قال تعالي: بل هم في لَبْسٍ من خلقٍ جديدٍ و ان كان انّما يمدّ بما منه اوْ لَهُ لكنّه جديد» (جوامع الکلم، ج۴، «کتاب شرح العرشیة»، ص۴۳۷). @AghayedNet

🔺الفهرس المختصر لبعض تصنیفات الشیخ المرحوم الأحسائی بخطه، والنسخة کانت في ملك ابنه الشیخ عبدالله 🔸صفحه نخست از فهرست مختصر بعضی آثار شیخ مرحوم اعلی الله مقامه. این فهرست به‌خط خود ایشان است و در تملک فرزندشان مرحوم شیخ عبدالله احسائی بوده است. @AghayedNet

🔺شرح حال الشیخ المرحوم الأحسائی من أوائل عمره الشریف بقلمه وخطه 🔹بخشی‌از شرح احوال شیخ مرحوم اعلی الله مقامه به قلم و خط این بزرگوار 🔸من أدب النُّساخ ومن آدابهم.. المعروف أنّ الضرب على الكلام الزائد يكون بطرق منها الشطب أو الكشط أو التسويد، ومنها ما قاله الشاعر بالفارسیة: «نقطه هر جا غلط افتاد، مکیدن ادب است» ولكنهم مع الأسماء المقدسة كلفظ الجلالة أو أسماء النبي والآل عليهم السلام يتبعون طريقة مهذبة، فإذا كانت هذه الکلمات المقدسة زائدة وضعوها في دائرة ولم يضربوا عليها ولا يمسحوها ولا يسوّدوها وفي هذه الصورة من خط الشيخ المرحوم أعلى الله مقامه نرى نفس الطريقة بالنسبة إلی البسملة. @AghayedNet

🌷در ایام ولادت عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی رفع الله شأنه 🔸نشستی با عنوان: مکتب شیخ (اعلی الله مقامه)‌ و پژواک آن 🔺تقدیم می‌شود ⏳به‌زودی... @AghayedNet

🌷در ایام ولادت عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه 🔺تقدیم می‌شود. @AghayedNet

🔺کتاب تازه‌منتشرشده ادعیة الوسائل الی المسائل (منسوبة الی الامام الرضا او ابنه الامام الجواد علیهماالسلام) @AghayedNet

✔️🔻درباره کتاب الأسرار المکنونة فی دعاء المعانی به‌مناسبت مباحث کتاب شرح الزیارة مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه، روزی استاد ما حفظه الله تعالی فرمودند در این کتاب در مواضع مختلف به فقره‌‌هایی از دعاء رجبیه (دعاء‌ معانی) استشهاد شده و نکاتی بیان فرموده‌اند. خوب است این بخش‌ها جمع‌آوری شود چراکه شرح این دعاء محسوب می‌شود و در کنار دیگر شروحی که از بزرگان در دست است، این شرح‌های کوتاه‌کوتاه هم استفاده شود. خوشبختانه فاضل محترم أحمد بن حسین عبیدان أحسائی تا حدودی این خلأ را پر کرده است. در این کتاب تازه منتشر شده، شرح فقرات این دعاء را از مصنفات عالمان ربانی مرحوم شیخ احمد اَحسائی و مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی و مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامهم اجمعین استخراج کرده است. البته همان‌طور که بر جلد کتاب تصریح شده، این شروح «مِن بعض مصنفات» است. ازاین‌رو می‌توان این پروژه علمی را ادامه‌دار فرض کرد و در جلد دوم، ادامه شروح جمع‌آوری شود. به‌نظر می‌رسد همه شروح یک کتاب نیز در این اثر استقصاء نشده است. به‌طور مشخص، از کتاب مبارک شرح الزیارة فقراتی نقل شده است؛ اما بسیاری از شروح و استنادات نادیده گرفته شده. برای مثال، این‌نگارنده در کتاب شرح‌ الزیارة فراوان یافتم که به فقرات این دعاء‌ استشهاد کرده‌اند و یادداشت کرده‌ام؛ اما در این کتاب تازه منتشر شده، نوع این استشهادها نقل نشده است. برای نمونه در جلد دوم (چ بیروت: دار المفید) این مواضع وجود دارد: صفحات: ٧۵، ٧٧، ٨۴، ٨۶، ١٠١، ١٠٣، ١١٢، ١١٨، ١۳٨، ١٨١ و ١٩٣ و... . درباره بعضی تعبیرات مؤلف محترم در مقدمه کتاب و روش تحقیق، تأملاتی است که باید در فرصتی دیگر به آن پرداخت. خداوند متعال توفیق بهره‌برداری از معارف اهل‌البیت علیهم‌السلام نصیب همه شیعیان بگرداند؛ بجاه محمدٍ و آله. @AghayedNet

🔺کتاب تازه منتشر شده الأسرار المکنونة فی دعاء المعانی مستخرج من بعض مصنفات الشیخ أحمد بن زین الدین الأحسائی، السید کاظم الحسینی الرشتی، الحاج محمدکریم الکرمانی (اعلی الله مقامهم اجمعین) @AghayedNet

✔️🔻روز ولادت عالم ربانی، مرحوم شیخ احمد اَحسائی، اعلی‌ الله‌ مقامه با توجه به اسناد تاریخی، ماهِ ولادتِ شیخ اعلی الله مقامه قطعی است. روشن است که ایشان در ماه رجب سال ١١۶۶ ق ولادت یافته‌اند؛ اما روز ولادت مشخص نیست. شیخ مرحوم رفع الله درجاته در زندگی‌نامۀ خود نگاشته‌اند: «کانت ولادتی فی السنة السادسة و الستین بعد المائة و الالف من الهجرة فی شهر رجب المرجب» (جوامع الکلم، ج۸، «شرح احوال الشیخ الاوحد»، ص۴۵۸). مرحوم شیخ عبدالله احسائی رحمه‌الله نیز در شرح‌احوالی که نگاشته، به روز ولادت اشاره‌ای نکرده است. برخی روز ولادت را بیست و ششم این ماه نوشته‌اند که میزان اعتبار آن اندک و منبع آن ناشناس است.¹ ازاین‌رو دوستداران این بزرگ‌مرد شیعه، در تمام این ماه، به گونۀ دیگری، نسیم معرفت و محبت را از دیار احساء استشمام می‌کنند. اهل بصیرت و معرفت و تابعان عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی‌ الله‌ مقامه روز سیزدهم رجب را برای بزرگ‌داشت ولادت شیخ رفع الله شأنه جشن می‌گیرند؛ زیرا هم‌زمان با جشن عمومی ١٣ رجب است که به روز ولادت حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام شهرت دارد. @AghayedNet —————————————— ¹ در آغاز یکی از چاپ‌های حیاة النفس، زندگی‌نامۀ خودنوشت شیخ مرحوم اعلی الله مقامه آمده است. در پانوشتِ آن زندگی‌نامه چنین آمده است: «قیل انه ولد فی الیوم السادس و العشرین من شهر رجب، و مادة تاریخ ولادته فی حساب الأبجد آیة قرآنیة فی سورة المطففین (آیة ۲۶) یقول تعالی: ختامه مسک.» (حیاة النفس فی حضرة القدس، (چاپ دوم: بیروت، ۱۴۲۱ ق)، ص۴۴، پانوشت ۱)

🔺به‌زودی... مصباح الجنان فی ایضاح اسرار القرآن شیخ محمدصالح برغانی جالب توجه است که غیر‌از محمدتقی برغانی، افراد مختلفی از این خاندانِ علمی به مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه­ ارادت داشتند و از شاگردان ایشان محسوب می‌شدند. شیخ محمدتقی برغانی، شیخ محمدصالح برغانی و شیخ ملا محمدعلی برغانی سه‌ برادر بودند. اگرچه شیخ محمدتقی حادثه تکفیر را پیش آورد، ولی دو برادر دیگر به شیخ­ ارادت داشتند. شیخ مرحوم­ برای سیده آمنه، دختر شیخ محمدعلی قزوینی، همسر محمدصالح برغانی، اجازه‌ای مرقوم فرمودند. محمدصالح خود نیز از ارادتمندان به شیخ مرحوم­ بود. قرینه‌ای مهم بر این ارادت، نامه‌ مرحوم میرزا محمود نظام‌العلماء است که پس‌از رحلت محمدصالح، برای فرزند او ملا عبدالوهاب ارسال کرد. این نامه بطلان گفتار کتاب قصص‌العلماء درباره مرحوم محمدصالح برغانی را آشکار می‌کند. @AghayedNet

✔️لیلةالرغائب 🔻پاسخ عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه به پرسشی درباره لیلة الرغائب 🔸بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله و سلام علی عباده الذين اصطفی. و بعد چنين گويد بنده اثيم كريم بن ابراهيم كه رقيمه‌ای رسيد از سركار نواب شاهزاده اعظم افخم و اجل اكرم نواب كامياب محمدولی ميرزا ادام الله مجده و علاه و سؤالی فرموده بودند درخصوص شب رغايب كه آيا آن شب اول جمعه است از ماه رجب كه پنج‌شنبه آن از آن ماه مبارک باشد يا شب اول جمعه است مطلقا، اگرچه پنج‌شنبه آن از ماه جمادی‌الثانيه باشد؟ 🔹پس عرض می‌شود كه شب رغايب شب اول جمعه است، اگرچه غرّه ماه باشد و پنج‌شنبه آن سلخ جمادی‌الثانيه باشد. و اين نص حديث است كه هيچ احتمال خلاف نمی‌رود و هركس به‌غير‌‌ از اين گويد اشتباه محض است؛ زيراكه اصل حديث اين است كه در كتاب وسائل‌ الشيعه روايت كرده است از حسن بن مطهر رحمه‌الله، كه در اجازه خود برای بنی‌زهره نوشته است، روايت كرده است به سند خود از حضرت رسول صلی الله علیه و آله كه فرمود: 🔸رجب ماه خدا است و شعبان ماه من است و رمضان ماه امت من است. پس فرمود: هركس همه آن را روزه گيرد مستوجب می‌شود از خداوند سه‌ چيز را: آمرزش جميع گناهان گذشته و عصمت در بقيه عمر و امان از عطش در روز فزع اكبر. پس پير ضعيفی برخاست و عرض كرد: يا رسول‌الله، من عاجزم از روزه كل آن. حضرت فرمودند: روزه گير روز اول آن را، به‌جهت آن‌كه يک حسنه به ده‌ برابر است، و وسط آن را و آخر آن را؛ به تو داده می‌‌شود ثواب كسی كه كل آن را روزه گرفته باشد. 🔹ولكن غافل نشويد از شب اول جمعه آن؛ چراكه آن شبی است كه ملائكه آن را شب رغايب می‌نامند. و اين به‌جهت آن است كه چون ثلث شب بگذرد باقی نمی‌ماند ملكی در آسمان و زمين مگر آن‌كه همه جمع می‌شوند در كعبه و حوالی آن و خداوند بر ايشان مطلع می‌شود و می‌فرمايد: ای ملائكه من، بخواهيد از من آنچه می‌خواهيد. عرض می‌كنند: ای پروردگار ما، حاجت ما به تو آن است كه بيامرزی برای روزه‌داران رجب. پس خداوند می‌فرمايد كه چنين كردم، يعنی آمرزيدم آن‌ها را. پس پيغمبر صلی الله علیه و آله فرمود كه هركس روزه گيرد پنج‌شنبه اول رجب را و نماز كند مابين مغرب و عشاء دوازده ركعت و بيان فرمود كيفيت نماز و ذكر آن شب را و ثواب آن را تا آخر حديث. 🔸حال چون به نظر دقت كسی در اين حديث نظر كند می‌فهمد كه آخر حديث عملی جداگانه است، مثل آن‌كه در صدر حديث بيان احوال روزه بود و عملی ديگر بود و دخلی به شب رغايب نداشت. هم‌چنين آخر حديث عملی ديگر است برای پنج‌شنبه اول و شب جمعه بعداز آن و دخلی به شب رغايب ندارد. پس اگر غرّه رجب پنج‌شنبه باشد، عمل آخر حديث را می‌كند و شب همان جمعه شب رغايب است؛ چراكه فرمود: شب جمعه اول شب رغايب است و بر همان شب صدق می‌كند. و اگر جمعه غرّه باشد، شب آن كه شب اول ماه است شب رغايب است و عمل آخر حديث را در پنج‌شنبه آينده می‌كند و دخلی به شب رغايب ندارد و عملی جداگانه است. 🔹و هم‌چنين است دلالت حديثی كه صاحب بلد الامين از اختيار ابن‌باقی روايت كرده است؛ زيراكه آن حديث هم به همان لفظ است كه حسن ابن المطهر رحمه‌الله روايت كرده است بعينه. 🔸پس برای فقيه عارف به احاديث شبهه نمی‌ماند كه شب رغايب شب اول جمعه است، اگرچه غرّه باشد. و عمل آخر حديث را نمی‌توان در آن شب كرد و بايد آن عمل را در پنج‌شنبه آينده كند. اين است مقتضای نص آن دو حديث برحسب متفاهم ظاهر از آن‌ها. و الله اعلم بحقايق احكامه. كتبه العبد الاثیم فی اللیلة الاولی من شهر شعبان من شهور سنة ثلاث و سبعين بعد المأتين و الالف حامداً مصلياً مستغفراً، تمت. 📘 مکارم الابرار (فارسی)، ج۱۰، «جواب شاهزاده محمدولی ميرزا در تعیین لیلةالرغائب»، ص۲۳۲ و ۲۳۳ @AghayedNet

🔺چاپ جدید منتشرشده دقائق العلاج از آثار عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی نفعنا الله بعلومه در دو جلد نشر چوگان @AghayedNet

🔸عنایات خاص الخاص حضرت هادی صلوات الله علیه به شیخ مرحوم اعلی الله مقامه 🔸 تاثیر شرح‌ الزیارة شیخ مرحوم بر سایر شروح زیارت جامعه @AghayedNet

🌷اگرچه مشهور است حضرت هادی علیه‌السلام در ١۵ ذوالحجه سال ٢١٢ در قریه صریا (اطراف مدینه منوره) ولادت یافتند؛ ولی طبق این فرمایش امام زمان عجل الله فرجه، ولادت ایشان در ماه رجب است. @AghayedNet