مرجع مطالعات منطقه‌ای

نشست «نقش بنگاه‌های کوچک، تعاونی‌ها و مشاغل خانگی در پایداری اقتصاد روستایی» برگزار شد دویست‌وبیست‌وپنجمین نشست از سلسله نشست‌های تخصصی با حضور ۳۰۰ نفر از متخصصان و علاقمندان به صورت حضوری و برخط برگزار شد سحر اقدسی پژوهشگر حوزه توانمندسازی زنان روستایی و عشایری و مشاور رئیس و مدیر امور آموزشی مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، با تأکید بر ضرورت تنوع‌بخشی به فعالیت‌های اقتصادی روستایی، بنگاه‌های کوچک، تعاونی‌ها و مشاغل خانگی را سه رکن مکمل در تحقق پایداری اقتصاد روستایی معرفی کرد. وی با اشاره به چالش‌هایی همچون وابستگی بیش‌ازحد به کشاورزی سنتی، محدودیت دسترسی به بازارهای مالی، مهاجرت نیروی کار جوان، بیکاری فصلی و آسیب‌پذیری در برابر نوسانات بازار، اظهار داشت که توسعه فعالیت‌های اقتصادی خرد می‌تواند زمینه ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد خانوارهای روستایی و کاهش مهاجرت را فراهم کند. او با تبیین نقش بنگاه‌های کوچک در ایجاد فرصت‌های شغلی، گسترش صادرات روستایی و افزایش ارزش‌افزوده محصولات محلی، موانعی نظیر کمبود سرمایه، دشواری دریافت تسهیلات، ضعف مهارت‌های مدیریتی، محدودیت دسترسی به بازار و پیچیدگی فرایندهای اداری را از مهم‌ترین مشکلات این بنگاه‌ها برشمرد. وی همچنین تعاونی‌ها را ابزاری مؤثر برای تجمیع منابع خرد، کاهش هزینه‌های تولید، افزایش قدرت چانه‌زنی تولیدکنندگان و توسعه مشارکت اجتماعی دانست و بر ضرورت رفع موانع قانونی، تقویت حمایت‌های مالی و افزایش استقلال تعاونی‌ها تأکید کرد. اقدسی با اشاره به نقش مشاغل خانگی، به‌ویژه در توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی، خاطرنشان کرد که این فعالیت‌ها علاوه بر تأمین درآمد مکمل خانوار، به حفظ مهارت‌های بومی، تقویت سرمایه اجتماعی و توسعه تولیدات سازگار با محیط‌زیست کمک می‌کنند. وی در پایان، بر ضرورت ایجاد پیوند میان کسب‌وکارهای خانگی، تعاونی‌های محلی و بنگاه‌های کوچک در قالب یک اکوسیستم اقتصادی یکپارچه تأکید کرد و توسعه بازارهای دیجیتال، تسهیل دسترسی به منابع مالی، آموزش مهارت‌های مدیریتی و بازنگری در مقررات حمایتی را از راهکارهای تحقق پایداری اقتصاد روستایی برشمرد. مریم طهماسبی پژوهشگر و کارشناس حوزه کشاورزی و توسعه روستایی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با تأکید بر اهمیت سرمایه اجتماعی و مشارکت واقعی جوامع محلی در تحقق توسعه پایدار روستایی، بنگاه‌های کوچک، تعاونی‌ها و مشاغل خانگی را حلقه واسط میان ظرفیت‌های بومی و پایداری اقتصادی معرفی کرد. وی با اشاره به اینکه روابط مبتنی بر اعتماد، همکاری و مشارکت در کسب‌وکارهای کوچک روستایی می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های مبادله، موجب تقویت اشتغال و انسجام اجتماعی شود، بر ضرورت بهره‌گیری از سه نوع سرمایه اجتماعی پیوندی، پل‌زننده و اتصالی تأکید کرد. او ضعف ارتباط میان تولیدکنندگان محلی و نهادهای تصمیم‌گیر، موانع قانونی و نبود ساختارهای حمایتی کارآمد را از چالش‌های اساسی اقتصاد روستایی دانست و تصریح کرد که توسعه پایدار صرفاً از طریق اعطای تسهیلات مالی محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند اصلاح زنجیره ارزش، ارتقای بهره‌وری و ایجاد دسترسی عادلانه تولیدکنندگان به بازار است. طهماسبی با اشاره به سهم محدود کشاورزان از قیمت نهایی محصولات و نقش واسطه‌های متعدد در افزایش هزینه‌ها و ضایعات، بر اهمیت کوتاه‌سازی زنجیره تأمین، توسعه صنایع فرآوری محلی، تقویت تشکل‌های تولیدکنندگان و بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال تأکید کرد. وی همچنین با بررسی تجربه‌های موفق کشورهای مختلف از جمله ژاپن، چین، هند و کشورهای اروپایی در زمینه توسعه کسب‌وکارهای روستایی، ایجاد زنجیره‌های کوتاه غذا، تجاری‌سازی محصولات بومی و مشارکت مستقیم مصرف‌کنندگان در حمایت از تولیدکنندگان، بر ضرورت بومی‌سازی این الگوها در ایران تأکید کرد. او تغییر رویکرد سیاست‌گذاری از «تسهیلات‌محوری» به «نهادسازی و حکمرانی شبکه‌ای»، اصلاح مقررات مشاغل خانگی، تقویت استقلال تعاونی‌ها و توسعه زیرساخت‌های لجستیکی و دیجیتال را از الزامات پایداری اقتصاد روستایی برشمرد و خاطرنشان کرد که نقش دولت باید از مداخله مستقیم در فعالیت‌های اقتصادی به تسهیلگری، ایجاد زیرساخت‌های مشترک و تقویت ظرفیت‌های جوامع محلی تغییر یابد. 🌐 کسب اطلاعات بیشتر: https://ndri.ac.ir/unesco-chair-Lecture-311-news