وَهم | مهلا عزیزی
رفتن به کانال در Telegram
زندگی جرقهایست میان دو خلاء.
نمایش بیشترکشور مشخص نشده استدسته بندی مشخص نشده است
398
مشترکین
اطلاعاتی وجود ندارد24 ساعت
-37 روز
+930 روز
آرشیو پست ها
ایران، مهدِ بدبختها
نتها را وصل کردهاند و کار ما بیجنبهها شده صبح و شب اکسپلورگردی.
من هم که از همه بیجنبهتر.
سرماخوردهام و چه بهانهای بهتر از این برای چرخ زدن و وقتسوزی؟
یک بیکارتر از خودم ریلز گذاشته بود راجع به مقایسهی زمان حال و آن موقعها.
دنیای مدرن و قدیم.
اولش تصویر یک زن که دغدغهاش این است: باید امتحان دهم و چقدر درس دارم.
تصویر دوم زنی از چند دههی گذشته:
اوه، تو اجازه داری تحصیل کنی؟
تصویر بعدی از دغدغهی دنیای مدرن:
کاش حقوقم بیشتر بود.
گذشته: مگر اجازه داری کار کنی؟
مقایسهی جالبی بود. امیدبخش.
که دغدغههای امروزمان، آرزوی نسلهای پیشین بوده است.
اما امان از زمانی که کامنتها را باز کردم.
یک بدبخت نوشته بود: Iran.
با یک قلب شکسته.
همانجا دلم میخواست یک دمپایی بر دارم و تا میتوانم بکوبم بر فرق سرش.
طوری ایران را با قلب شکسته نوشته بود که گویی خودش و هفت پشتش نه تحصیل کردهاند و نه رنگ مدرسه را دیدهاند.
بر سر در تمام شرکتها هم که نوشته ورود خانمها ممنوع و زن جماعت استخدام نمیکنیم. عجب!
آدم اینها را میبیند حالش بهم میخورد.
خودتحقیرهای لعنتی.
لیلی مجنونش را کشت
بر سرم فریاد کشیدی که تو دیوانهای.
گفتم:
- لیلی، مجنون میخواهد و من مجنونم.
گفتی مجنونِ لیلی او را زنده نمیکشت؛ تو مرا میکشی.
چند بار پلک زدم.
گفتم که چه میگویی؟ من؟ من تو را میکشم؟
گفتی:
- نمیگذاری لحظهای نفس بکشم.
به سینهات کوبیدی. یک بار. دو بار.
گفتم مگر چه کردهام لیلیِ من؟
دوباره فریاد کشیدی و معترض شدی که نه من لیلیام و نه تو مجنون.
گفتی که از رویا بیرون بیایم و چشم بر حقیقت باز کنم.
گفتی من انسان میخواهم برای زندگی، نه مجنون!
گفتم که مجنون مگر حیوان بود که چنین میگویی لیلیِ من؟
بر زمین نشستی و گریه سر دادی.
باز پلک زدم. یک بار. دو بار.
- چرا گریه میکنی؟
- میخواهم بروم. مرا از این خانه ببر. چند سال است زندانیام کردی، آخر این قفس مرا خواهد کشت.
به اشکهای غلتیده بر گونهات خیره شدم.
- کجا برویم؟
گفتی مهم نیست، هرجا. فقط برویم.
گفتم هرکجا که بگویی میرویم.
اشکهایت لحظهای قطع شد.
- هرکجا؟
- هرکجا.
- شهربازی. برویم شهربازی.
- در شهربازی میخواهی چه کنی؟
دوباره به گریه افتادی.
و من باز پلک زدم.
- تو مرا آخر میکشی مجنون. تو مرا زنده زنده میکشی!
نمیفهمم. گاهی او را هیچ نمیفهمم.
سوالم مگر چه داشت که اینگونه او را به فریاد وا داشت؟
فقط پرسیدم که چرا شهربازی؟ چرا باغ نه؟ دریا نه؟
دوباره سوالم را برایت تکرار کردم.
جواب دادی:
- سالهاست آدم ندیدهام! شکل انسان را از یاد بردهام! مرا ببر جایی که آدم باشد. صدا باشد. زندگی باشد.
قبول کردم. او را بردم به شهربازی.
برای اولین بار آنجا لبخندش را دیدم.
زمانی که خیره شده بود به چراغهای بنفش چرخ و فلک.
و آن فلز دوار محرک، مدام میچرخید و میچرخید و میچرخید.
سرم گیج رفت. گفتم برگردیم.
دستم را کشیدی و بردی به سمت صف بیانتهای چرخ و فلک.
- سوار شویم.
گفتم نه. برگردیم.
جمعیت حالم را بهم میزند. آدمها روانم را میخراشند.
انسانها را شبیه حیواناتی موذی و درنده میبینم که هرلحظه ممکن است به سمتم حملهور شوند.
دستم را کشیدی و مرا بردی به سمت صف درندگان.
گفتی:
- همینجا صبر کن تا بروم و بلیت بگیرم.
تند تند پلک زدم.
- نرو.
- زود میآیم.
دستم را رها کردی.
با وحشت نگاهت کردم.
دور شدی. آنقدر دور شدی که دیگر تو را ندیدم.
جمعیت هر لحظه بیشتر میشد.
دقایق میگذشت و تو نیامدی.
هر لحظه قلبم تندتر از قبل میتپید.
از صف بیرون زدم.
دویدم به سمتی که رفته بودی.
سراسیمه این طرف و آن طرف چرخیدم.
تو را نیافتم.
رفته بودی.
به زانو افتادم. اشک در چشمانم حلقه زد.
حیوانات به سمتم هجوم آورند.
میخواستند مرا بدرند.
و تو نبودی که مجنونت را نجات دهی.
لیلی مجنونش را رها کرد و برنگشت.
و قبل از اینکه مجنون لیلی را بکشد، لیلی او را به مرگ کشاند.
ماریجوآنا
بوی سگ میداد.
کدام احمقی چنین نکبتی را میکشید؟
پِیپِر را پرت کرد روی زمین و از شدت سرفه بر زمین افتاد.
- آب بخور.
بطری آب معدنی بر سرش فرود آمد و جلوی پایش افتاد.
همانند مفلوکی به هلاکت نشسته در بطری را باز و نیمی از آب را روانهی معدهاش کرد.
گلویش میسوخت؛ اما سرفههایش کمتر شدند.
- من غلط بکنم دیگه لب بزنم به این زهرماری.
رفیقش بلند خندید.
- به یه چی دیگه میگن زهرماری، نه این.
بعد خم شد و پیپر را از روی زمین برداشت.
خاموش شده بود.
فندک زد زیرش و کام عمیقی گرفت.
دود را در گلو حبس کرد و پس از چند ثانیه، آرام بیرون دمید.
سرش را تکیه داد به دیوار آجری پشتش و چشمانش را بست. آرام خندید.
- به بوش عادت میکنی.
مهران از زمین برخاست با تردید پیپر را دوباره از او گرفت.
باید میفهمید که این گهمزهی سگبو چه دارد که همه را گرفتار خودش میکند.
دوباره کشید. اینبار با احتیاط.
- قورت بده.
سرش را تکان داد و دود را آرام قورت داد.
از دماغهایش زد بیرون.
کام دیگری گرفت. اینبار بزرگتر و دوباره قورت داد.
هیچ اتفاقی نیفتاد.
- این چیزا رو من اثر نداره.
پیپر را برگرداند دست رفیقش. او کام دیگری گرفت و باز آرام برای خودش خندید.
- چِتی؟
- کم و بیش.
گفت و پاک سیگار را از جیبش بیرون کشید و پرت کرد طرف مهران.
- یکی بکش روش، زودتر میگیرتت.
شانه بالا انداخت و سیگار را روشن کرد.
کنار رفیقش به دیوار آجری تکیه داد و او نیز چشمانش را بست.
پس از چند کام، باریکهی سفید بین انگشتانش سنگین شد.
سرش شروع کرد به گیج رفتن.
با خود گفت که از سیگار است.
گاه سیگار حالش را بد میکرد و سرش را سنگین.
جهان دور سرش چرخید.
دست از دیوار گرفت و سریع نشست.
نه، سیگار هرگز تا این حد برایش سرگیجه نمیآورد.
- سرم گیج میره.
- داره میگیرتت.
منتظر شد. فقط به روبهرویش چشم دوخت. دیگر میلی به سیگارش نداشت.
آن را به رفیقش داد و گفت که برای خودت.
درختی جلوی خانه خرابهی مقابلش قرار داشت. برگهایش به واسطهی باد خیلی آرام تکان میخورند.
همهچیز افتاده بود روی سرعت کند.
دست از دیوار گرفت و بلند شد.
بلند شدنش هم کند شده بود. همهچیز آهسته، همهچیز آرام. به این حس و حالش خندید.
- فکر کنم داره اثر میکنه.
و باز خندید.
- به چی میخندی؟
شانههایش را بالا انداخت.
- به یه چیزی تو فکرم. ولی یادم رفت چی بود.
بعد سکوت کرد.
کمی که گذشت دید که رفیقش آهنگی را زیر لب زمزمه میکند و سرش را تکان میدهد.
گنگ نگاهش کرد و پرسید:
- تو زندگی رو... شبیه چی میبینی؟ من شبیه یه قارچ سمی میبینمش.
- چرا قارچ سمی؟
خندید.
- باز به چی میخندی؟
- قارچ سمی کلهی گنده داره، با خالهای قرمز.
رفیقش آهی کشید و بطری نیمه پر آب را برداشت. کمی نوشید و گفت:
- من بهتر شدم، بریم؟
- من که تو راهم.
- راهِ کجا؟
- کهکشان. الان دارم اتمسفر زمین رو رد میکنم.
دوباره خندید.
- یه کم صبر کن دوباره برمیگردی تو کوچه.
و گرفت و نشست.
مهران گفت:
- اگه نخوام برگردم چی؟
- یه پیپر دیگه لازم داری.
چشمانت را ببند
خیره به درخت گفت:
- زیباست. میبینی؟ میبینی که چقدر زیباست؟
هیچ ندیدم.
مقابلم تنها یک تنهی چروکیده بود با شاخ و برگهایی علمشده بر سرش.
برگهایی که هر چند دقیقه یک بار بر روی زمین میریختند و در گِل فرو میرفتند.
- من زیبایی نمیبینم.
چشمانش را بست و آرام گفت:
- چون چشمانت بسته است. چشمانت را باز کن. نگاه کن. دقیق نگاه کن.
گردنم را کج کردم.
- چشمان من باز است.
- نه، اگر باز میبود، میدیدی.
چشمانم را بستم. گفتم حداقل شبیهش شوم، شاید فهمیدم چه میگوید.
پلک بر هم گذاشتم.
باد بر صورتم وزید. نوازشی مهربانانه را احساس کردم.
برگها برهم خوردند و صدایشان گوشهایم را تیز کرد. چهقدر لطیف.
ناخودآگاه لبخند برلبانم نشست.
صدای فرود آمدن برگی بر آب را شنیدم. یک قطره در چالهی گلآلودِ پای درخت، تکان خورد.
چشمانم را باز کردم.
- دیدم.
- زیبا بود؟
- زیبا بود.
آزادی بیان
- به سازمان آزادی بیان خوش آمدید.
- ممنونم.
- اینجا هرکس آزاد است هرچه میخواهد بگوید.
- من میخواهم سکوت کنم.
- سکوت خارج از چارچوب است.
- پس میخواهم مخالف شما حرف بزنم.
- آن هم خارج از چارچوب است.
- اما گفتید آزادم هرچه میخواهم بگویم.
- بله، در چارچوب آزادی.
طنابِ دار
دستبند به دستانم زدند و قلبم در خلاء، تپیدن آغاز کرد.
مرگ را روبهرویم دیدم و به خود لرزیدم.
این همان مسیر وصالِ عرفاست؟
این، همان است که بیتابیاش را میکنند؟
پس چرا نمیبینمش؟
خدا کو؟
کور شدهام. پرده کشیدند بر چشمانم و اوی حاضر را، غایب مییابم.
فقط فلز اینجاست.
فلزِ سرد.
چسبیده به دور مچهایم،
و تنم، پوشیده با لباسِ آبی،
با نقشهای راهراه،
که نوید از میلههای زندان میدهند.
و من محکومم به جرمی که مجرمش نیستم.
میگوید کشتمش.
چاقو برداشتم و فرو کردم در قلبش،
یا که پهلو، نمیدانم.
هیچ بهخاطر ندارم.
و اینها
برای هیچ
مجازاتم میکنند.
او مُرده است.
چرا من باید اعدام شوم؟
چرا طناب را باید دور گردن من بیاویزند؟
مُرده شاد میشود؟ یا که خانوادهاش؟
یا قانون، که یک شهروند کمتر را غنیمت میشمارد؟
سرد است.
سرد و زبر،
طنابِ نمناکِ آویخته به دار.
من باز میلرزم.
و میمیرم.
میمیرم، چو میگویند کشتم
پسری ده ساله را
ده سال پیش.
خدا؟
همهچیز را از چشم خدا میبینند.
و همه میخواهند که خدایشان مخصوص خودشان باشد.
یک خدای اختصاصیِ گوش به فرمان!
و هرچه خلاف میل باشد، ظلم است،
و هرچه سخت باشد، بیعدالتیست،
و هر فاجعهای، میشود دلیلی برای انکار خدای پوشالیشان.
و نمیفهمند که بارانی عظیم، چند شهر را سیرآب میکند و اشک شوق کشاورزان را به همراه دارد،
و همان باران
میشود مصیبت یک مادرِ کودکغرقشده.
باران نبارد؟
وای که دگر خدایی نیست تا روزیدهمان باشد!
ببارد؟
مگر کودک چه گناهی کرده که باید اسیر خشم خدا شود؟
آخر باران خشم است یا رحمت؟
نعمت است یا ظلمت؟
خبرهرقاصان هم به هر سازی نمیرقصند
چه رسد به خدایِ عزِّوجل!
که عزتش را هم قبول ندارند
و کفر بر زبان میآورند
و بعد
دوقورتونیمشان هم باقی است
که چرا این میشود و آن نه؟
اینان، عبد میخواهند، نه رَب.
نییِر
اولینبار چهار سال پیش با او آشنا شدم.
مثل اینکه اسمش نییِر است.
نییِر عزیز و دوستداشتنی من.
از آن موقع هربار که برای نوشتن داستانی جدید دست به قلم میشدم، ابتدا به او فکر میکردم.
باید طوری او را وارد یکی از داستانهایم میکردم؛ اما نمیخواست.
واقعا نمیخواست، یا که من نمیتوانستم؟
بسیار منزویست. آرام و غمگین.
خیلی با گذشتهاش آشنا نیستم. هیچ چیز از خودش به من نمیگوید.
فقط هست.
هست و وجودش مرا آزار میدهد.
افتخار حضور در هیچ یک از داستانهایم را هم نمیدهد.
مدتی پیش، با زورِ بازو و هرطور بود و نبود او را کردم شخصیت اصلیِ داستان بعدیام.
حتی با نامش کاوری درخورِ داستان ساختم که دیگر کاری از دستش برنیاید.
حتی اسم داستان هم به نام او زدم.
کمی بعد برای خود جایگزین آورد.
وِدانته.
به من اطمینان داد که به درد نقش اصلی داستان نمیخورد و وِدانته با کمال میل این مسئولیت را به عهده میگیرد.
پذیرفتم. بیراه نمیگفت. وِدانته ساخته شده بود تا نقش اصلی داستان بعدیام باشد و من نتوانستم مخالفت کنم.
اما ناامید نشدم. تلاش کردم که نییِر را به طریقی در داستان جا دهم.
برادرِ ودانته؟ شاگردش؟ یک غریبهی رهگذر؟
نه. هیچ یک را نمیپذیرفت.
دوست ندارد در داستانم باشد.
زیادی به اتاقِ نمور و تاریک گوشهی مغزم عادت کرده و فقط گاه و بیگاه در بداههپردازیهایم رخ مینماید.
یک بار هم دیدم که او مرده است.
سنگ قبرش را دیدم.
و دختری که بر سر قبرش گریه میکرد.
آن دختر که بود؟
من؟
بعید میدانم. من هنوز فرصت کشتنش را به دست نیاوردهام.
کاش این فرصت را به من بدهد.
قول میدهم که مرگی باشکوهتر از انتظارش برایش خلق کنم. قول میدهم.
پسر زانو میزند.
گلِ پژمرده در انگشتانش تقلا میکند؛ اسیر.
دختر نگاهش میکند.
پژمردگی خنده بر لبش میآورد.
پسر برمیخیزد.
ـ دوستت دارم.
ـ من هم.
خانوادهی مور
خودش به من گفت برویم آنجا. وگرنه من که نمیخواستم بروم آنجا. او هم هیچوقت نمیرفت آنجا. آنجا نحس بود. همه میدانستند. برای همین نه من میرفتم و نه او.
ولی پسر جوزایا تازه بهدنیا آمده بود. کیک درست کرده بودند و برای همه کارت دعوت فرستادند. به من گفت باید برویم وگرنه ناراحت میشوند.
گفتم خب بشوند به ما چه؟
گفت گناه دارند. شانه بالا انداختم و قبول کردم. با اکراه.
شب که شد لباس پوشیدیم و به سمت خانه رفتیم. کاش آنقدر نحس نبود که نزدیک شدن به آن حالم را بهم بزند.
دستش را بالا برد و تق تق تق کوبید به در.
من هم همانجا ایستادم و به خراشهای روی پوست چوبیِ در خیره شدم.
در باز شد. کاش نمیشد. کاش همانطور بسته میماند.
- خوش اومدید!
چشمانِ خانم مور بیرنگ بود.
به زور لبخند زدم. او هم لبخند زد.
وارد شدیم.
به ساعت نگاه کردم. یک ساعت از زمانی که گفته بودند به خانهمان بیاید گذشته بود و ما تنها مهمانان بودیم.
به زور روی مبل زرد وسط نشیمن نشستم.
- آقای مور کجاست؟
صدایش را از آشپزخانه شنیدم.
- من اینجام!
شاد بود. باید هم میبود. دوباره پسردار شده بود. پسر قبلیاش دو روز بعد از تولد، افتاد توی آب و مُرد.
با سینی کیک آمد سمتمان و سه دختربچهی قد و نیم قد که هیچکس حاضر نمیشد همبازیشان شود، به دنبالش راه افتادند.
دستهایشان سراسر زخمی و کبود بودند.
صدای گریهی نوزاد بلند شد و ناگهان قطع شد.
خانم مور هم نوزاد به بغل، به سمتمان آمد.
آن موجود را به دستم داد.
وزنش سنگین بود و چشمانش بیحالت.
نگاهش روی من گیر کرد. تنم لرزید.
یک نوزاد نباید شبیه به یک بزرگسال به آدم خیره شود. سریع پسش دادم.
دوستم سریع معذرت خواست و گفت که دیگر بهتر است برویم.
- هنوز کیک نخوردید!
آقای مور ناامیدانه گفت و اجازه نداد برویم.
دوباره به زور لبخند زدم.
- میتونیم با خودمون ببریم.
- نه.
در را قفل کرد و همان لحظه، صدای تبر بلند شد.
یکی داشت درختها را میبرید.
قبر
قدمزنان با کوبش عصا بر زمین و ذکرگویان، میرفت به سمت قبرستان.
قبرکنان آنجا بر سر قبر بزرگی ایستاده بودند و بیل میزدند.
- یک دو سه. بزنید!
بیلها بر خاک فرود آمدند.
- یک دو سه. بریزید!
بارانی از دانههای خاک پرت شد به سمتی و تپهای بلند پدید آورد.
برای چه کسی قبر میکندند؟
نرمنرمک به سوی گودی عمیق رفت. چالهای وسط قبرستان.
- ای قبرکنان برای که قبر میکَنید؟
بیلها در آسمان نگه داشته شدند.
یک صدا گفتند:
- تو.
- من؟
- آری تو.
عصایش را بر زمین انداخت و اندکی مکث کرد.
برای یک نفر قبر بزرگی بود؛ اما برای یک نسل، کاملا مناسب.
پاچههای شلوارش را بالا زد بر لبهی قبر ایستاد.
- یک دو سه. بزنید!
صدای فرو رفتن بیل در زمین دوباره بلند شد.
- یک دو سه. بریزید!
پایین پرید. در قبر جا گرفت.
- یک دو سه. پر کنید!
ده دسته بیل خاک تپه را بلعیدند و بر روی سرش ریختند.
- یک دو سه. پر کنید!
بر زمین نشست. دست به سینه.
خاک بالا آمد.
حلقآویز
با طنابی پیچیده شده به دور گردن، بر روی آب شناور بود. صحنهی مرگِ یک غریبه.
عجب روش خلاقانهای برای خودکشی.
حلقآویز کردن خود در برکه!
دوست دارم امتحانش کنم.
طناب از کجا گیر بیاورم؟ دُکان؟
چی بگویم؟
- آقا یک طناب دارید به من بدهید؟
- نه نداریم.
- از کجا باید بخرم؟
- مغازهی کناری.
رفتم مغازهی کناری.
- آقا یک طناب دارید به من بدهید؟
- داریم.
- پس بدهید.
- چند متر؟
- نمیدانم، قدری که بشود دور گردن بست.
- میخواهید چه کنید؟
- خودم را حلقآویز کنم.
از مغازه پرتم کرد بیرون.
مگر کشتن خود بد است؟ عجب روزگاری شده.
برگشتم لب برکه. دستانم را باز کردم و خودم را همانطور بیطناب پرت کردم روی آب. با صورت فرود آمدم و اجازه دادم جریان من را با خود ببرد.
مرگ با طناب، قسمتِ من نبود.
از پشت خنجر زدن
یک مشت کوبیدم؛ ولی دو مشت خوردم.
دستانم را به نشانهی تسلیم بالا بردم و سرم را پایین انداختم.
پوزخندم را ندید.
نزدیک شد تا اینبار، محکمتر لگدی نثار منِ رامشده کند.
سرخوشِ پیروزیاش بود و با خنده لنگش را بالا برد. قبل از فرود آمدنش، جاخالی دادم.
جا خورد. چرخیدم و چاقو را در کمرش فرو کردم.
تلوتلوخوران روی دو زانویش سقوط کرد.
نفسش را بریده بودم. خندیدم.
به این میگویند از پشت خنجر زدن.
نامش چندان شرافتمندانه بهنظر نمیرسد؛ اما کدام ابلهی از قاتل انتظار شرافت دارد؟
اعدام
یک نویسنده بههنگام دادنِ وعدهای کنجکاوکننده در داستانش، مسئول میشود تا آن را محقق سازد.
وقتی از ابتدای داستان بر چیزی تاکید میکنی، باید دلیلی برای آن همه تاکید بیاوری! و یا وقتی سوال میسازی، پاسخش را نیز باید در جیب داشته باشی.
حال اگر از پاسخ به وعدههایت طفره روی، از سوی خوانندگان خیانتکار محسوب میشوی.
ذهن را درگیر میکنی، آدم را تا آخر داستان با هزار سوال و وعده میکشانی، و آخر همانطور بیجواب رها میکنی و میروی بیانصاف؟
مستحق مرگی! اما مرگ هم تو را گردن نمیگیرد.
کاش میتوانستم دنیایی خیالی ترسیم کنم تا همهیتان را مجازات کنم.
حکم این جرم را نیز، اعدام میبریدم.
بسته به تعداد سوالات بیپاسخ داستان، برخی با گیوتین و دیگران با دار.
اعتماد
نمیدانم چه بود. تنها نامش را بهخاطر دارم: اعتماد.
در اولین دیدارمان، او اولین نفری بود که لبخند زد.
- من اعتماد هستم، از آشنایی با شما خوشوقتم.
هولشده دستم را جلو بردم. هنوز هم گرمای حلقهی انگشتانش به دور دستم را احساس میکنم.
فردای آن روز به اسمش فکر کردم.
اعتماد. چه کلمهی عجیبی.
وقتی دیدمش پرسیدم:
- معنای نامت چیست؟
باز با همان لبخند لعنتیاش جواب داد:
- تکیه کردن به کسی.
- به کی؟
- به هیچکس.
منظورش را نفهمیدم؛ پس به او تکیه کردم.
بعد از آن، حضورش عادی شد.
پاییز گذشت، زمستان آمد و فصلهای بعد پشت بندِ آن.
حالا دوباره پاییز است.
و من دیگر او را به یاد نمیآورم.
دیروز در دستانم بود و امروز محو شد.
حالا حتی نمیدانم چه شکلی بود.
موهایش روشن بود یا تیره؟ چشمانش سبز بودند یا سیاه؟ و لبانش... آیا لبانش سرخ بود؟
مونتاژ
در حین خواندن سمفونی مردگان چیزی آزارم میداد.
زاویهدید مدام از سومشخص به اول شخص تغییر میکرد. آن هم در هر دو سه خط!
اوایل به شدت گیجکننده بود.
ابتدا گمان کردم این یک نقص فنی در داستان است؛ اما بعد شهرت و ادبیات قویِ نویسنده مانع شد تا بپذیرم که معروفی مرتکب چنین نقص فاحشی در داستانش شده باشد.
پس تحقیق کردم. و با تکنیک جالبی در سینما آشنا شدم. مونتاژ.
هنگام فیلمبرداری گاه ما وقایع را از بیرون میبینیم و گاه از چشمِ شخصیت.
برای مثال ابتدا تخت و شخصیتِ خوابیده بر تخت را تماشا میکنیم و سپس زاویهی دوربین بر سقف متمرکز میشود. گویی نقطه نگاه بازیگر میشود آن چه ما نیز باید شاهدش باشیم.
داستان هم دقیقا چنین تکنیکی را پیاده کرده.
سه چهار خط ما از بیرون وقایع را میبینیم و هروقت نیاز است به درون شخصیت میرویم و از نگاه او جریان را دنبال میکنیم.
بسیار کارِ خلاقانهای است.
با این حال به نویسندگان تازهکار به هیچعنوان استفادهی این چنینی از زاویه دید را توصیه نمیکنم.
درست پیاده کردن این روشهای مدرن نیازمند مهارت بالایی است. چهبسا معروفی هم با تمام مهات بالایش، باز هم مخاطب را بارها گیج میکند. گیج کردنی که عامدانه نیست و بهجای ابهام، خواننده را میآزارد.
حسرت
وقتی مُردم همهچیز را دیدم.
چطور؟ قابل توضیح نیست.
گویی آن بالا بودم و در عین حال روی زمین.
لحظه به لحظهی زندگیام از ابتدا تا انتها برایم تکرار شد.
شبیه به تماشای فیلمی که بازیگر نقش اصلیاش خودت هستی.
کودکیام را دیدم که با دوچرخه از کوچهای میگذشتم.
پیرزنی آنجا بود. تک و تنها با باری سنگین.
توقف کردم. وسایلش را گرفتم و تا انتهای کوچه بردم. برایم دعای خیر کرد. لبخند زدم و به مسیرم ادامه دادم. صدای دعاهایش را در حین رفتنم میشنیدم.
پس از آن، اتفاق خاصی نیفتاد و من به مقصدم رسیدم.
این چیزی بود که در حقیقت اتفاق افتاد.
اما احتمالات را نیز نشانم دادند.
نشانم دادند که اگر آن روز از خانه خارج نمیشدم چه میشد.
نشانم دادند که اگر به آن پیرزن کمک نمیکردم چه رخ میداد و من متاثر شدم.
جلوتر کامیونی ترمز بریده بود و به سرعت رد میشد، دیدم که زیر کامیون رفتم. مغزم متلاشی شد. گریههای مادرم را دیدم. حتی سنگ قبرم را. سفید بود و نامم را بر آن حک کرده بودند.
اما آن توقف و دعای آن پیرزن مرگم را سی سال به تاخیر انداخت. سی سال!
همهچیز را به همین شکل دیدم.
در یک لحظه. سالها و تمام احتمالات و ممکنات از مقابل چشمانم رد میشدند. گاه آه میکشیدم و گاه لبخند میزدم؛ اما بیشترش حسرت بود.
حسرتِ کارهایی که اگر میکردم، به کلی مسیرم را تغییر میداد. حسرت انتخابهای اشتباهم را. حسرت همهچیز.
و این بزرگترین عذابم بود.
آیا عذاب دیگری نیز به این عظمت وجود دارد؟
بزرگتر از عذابی که میفهمی اختیار همهچیز در دستانت بوده و تو با نادانی حرومشان کردی؟
بعید میدانم.
