QORJIN

💳 Қарызды реттеуге арналған жаңа Finkelisim.kz платформасы іске қосылды Егер сіздің бірнеше банк, микроқаржы ұйымы немесе коллектор алдында мерзімі өткен қарызыңыз болса, бұл жаңалықты білуіңіз керек. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі мен Бірінші кредиттік бюро Finkelisim.kz бірыңғай цифрлық платформасын іске қосты. Платформа 2026 жылғы 1 шілдеден бастап жұмыс істейді. 🗣 Бұл платформаның артықшылығы қандай? ✅ Енді әр кредиторға жеке-жеке жүгінудің қажеті жоқ. Барлық кредиторларға бір ғана өтініш жіберуге болады. ✅ Платформа қарыздарыңыз туралы ақпаратты автоматты түрде жинап, оларды бірлесіп реттеу процесін жеңілдетеді. ✅ Келісім жасалған жағдайда берешекті өтеудің бірыңғай төлем кестесі ұсынылуы мүмкін: жалпы қарыз алушыларға – 5 жылға дейін; әлеуметтік осал топтар мен АӘК алушыларға – 7 жылға дейін. ⚠️ Кімдер өтініш бере алады? Платформа кепілсіз тұтынушылық кредиттері бойынша екі немесе одан да көп кредитор алдында 90 күннен астам мерзімі өткен берешегі бар азаматтарға арналған. 💡 Түйіндей келе: Finkelisim.kz – бірнеше қарызды бір жерде реттеуге мүмкіндік беретін жаңа сервис. Бұл қарыз алушылар үшін рәсімді жеңілдетіп, кредиторлармен ортақ шешімге келуге көмектеседі.

🚨 Алаяқтар жаңа айла-тәсілдерді қолдануда: нені білу керек? Егер сізге банк, полиция немесе мемлекеттік орган қызметкері болып хабарласып, асығыс әрекет етуді талап етсе – сақ болыңыз. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі алаяқтардың азаматтардың ақшасын жымқыру үшін психологиялық қысым мен заманауи технологияларды қолдануды жалғастырып жатқанын ескертті. 🗣 Алаяқтардың ең жиі қолданатын тәсілдері: ✅ Банк немесе полиция қызметкері болып хабарласып, «қауіпсіз шотқа» ақша аударуды талап етеді. ✅ Жалған инвестициялық жобаларды ұсынып, оңай табыс табуға уәде береді. ✅ Танымал сайттарға ұқсас жалған сілтемелер (фишинг) жіберіп, логин, құпиясөз немесе банк деректерін енгізуді сұрайды. ✅ Мессенджерде таныстарыңыздың атынан хабарлама жіберіп, қарызға ақша сұрайды немесе күмәнді сілтемеге өтуді ұсынады. ⚠️ Өзіңізді қалай қорғауға болады? SMS-кодтарды, PIN-кодты, CVV/CVC кодын және банк картасының деректерін ешкімге айтпаңыз. Күмәнді сілтемелерге өтпеңіз. Қосымшаларды тек ресми дүкендерден жүктеңіз. Егер сізді асықтырып немесе қорқытып жатса, ақша аудармаңыз. 💡 Түйін: Алаяқтардың басты құралы – сізді асықтыру мен сендіру. Сондықтан кез келген күмәнді жағдайда әңгімені тоқтатып, ақпаратты тек ресми арналар арқылы тексеріңіз. Сіз немесе жақындарыңыз осындай алаяқтық әрекетке тап болған ба? 👇

📞 Белгісіз нөмірден қоңырау шалса, абай болыңыз! Егер сізге өзін банк қызметкері, полиция, прокуратура немесе басқа мемлекеттік органның өкілі ретінде таныстырған адам қоңырау шалса, асығыс шешім қабылдамаңыз. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі азаматтарды телефон арқылы жасалатын қаржылық алаяқтықтан сақ болуға шақырды. Алаяқтар көбіне қарттарды нысанаға алып, «шотыңыздан ақша ұрланғалы жатыр», «біреу сіздің атыңызға несие рәсімдеуде» немесе «ақшаңызды қауіпсіз шотқа аудару керек» деген сылтаумен қорқытады. Олар адамның үрейін пайдаланып, тез әрекет етуге мәжбүрлейді. 🗣 Алаяқтардың тағы бір айласы: Олар сіздің мобильді банкингті пайдалана алатыныңызды сұрап, ақша аудартуға немесе телефонға қашықтан басқаруға мүмкіндік беретін түрлі қосымшаларды орнатуды талап етуі мүмкін. ⚠️ Нені есте сақтау керек? ✅ Өзін банк немесе мемлекеттік орган қызметкері ретінде таныстырған бейтаныс адамға бірден сенбеңіз. ✅ Егер қоңырау шалушы сіздің аты-жөніңізді немесе мекенжайыңызды білсе де, бұл оның расымен ресми қызметкер екенін білдірмейді. ✅ Егер өзін банк немесе құқық қорғау органы қызметкері деп таныстырса, оның аты-жөнін, лауазымын сұрап, әңгімені тоқтатыңыз да, сол мекеменің ресми байланыс орталығына өзіңіз хабарласыңыз. ✅ Егер біреу өзін туысыңыз немесе жақыныңыз ретінде таныстырып, шұғыл ақша сұраса, алдымен өзіңіз білетін нөмір арқылы сол адамға хабарласыңыз. 🚫 Ешқашан ешкімге мына ақпараттарды айтпаңыз: - банк картасының нөмірі мен деректерін; - картаның жарамдылық мерзімін; - CVV/CVC кодын; - SMS арқылы келген кодтарды; - құпия сөзді; - шоттағы ақшаңыз туралы ақпаратты. ❗ Есіңізде болсын: Банктер, құқық қорғау органдары және басқа қаржы ұйымдары телефон арқылы құпия деректеріңізді сұрамайды. Мұндай ақпарат тек алаяқтарға қажет. 📚 Сонымен қатар, Агенттік Fingramota.kz жобасы аясында аға буын өкілдеріне қаржылық алаяқтықтан қорғану, дербес деректерді қорғау және цифрлық қаржы сервистерін қауіпсіз пайдалану бойынша тегін дәрістер жүргізіліп жатқанын еске салады. 💡 Түйін: Егер қоңырау кезінде сізді асықтырып, қорқытып немесе ақша аударуға итермелесе – әңгімені дереу тоқтатыңыз. Бір ғана қоңырауға сеніп, жеке деректеріңізді жарияламаңыз. Сізге осындай күмәнді қоңыраулар түсті ме? Пікіріңіз маңызды 👇

📊 Кредиттік тарих пен кредиттік рейтинг: айырмашылығы неде? Егер алдағы уақытта несие немесе ипотека алуды жоспарласаңыз, бұл ақпаратты білу маңызды. Кредиттік тарих – сіздің барлық қарыздарыңыз туралы ақпарат. Онда несиелеріңіз, төлемдердің уақытылы төленуі, кешіктірулер және басқа да мәліметтер сақталады. Ал кредиттік рейтинг – сол тарих негізінде есептелетін сіздің қаржылық сенімділігіңіздің көрсеткіші. 🗣 Нені есте сақтау керек? ✅ Төлемдерді уақытында жасау – рейтингті жақсартады. ❌ Кешіктірілген төлемдер кредиттік тарихқа теріс әсер етеді және жаңа несие алу мүмкіндігін төмендетуі мүмкін. 🔎 Кредиттік тарихыңызды egov.kz немесе 1cb.kz арқылы тексеруге болады. Заң бойынша оны жылына бір рет тегін алуға мүмкіндік бар. 💡 Түйін: Кредиттік тарих – сіздің қаржылық беделіңіз. Сондықтан қарыздарды уақытында төлеп, кредиттік тарихыңызды ара-тұра тексеріп тұрған жөн. Сіз кредиттік тарихыңызды соңғы рет қашан тексердіңіз? 👇

💳 «Стоп-кредит» қызметі: өз атыңызға несие рәсімдеуге тыйым сала аласыз ✔️ Егер алаяқтар сіздің атыңызға несие рәсімдеп жібере ме деп алаңдасаңыз, бұл қызмет туралы білуіңіз керек. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі азаматтарды қаржылық алаяқтықтан қорғау үшін «Стоп-кредит» қызметі жұмыс істейтінін еске салды. Агенттіктің мәліметінше, әрбір азамат өз еркімен банктік қарыздар мен микрокредиттер алуға тыйым қоя алады. Бұл қызмет E-gov порталы мен E-gov Mobile мобильді қосымшасында қолжетімді. 🗣 Қалай қосуға болады? ✅ Компьютер арқылы: egov.kz сайтындағы жеке кабинетке кіріңіз; «Сервистер» бөліміне өтіңіз; «Банктік қарыздар, микрокредиттер алудан ерікті түрде бас тарту» қызметін таңдаңыз; өтінішті толтырып, ЭЦҚ арқылы қол қойыңыз. ✅ Телефон арқылы: E-gov Mobile қосымшасын ашыңыз; «Танымал қызметтер» бөлімінен «Қарыздар мен микрокредиттерден бас тарту» қызметін таңдаңыз; мәліметтерді толтырып, ЭЦҚ арқылы растаңыз. 🔒 Қызмет іске қосылғаннан кейін кредиттік тарихыңызда арнайы белгі пайда болады. Банктер мен микроқаржы ұйымдары оны көріп, сіздің атыңызға несие немесе микрокредит рәсімдеуден бас тартады. ❗ Егер қойылған тыйымға қарамастан, біреу сіздің келісіміңізсіз несие рәсімдесе, мұндай қарыз есептен шығарылуға жатады. ✅ Қажет болса, бұл тыйымды кез келген уақытта алып тастауға болады. 📊 2026 жылғы 1 маусымдағы жағдай бойынша «Стоп-кредит» сервисі 6,3 миллион рет пайдаланылған. 💡 Түйін: «Стоп-кредит» – алаяқтардың сіздің атыңызға несие рәсімдеу қаупін азайтатын қарапайым әрі тиімді құрал. Егер жақын арада несие алуды жоспарламасаңыз, бұл қызметті қосып қойған артық болмайды.

🎬 Қаржылық сауаттылық: Ұлттық Банк балаларға арналған мультфильмдер сериясын ұсынды Ересектер қаржылық сауаттылықтың қыр-сырына енді ғана бойлап жатқанда, Ұлттық Банк балаларға қарапайым әрі қызықты форматта ақшаны дұрыс басқару негіздерін түсіндіретін мультфильмдер әзірледі. Жобаның мақсаты – күрделі қаржылық тақырыптарды жеңіл оқиғалар арқылы баяндап, кішкентай көрермендерге жол табу. 📌 Жобаның басты ерекшеліктері: 🐾 Басты кейіпкерлер: Оқиғалар Барыс пен оның достары арасында өрбиді. Олар қаржылық сауаттылық қағидаларын ешқандай терминдерсіз, жатық тілде түсіндіреді. 💡 Қолжетімділік: Барлық материалдар Ұлттық Банктің интернет-ресурсындағы «Қаржылық сауаттылық» арнайы бөлімінде орналастырылған – https://nationalbank.kz/ru/news/financial_literacy және пайдаланушылар үшін тегін қолжетімді. 👦 Өзектілігі: Бүгінде балалар да банк карталары мен мобильді қосымшаларды белсенді пайдаланады, сондықтан ақшаны дұрыс басқару дағдыларын мектеп жасынан қалыптастыру маңызды. 🌌 Мультфильмдерден балалар не үйренеді: 📈 Жеке бюджет: Бюджетті жоспарлауды және ақшаны не үшін жинақтау қажеттігін. 💳 Несиелер: Кредиттің не екенін және оны қалай жауапкершілікпен пайдалану керек екенін. 🔄 Қаржы жүйесі: Қаржы әлемінің қалай жұмыс істейтінін және инфляция ұғымын. 🛡️ Қауіпсіздік: Қаржылық алаяқтарды қалай анықтап, жеке деректерді қалай қорғау керектігін.

📉 Сыртқы сауда: 2026 жылғы қаңтар-мамырда ҚР сауда профициті 24,1%-ға қысқарды (5,76 млрд доллардан 4,37 млрд долларға дейін) Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылғы қаңтар-мамыр аралығындағы сыртқы сауданың негізгі көрсеткіштері (өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда) келесідей қалыптасты: 📌 Сыртқы сауданың негізгі көрсеткіштері: 📈 Экспорт: 30,36 млрд долларды құрап, 1,6%-ға өсті. 📉 Импорт: 25,99 млрд долларға жетіп, 7,7%-ға артты. ⚖️ Сауда балансының профициті: 24,1%-ға төмендеп, өткен жылғы 5,76 млрд доллардың орнына 4,37 млрд долларды құрады. 🌌 ЕАЭО елдерімен өзара сауда-саттық: 🔄 Тауар айналымы: 12,47 млрд долларды құрап, 11,2%-ға өсті. 📤 Экспорт: 3,55 млрд долларға дейін, яғни 7,1%-ға қысқарды. 📥 Импорт: 8,92 млрд долларға жетіп, 20,6%-ға өсті. Ресей үлесі: ЕАЭО елдерімен арадағы жалпы тауар айналымында Ресей үлесі 87,3%-ды құрады. 📊 Тауарлық құрылым: 🛢️ Экспорт негізі: Мұнай және мұнай өнімдері – 44,6%, мыс – 7,6%, мыс кендері – 5,9%, ферроқорытпалар – 3,0%, бидай – 2,8%. 🚗 Импорт негізі: Жеңіл автомобильдер – 3,1%, телефондар – 2,7%, дәрі-дәрмектер – 2,5%, газ – 2,5%, электр генераторлық қондырғылар – 2,4%. 🤝 Негізгі сауда серіктестері: Экспорт бойынша: Қытай – 19,9%, Италия – 16,4%, Ресей – 8,8%. Импорт бойынша: Ресей – 31,6%, Қытай – 28,8%, Германия – 4,9%.

👤🇰🇿💵 Валюта: Бірінші жартыжылдықта теңге долларға шаққанда 5,1%-ға нығайды Қазақстанда бірінші жартыжылдықтың қорытындысы бойынша ұлттық валютаның АҚШ долларына шаққандағы бағамы 5,1%-ға нығайды. ҚР Ұлттық банкінің төрағасы Тимур Сүлейменов Үкімет отырысында теңге бағамының оң динамикасына әсер еткен негізгі факторларды атап өтті. 📌 Теңгенің нығаюына әсер еткен 6 негізгі фактор: 🏛️ 1. Ұстамды қатаң ақша-кредит саясаты: Ұлттық банктің инфляцияны тежеу және теңгелік активтердің тартымдылығын арттыру мақсатында жүргізіп отырған жүйелі саясаты өз жемісін берді. 📊 2. Базалық мөлшерлеменің жоғары деңгейде сақталуы: Базалық ставканың жоғары болуы инвесторлар үшін теңгелік активтерді (депозиттер мен құнды қағаздарды) барынша тиімді әрі тартымды етті. 🌍 3. Шетелдік инвесторлардың қызығушылығы: Бейрезиденттердің (шетелдік инвесторлардың) Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына деген сұранысының жоғары болуы елге шетелдік капитал ағынын арттырды. 🛢️ 4. Қолайлы сыртқы конъюнктура және мұнай бағасы: Әлемдік нарықтағы мұнай бағасының өсуі және АҚШ долларының жаһандық индексінің төмендеуі ұлттық валютаға қосымша қолдау көрсетті. 💼 5. Квазимемлекеттік сектордың валюта сатуы: Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің өз валюталық түсімінің бір бөлігін ішкі нарықта міндетті түрде сатуы валюта ұсынысын арттырды. 🏦 6. Ұлттық қордан жасалған трансферттер: Ұлттық қордан республикалық бюджетке трансферттерді қамтамасыз ету мақсатында шетел валютасының жүйелі түрде сатылуы теңге бағамын нығайта түсті. 💡 Қорытынды және жаңа формат: Ұлттық банк Ұлттық қордан шетел валютасын биржада сатудың жаңа «зеркализация» (бейнелеу) тетігіне көшті. Енді валюта біртіндеп және жүйелі түрде сатылады. Бұл тетік бюджеттік операциялардың валюта нарығына әсерін тегістеп, теңге бағамының бюджет шешімдеріне тәуелділігін айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді.

📈🏠 Нарық: 2026 жылғы маусымда Қазақстанда тұрғын үй саудасы 28,4%-ға өсті (өткен аймен салыстырғанда) Қазақстанда 2026 жылдың маусым айында тұрғын үйді сатып алу-сату нарығында белсенділіктің күрт өсуі байқалды. Маусымда жасалған мәмілелер саны мамыр айымен салыстырғанда 28,4%-ға артқан. Тиісті деректерді ҚР Ұлттық статистика бюросы жариялады. 📌 Статистика бұл көрсеткішті қалай түсіндіреді және нарық құрылымы қандай? Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, маусым айында еліміз бойынша барлығы 39 053 мәміле тіркелген, бұл мамырмен салыстырғанда 28,4%-ға жоғары. Сонымен қатар, пәтерлер бойынша 29 432 мәміле (⬆️25,9%), ал жеке үйлер бойынша 9 621 мәміле (⬆️36,7%) рәсімделді. Салыстырмалы түрде: мамыр айында 30 420 мәміле тіркеліп, сәуірге қарағанда 13,5%-ға төмендеу байқалған болатын. 🔍 Статистика көрсеткен 4 маңызды жайт: 🙅‍♂️ Пәтер нарығының басымдылығы: Маусым айында пәтерлер бойынша жасалған мәмілелер жалпы көрсеткіштің 75,4%-ын құрады. Нарықтағы басты көшбасшы - 1 бөлмелі пәтерлер. 📈 Жеке үйлер үлесі: Тұрғын үй құрылымында жеке үйлердің үлесі жалпы санның 24,6%-ын ірілендірді. Мамыр айымен салыстырғанда бұл секторда 36,7%-дық айтарлықтай өсім бар. ⚖️ Өңірлердегі жаппай өсім: Мамыр айымен салыстырғанда оң динамика Қазақстанның барлық аймақтарында тіркелді. Ешбір өңірде жалпы мәміле саны бойынша төмендеу байқалған жоқ. 📉 Аймақтық көшбасшылар мен жалғыз төмендеу: Өсім бойынша мамырға қарағанда Маңғыстау (⬆️67,4%), Қарағанды (⬆️43,4%) және Атырау (⬆️40,9%) облыстары алда тұр. Тек жеке үйлер секторында ғана Шығыс Қазақстан облысында сәл төмендеу (⬇️1,4%) байқалды. 💡 Қорытынды: Ұлттық статистика бюросының талдауына сүйенсек, маусым айындағы көрсеткіштер мамырдағы құлдыраудан кейін нарықтың қайта қалпына келгенін көрсетеді. Тұрғын үй саудасының өсімі мамыр айымен салыстырғандағы енжарлықты толығымен өтеп, жаңа деңгейге шықты.

📉 Экономист: Мемлекет зейнетақы жинақтарын инфляциядан қорғау кепілдігінен бас тартпақ Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы жинақтарының инфляция деңгейін ескере отырып сақталуына берілетін мемлекеттік кепілдік жойылады. Әлеуметтік кодекске енгізілген тиісті өзгерістерге 2026 жылғы 11 маусымда қол қойылып қойған. Белгілі экономист Меруерт Махмутованың бұл мәлімдемесін Exclusive.kz ақпараттық порталы жариялады. 📌 Сарапшы бұл шешімді қалай түсіндіреді и ол қалай әсер етеді? Экономистің айтуынша, Әлеуметтік кодекстің 217-бабынан зейнетақы жинақтарының инфляцияны ескере отырып сақталуын қарастыратын тармақ толығымен алынып тасталады. Меруерт Махмутова бұл қадамды үкіметтің әлеуметтік шығындарды азайту бағытымен және бюджет шығындарын қысқарту көзқарасымен байланыстырады. Сонымен қатар, сарапшы бұл өзгеріс салымшылардың өз жинақтарын жеке басқарушы компанияларға беру мүмкіндігін кеңейту үшін жасалған болуы мүмкін екенін алға тартады. 🔍 Экономист көрсеткен 4 маңызды жайт: 🙅‍♂️ Инфляция өтемақысының жойылуы: Осы уақытқа дейін мемлекет азаматтар зейнетке шыққанда БЖЗҚ-дағы жинақтардың кірістілігі жинақталған инфляция деңгейінен төмен болса, айырмашылықты өтеп беруге кепілдік беріп келген. Экономистің дерегінше, 2027 жылдан бастап бұл норма жұмысын тоқтатады. 📈 Жеке компанияларға 100% аудару мүмкіндігі: Енді салымшылар өз зейнетақы жинақтарының бұрынғыдай тек 50%-ын емес, 100%-ға дейінгі бөлігін сыртқы басқаруға, ягнию жеке зейнетақы активтерін басқарушы компанияларға аудара алады. ⚖️ Қор нарығын ынталандыру тәуекелдері: Меруерт Махмутова бұл қадамды қор нарығын дамытуға бағытталған «дөрекі әдіс» деп бағалайды. Оның мәліметінше, бүгінгі таңда нарықтағы бес жеке басқарушы компанияның тек екеуі ғана инфляция деңгейінен жоғары кірістілік көрсетіп отыр, бұл салымшылар үшін тәуекелді арттырады. 📉 Бюджет шығындарын оңтайландыру: Экономистің пайымдауынша, бұл шара Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин бұған дейін мәлімдеген мемлекеттің әлеуметтік шығыстарды қысқарту курсының тікелей көрінісі болып табылады. Мемлекет бұдан былай БЖЗҚ-ның инвестициялық шығындарын бюджет есебінен жаппауды көздеп отыр. 💡 Қорытынды: Сарапшының талдауына сүйенсек, 2027 жылдан бастап қазақстандықтардың зейнетақы жинақтарының құнсызданбауы тікелей БЖЗҚ мен жеке басқарушы компаниялардың инвестициялық тиімділігіне байланысты болады. Мемлекет бұл процестегі басты сақтандырушы рөлінен бас тартады.