سیروان
رفتن به کانال در Telegram
#سیروان نشریه هفتگی با گستره استان های مناطق کُردنشین 🔸سابقه انتشار ۲۸ سال 🔹دو زبان #کُردی و #فارسی https://instagram.com/sirwan.weekly ✅صاحب امتیاز سازمان همیاری شهرداری های استان کردستان 📞 تماس با ما،ارسال مطلب و سوژه 💬 @sh_juo
نمایش بیشترکشور مشخص نشده استدسته بندی مشخص نشده است
922
مشترکین
+224 ساعت
+77 روز
+2830 روز
آرشیو پست ها
922
قەڵەمێک، عومرێک، میراتێک
🔹مامۆستا جەلیل کاکەوەیس کۆچی دوایی کرد
مامۆستا جەلیل کاکەوەیس، چیرۆکنووس و وەرگێڕی بە توانا و بلیمەتی کورد کۆچی دوایی کرد.
نووسەر کۆچ دەکات، بەڵام وشەکانی لە یادگەی گەلەکەیدا دەمێننەوە. نووسەرێک کە ژیانی خۆی بە نووسین و وەرگێڕان و خزمەت بە زمانی کوردی تەرخان کردبوو.
مامۆستا جەلیل ساڵی ١٩٤٨ لە کەرکووک لەدایک بوو و لە زانکۆی بەغدا لە بواری زمانی کوردی خوێندنی تەواو کرد. بە چیرۆکەکانی جیهانی ئەدەبیی خۆی فراوان کردەوە و بە وەرگێڕان، پەنجەرەیەکی نوێی بۆ خوێنەری کورد بەرەو ئەدەبی گەلان کردەوە.
📚 بەشێک لە بەرهەمەکانی
کۆمەڵەچیرۆکەکان
بۆنی ئەشکەوت
ڕاوەسێبەر
وەرگێڕانەکان:
بەدگۆڕان ــ فرانتس کافکا
باخچەی بەردین ــ نیکۆس کازانتزاکیس
ڕۆژەکە لە سەدەیەک درێژتر دەبێتەوە ــ جەنگیز ئەیتماتۆڤ
چل ڕێساکەی عەشق ــ ئەلیف شەفەق
دەریاچە ــ یاسوناری کاواباتا
خەم و جوانی ــ یاسوناری کاواباتا
لە ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥دا، پارێزگای هەولێر لە ڕێوڕەسمی (ئەمەک و شانازی)دا ڕێزی لە خزمەتە ئەدەبییەکانی گرت؛ بەڕێزگرتنێک لە نووسەرێک کە بەشێک لە ژیانی خۆی بۆ پەرەپێدانی ئەدەبی کوردی تەرخان کرد.
10 اکتبر, 13:47
922
🔺 ایلام؛ کردستان تازهنفس ایران
✍صلاح الدین خدیوتاسیس رشته زبان و ادبیات کردی در دانشگاه ایلام، فراتر از یک خبر دانشگاهی است. این رشته پس از دانشگاه کردستان، که از سال ۱۳۹۴ دانشجو میپذیرد، دومین نمونه در دانشگاههای ایران است. اما اهمیت خبر فقط در تأسیس یک رشته دانشگاهی جدید نیست. برای نخستین بار، آموزش دانشگاهی رسمیِ مرتبط با زبان و ادبیات کردی از کانونهای اصلی کردستان سنی ایران عبور کرده و به ایلام، بهعنوان یکی از مهمترین مناطق کردنشین شیعه ایران، رسیده است. همین جابهجایی جغرافیایی و مذهبی، به خودی خود معنادار است. پرسش مهمتر اما این است که چرا ایلام، که در دهههای گذشته کمتر از امروز با هویت کردی شناخته میشد، اکنون به یکی از کانونهای مهم خودآگاهی کردی در ایران تبدیل شده است؟ به نظر میرسد مسیر تکوین این خودآگاهی در ایلام با مهاباد و سنندج تفاوت اساسی دارد. در مهاباد، پیش از ظهور ناسیونالیسم مدرن کردی در آغاز قرن بیستم، شهری هرچند کوچک وجود داشت که با شبکهای ایلی و روستایی در پیرامون خود پیوند داشت. هنگامی که اندیشه ناسیونالیسم مدرن به این محیط رسید، هسته شهری موصوف آن را جذب کرد و مهاباد به تدریج به کارگاهی برای تولید، صورتبندی و استانداردسازی هویت کردی مدرن تبدیل شد. سنندج البته از شهری قدیمیتر و بزرگتر با سابقه دیوانی و فرهنگی برخوردار بود و زبان و فرهنگ کردی در آن حضور پررنگی داشت؛ اما مسیر تبدیل این سرمایه فرهنگی به یک هویت سیاسی مدرن، با مهاباد یکسان نبود و هویت به اندازه آن صبغه سیاسی به خود نگرفت. در منطقهای که امروز استان ایلام نامیده میشود، هویتهای مختلفی طی قرنها روی هم قرار گرفته بودند: تعلقات ایلی و طایفهای، هویتهای محلی و جغرافیایی مانند پشتکوه، تفاوتهای زبانی و گویشی، و هویتهای لر، لک و فیلی - هر چند اقلیت _ در کنار اکثریت کردزبان. این هویتها الزاماً مرزهای روشن و متعارفی با یکدیگر نداشتند و خودتعریفی افراد نیز لزوماً با صورتبندیهای قومی امروز منطبق نبود. آنچه در ایلام طی چند دهه اخیر رخ داده، شاید نه «پیدایش کردبودن»، بلکه تبدیل یکی از این لایههای هویتی به یک خودآگاهی جمعی فراگیرتر بوده است. رشد شهر ایلام، تبدیل آن به مرکز استان در سال ۱۳۵۳، مهاجرت روستایی و ایلی به شهر، گسترش آموزش، پیدایش طبقه متوسط جدید و توسعه شبکههای ارتباطی، گروههایی را که پیشتر عمدتاً در چارچوبهای محلی، ایلی و مذهبی تعریف میشدند، در یک فضای اجتماعی مشترک قرار داد. شهر به این ترتیب فقط بزرگتر نشد؛ بلکه ساختار روابط اجتماعی را نیز تغییر داد. ایلام مدرن، شهری که پیشتر وجود نداشت، عملا به محیطی برای بازترکیب هویتها بدل شد. نمیتوان گفت «شهرنشینی ایلام را کرد کرد». تعبیر دقیقتر این است که شهرنشینی امکان داد کردبودن، از میان مجموعهای از تعلقات همپوشان، به یک صورت خودآگاهانه و عمومی از هویت تبدیل شود. این پدیده را تا حدی میتوان با تجربه اروپای مرکزی و شرقی در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم مقایسه کرد. آلمانیزبانهای خارج از سرزمین اصلی آلمان، بهویژه در امپراتوری هابسبورگ، پیش از ۱۹۱۸ الزاماً در همه جا هویت زبانی خود را با یک خودتعریفی ملی یکپارچه و سیاسی یکی نمیدانستند. زبان آلمانی میتوانست همزمان زبان خانواده، شهر، بازار و فرهنگ باشد، بدون اینکه «آلمانی بودن» به معنای متأخر ملیگرایانه، تنها یا حتی مهمترین صورت خودتعریفی فرد باشد. پیش از ۱۹۱۸، نه آلمانیهای درون زیست بوم اصلی، برادران همزبانشان در اتریش - مجارستان را بخشی از دیاسپورای آلمانی میدانستند و نه آنها خودشان را آلمانی به معنای امروز میخواندند. با گسترش شهرنشینی، آموزش، مطبوعات، ارتباطات و سیاست تودهای، این وضعیت تغییر کرد. تعلق زبانی و فرهنگی در بسیاری از مناطق به صورت تازهای از خودآگاهی ملی تبدیل شد. شباهت این نمونه با ایلام البته در زمینه تاریخی نیست، بلکه در مکانیسم شکلگیری خودتعریفی مدرن است: هویتی که پیشتر در میان چندین لایه تعلق اجتماعی وجود داشت، در شرایط جدید برجسته و عمومی میشود. مطالبه آموزش دانشگاهی زبان کردی، خود محصول همان فرایندی است که طی چند دهه، هویت کردی را در ایلام از یکی از چندین لایه هویتی به یک خودآگاهی اجتماعی نیرومندتر تبدیل کرده است. مساله هم همین است؛ چگونه کردبودن در ایلام مدرن، از یک تعلق در میان چند تعلق دیگر به یک خودآگاهی جمعی تبدیل شد و چگونه شهری شدن به کشف یک آگاهی عمیقتر زبانی و قومی انجامید و هویت کردی را در برابر هویتهای همعرض مانند لری، لکی و خردههویتهای ترکیبی محلی، هژمون نمود.
09 اکتبر, 09:19
922
متهم تجاوز در دیواندره بازداشت شد
🔹رئیس کل دادگستری استان کردستان: با شکایت ۵ نفر از شکات، متهم این پرونده ضمن احضار به دادگستری شهرستان دیواندره و تفهیم اتهام به اتهامات «آزار و اذیت جنسی» و «تهیه فیلم و محتویات مستهجن» روانه زندان شد.
🔹پرونده این متهم به دادگاه کیفری یک مرکز استان ارسال شده، تحقیقات تکمیلی برای روشنشدن ابعاد کامل این موضوع ادامه دارد و به اطلاع عموم شهروندان خواهد رسید.
🔸چند روزی است که خبر تجاوز به شماری از کودکان در دیواندره به بحث داغ شبکه های اجتماعی تبدیل شده است، اکثر کاربران در واکنش این رخداد تلخ، با کامنت گذاری، توئیت نویسی خواستار برخورد سریع دستگاه قضابا متهم یا متهمان شده بودند.
09 اکتبر, 02:01
922
متهم تجاوز در دیواندره بازداشت شد
🔹رئیس کل دادگستری استان کردستان: با شکایت ۵ نفر از شکات، متهم این پرونده ضمن احضار به دادگستری شهرستان دیواندره و تفهیم اتهام به اتهامات «آزار و اذیت جنسی» و «تهیه فیلم و محتویات مستهجن» روانه زندان شد.
🔹پرونده این متهم به دادگاه کیفری یک مرکز استان ارسال شده، تحقیقات تکمیلی برای روشنشدن ابعاد کامل این موضوع ادامه دارد و به اطلاع عموم شهروندان خواهد رسید.
09 اکتبر, 01:53
09 اکتبر, ~02:02
922
متهم تجاوز در دیواندره بازداشت شد
🔹رئیس کل دادگستری استان کردستان: با شکایت ۵ نفر از شکات، متهم این پرونده ضمن احضار به دادگستری شهرستان دیواندره و تفهیم اتهام به اتهامات «آزار و اذیت جنسی» و «تهیه فیلم و محتویات مستهجن» روانه زندان شد.
🔹پرونده این متهم به دادگاه کیفری یک مرکز استان ارسال شده، تحقیقات تکمیلی برای روشنشدن ابعاد کامل این موضوع ادامه دارد و به اطلاع عموم شهروندان خواهد رسید.
09 اکتبر, 01:53
09 اکتبر, ~01:53
922
متهم تجاوز در دیواندره بازداشت شد
🔹رئیس کل دادگستری استان کردستان: با شکایت ۵ نفر از شکات، متهم این پرونده ضمن احضار به دادگستری شهرستان دیواندره و تفهیم اتهام به اتهامات «آزار و اذیت جنسی» و «تهیه فیلم و محتویات مستهجن» روانه زندان شد.
🔹پرونده این متهم به دادگاه کیفری یک مرکز استان ارسال شده، تحقیقات تکمیلی برای روشنشدن ابعاد کامل این موضوع ادامه دارد و به اطلاع عموم شهروندان خواهد رسید.
09 اکتبر, 01:52
09 اکتبر, ~01:53
922
👆
بەڵام، ئەوەی زۆر هەستیار و گرنگە ئەم «چاوەڕوانی»یەیە، کە کۆمەڵگەی کوردەواری لە پێش هەمووان، ئەمجار ئاکادیمیسیەن و زمانەوانەکان و، دواتریش ڕووناکبیران و وێژەران و نووسەران و توێژەران، وەک مافێکی سروشتی، لە بابەت «ئاکام و بەرهەم و دەرکەوتەکانی ئەم ڕووداوە ڕۆشنبیری-زمانەوانییە» هەیانە.
پیرۆزبایی بە مامۆستایان و پسپۆڕانی ئەم بوارە، هەروەها بە خوێندکارانی یەکەمین خولی ئەم لقە و بە هەموو توێژەر و نووسەر و شاعیرانی کورد دەڵێم و هیوادارم ئەم هەنگاوە ببێتە سەرەتای قۆناغێکی نوێی زانستی و ئەکادیمیی داهێنەرانە و بەرهەمهێنەرانە و جیاواز.
بەڵام لە هەمان کاتدا، پیرۆزبایییەکەم دەبێ سنووردار بە مەرجێک بێ و، هاوڕێ و هاوقۆڵ بێ لەگەڵ چاوەڕوانییەکی زانستی: پێویستە ئەم لقە لە سنووری ناوی لقێکی نوێ تێپەڕێت و ببێتە هۆی پێکهێنانی ناوەندێکی ڕاستەقینەی توێژینەوە، بەرهەمهێنانی زانست، پاراستنی میراتی زمانی و ڕاپەڕاندن و چێکردنی سەدان توێژینەوەی نوێ لە بواری زمان و وێژەی کوردیدا.
ئەگەر ئەم دەسپێکە بە پڕۆگرامێکی زانستیی بەهێز، مامۆستایانی پسپۆڕ، پەڕتووک و سەرچاوەی زانستی، تۆمارکردنی میراتی زارەکی و پەیوەندیی نێوان زانستگا و کۆمەڵگە پشتگیری بکرێت، زانستگای ئیلام دەتوانێ لە داهاتوودا شوێنێکی دیار و کاریگەر لە نەخشەی خوێندنی ئەکادیمیی زمان و وێژەی کوردی لە ئێراندا بەدەست بهێنێ.
پیرۆز بێ دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام؛ بە هیوای ئەوەی ئەم هەنگاوە ببێتە دەستپێکی بزاڤێکی نوێ بۆ پەرە و گەشەی زانستیی زمان، وێژە و ناسنامەی زمانەوانی-ڕۆشنبیریمان.
08 اکتبر, 16:55
922
پیرۆزبایییەکی سنووردار بە مەرجی چاوەڕوانی
[ بە بۆنەی دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام]
دوکتۆر ئەحمەد ئەحمەدیان؛ زمانناس، نووسەر و لێکۆڵەر
دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام، دەکرێ تەنیا زیادکردنی لقێکی نوێ لە پێڕستی لقەکانی زانستگا نەبێ؛ بەڵکوو هەنگاوێکی گرنگ بێ بۆ پەرەپێدانی خوێندنی زانستی، پاراستنی میراتی زمانی و وێژەیی و بەهێزکردنی پەیوەندییی نێوان زانستگا و کۆمەڵگەی کوردی. ئەم هەنگاوە لە بواری ڕۆشنبیری و کەلتوورییەوە، دەتوانێ دەسپێکی قۆناغێکی نوێ بێ بۆ خوێندنەوەی زمان و وێژەی کوردی بە شێوەیەکی زانستی و ئەکادیمی.
بەپێی هەواڵی فەرمی، زانستگای ئیلام لە ساڵی خوێندنی نوێدا دەست بە وەرگرتنی خوێندکار لەم لقەدا دەکات. دامەزراندنی ئەم لقە لە زانستگایەکی دەوڵەتیی باژێڕێکی ڕۆژهەڵات، لە ڕاستیدا وەڵامدانەوەیە بە مافێکی وەدواکەوتووی گەلێک سەرەتایی و بنەڕەتی کە بریتییە لە خوێندنی ئەکادیمیانەی زمان و وێژەی کوردی.
زمان لە هەر کۆمەڵگەیەکدا تەنیا کەرەسەی پێوەندی و ئامرازی قسەکردن و گەیاندنی بیرۆکە نییە؛ زمان بیرگەی مێژوویی، سیستەمی بیرکردنەوە و تێفکرین و، کۆڵەکەی ڕاگری ناسنامەی کەلتووریی کۆمەڵگەیە. بۆیە خوێندنی زانستیی زمان، تەنیا خوێندنی وشە و ڕێزمان نییە؛ بەڵکوو خوێندنەوەی مێژووی زمان، هزر و تێفکرین، وێژە و، گۆڕانکارییە کەلتوورییەکانیشە.
لەم ڕوانگەیەوە، دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی دەتوانێ دەرفەتێکی زانستی بۆ خوێندنی بابەتگەلێکی بەربڵاو بخاتە بەردەم خوێندکاران؛ وەک: دەنگناسی، وشەسازی، ڕستەسازی، واتاسازی، زمانەوانیی کۆمەڵایەتی، مێژووی زمان، فەرهەنگنووسی، ئەدەبی کلاسیکی کوردی، ئەدەبی نوێی کوردی، ئەدەبی زارەکی، فۆلکلۆر و، پەیوەندیی زمان و تێفکرین و کەلتوور.
هەڵبژاردنی زانستگای ئیلام بۆ دامەزراندنی ئەم لقە، گرنگیی تایبەتیی خۆی هەیە. ناوچەی ئیلام یەکێکە لە ناوچە دەوڵەمەندەکانی کوردستان لە ڕووی جۆراوجۆریی زمان-وێنە، شێوەزار و فۆلکلۆرەوە.
ئەم ناوچەیە دەتوانێ ببێتە تاقیگەیەکی سروشتیی توێژینەوەی بابەتە زمانەوانییەکان؛ چونکە جۆراوجۆریی شێوەزار و تایبەتمەندییە زمانەوانییەکانی ناوچەکە، ماکەیەکی دەوڵەمەندی زانستییە بۆ توێژینەوەکانی بواری زمانناسی.
لە ڕوانگەی ئەکادیمییەوە، پێویستە ئەم دەرفەتە بە شێوەیەکی بەربڵاو بەکاربهێنرێ و توێژینەوەکان تەنیا لە سنووری دەقی وێژەییدا نەمێننەوە؛ بەڵکوو زمان، شێوەزار، فۆلکلۆر، مێژووی زارەکی، ئەفسانە، چیرۆک، گۆرانی، پەند و بەڵگە زمانییە کۆنەکانیش بگرنەوە.
یەکێک لە گرنگترین ئەرکەکانی ئەم لقە دەتوانێ کۆکردنەوە و تۆمارکردنی میراتی زارەکیی کوردی بێ.
بەشێکی زۆر لە وێژە و کەلتووری زارەکی، بەهۆی نەبوونی پلانێکی مێژووییی شیاو و زانستی بۆ تۆمارکردنی پسپۆڕانە و بابەتیانە، لە مەترسیی لەناوچوون دایە. کۆکردنەوە، دەستەبەرکردن، تۆمارکردن، پۆلێنکردن و شیکردنەوەی ئەم سامانە، دەتوانێ ببێتە یەکێک لە گرنگترین بوارەکانی توێژینەوەی خوێندکاران و مامۆستایانی ئەم لقە.
لە داهاتوودا، دەتوانرێ ئەڕشیفی دیجیتاڵیی دەنگ، وشە، چیرۆک، گۆرانی و دەقە زارەکییە کوردییەکان دروست بکرێ؛ ئەمەش تەنیا خزمەتێک نییە بە زمانەکە، بەڵکوو خزمەتێکە بە مێژوو و کەلتووری ناوچەکەش.
لقی زمان و وێژەی کوردی دەتوانێ پەیوەندیی نێوان زانستگا و کۆمەڵگە بەهێزتر بکات. زانستگا نابێ تەنیا شوێنی خوێندنی تیئۆری بێ؛ بەڵکوو دەبێ هاوکات کۆمەڵگە و پێویستییە ڕۆشنبیری و کەلتوورییەکانی لەبەرچاو بگرێ .
لەو ڕوانگەیەوە، زانستگای ئیلام دەتوانێ ببێتە ناوەندێک بۆ توێژینەوەی زمان و وێژەی کوردی لە ڕۆژئاوای ئێران و پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ نووسەران، وێژەران، مامۆستایان، توێژەران، دامەزراوە کولتوورییەکان و ناوەندە ئەکادیمییەکان دروست بکات.
گرنگیی ئەم ڕووداوە تەنیا لە دامەزراندنی لقێکی نوێدا نییە؛ بەڵکوو لەوەدایە کە ئەم ڕشتەیە دەتوانێ بەرەیەکی نوێ لە توێژەرانی زمان و وێژەی کوردی پەروەردە بکات.
ئەگەر پڕۆگرامەکە بە شێوەیەکی زانستی و سەردەمیانە و بابەتیانە پەرەی پێ بدرێ، دەتوانێ لە داهاتوودا ببێتە بنەمای دامەزراندنی خوێندنی قۆناغی باڵاتر، توێژینەوەی پسپۆڕانە، پڕۆژەی هاوبەش لەگەڵ زانستگاکانی ناوخۆ و دەرەوە و، هەروەتر دروستکردنی بنکەیەکی بەهێزی توێژینەوەیی لە بوارەکانی زمان و وێژەدا.
دامەزراندنی لقی زمان و وێژەی کوردی لە زانستگای ئیلام، بەڕاستی هەواڵێکی دڵخۆشکەر و هەنگاوێکی بایەخدارە بۆ هەموو ئەوانەی دڵیان بۆ زمان، وێژە و کەلتووری کوردی لێدەدا.
08 اکتبر, 16:55
922
اوستا؛ صدای فرهنگ کُردی دوباره برنده شد
انتشارات اوستا، یکی از ناشران شناختهشده آثار کردی در ترکیه، برای دومین بار جایزه بینالمللی آزادی نشر انجمن ناشران آمریکا را دریافت کرد،تقدیری از نزدیک به سه دهه فعالیت این انتشارات در حوزه ادبیات و فرهنگ کردی در شرایطی که با محدودیتها و فشارهای دولتی روبهرو بوده است.
انجمن ناشران آمریکا اعلام کرد انتشارات اوستا به دلیل «شجاعت و پایداری در دفاع از آزادی بیان» به عنوان برنده جایزه بینالمللی آزادی نشر در سال ۲۰۲۶ انتخاب شده است.
این دومین بار است که اوستا این جایزه را دریافت میکند، این انتشارات نخستین بار در سال ۲۰۰۵ نیز از سوی انجمن ناشران آمریکا مورد تقدیر قرار گرفته بود.
ماریا پالانته، رئیس و مدیرعامل انجمن ناشران آمریکا، گفت این انجمن بیش از ۲۰ سال پیش برای نخستین بار از فعالیتهای اوستا تقدیر کرده بود و این انتشارات، با وجود تهدید و ارعاب مستمر به انتشار آثار خود ادامه داده است.
به گفته او، تجربه چند دهه فعالیت اوستا نشان میدهد که دفاع از آزادی بیان بخش جداییناپذیر آزادی عمومی است؛ مبارزهای که به گفته او هیچگاه به طور کامل پایان نمییابد.
سه دهه انتشار درباره کردها
انتشارات اوستا در سال ۱۹۹۵ با هدف توجه به «فرهنگهای ازدسترفته» تاسیس شد و در طول فعالیت خود صدها کتاب به زبانهای مختلف بهویژه درباره تاریخ، فرهنگ و ادبیات کردها، منتشر کرده است.
این انتشارات در طول فعالیت خود با مجموعهای از فشارها و محدودیتها مواجه بوده است؛ از جمله آتشزدن انبار، ممنوعیت انتشار برخی کتابها و مسدود شدن موقت وبسایت.
دولت ترکیه در سال ۲۰۲۳ نیز وبسایت اوستا را به انتشار «تبلیغات تروریستی» متهم کرد.
عبدالله کسکین، از بنیانگذاران اوستا، دریافت دوباره جایزه آزادی نشر را انگیزهای برای ادامه فعالیت این انتشارات دانست.
او گفت این جایزه عزم اوستا برای حمایت از ادبیات، پژوهش و فرهنگ کردی را تقویت میکند و «مسیر پیش رو را روشنتر» کرده است.
امید به تغییر
سخنگوی انتشارات اوستا میگوید با وجود تحولات اخیر در روند صلح میان دولت ترکیه و حزب کارگران کردستان، موسوم به پکک، این انتشارات هنوز تغییر محسوسی در نحوه برخورد دولت با فعالیتهایش مشاهده نکرده است.
او در عین حال ابراز امیدواری کرده است که شرایط برای فعالیتهای فرهنگی و انتشار آثار مرتبط با فرهنگ و ادبیات کردی در آینده بهبود پیدا کند.
جایزه بینالمللی آزادی نشر انجمن ناشران آمریکا از سال ۲۰۰۲ به ناشرانی اعطا میشود که در شرایط دشوار از آزادی بیان و آزادی انتشار دفاع کردهاند، پیش از این، ناشرانی از جمله انتشارات داهبار در ونزوئلا و گوئی مینهای، ناشر و کتابفروش مستقر در هنگکنگ، این جایزه را دریافت کردهاند.
08 اکتبر, 14:58
922
مم و زین و میراث علمی احمد خانی در سده هفدهم
احمد خانی، از چهرههای برجسته ادبیات کلاسیک کردی در سده هفدهم میلادی حدود سال ۱۶۵۰ یا میلادی در منطقه حکاری، در سرزمین عثمانی و به روایت بیشتر منابع در روستا یا طایفهای به نام «خان» زاده شد.
08 اکتبر, 13:46
922
🔹شهین جهانگیری نماینده معین نقده و اشنویه شد
📝سیروان: بر اساس تصمیم مجمع نمایندگان استان آذربایجانغربی و با موافقت هیئترئیسه مجلس شورای اسلامی، شهین جهانگیری، نماینده ارومیه در مجلس شورای اسلامی، به عنوان نماینده معین شهرستانهای نقده و اشنویه تعیین شد
08 اکتبر, 13:09
922
#فایلی_pdf
📖 هورمزگان لە گێڕانەوەی دەقەوە بۆ کارکردی دەق
✍️ #عادڵ_محەمەدپوور
پوختە: هۆرموزگان تێکستێکی بەرگیی چواربەیتی گۆران (هەورامی) ە. سەرچاوەکان پێیان وایە ئەم هۆنراوەیە پەیوەندیی بە دەستپێکی شالاوەی عەرەبەوە بۆ کوردستان هەیە و لە ئەشکەوتی هەزارمێرد دۆزراوەتەوە. ناوەرۆکی دەقەکە باس لە خاپوورکردنی پەرستگەکان، شارەکان و کوژرانی دلێرپیاوان و بە دیل گرتنی ئافرەتان و کچانی کورد دەکات و ئەمەش مشت و مڕی ناوەتەوە و لانیکەم دوو ڕوانگەی سەرەکی لێ کەوتۆتەوە. ڕوانگەی یەکەم پیێ وایە ئەم دەقە ڕەسەنە و نیشانەشناسیی زمانی و باری واتاناسیەکەی لەگەڵ پێکهاتەی شیعری کوردی گۆرانی ئەو دەمە هاوسەنگە. ڕوانگەی دووەم نەرێنی و ڕەفز کردنەوەی ڕەهایە و داوای ئەو پێستە کراوە کە لەسەری نووسراوە. نووسەری ئەم دێڕانە لە چوارچێوەی تیۆری توێژینەوەی و ئاکاری بەدواداچووندا هەم بە گێڕانەوەی ئەرێنێ و نەرێنیی سەرچاوەکان و هەمتریش بە بزاوتنی ئەو دەقە کە ئێستاکە لە مەزەندەی تاوتوێ کردندایە، پشت دەبەستێت. لە ئاخێزگە و سەرهەڵدانی مێژووی ئەدەبیاتی نەتەوەکانی تردا، دەقە سەرەتاییەکان بە تاقە بەیتێکیشەوە وەلا نەخراون...
08 اکتبر, 12:49
922
🎥روزی که با دیدن کارنامه کنکورم گریه کردم
✍اسماعیل شمس
🔺این روزها که بحث تمرکز رتبههای برتر در تهران و مناطق برخوردار و عدم وجود رتبههای یک رقمی در کردستان و نواحی محروم ایران، داغ است به یاد کارنامه کنکور ۳۳ سال پیش خودم افتادم. متٲسفانه امسال در زادگاه من- شهرستان پاوه- یک یا دو رتبه دو رقمی وجود داشت و شمار رتبههای سه رقمی نیز بسیار اندک بود. درباره این وضعیت تٲسفبار پیشتر نوشتهام: اینجا؛ اما آنچه که مرا متٲسف و وادار به نوشتن کرد، تقلیل سطح خواسته دانشآموزان و اولیای آنان بود. فضای مجازی مملو از آگهیهای تبریک همولایتیها و مدیران و دوستان و فامیل برای رتبههای ۲ و ۳ و گاه ۴ رقمی است. شادی و خوشحالی رتبههای برتر و خانواده و دوستان، طبیعی و حق آنان است، اما نباید با دادن صفات شایسته، برتر، ارزشمند، توانمند و مانند آن، ناخواسته و به زبان بیزبانی این تصور به وجود آید که جوانان با رتبه پایین، ناشایست، بیارزش و ضعیف هستند. رتبه برتر شدن به هیچ وجه به معنای انسان برتر شدن نیست و چه بسا در آینده، رتبههای پایین، هزار برابر شایستهتر و توانمندتر و مفیدتر و ارزشمندتر از رتبههای برتر برای جامعه و دیار خود باشند.
🔺هرگز در این سالها کارنامه کنکور خودم را در معرض دید عموم نگذاشتهام که خدای نخواسته حمل بر خودستایی نشود که به شدت از آن بیزارم، اما امسال با دیدن حجم آگهیهای تبریک مصمم شدم برای مقایسه تاریخی اکنون با ۳۳ سال پیش این کار را بکنم. آن روزها نتایج در روزنامه اطلاعات اعلام میشد و سپس کارنامهها از طریق پست به ادارات آموزش و پرورش مناطق ارسال میگردید. در لحظهای که کارمند اداره کارنامه را دستم داد، با دیدن آن ناخودآگاه گریه کردم. اطرافیان فکر کردند که گریهام به خاطر کسب رتبه بد است، اما یک همکلاسی به زور کارنامه را گرفت و سرم داد زد تو رتبه ۴ کنکور شدهای و گریه میکنی؟ ای خاک.... سبب گریه من آن بود که منتظر رتبه یک بودم و البته اگر آن اتفاق ناگوار سر جلسه کنکور نمیافتاد و معلمانم حتماً یادشان هست، قطعاً رتبه یک را کسب میکردم. ابتدا تصمیم به انتحاب رشته نداشتم و میخواستم سال آینده در کنکور شرکت کنم تا به آرزویم که رتبه یک بود، برسم، اما خانواده و معلمانم نگران سربازی و تغییر مسیر آیندهام بودند و گفتند آرزویت را بگذار برای فوق لیسانس؛ که پذیرفتم و خوشبختانه ۴ سال بعد در کنکور کارشناسی ارشد رتبه اول کشوری را به دست آوردم. آن سال فقط در کلاس ما حدود ۲۲ نفر با رتبههای خوب قبول شدند و در مجموع دهها رتبه دو رقمی و سه رقمی داشتیم، اما هیچ کس به ما تبریک نگفت و جایزه نداد و ناممان در هیچ رسانهای درج نشد. اساساً رتبه ما برای کسی مهم نبود؛ حتی توسط خانوادههایمان سرزنش میشدیم که چرا رتبه بهتری کسب نکردهایم.
🔺مدتهاست از ارائه پیشنهادهای دلسوزانه به مدیران اجرایی ناامید شدهام، اما به خاطر نگرانی از آینده جوانان زادگاهم این گلایه؛ و نه پیشنهاد را مطرح میکنم که به راستی چند نفر از دانشآموزان ده سال اخیر شهرستان ما رتبههای یک رقمی۳۰ سال گذشته شهر خود را در رشتههای انسانی، ریاضی و تجربی میشناسند؟ آنان که در این سه دهه سکاندار مدیریت آموزش و پرورش و نهادهای فرهنگی و اجرایی بودند، اگر افزایش بودجه آموزشی و کاهش فقر جزو اختیارات وظایفشان نبود، آیا نمیتوانستند رتبههای تک رقمی این سالیان را دعوت کنند تا افزون بر الگوسازی مثبت، در مدارس برای دانش آموزان صحبت کنند و تجربه زیسته و آموزشی خود را برای آنان بگویند؟ از دوستان دیگر خبر ندارم، اما در این ۳۳ سال تا به امروز هیچ یک از مدیران آموزش و پرورش منطقه که برگزیده دولتهای چپ و راست و اعتدالی بودند از من نخواستهاند یکبار در مدارسی که روزی درس میخواندم برای دانشآموزان از تجربه کنکور خودم بگویم. ذکر این نکته لازم است که بیشتر جوانان آن روزگار که رتبههای برتر کسب میکردند، از خانوادههای روستایی بودند و از راهنمایی یا دبیرستان ناچار به مهاجرت از روستا و گرفتن یک اتاقک استیجاری در شهر بودند و غریبانه شب کنکور، شام؛ و صبح آن هم صبحانهای ساده برای خود درست میکردند و تنها سر جلسه میرفتند. همزمان با درس، کار هم میکردند و کتاب و آزمون آزمایشی کنکور و مدرسه نمونه و تیزهوشان هم نداشتند، اما با عزم راسخ و امید به آینده درس میخواندند. متٲسفانه امروز وضعیت رانتی و سرمایهسالار موجود به سمتی رفته است که جوان مناطق محروم احساس کند توان رقابت با بالادستان و تحقق آیندهای روشن برای خود را ندارد، اما ما اگر توان تغییر وضعیت حاکم را نداریم، باید کاری کنیم که حداقل این احساس منفی، امید و رویاهای بزرگ جوانانمان را حتی در اوج ناامیدی و مشکلات تضعیف نکند.
#کردستان
#کنکور
#محرومیت
@sirwan_weekly
08 اکتبر, 07:49
922
فهرست البته به همین نامها محدود نیست بخشی از این میراث حاصل تلاش خانوادههایی است که طی دههها و نسلها کتابها و اسناد را نگه داشتهاند، گاهی بدون آنکه نامشان در جایی ثبت شده باشد
میراث مکتوب اگر دیده نشود،ممکن است از بین برود.
یکی از دشواریهای حفاظت از میراث مکتوب این است که فرسودگی آن معمولن آرام و تدریجی اتفاق میافتد.
رطوبت، حرارت، حشرات، نگهداری نامناسب و حتی استفاده مکرر میتواند به نسخههای قدیمی آسیب بزند.
از سوی دیگر، دیجیتالسازی به خودی خود به معنای پایان کار نیست،ثبت دقیق مشخصات اثر، منشا آن، تاریخ، نویسنده، وضعیت فیزیکی و امکان دسترسی پژوهشگران، بخش دیگری از فرایندی است که میتواند یک مجموعه شخصی را به یک منبع علمی تبدیل کند.
به همین دلیل ایجاد یک آرشیو تخصصی میتواند فراتر از نگهداری کتابها باشد، میتواند تلاشی برای ساختن حافظهای سازمانیافته از گذشته باشد.
🔹چه تعداد اثر هنوز شناسایی نشده است؟
آنچه امروز در مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان نگهداری میشود تصویری از بخشی از میراث مکتوب منطقه ارایه میکند.
اما پرسش مهمتر این است که چه تعداد نسخه، سند، نامه، روزنامه و کتاب هنوز در خانهها و مجموعههای شخصی باقی مانده و هیچگاه ثبت نشده است.
پاسخ این پرسش روشن نیست و شاید همین ناشناخته بودن، مهمترین بخش ماجرا باشد.
زیرا میراث مکتوب تنها زمانی میتواند به بخشی از تاریخ تبدیل شود که شناسایی، ثبت و امکان مطالعه آن فراهم شده باشد.
در غیر این صورت ممکن است کتابها همچنان روی قفسهها باقی بمانند،سندها در صندوقها نگهداری شوند و روزنامهها در گوشهای از یک انباری خاک بخورند، اما داستانی که در آنها نوشته شده، آرامآرام از حافظه جمعی محو شود.
تلاش مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان را میتوان در همین چارچوب دید، تلاشی برای تبدیل مجموعهای پراکنده از کاغذهای قدیمی به یک آرشیو زنده، آرشیوی که قرار است نه فقط گذشته را نگه دارد، بلکه امکان دوباره خواندن آن را برای نسلهای بعد فراهم کند.
.
07 اکتبر, 09:18
922
کردستان،میراثی که میان قفسههای خانهها و حافظه نسلها جا مانده است
✍گزارش از شیروان یارینسخههای خطی، اسناد خانوادگی و روزنامههای قدیمی دانشگاه کردستان میخواهد بخشی از حافظه مکتوب منطقه را از خانهها به آرشیو و از کاغذ به فضای دیجیتال منتقل کند در گوشهای از خانههای قدیمی کردستان، میان کتابهایی که شاید سالهاست کسی آنها را ورق نزده، ممکن است صفحاتی وجود داشته باشد که داستانی از چند نسل پیش را روایت میکنند،سندی درباره یک معامله، عقدنامهای قدیمی، کتابی که با دست نوشته شده یا روزنامهای که خبرهای روزگاری دور را ثبت کرده است. ارزش این کاغذها همیشه در قدمت آنها نیست گاهی یک نام، یک امضا، یک حاشیهنویسی یا حتی یک جمله کوتاه میتواند برای پژوهشگری که میخواهد تاریخ یک شهر، یک خاندان یا بخشی از فرهنگ منطقه را بازسازی کند اهمیت داشته باشد. اما میراث مکتوب، برخلاف سنگ و بنا، همیشه در معرض دید نیست ممکن است سالها در یک صندوق، کتابخانه خانوادگی یا مجموعه شخصی باقی بماند و سرانجام با فرسودگی کاغذ جابهجایی خانواده یا از میان رفتن یک مجموعه برای همیشه از دسترس خارج شود. همین نگرانی یکی از دلایلی است که مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان از سال ۱۴۰۱ فعالیت خود را آغاز کرده است مرکزی که میگوید تلاش میکند بخشی از این میراث پراکنده را شناسایی، گردآوری، ثبت و دیجیتالسازی کند. تاریخی که فقط در کتابهای تاریخ نیست کردستان در دورههای مختلف تاریخی محل فعالیت عالمان، فقیهان، ادیبان، عارفان و خاندانهای علمی بوده است. مدارس دینی، مساجد، خانقاهها و کتابخانههای شخصی در شهرها و مناطق مختلف این منطقه تنها محل آموزش و عبادت نبودهاند آنها بخشی از شبکه انتقال دانش و فرهنگ نیز بودهاند. نوید نقشبندی سرپرست مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان معتقد است آثار باقیمانده از این سنت علمی میتوانند تصویر متفاوتی از تاریخ فرهنگی و علمی کردستان ارایه کنند. به گفته او گردآوری این منابع فقط به معنای حفظ چند کتاب قدیمی نیست، این آثار میتوانند به پژوهشگران کمک کنند تا گذشته منطقه را از خلال منابع دستاول، اسناد و نوشتههایی که در همان دوره تولید شدهاند، بررسی کنند. این نکته اهمیت ویژهای دارد بخشی از تاریخ مناطق، نه در اسناد رسمی و دولتی، بلکه در مجموعههای خانوادگی و شخصی باقی میماند. 🔸۲۷ هزار صفحه، اما هنوز راه زیادی باقی است مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان اعلام کرده است که تاکنون بیش از ۲۷ هزار صفحه از کتابها و اسناد را اسکن و دیجیتالسازی کرده است. در کنار آن بیش از ۵۰۰ نسخه کتاب خطی و چاپ سنگی و سربی نیز در این مرکز نگهداری میشود. آرشیو این مرکز تنها به کتابهای قدیمی محدود نیست، ۲۸ مجموعه سند مرتبط با موضوعاتی مانند مالکیت و ازدواج، بیش از ۸۵ دوره نشریه و مجله و آرشیوی شامل ۵۳ روزنامه نیز در آن نگهداری میشود. این اعداد در نگاه اول قابل توجهاند،اما در برابر گستردگی میراث مکتوبی که طی چند قرن در کردستان شکل گرفته، احتمالن تنها بخش کوچکی از تصویر واقعی را نشان میدهند. بخش مهمی از این میراث همچنان بیرون از مراکز رسمی و در اختیار خانوادهها، مجموعهداران و صاحبان آثار قرار دارد و این همان جایی است که مسئله اصلی آغاز میشود. 🔹چه چیزی در خانهها باقی مانده است؟ در بسیاری از خانوادههای قدیمی، کتاب و سند بخشی از حافظه خانوادگی محسوب میشود،گاهی ارزش عاطفی یک مجموعه برای صاحبان آن از ارزش پژوهشی آن بیشتر است. ممکن است کتابی نسل به نسل منتقل شده باشد و صاحب آن ترجیح دهد همچنان در خانه بماند. از سوی دیگر برخی خانوادهها شاید ندانند که یک نسخه قدیمی یا مجموعهای از اسناد خانوادگی چه ارزشی برای تاریخ محلی دارد. به همین دلیل دیجیتالسازی میتواند راه میانهای باشد نسخه اصلی نزد صاحب آن باقی بماند، اما محتوای آن برای ثبت، حفاظت و پژوهش در دسترس قرار گیرد. مرکز اسناد و نسخ خطی دانشگاه کردستان نیز میگوید برای همکاری با صاحبان مجموعههای شخصی، مجموعهداران، صاحبان قلم و اندیشمندان آماده است. نامهایی که بخشی از این مسیر را ساختهاند در سالهای اخیر، شماری از اندیشمندان و صاحبان مجموعههای علمی با این مرکز همکاری کردهاند. استاد مومن مردوخ، فواد ابراهیمی، رضوان متوسل، فواد متوسل، فرشاد قادری و مرحوم پروفسور اسعد شیخالاسلامی از جمله افرادی هستند که نام آنها در ارتباط با این همکاریها مطرح شده است. خانوادههای حیرت سجادی، امام مردوخ، مستوفی و علائی اردلان و محمدی نیز از جمله خانوادههایی هستند که به گفته مسئول مرکز، در این مسیر همراهی کردهاند.
07 اکتبر, 09:17
922
سهم صفر کردستان از ۴۰ رتبه برتر کنکور// زنگ هشداری برای آموزش استان
✍️ عادل معروف زادهفهرست رتبههای برتر کنکور سراسری سال ۱۴۰۵، تصویری قابل تأمل از پراکندگی موفقیتهای آموزشی در کشور نشان میدهد؛ تصویری که در آن نام استان کردستان دیده نمیشود. بر اساس فهرست منتشرشده از ۴۰ رتبه برتر پنج گروه آزمایشی، استان تهران با کسب ۲۱ رتبه، بهتنهایی بیش از نیمی از رتبههای برتر این فهرست را در اختیار دارد. پس از تهران، مازندران با ۶ رتبه در جایگاه دوم قرار گرفته و یزد، همدان و آذربایجان شرقی نیز هرکدام ۲ رتبه برتر دارند. در ادامه این جدول، استانهای البرز، کرمان، قزوین، کرمانشاه، فارس، خراسان شمالی و اصفهان هرکدام یک رتبه به دست آوردهاند. در مجموع، رتبههای برتر میان ۱۲ استان توزیع شدهاند؛ اما کردستان در میان این ۴۰ رتبه هیچ سهمی ندارد. این موضوع زمانی قابل توجهتر میشود که بدانیم در این فهرست، استانهایی با جمعیت کمتر از کردستان نیز توانستهاند حداقل یک رتبه برتر داشته باشند. در همسایگی کردستان نیز نام کرمانشاه در جدول دیده میشود؛ موضوعی که میتواند زمینهای برای مقایسه شرایط آموزشی دو استان و بررسی تفاوتهای موجود باشد. البته نبود نام کردستان در فهرست ۴۰ رتبه برتر، بهتنهایی به معنای ضعیف بودن نظام آموزشی استان یا موفق نبودن دانشآموزان کردستان نیست. تعداد رتبههای برتر تنها یکی از شاخصهای ارزیابی وضعیت آموزشی است و برای قضاوت دقیقتر باید عواملی مانند تعداد شرکتکنندگان، کیفیت مدارس، امکانات آموزشی، وضعیت اقتصادی خانوادهها، دسترسی به آموزشهای تکمیلی و مشاوره تحصیلی نیز مورد بررسی قرار گیرد. با این حال، غیبت کامل کردستان از چنین فهرستی نمیتواند صرفاً نادیده گرفته شود. وقتی استانهایی مانند تهران، مازندران، یزد، همدان، آذربایجان شرقی و حتی کرمانشاه در میان رتبههای برتر سهم دارند، طبیعی است که درباره وضعیت آموزش در کردستان و میزان برخورداری دانشآموزان این استان از فرصتهای برابر آموزشی پرسشهایی مطرح شود. از سوی دیگر، نباید همه مسئولیت را متوجه مدارس یا آموزشوپرورش دانست. موفقیت در کنکور مجموعهای از عوامل را دربرمیگیرد؛ از کیفیت آموزش و وضعیت معیشتی خانوادهها گرفته تا دسترسی به کتاب و کلاسهای آموزشی، مشاوره، فضای مطالعه و حتی مهاجرت برخی خانوادهها و دانشآموزان مستعد به شهرهای بزرگتر. با این حال، انتظار میرود آموزشوپرورش کردستان درباره وضعیت رتبههای برتر استان، دلایل فاصله موجود و برنامه خود برای شناسایی و حمایت از دانشآموزان مستعد، اطلاعات روشن و قابل سنجشی ارائه کند. اینکه در میان ۴۰ رتبه برتر کشور حتی یک نام از کردستان وجود ندارد، دستکم میتواند یک زنگ هشدار برای بررسی دقیقتر وضعیت آموزشی استان باشد. مسئله اصلی نباید فقط این باشد که «چرا کردستان رتبه برتر ندارد؟»؛ پرسش مهمتر این است که چه تفاوتی میان فرصتهای آموزشی دانشآموز کردستان با دانشآموزی که در استانهای پیشتاز قرار دارد وجود دارد و برای کاهش این فاصله چه اقدامی باید انجام شود؟ فهرست رتبههای برتر کنکور شاید تنها یک جدول چندخطی باشد، اما پشت آن میتوان تصویری از توزیع فرصتهای آموزشی در کشور دید؛ تصویری که در سال ۱۴۰۵، کردستان در آن سهمی نداشته است. #کردستان #کنکور #محرومیت
@sirwan_weekly
07 اکتبر, 08:18
922
🔴پەیڤکاتۆرنووسێک لە سەوڵاوا
✍ زیوەر عەبدوڵڵاهی
(کارناسی باڵای ئەدەب)
لە درێژەی ژیاننامەی پەیڤکاتۆرنووسەکاندا، ژیاننامەی کەسێک ئەخەینە بەر باس، کە کرێکارێکە و ساڵانێکە لە چەندین بواری ئەدەبیدا بەشدار و دەست بە قەڵەم بووە. خۆی ئەڵێ نووسینی زۆری هەن کە چاپ نەکراون، بەڵام ئێستا خاوەنی ٤ بەرهەمە بە ناوەکانی: خەرمانی خەیاڵ (کۆمەڵە شێعرێ کلاسیک و نوێی کوردی)، تاڤگەی ئەوین (کۆمەڵە شێعرێ کوردی)، پەلکەزێڕینەی دەروون و هەروەها ژیکەڵە و ژینگە (شێعربۆمناڵان).
ساسان مونفەرید بە نازناوی بێوەر، لە پاییزی ساڵی ١٣٧٠ی کۆچی هەتاوی لە ئاوایی نسڵ ، سەربە شارستانی سەوڵاوا لە دایک بوو. ئێستاش نیشتەجێی شاری سەوڵاوایە.
بێوەر کارناسی مافە و لە ساڵی ١٣٨٧ی هەتاوی هاتۆتە ناو کاری نووسینی ئەدەبی. نووسراوەکانی ئەو لە زۆرێک لە گۆڤار و ڕۆژنامە کوردییەکان خۆیان دەرخستووە، وکوو: ڕۆژان، سۆران، لە داوێنی ئاربەباوە، سیروان، هەڵمەت و داهاتوو، ئاگرین ڕۆژ، ژیار، لووتکە و گۆران و هتد.
بێوەر سەبارەت بە ئاشنابوونی لەگەڵ پەیڤکاتۆرمان ئەڵێ: «ساڵی 2723ی کوردی بوو کە بۆ یەکەم جار وشەیەک، سەرەنجی ڕاکێشام، پەیڤکاتۆر!
بەرەبەرە هەنگی هەستم سەری بە گۆڵجاڕی پەیڤکاتۆردا کرد و بەرامەیەک لە بۆنی هەزبی و بۆژانەی وڵاتەکەم هەڵمژی و تەزوویەک بە خوێنمدا گەڕا، ئەو باخە پڕ لە گوڵی ڕەنگامەیه
ژوورێکی تێلگرامی خنجیلانە بوو بۆ ئاوردانەوەی جێددی لە تەنز و پەیڤکاتۆر، بە سەرپەڕشتی خاڵۆ ڕەئووف جیهانی،
وەک فێرخوازێک بووم بە میوانی ئەو ژووره تا جوانتر پەیڤکاتۆر بناسم و بەخوێندنەوەی وانەکانی ژوور، وردە وردە تەماحی پەیڤکاتۆر نووسین دامیگرت و خاڵۆ ڕەئووفی جیهانی و کاک سەرکەوت کۆنەپۆشی لەو ژوورەدا بە ڕێنموونیەکانیان بوون بە هاندەرم کە جوانتر بنووسم و ئەو ڕێگایە بەرنەدەم و چرای پەیڤکاتۆر له ماڵی دڵما داگرساو بێ،
وابوو پەیڤکاتۆرم ناسی و لێۆڕێژبووم له حەسانەوە و خۆم لە بەر شەپۆلی نەسرەوتووی بناریدا هاویشت تا دارەبەڕووی ئاواتم بە بنجێ پتەوەوە ڕۆبچێ.»
لە ڕوانگەی بێوەرەوە، پەیڤکاتۆر، وەک مناڵێکی گەورەدڵ، کەم دوێ و کورتەباڵایە کە هەر لە زگی دایکیا سەری سپی بووە، لێوبەخەندەیە و چاوەکانی پڕن لە ترووسکەی هیوا و سەنگینی و ڕەنگینی بە باڵایەوە نووسراوە.
ئێستاش نێڵەنێڵی کۆانۆی دڵی بێوەر بەردەوامە و
زۆر ئەنووسێ و لەوانەیە هەموویان بەرگی پەیڤکاتۆر نەپۆشن بەڵام بە هیوایە لە داهاتوودا گوڵچنیان بکا و بتوانێ کەلێنێکی ئەدەبی وڵاتی پێ پڕکاتەوە. بێوەر دڵگەشە کە ئەدەبیاتی کوردی ئەم جۆرە نووسینەی تێخزاوە و
دڵخۆشە کە پەیڤکاتۆر جێ ئەگرێ له ئەدەبی وڵاتەکەماندا .
بۆ یەکمجار لە مانگی گوڵانی ٢٧٢٥ پەیڤکاتۆرەکانی بێوەر لە گۆڤاری «لە داوێنی ئاربەباوە» چاپ و بڵاو کراونەوە.
بەشێک لە پەیڤکاتۆرەکانی بێوەر:
▪️بەرپرسی کەمخۆر، حەز بە ڕژیم ناکا.
▪️ئارەقم دەڕشت، مەلاکان پێیان خۆش بوو.
▪️گەردەنی پیک ئازاد ناکا، بەرد.
▪️لەسای شەپڵاخە، هەردەم ڕووسوورم.
▪️زەوی گوێی بۆ چپەی باران شل کردووە
▪️چاوم بە دزی ڕاوچیەوە، ئەفڕێ.
▪️لەدڵ مەڕدا دەنوێ شوانە.
▪️قازی حۆکمی دا، حاکم کووت بوو.
▪️شاڵ بەینی چۆخەوڕانکی خۆش کردووە.
▪️بەر لە دەروێش حەڵقەی دەفەکەی حاڵ ئەکا.
▪️چنگی هێڵتی، بە ملی دیوارەوە دیارە.
▪️باران دای بە سەرگوڵدا، مەڵاشی کەوت.
▪️ملی بناوەچ، جێگە گازی سوونی پێوە دیاربوو.
▪️خەم برسیی بوو، دڵمی دەخوارد.
▪️دەمی کێشا لە تیانە، برێنج.
▪️ئاو گوێچکەم دا، قەوزەی هەڵهاورد.
▪️ماندوویەتیی نەدەناسی، ئالزایمری گرتبوو.
▪️لێوێک کاندیدا بوو، بە ماچ بردیەوە.
▪️پشیلەسفەت بوو، مشکیش ڕووی نەئەکردە ماڵی!
▪️پیری گۆچانی بە دەست گەنجایەتیەوە دا.
▪️ئاگر ناوێرێ لەگەڵ ئاودا دەسومشتاق بکات.
▪️چاوم ئاوی نەئەخواردەوە، ئاوی لێ ئەتکا.
▪️دڵم ئاوی نەئەخواردەوە، ڕۆژوو بوو.
▪️ئەکەنێ بەدەم دڵمەوە، خەفەت.
▪️ماڵی دڵمی بڕی، خەم.
#پەیڤکاتۆرنووس
#بێوەر
@sirwan_weekly
06 اکتبر, 10:41
922
از «آخرین انار دنیا» تا رویاهای ناتمام کردستان:تأملی بر غیبت نام کردستان در فهرست رتبههای برتر کنکور
✍ افشین کریمیگاهی غیبت یک نام، از حضور هزاران نام گویاتر است؛ بهویژه وقتی آن نام، متعلق به جغرافیایی باشد که سالهاست میان زخمهای تاریخ، تنگناهای معیشت و رؤیاهای بهتعویق افتاده، در جستوجوی فردایی روشنتر است. امروز، جای خالی نام کردستان در فهرست رتبههای برتر کنکور، پرسشی فراتر از آموزش پیش روی ما میگذارد: آیا مسئله فقط کمبود امکانات آموزشی، فقر اقتصادی، بیکاری و نابرابری فرصتهاست، یا باید در لایههای عمیقتر فرهنگ، حافظهٔ تاریخی و روان جمعی نیز به جستوجوی پاسخ برخاست؟ در جهان داستانی بختیار علی، بهویژه در «آخرین انار دنیا» و «غروب پروانهها»، میتوان رد رؤیاهای ازدسترفته، زخمهای ماندگار تاریخ و فاصلهٔ میان آرمان و واقعیت را دنبال کرد. آیا ما نیز گاه چنان در انتظار یک دگرگونی بزرگ، پایان جنگ، تحقق وعدهها و رسیدن به آرمانشهری موعود ماندهایم که از ساختن فردای خویش در همین امروز غافل شدهایم؟ آیا تکرار بحرانها و وعدههای تحققنیافته، در بخشی از جامعه، امید به تغییر تدریجی را جای خود به انتظار حادثهای بزرگ سپرده است؟ آیا در هیاهوی سیاست و منازعه قدرت، آینده تحصیلی نسل جوان نیز قربانی تعلیق و بلاتکلیفی شده است؟ البته نمیتوان غیبت نام کردستان از این فهرست را بهتنهایی نشانه شکست فرهنگی یا نتیجه مستقیم جنگ دانست؛ همانگونه که نمیتوان از کنار نابرابری امکانات، فشار معیشتی و تفاوت فرصتهای آموزشی بیاعتنا گذشت. اینها پرسشهایی جدیاند که پاسخشان به پژوهش و آمار نیاز دارد، نه قضاوت شتابزده. بااینهمه، یک حقیقت را نباید فراموش کرد: استعداد، در خلا شکوفا نمیشود و اراده، همیشه توان جبران نابرابری فرصتها را ندارد. شاید رسالت امروز ما این باشد که میان «امید» و «انتظار» تفاوت بگذاریم؛ انتظار، چشم دوختن به معجزهای از راهنرسیده است و امید، ساختن راهی است که هنوز وجود ندارد. کردستان به معجزه نیاز ندارد؛ به فرصت، آموزش باکیفیت، عدالت اجتماعی و افقی روشن برای زیستن نیاز دارد.مبادا آنقدر در سوگ انارهای ازدسترفته تاریخ بمانیم که فراموش کنیم هنوز میتوان دانهای کاشت؛ مبادا فرزندانمان، هزینه رویاهای تحقق نیافته نسلهای پیشین را با ازدستدادن رؤیاهای خویش بپردازند. هیچ جامعهای تنها با خاطره رنجهایش زنده نمیماند؛ آینده، سهم نسلی است که بهجای انتظار برای تغییر جهان، فرصت تغییر زندگی خود را در اختیار داشته باشد. #کردستان #کنکور #محرومیت
@sirwan_weekly
06 اکتبر, 10:04
922
توسعه شهری؛ از اندیشه تا عمل (با نگاهی به سردشت)🔹مدیریت شهری؛ از اداره سنتی شهر تا حکمرانی مشارکتی
✍محمد علی سوره- ارشد علوم سیاسیهر بار که حرف از عقبماندگی، ترافیک یا کمبود امکانات شهر میشود، نخستین انگشت اتهام بهسوی شهرداری و شورای شهر دراز میشود. این نگاه بخشی از حقیقت را میگوید، اما همهٔ آن نیست. تجربهٔ شهرهای پیشرو جهان نشان داده که آیندهٔ یک شهر هیچوقت فقط به دست یک نهاد اداری ساخته نمیشود. شهر یک سازمان اداری ساده نیست؛ مجموعهای زنده است از آدمها، روابط، اقتصاد و حافظهٔ تاریخی. چنین موجود زندهای را نمیشود با دیوانسالاری سنتی و تصمیمهایی که پشت درهای بسته گرفته میشود اداره کرد. اینجا تمایزی مهم وجود دارد که دوست دارم با هم مرورش کنیم: تفاوت «مدیریت شهری» و «حکمرانی شهری». مدیریت شهری همان ادارهکردن کارهای اجرایی روزمره است: صدور پروانه، جمعآوری پسماند، اجرای پروژههای عمرانی. در این نگاه مدیران تصمیم میگیرند و مردم فقط دریافتکنندهٔ خدماتاند. حکمرانی شهری مفهومی گستردهتر است؛ یعنی تصمیمگیری دربارهٔ آیندهٔ شهر با مشارکت واقعی شهرداری، شورا، دانشگاهیان، جامعهٔ مدنی، بخش خصوصی و خود مردم. رابرت پاتنام، همان پژوهشگری که در یادداشت چهارم، دربارهٔ سرمایهٔ اجتماعی از او گفتم، در کتاب *دموکراسی و سنتهای مدنی* نشان داد مناطقی که سنت مشارکت مدنی قویتری داشتند، حتی با بودجهٔ برابر، حکمرانی بسیار بهتری تجربه کردند. به زبان ساده: مدیریت شهری یعنی ادارهٔ یکطرفهٔ شهر برای مردم؛ حکمرانی شهری یعنی ادارهٔ شهر همراه با مردم. سردشت ما سالهاست از نبود یک چشمانداز بلندمدت رنج میبرد. یکی از بزرگترین آسیبهای ساختاریمان این است که در چیزی گرفتار شدهایم که میشود آن را «روزمرگی مدیریتی» نامید؛ یعنی همهٔ انرژی و بودجه صرف حل مشکلات فوری میشود و برنامهریزی برای ده یا بیست سال آینده یکسره فراموش میماند. افزون بر این، بیثباتی مدیریتی و تغییر پیدرپی شهرداران باعث شده پروژههای کلیدی نیمهکاره بمانند. و تلختر اینکه میان بدنهٔ اداری شهر و ظرفیت نخبگان و متخصصان بومیمان شکافی عمیق وجود دارد. مدیریت شهری در سردشت باید با شجاعت از خودش بپرسد: آیا برای بیست سال آیندهٔ شهر چشماندازی روشن تدوین شده است؟ آیا بودجهٔ سالانه بر پایهٔ نیاز واقعی مردم بسته میشود، یا حاصل چانهزنیهای اداری است؟ حکمرانی مشارکتی جادهای دوطرفه است. از مدیران انتظار میرود شفافیت کامل ایجاد کنند: بودجه را بهصورت عمومی منتشر کنند، جلسات را علنی برگزار کنند و گزارشهای دورهای به مردم بدهند. از ما شهروندان هم انتظار میرود از نقش «مصرفکنندهٔ منتقد» بیرون بیاییم و به «شهروند مسئول و مطالبهگر» تبدیل شویم؛ نقدی که پیشنهاد کارشناسی همراهش نباشد، به جایی نمیرسد. شهر پورتو آلگره در برزیل نمونهٔ شناختهشدهٔ جهانی «بودجهریزی مشارکتی» است؛ جایی که هر سال جلسات محلهای برگزار میشود تا مردم مستقیماً دربارهٔ خرجکردن بخشی از بودجهٔ شهر تصمیم بگیرند. این تجربه نشان میدهد سپردن حق تصمیمگیری به مردم نشانهٔ ناتوانی مدیریت نیست؛ هوشمندانهترین راه برای ایجاد رضایت و شفافیت است. شهر خوب را فقط با بتن و آسفالت نمیسازند؛ با اعتماد متقابل، دانش تخصصی و مسئولیتپذیری مشترک ساخته میشود. سردشت زمانی جهش واقعی را تجربه خواهد کرد که همهٔ ما خودمان را «معماران آیندهٔ شهر» بدانیم.
@sirwan_weekly
06 اکتبر, 08:49
922
صدای یک استعفا؛ میان نان و معنا
واکاوی خروج معلمان و پرستاران از شغلی که دوست دارند
✍بهنام امیری«برو دنبال زندگیات؛ اینجا زندگیات تباه میشود...» سالها پیش، وقتی تازه پا به حرفه خبرنگاری گذاشته بودیم، این جمله را از پیشکسوتان میشنیدیم. نصیحتی بود برخاسته از فرسودگی؛ اما آنها حقیقتی را دیده بودند که ما هنوز ندیده بودیم. آن روزها، دوربین، میدان، تلفنهای شبانهروزی و دویدن برای کشف حقیقت برای ما شغل نبود؛ خود زندگی بود. سالها گذشت. حالا، امثال معلم جوانی که از فشارهای حرفهای، سیاسی یا اجتماعی و مسافتهای طاقتفرسا میبرد، یا پرستاری که در ساختار فرسایندهی درمان مستهلک میشود، همان حقیقت را زندگی میکنند. در این میان، جملهی یک معلم بازنشسته، تکاندهنده است: خوشحالم آدمهایی را راهنمایی کردم که از این شغل کنار کشیدند تا به زندگیشان برسند. و حال این پرسش بزرگ پیش روست: چه بر سر جامعهای آمده که انسانهایش برای زندگی کردن، ناچارند از حرفههایی فاصله بگیرند که قرار بوده به زندگی دیگران معنا ببخشند؟ ما معمولاً برای ترک شغل به دنبال دلایل فردی میگردیم: حقوق کم، مدیر نالایق یا خستگی مفرط. اما انسان در خلأ تصمیم نمیگیرد. جغرافیای کار، توزیع نابرابر زمان و امکانات، و ساختارهایی که میدان عمل را تنگ میکنند، پشت این تصمیمهای شخصی ایستادهاند. وقتی فاصلهی میان معنای کار و شرایط انجام آن بیش از حد میشود، فرد برای حفظ تمامیت اخلاقی و حرفهای خود، ناچار به عقبنشینی است. اینجاست که استعفا، دیگر یک رویداد اداری نیست؛ یک نشانهی اجتماعی است. هرمان ملویل در داستان «بارتلبی منشی»، کارمندی را نشان میدهد که آرامآرام در برابر سازوکار بیروح اداره عقب مینشیند و تکرار میکند: «ترجیح میدهم نکنم.» معلم، خبرنگار و پرستاری که میروند، بارتلبیهای زمانهی مایند؛ کسانی که با ساختاری بیگانه شدهاند که دیگر نمیتوانند در آن مشارکت کنند. البته که ترک شغل همیشه نشانه بحران نیست؛ انسان حق دارد مسیر بهتری بخواهد. اما وقتی رفتن تنها راه حفظ یک زندگی معمولی باشد، جامعه نباید به جای شناخت ریشهها، رفتن آدمها را تنها با زبان موفقیت فردی ستایش کند («خوب کرد رفت، زندگیاش را نجات داد»). تلخترین بخش ماجرا اما، لزوماً استعفا نیست؛ حضور تهی است. اینکه آدم سر کار بماند، اما چیزی از او دیگر آنجا نباشد؛ نه در کلاس، نه پشت دوربین و نه کنار تخت بیمار. ما گاهی به نسل جوان میگوییم: «دیگر مثل ما سختیکش نیست.» اما اگر نسل بعد از ما بپرسد: در این سرزمین چه ساختید که ماندن، از رفتن پرهزینهتر شد؟» چه پاسخی داریم؟ جامعهی سالم، انسان را میان نان و معنا، میان خدمت و زندگی وادار به انتخاب نمیکند. صدای یک استعفا، فریاد سادهی انسانیست که میگوید: من میخواهم کار کنم، اما نمیخواهم برای کار کردن، زندگی و باورم را از دست بدهم. بعد از رفتن آدمهایی که قرار بود چراغ این جامعه باشند، صندلیها خالی نمیمانند؛ اما با چه کسانی پر میشوند؟ ساختمانها و میزها میمانند، اما بیجانتر از همیشه. وقتی ساختار کار با زندگی انسان بیگانه میشود، کدام یک باید تغییر کند؛ انسان یا ساختار؟ #معلم #استعفا #پرستار
@sirwan_weekly
06 اکتبر, 08:46
