Meow History

فصل سوم

هامان و مردخای

مدتی بعد شاه شخصی به نام هامان را بسیار بالا می‌برد و جایگاه او را از بسیاری از بزرگان دربار بالاتر قرار می‌دهد شاه فرمان می‌دهد که مردم در برابر هامان احترام بگذارند همه این کار را می‌کنند اما مردخای در برابر هامان خم نمی‌شود درباریان از مردخای می‌پرسند چرا فرمان شاه را انجام نمی‌دهد وقتی می‌فهمند که مردخای یهودی است موضوع را به هامان می‌گویند هامان از این موضوع بسیار خشمگین می‌شود. او تصمیم می‌گیرد نه‌تنها مردخای، بلکه همه یهودیان سراسر قلمرو شاه را نابود کند

خودِ کتاب استر ادعا می‌کند شاه داستان «اَحَشْوِروش» است که معمولا با خْشایارشا یکم، شاهنشاه هخامنشی (486–265 پ.م.)، یکی دانسته می‌شود اما خودِ سنگ‌نبشته‌ها و اسناد هخامنشی، استر و مردخای را به‌طور قطعی تایید نمی‌کنند بنابراین باید داستان را از نظر دینی/ادبی از شواهد تاریخی جدا کنیم

انتخاب استر

وقتی نوبت استر رسید او با کمک هگای نزد شاه رفت شاه از میان دختران، استر را بیشتر از همه پسندید و او را به عنوان شهبانو برگزید سپس تاج شهبانو را بر سر او گذاشت و برای استر جشنی بزرگ برگزار کرد در داستان این جشن با بخشودن مالیات و بخشش‌هایی از سوی شاه همراه می‌شود

نقشه ی ترور شاه

در ادامه، مردخای متوجه می‌شود که دو تن از نگهبانان دربار قصد دارند شاه را بکشند. او این موضوع را به استر می‌گوید و استر آن را به شاه گزارش می‌کند و نام مردخای نیز در گزارش ذکر می‌شود

موضوع بررسی می‌شود و مشخص می‌شود که توطئه واقعا وجود داشته است آن دو نفر مجازات می‌شوند این رویداد در دفتر گزارش‌های شاه ثبت می‌شود؛ اما در همان زمان پاداشی برای مردخای ذکر نمی‌شود و این نکته بعدها در داستان اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

استر به کاخ برده می‌شود

وقتی فرمان شاه اعلام شد استر نیز همراه دختران دیگر به کاخ شوش برده شد استر مورد توجه هگای، نگهبان زنان قرار گرفت. او برای استر جای مناسبی در نظر گرفت و خدمتکارانی در اختیارش گذاشت مردخای به استر گفته بود که درباره ی تبار و خانواده ی خودش چیزی نگوید؛ بنابراین استر در کاخ هویت یهودی خود را آشکار نمی‌کرد

مردخای هر روز اطراف محل زنان می‌رفت تا بفهمد حال استر چگونه است

دختران نزد شاه

هر دختر پس از چند ماه آماده می‌شد تا نزد شاه برود. در روایت، برای آماده‌سازی آنان زمان زیادی در نظر گرفته شده بود پس از دیدار با شاه هر دختر به بخش دیگری از کاخ منتقل می‌شد و دیگر آزادانه به نزد شاه نمی‌رفت؛ مگر اینکه شاه دوباره او را می‌خواست

فصل دوم

جست‌وجوی همسر برای شاه

بعد از ماجراهای فصل اول خشم شاه فروکش می‌کند و ماجرای شهبانوی پیشین دیگر تمام شده است. اطرافیان شاه پیشنهاد می‌کنند دختران جوان و زیبا را از سراسر سرزمین گرد آورند تا شاه از میان آنان همسر تازه‌ای برگزیند

برای این کار دختران به بخش ویژه‌ای از کاخ برده می‌شوند و زیر نظر خواجه ی شاه قرار می‌گیرند هر دختری باید مدتی در کاخ بماند تا برای دیدار با شاه آماده شود

معرفی مردخای و استر

در شهر شوش، مردی یهودی به نام مردخای زندگی می‌کرد او از خاندان یهودیانی بود که در زمان شاه بابل به سرزمین‌های شرقی برده شده بودند

مردخای دختری به نام هدسه داشت که نام او در میان مردم استر بود پدر و مادر استر درگذشته بودند و مردخای او را مانند دختر خودش بزرگ کرده بود استر در داستان دختری زیبا و جوان معرفی می‌شود.

در همان هنگام وَشتی، شهبانو، برای زنان جشن جداگانه‌ای برپا کرده است. شاه فرمان می‌دهد وَشتی نزد مهمانان بیاید تا زیبایی او را نشان دهد؛ اما وَشتی از آمدن سر باز می‌زند.

شاه خشمگین می‌شود و با خردمندان و قانون‌دانان خود مشورت می‌کند آنان هشدار می‌دهند که نافرمانی وَشتی ممکن است باعث شود زنان دیگر نیز از شوهران خود فرمان نبرند

مشاوران پیشنهاد می‌کنند وَشتی دیگر شهبانو نباشد و جایگاه او به زن دیگری داده شود شاه این پیشنهاد را می‌پذیرد و فرمانی در سراسر شاهنشاهی فرستاده می‌شود

اَخشَوِروش → شاه پارس، که معمولا با خْشایارشا برابر دانسته می‌شود

اِستر / هَداسا → زن یهودی داستان

مُردِخای → خویشاوند و سرپرست اِستر

هامان → وزیر بلندپایه ی شاه

شوشَن / شوش → جایگاه شاهنشاهی

فصل یک

داستان در روزگار اَخشَوِروش آغاز می‌شود او شاهی است که از هند تا کوش فرمان می‌راند و شوش یکی از جایگاه‌های شاهنشاهی اوست نویسنده از بزرگی شاهنشاهی و جایگاه شاه سخن می‌گوید

شاه در سومین سال فرمانروایی خود جشن بزرگی برای بزرگان و فرمانروایان برگزار می‌کند و شکوه و توانایی شاهنشاهی خود را به آنان نشان می‌دهد.

پس از آن برای مردم شوش نیز جشن بزرگی برپا می‌شود از زرین‌کاری، پرده‌ها، جام‌های زرین و فراوانی نوشیدنی سخن گفته می‌شود. #هخامنشیان

نه دست‌نوشته ی اصلی نویسنده یعنی نخستین نسخه‌ای که خود نویسنده نوشته امروزه در دست نیست

چیزی که امروز داریم نسخه‌های دست‌نویس انتخاب شده و نسخه‌های گوناگون متنی است نه خودِ دست‌نوشته ی نخستین

حتی در طومارهای دریای مرده که بسیاری از نوشته‌های کتاب مقدس را در نسخه‌های بسیار کهن حفظ کرده‌اند تا امروز قطعه‌ای از خود کتاب استر پیدا نشده است

چندین مگیلات استر کامل از دوره‌های بعدی باقی مانده‌اند مثلا دانشگاه منچستر چند طومار کامل استر دارد که متن عبری فصل‌های 1 تا 10 را در خود دارند اما اینها مربوط به سده‌های میانه‌اند نه زمان خْشایارشا

یک نمونه ی دیگر در کتابخانه ی بریتانیا نگهداری می‌شود: طومار عبری استر، مربوط به حدود سده‌های 16_17میلادی.

وقتی می‌خواهیم بررسی کنیم داستان استر واقعا مربوط به دربار خْشایارشا بوده یا نه باید بین متن کتاب استر و شواهد هم‌زمان هخامنشی تفاوت بگذاریم

نام عبری کتاب מְגִלַּת אֶסְתֵּר مِگیلَت اِستِر (Megillat Esther) است؛ یعنی تقریبا در زبان پارسی «طومار استر» معنا می‌شود

در سنت یهودی هم معمولا به آن مِگیلات اِستر می‌گویند این کتاب همان متنی است که در کتاب مقدس عبری قرار دارد و 10 فصل دارد

📚 کتاب استر

فصل 1 کنار رفتن شهبانو ی پیشین

فصل 2 انتخاب استر به عنوان شهبانو

فصل 3 نقشه ی هامان علیه یهودیان

فصل 4 واکنش مردخای و استر

فصل 5 استر نزد شاه می‌رود

فصل 6 پاداش گرفتن مردخای

فصل 7 سقوط هامان

فصل 8 فرمان تازه برای نجات یهودیان

فصل 9 پیروزی و آغاز جشن پوریم

فصل 10 بزرگ شدن جایگاه مردخای

پس کل کتاب ۱۰ فصل دارد. 🌿

خشایارشا یکی از بزرگ‌ترین سازندگان پارسه بود.

دروازه ی همه ی مردمان

کاخ خشایارشا / هَدیش

به پایان رساندن بخش‌هایی از اَپَدانَه

ادامه ی ساختمان‌ها و آراستن مجموعه ی پارسه

بناها و نوشته‌هایی در شوش

کاخ خشایارشا تقریبا دو برابر کاخ داریوش گنجایش داشت کتیبه‌های مهم دیگر: شوش در ایران و وان در ترکیه و آثار دیگری در قلمرو هخامنشی. در پارسه نگاره‌هایی از شاه وجود دارد که به کمک نوشته‌های کنار آنها می‌توانیم بفهمیم خشایارشا را نشان می‌دهند

در یکی از بناها شاه با تاج استوانه‌ای ساده و همراه با خدمتگزاران نشان داده شده و نوشته‌های سه‌زبانه هویت او را مشخص می‌کنند

یک ویژگی خیلی مهم در نوشته‌های خودش خشایارشا بارها از اهورامزدا یاد می‌کند. برای نمونه دیدگاه بسیاری از نوشته‌هایش چنین است: «به خواست اهورامزدا من این بنا را ساختم...» و در پایان برخی نوشته‌ها از اهورامزدا می‌خواهد که: از او، شاهنشاهی و آنچه ساخته شده نگهبانی کند. این نشان می‌دهد که در کتیبه‌های رسمی، فرمانروایی او با خواست اهورامزدا پیوند داده می‌شود

پارسه از نظر شمار و تنوع نوشته‌های خشایارشا مهم‌ترین مرکز است مهم‌ترین کتیبه‌هایش در پارسه «دروازه ی همه ی مردمان » این همان بنای بزرگی است که امروز به نام دروازه ی  همه ی  ملت‌ها می‌شناسیم خشایارشا در این نوشته از اهورامزدا یاد می‌کند و خودش را شاه بزرگ معرفی می‌کند این بنا یکی از مشهورترین یادگارهای خشایارشا در پارسه است

در نوشته ی خشایارشا آمده که: داریوش، پدر او، این کاخ را ساخته بود این موضوع جالب است، چون نشان می‌دهد خشایارشا خودش را ادامه‌دهنده ی کارهای پدر می‌دانست

یکی از نوشته‌های مهم او درباره ی ادامه ی ساخت‌وسازهای پدرش است دیدگاه آن این است که: داریوش، پدر من، بسیاری از چیزهای زیبا را ساخت و به ساختن فرمان داد؛ من نیز به خواست اهورامزدا بر آن کار افزودم و بیشتر ساختم

دارای شمار زیادی کتیبه ی پارسی باستان، ایلامی و بابلی

مهم‌ترین مرکز کتیبه‌هایش: پارسه در ایران این برای شناخت اندیشه ی خشایارشا خیلی مهم است؛ چون خودش را دنباله‌رو و سازنده ی کار داریوش( پدرش) معرفی می‌کند

اینجا باید دقت کنیم که یک عدد کاملا ساده مثل «خشایارشا 10 کتیبه دارد» کمی گمراه‌کننده است؛ چون پژوهشگران کتیبه‌های او را با شناسه‌هایی مانند XPa، XPb، XPc، XPd... دسته‌بندی می‌کنند و بعضی از آنها چند نمونه یا چند تکه دارند

مهم‌ترین مجموعه ی کتیبه‌های خشایارشا در پارسه (تخت‌ پارسه) است و شمار شناسه‌های مستقلِ شناخته‌شده ی او در پارسه به بیش از ده می‌رسد؛ افزون بر آنها کتیبه‌هایی در جاهای دیگر نیز داریم

جایگاه کشور امروزی نمونه پارسه ایران XPa، XPb، XPc، XPd، XPe، XPf، XPg و چندین کتیبه دیگر (‌استان پارس )

در وان ترکیه XV( یونان قبل )

شوش ایران ( استان خوزستان )‌ کتیبه‌های خشایارشا در مجموعه ی کاخ

اَختَرگاه / مصر مصر کتیبه‌ها و آثار مربوط به فرمانروایی او ( مصر )

گنجینه و بناهای پارسه ایران نوشته‌ها و کتیبه‌های گوناگون

خشایارشا یکم شاهنشاه هخامنشی، پسر داریوش بزرگ و آتوسا (اوتَئوسَه ) بود و نوه ی کوروش بزرگ

خوانش نزدیک به پارسی امروز: خْشایارشا او پس از داریوش به شاهی رسید و حدود 486 تا 465 پیش از میلاد فرمان راند

پی نوشت : کتیبه‌های خودش او را با تبار زیر معرفی می‌کنند:

خْشایارشا → پسر داریوش → پسر ویشتاسپ → از خاندان هخامنشی

برای نمونه در کتیبه‌های پارسه خودش را «خشایارشا، شاه بزرگ، شاه شاهان، پسر داریوش شاه» معرفی می‌کند

پدر: داریوش بزرگ ( دارَیَـوَهـوش) داریوش پسر ویشتاسپ بود مادر: آتوسا ( اوتَئوسَه) آتوسا دختر کوروش بزرگ بود

بنابراین خشایارشا از سمت مادر، نوه ی کوروش بزرگ بود این تبار برای جایگاه او بسیار مهم بود چون هم از سوی پدر به خاندان هخامنشی و ویشتاسپ می‌رسید و هم از سوی مادر به خاندان کوروش.

خشایارشا بزرگ‌ترین پسر داریوش پس از شاه شدن داریوش بود، ولی پیش از او پسرانی از همسر نخست داریوش به دنیا آمده بودند پس مسئله فقط «چه کسی بزرگ‌تر بود؟» نبود زمان تولد پسران و جایگاه مادرشان هم اهمیت داشت