استاژری سال اول (400)جزوه ؛سوال ؛خلاصه های رفرنس ها؛مطالب مهم وامتحانی وکاربردی هربخش پزشکی زاهدان(مطالب امتحانات ونمونه سوال)

✔پاسخ صحیح:گزینه۳ آتلکتازی (کلاپس ریه) 📌اتیولوژی: علل آتکلتازی (کاهش حجم یک لوب ريه) عبارتند از: ۱- انسداد برونش ۲- پنوموتوراکس یا پلورال افيوژن ۳- آتلکتازی خطی 📌کلاپس ناشی از انسداد برونش: این جمع شدن به این خاطر است که هوا نمی تواند به مقدار کافی وارد ریه ها شده و جایگزین هوای جذب شده از آلوئولها شود. نشانه های آتلکتازی شامل موارد زیر است: ✅۱- جابه جا شدن ساختمان های مدياستن ✅ ٢- کدر شدن لوب کلاپس شده ۳- نشانه سیلوئت : این نشانه علاوه بر کمک به تشخیص آتلکتازی، در تعیین لوب درگیر نیز کمک کننده است. آتلکتازی لوبهای قدامی (فوقانی و میانی)، قسمت هایی از حاشیه قلب و مدياستن را محو می نماید و آتلکتازی لوبهای تحتانی، لبه دیافراگم و آئورت نزولی مجاورش را محو می کند. زمانی که یک لوب دچار آتلکتازی می شود، تغییرات زیر مشاهده می گردد: ١- اتساع (انبساط) جبرانی سایر لوبها  ۲- حرکت مدیاستن و دیافراگم به سمت لوب کلاپس شده 📌اتیولوژی: شایع ترین علل آتلکتازی عبارتند از: ۱- ضایعات دیواره برونش (کارسینوم و تومورهای برونش مثل کارسینوئید) ۲- انسداد داخل مجرایی (جسم خارجی) ٣- تهاجم یا فشرده شدن به وسیله یک توده مجاور (توده بدخیم و لنفادنوپاتی) اگر آتلکتازی (کلاپس) همراه با پلورال افيوژن باشد، بهترین وسیله تشخیصی CT - Scan است.

3⃣تومورهای اینترامدولاری تومورهای اینترامدولاری از داخل طناب نخاعی یا از داخل تک رشته‌های عصبی  رشد می‌کنند و معمولاً از سلول ‌هایی که به صورت فیزیکی از طناب نخاعی حمایت می‌کنند (سلول‌های گلیال) تشکیل می‌شوند. این تومورها بیشتر در ناحیه گردنی رخ می‌دهند و اغلب خوش‌خیم هستند هر چند که جراحی آن‌ها دشوار است. دو نوع تومور رایج از این گروه، 🅰آستروسیتوما و 🅱 اپاندیموما می‌باشند.

2⃣ تومورهای اینترادورال  اکسترامدولاری تومورهایی هستند که در داخل کانال نخاعی (زیر غشایی که نخاع را پوشش می‌دهد) اما خارج از اعصاب رشد می‌کنند. این تومورها معمولاً خوش‌خیم بوده و با رشد کمی همراه هستند اما باعث بروز علائمی چون درد و ضعف می‌شوند. 🔷🔷 این نوع تومورهای نخاعی در دسته‌های زیر قابل تقسیم‌بندی هستند: 🅰«مننژیوما» در غشاهای اطراف طناب نخاعی شکل می‌گیرند و معمولاً خوش‌خیم هستند. این تومورها در بانوان مسن رایج‌تر است. 🅱«تومورهای لایه‌ی عصبی (شوانوما و نوروفیبروما)» که از ریشه‌های عصبی نشأت می‌گیرند. این نوع تومورها نیز معمولاً خوش‌خیم و با رشد کم هستند و مدت‌ها طول می‌کشد تا مشکل عصبی حادی را ایجاد کنند.

1⃣تومورهاي اكسترادورال تومورهايي هستند كه در خارج غشايي كه نخاع را پوشش مي دهد روي ميدهند كه شايع ترين نوع آن تومورهاي متاستاتيك مي باشند.

✔پاسخ صحیح:گزینه۱ 📌کیست های کبدی : کیست ها شایعترین توده های خوش خیم کبدی هستند. اکثر کیست های ساده کبد (منفرد و یا متعدد) مادرزادی هستند ولی در برخی از موارد، کیست ها در اثر عفونت ایجاد می شوند. 🔸️کیست های کبدی در سونوگرافی (مشابه کیست های سایر نقاط بدن) دارای ویژگی های زیر هستند: ۱- حدود مشخص دارند. ۲- عدم وجود اکو درون ضایعه ٣- اکوهای شدید از جداره های قدامی و خلفی همراه با تقویت صوتی (Acoustic Enhancement) 🔸️ در CT - Scan ، کیستها حاشیه کاملا واضح و کاهش شدت پرتو مشابه آب دارند. مشخص نمودن ضایعات کوچک معمولا امکان پذیر نمی باشد و در اندازه کوچکتر از یک سانتی متر تقريبا افتراق کیست از نئوپلاسم کاملا غیرممکن است. 🔸️در MRI نمای کیست مشابه CT - Scan است و سیگنال آن مطابق آب است. در MRI، کیست ها در تصاویر T1 سیگنال پایین و در تصاویر T2 سیگنال بالا دارند. 📌کیست هیداتیک: در بیماری هیداتیک (ناشی از اکینوکوک)، کیست های منفرد یا متعدد گاهی باجدار کلسیفیه دیده می شوند. در CT - Scan و سونوگرافی می توان کیست های دختر را داخل کیست اصلی دید. کیست های منفرد یا متعدد با جدار کلسیفیه به نفع کیست هیداتیک است. 📌همانژیوم کبدی : همانژیوم کبدی در CT - Scan دارای ویژگی های زیر می باشد: ۱- Peripheral Nodular Enhancement، کاراکتریستیک همانژیوم کبدی است. ۲- در CT - Scan ابتدا کدرشدگی با ماده حاجب به صورت ایجاد یک ضایعه گرد و ندولار Enhancement در محیط است که با گذشت زمان به سمت مرکز پیشرفت می کند و دانسیته ای مشابه بافت کبدی ایجاد می نماید. 📌آبسه کبدی: در CT - Scan آبسه های کبدی معمولا مراکز مایع دارند و جدارهایشان، ضخیم تر و واضح تراز کیست های ساده است. در سونوگرافی گاهی لایه ای از دبری های نکروتیک در داخل آبسه دیده میشود. آبسه های مزمن گاهی کلسیفیه هستند. برای افتراق آبسه ها از تومور نکروزه باید به علائم بالینی بیمار توجه کرد و تصویربرداری تنها کافی نیست. در ضمن در موارد مشکوک به آبسه ، آسپیراسیون و درناژ تحت هدایت سونوگرافی انجام می شود. 📌تومورهای کبدی: به طورکلی متاستازها (به ویژه از کارسینوم معده، کولون، پانکراس، ریه و پستان) در کبد شایعتر از تومورهای اولیه هستند. متاستازها عمدتا متعدد، محیطی و با اندازه های متغیر هستند که در سونوگرافی به صورت✅ نقاط هایپو يا هایپراکو و حتی با نمای اکویی مرکب دیده می شوند. ۱- در سونوگرافی، متاستاز با نکروز مرکزی نمایی مشابه کیست و متاستاز با مرکز اکوژن نمای ضایعه ✅هدف (Target lesion) را نشان می دهد. ۲- متاستازها در CT - Scan باماده حاجب به شکل نواحی گرد با دانسیته کمتر از پارانشیم اطراف تظاهر می یابند؛ تنها استثناء، متاستاز از تومور کارسینوئید می باشد که به صورت نواحی با دانسیته بالا در تصاویر شریانی ظاهر می شود.

✔پاسخ صحیح:گزینه۱ 📌سل اولیه در سل اولیه ناحیه ای متراکم به نام کانون گان (Ghon Focus) در محیط ریه و اغلب در نواحی میانی و فوقانی به وجود می آید، عموما کدورت ریوی این ناحیه کوچک است، ولی گاهی تمام یک لوب درگیر می شود و در مواردی نیز تراکم آنقدر کوچک است که مشاهده نمی گردد. نکته: Consolidation اکثرا همراه با لنفادنوپاتی ناف ریه یا مدياستن می باشد. نکته : به ترکیب Consolidation ریوی و لنفادنوپاتی، کمپلکس اولیه (Primary Complex) گویند. علایم بالینی کمپلکس اولیه گوناگون است. در اکثر موارد بیماران بی علامتند و یا علائم اندکی دارند. در بقیه بیماران تب، سرفه و Malaise وجود دارد. اکثرا کمپلکس اولیه با یا بدون درمان بهبود یافته، کلسیفیه می شوند و در تمام عمر باقی می مانند. 🔸️انتشار عفونت: انتشار عفونت به روش های زیر صورت میگیرد: ۱- از طریق درخت برونشی که منجر به برونکوپنومونی می شود که نمای رادیولوژیک آن به صورت تراكم Patchy یا لوبار می باشد. این حالت اغلب چند لوب را گرفتار میکند ، گاهی دوطرفه است و اکثرا کاویته ایجاد می شود. ٢- از طریق جریان خون که سل ارزنی ایجاد می شود و ندول های کوچک بسیاری با توزیع یکنواخت در ریه ها ایجاد می گردد. اکثرا ندول ها مجزا و با حدود مشخص هستند، ولی در موارد شدید به یکدیگر ملحق میشوند. گاهی کانون اولیه و افیوژن پلورال دیده میشود. نکته : در سل ارزنی، در ابتدای بیماری ممکن است Chest X Ray طبیعی باشد. نکته : سل اولیه می تواند با پلورال افيوژن همراه باشد. گاهی کمپلکس اولیه نیز دیده می شود، ولی اکثرا پلورال افيوژن تنها تظاهر است. هرقدر در عکس ساده ریه، کدورتها مشخص تر و کلسیفیکاسیون بیشتر باشد، ✅احتمال فعال بودن بیماری کمتر است و✅ وجود کدورت های با حدود نامشخص، حتی اگر به طور نسبی کلسیفیه باشند، دلیل بر فعال بودن بیماری است.

✔پاسخ صحیح:گزینه۲ 📌سل ادراری سل ادراری متعاقب ✅ انتشار خونی مایکوباکتریوم توبرکلوزیس(معمولا از کانونی عفونی در ریه)ایجاد می گردد.در مراحل بعدی تغییرات زیر که به بهترین وجه در IVU دیده می شود،ایجاد می گردند. ۱-کلسیفیکاسیون:این نشانه شایع می باشد.غالبا یک یا چند تکه کلسیفیکاسیون نامنظم دیده می شود،ولی در موارد پیشرفته و پیلونفروز سلی درازمدت،قسمت اعظم کلیه،کلسیفیه می شود که به این حالت نفرکتومی خودبخودی (اتونفرکتومی)گفته می شود. کلسیفیکاسیون روند بهبود بیماری را نشان می دهد،اما به معنای غیرفعال بودن بیماری نمی باشد. ۲-نامنظمی کالیس ها:✅زودرس ترین تغییر در گرافی های پس از تزریق ماده حاجب،نامنظمی کالیس ها می باشد. ۳-تنگی ها:تنگی ثانویه در هر قسمت از سیستم لگنچه ای-کالیسی یا حالب که باعث اتساع یک یا چند کالیس می گردد،ممکن است دیده شود. ۴-تغییرات مثانه:در صورت درگیری مثانه،جدار آن به دلیل ادم التهابی،نامنظم می شود و درصورت ایجاد فیبروز،مثانه ای با جدار ضخیم و حجم کم همراه با تنگی های ثانویه متعدد در پیشابراه مشاهده می گردد. سونوگرافی ممکن است کلسیفیکاسیون ها و اتساع لگنچه و کاویته ها را نشان دهد؛ولی این تظاهرات غیراختصاصی می باشند.CT-Scan می تواند با حساسیت بیشتری کلسیفیکاسیون زودرس،کاویته های کوچک و گسترش خارج کلیوی را نشان دهد.

✔پاسخ صحیح:گزینه۴ کولیت اولسرو 📌تعريف: کولیت اولسرو یک بیماری با علت ناشناخته است که با التهاب و اولسراسیون (زخم شدگی) کولون مشخص می گردد. کولیت اولسرو ✅همیشه رکتوم را گرفتار می کند. 📌یافته های رادیولوژیک: نشانه اصلی رادیولوژی در کولیت اولسرو، اولسراسیون (زخمهای سطحی و کم عمق) گسترده است. زخمها غالبا کم عمق می باشند، لیکن در موارد شدید ممکن است کاملا عمیق باشند. 🔸️سایر تظاهرات رادیولوژیک در کولیت اولسرو عبارتند از: ١- هوستراهای (هاستراسیون های)طبیعی کولون در نواحی مبتلا از بین می روند 😞(به جز موارد خفیف). ۲- فضای بین ساکروم 👉        👈و رکتوم پهن می گردد. ٣- باریک و کوتاه شدن🤏 کولون، ظاهریک لوله سفت (Rigid tube) را به آن می دهد. ۴- در بیماری پیشرفته، سودوپولیپ ها (پولیپ های کاذب) در مخاط متورم و بین نواحی زخم شده به صورت نقایص پرشدگی برجسته به درون مجرا مشاهده می شوند. در کولیت اولسرو تنگی نادر👋 است و در صورت وجود احتمالا به علت بروز کارسینوم می باشد. میزان بروز بدخیمی در کولیت اولسروی طول کشیده به طور چشمگیری افزایش می یابد. 🔸️نمای کولیت اولسرو در CT - Scan: در CT - Scan ، ممکن است ضخیم شدگی دیواره تا ۸-۵ میلی متر ، از رکتوم تا ناحیه پروگزیمال درگیری بیماری مشاهده شود. میزان Ehances واضحا افزایش می یابد. در کولیت اولسراتیو مزمن، ارتشاح چربی زیرمخاطی وجود دارد که موجب ایجاد «نشانه هدف» (Target sign) می شود. در حضور مگاکولون توکسیک به علت احتمال پرفوراسیون کولون هرگز نباید باريم انما، پنوموکولون CT - Scan و کولونوسکوپی انجام داد.

✔پاسخ صحیح:گزینه۱ 📌واکنش های پریوستی متعدد این واکنش ها در موارد زیر دیده می شوند: ۱-آسیب غیرتصادفی ۲-اسکوروی(کمبود ویتامینC) ۳-عفونت منتشر استخوان(مثل سیفلیس مادرزادی و نوزادان دارای کاتتر وریدی عفونی شده) ۴-استاز وریدی و اولسر ساق‌ پاها که منجر به واکنش پریوستی خفیف و ضخیم شدگی کورتکس تیبیا و فیبولا می شود. ۵-استئوآرتروپاتی ✅هیپرتروفیک ریه،در این اختلال واکنش پریوستی منتشر در اطراف استخوان های ساعد و ساق پا وجود دارد که در موارد شدید دست و پا را نیز گرفتار می کند.کلابینگ انگشتان همیشه وجود دارد. ✅استئوآرتروپاتی هیپرتروفیک ریه در تعدادی از بیماری های داخل قفسه سینه دیده می شود که✅ کارسینوم برونش شایع ترین آنهاست. 📌استئوآرتروپاتی هیپرتروفیک ریوی: موجب یک واکنش پریوستی منتشر به صورت دو طرفه در امتداد تنه استخوان های رادیوس،اولنا و متاکارپ ها می شود.عامل استئوآرتروپاتی هیپرتروفیک،کارسینوم برونکوژنیک ریه می باشد.

✔پاسخ صحیح:گزینه۳ رادیوگرافی با ماده حاجب 📌سولفات باریم:بهترین ماده حاجب برای نشان دادن دستگاه گوارش در مطالعات رادیوگرافی معمولی(مانند فلوروسکوپی)،سولفات باریم است. 🔸️معایب سولفات باریوم: ۱-سفت شدن و گیرافتادن در پروگزیمال تنگی کولون و رکتوم ۲-ایجاد پریتونیت التهابی شدید درصورت نشت باریم از روده ۳-انجام بررسی کامل باریم فقط در بیمارانی امکان پذیر است که توانایی حرکت داشته باشند. 📌گاستروگرافین:گاستروگرافین که یک ماده حاجب محلول در آب است،در موارد زیر استفاده می شود: ۱-عمدتا در موارد شک به✅ پرفوراسیون یا ✅نشت از آناستوموزها(زیرا پریتونیت التهابی ایجاد نمی کند). ۲-در موارد مشکوک به ✅انسداد روده کوچک ۳-در شرایط خاص در بیماری های ✅کودکان ۴-در صورت شک به ✅انسداد روده بزرگ می توان گاستروگرافین را از راه رکتوم مصرف نمود. 🔸️معایب گاستروگرافین:معایب گاستروگرافین عبارتند از:هیپرتونیک بوده و به سرعت رقیق می شود و اگر سهوا وارد ریه ها شود،تحریک کننده می باشد و کدورت آن در مقابل اشعه،کمتر از باریم می باشد. 📌روش Double-Contrast:در روش Double-Contrast ابتدا مخاط با باریم پوشانده می شود که بعد معده یا کولون با واردکردن هوا متسع می گردد.

📌لنفانژیت کارسینوماتوز: این اصطلاح زمانی بکار میرود که ✅عروق لنفاوی ریه ها توسط بافت کارسینوماتو مسدود شده باشند. عروق لنفاوی در این حالت شدید متسع شده و ریه ها ادماتو می شوند. علايم لنفانژیت کارسینوماتوز ممکن است مشابه علایم ادم ریوی بینابینی (خطوط سپتال، کاهش وضوح عروق و ضخیم شدن اطراف برونش) باشد؛ ولی اگر اندازه قلب طبیعی بوده و ✅آدنوپاتی ناف ریه و یا تراکم لوبار وجود داشته باشد، تشخیص لنفانژیت کارسینوماتوز قطعی تر است. به علاوه براساس شرح حال در ادم ریه، بیمار از آغاز ناگهانی تنگی نفس شکایت میکند ولی در لنفانژیت کارسینوماتوز،✅ تنگی نفس به تدریج طی هفته ها یا ماه ها ایجاد می شود. لنفانژیت کارسینوماتوز ممکن است ناشی از گسترش از کانسرهای👌 شکم و 👌پستان و نیز👌 کارسینوم ریه باشد. 📌تشخيص: CT - Scan و به ویژه HRCT در تشخیص لنفانژیت کارسینوماتوز با ارزش است و نیاز به بیوپسی را کاهش می دهد. خطوط رتیکولوندولارسپتال نمای کاراکتریستیک لنفانژیت کارسینوماتوز می باشد. بهترین روش تشخیص لنفانژیت کارسینوماتوز، HRCT است.

پلاك پلورال كلسیفیه شده وغير كلسیفیه شده با فيبروز ريوي ملایم. به نفع آزبستوز است. آتلکتازیس در لوب چپ و پایینی در ارتباط با پلاک بزرگ در امتداد سطح دیافراگم. Cronal_Lung_W

📚 مرور سریع: هماتوم ساب دورال ✅ تعریف هماتوم ساب دورال، نوعی خونریزی است که به دنبال تروما یا به طور خودبه‌خود ایجاد شده و خون بین لایه‌ی آراکنوئید و دورا جمع می‌شود. هماتوم خودبه‌خودی به طور معمول وریدی بوده و در افراد پیر با آتروفی مغزی و با شرح حال مصرف داروی ضد انعقاد دیده می‌شود که پروگنوز بهتری نسبت به انـواع تروماتیک دارد. انواع تروماتیک می‌تواند شریانی، وریدی یا ترکیبی باشد. ✅ تشخیص و درمان هماتوم ساب دورال در CT اسکن به صورت یک هلال با نمای هایپردنس (سفید) دیده می‌شود. درمان هماتوم جراحی است، مگر اینکه هماتوم کمتر از ۳۰cc و بیمار پایدار باشد؛ در این حالت هماتوم خودبه‌خود در عرض ۴ تا ۶ هفته جذب می‌شود. توجه داشته باشید بیمار در این زمان باید با کمک معاینه و CT اسکن سریال، پیگیری شود.

حساس ترین روش تشخیص کانسر پستان MRI

جسم خارجی برونش؛ افرایش رادیانسی ریه چپ جابجایی قلب به راست طی بازدم

IUGR متقارن عفونت داخل رحمی

DWE حساس ترین روش جهت تشخیص زودهنگام آنفارکتوس مغزی