دمی با ادبیات

دمی با مرزبان‌نامه ۲ روز دیگر شاه دستور داد تا چند نفر از خردمندان که هر کدام از خردمندان دوران خودشون بودن، به‌همراه برادرش مرزبان و وزیر، به‌حضورش بیان و طوری‌که وزیر درخواست کرده بود، جلسه‌ای به‌پا کردن‌. پادشاه به برادرش مرزبان گفت: سخن تو کم و کاستی نداره و صلاح و مصلحت در اون هست؛ الان می‌خوام مصلحت‌اندیشی رو کنار بذاری و هرچیزی که فکر می‌کنی صحیح هست رو بیان کنی. مرزبان برای برادرش دعایی کرد و شروع به سخن گفتن کرد. مرزبان گفت: حالا که گفتی بدون رودروایسی صحبت کنم، خوب گوش کن؛ چون طبیعت انسان این‌طور هست که از سخن‌های پندآموز و سرزنش‌بار خوشش نمیاد. مرزبان گفت: ای شاه اینو بدون که بهترین نعمت خداوند و بهترین گوهر هر فردی، دانایی و خرد هست و بزرگترین چیزی که از دانایی و خرد حاصل می‌شه، اخلاق خوب هست. چیزی که باعث به‌وجود اومدن خوشبختی می‌شه، اخلاق خوب هست. همه باید اخلاق خوب داشته باشن ولی پادشاه بیشتر از بقیه باید این صفت رو داشته باشه؛ چون اگر پادشاه این اخلاق پسنديده رو داشته باشه، راهی جز عدالت و حقیقت در پیش نمی‌گیره و زمانی‌که سیرت پادشاه روش اخلاق خوب داشتن رو در پیش بگیره، همه‌ی مردم به آرامش و آسایش می‌رسن و کم‌کم حتی خود مردم شبیه پادشاه می‌شن و با عدالت و درستی باهم رفتار می‌کنن. پس نداشتن اخلاق درست باعث می‌شود همه‌چیز از روال درست خودش خارج بشه و باعث هرج و مرج بشه. دومین اخلاق نادرست پادشاه، بخشش بیش از حد هست؛ چون پادشاه باید محافظ اموال مردم باشد نه خرج‌کننده‌ی آن. پند بعدی‌ای که برای پادشاه دارم اینه که شاه نباید از پند و اندرز گرفتن، سرپیچی کنه. پادشاهی که نصیحت تلخ رو نشنوه مثلا اون بیماری هست که پزشک براش داروی تلخ برای به‌دست آوردن سلامتی‌ش تجویز می‌کنه ولی به‌خاطر طعمش، استفاده نمی‌کنه. پند بعدی من اینه که پادشاه باید تلاش زیاد و عزم قوی داشته باشه تا هروقت مشکلی به‌وجود اومد، بتونه از عهده‌ش بربیاد. وقتی‌که اومدم و یه بررسی کلی کردم؛ دیدم که پایه‌های حکومت تو، متزلزل شده؛ کسی به دستوراتی که می‌دی، توجهی نمی‌کنه. کارگزارانت‌ دارن به مردم ظلم می‌کنن و بیش از چیزی که حدشون‌ هست پیش می‌رن. این روشی که تو در پیش گرفتی اون روشی نیست که پیشینیان تو درپیش گرفته بودن. تا امروز سکوت کردم و چیزی نگفتم؛ چون گفته بودن: تا وقتی‌که پادشاه از تو سؤالی نپرسیده، چیزی نگو و تا زمانی‌که به تو دستوری نداده، کاری نکن ولی حالا که خود پادشاه از من خواست، صحبت می‌کنم و شمه‌ای از دریای علم خودم رو رو می‌کنم و حق برادری رو ادا می‌کنم؛ چون تنها چیزی که با زور و شمشیر از بین‌ نمی‌ره، حق برادری هست و چیزی که با هیچ‌ قیمتی نمی‌توان اونو پیدا کرد، حق برادری هست؛ همون‌طور که زنی به‌نام هنبوی‌ درمورد اون سخن گفت‌. شاه به مرزبان گفت: آن داستان چگونه است؟

دمی با مرزبان‌نامه، عقیل نظری