مستفیض

۲/۲

...

«بته‌جقه مادر و فرزند» در تار و پود هنر ایرانی، مادر همواره چیزی فراتر از یک نقش بوده است؛ سرچشمه‌ی زندگی، آفریننده‌ی مهر و حافظ پیوندی که نسل‌ها را به یکدیگر می‌رساند. زن، به‌واسطه‌ی توانایی شگفت‌انگیز آفرینش زندگی، از دیرباز جایگاهی ویژه در خیال و جهان‌بینی ایرانی داشته است؛ حضوری که نه‌تنها در روایت‌ها و آیین‌ها، بلکه در ظریف‌ترین لایه‌های هنر این سرزمین نیز تداوم یافته است. گویی ایرانیان، حتی در نمادین‌ترین نقش‌های خود، جایی برای بازتاب این حقیقت باقی گذاشته‌اند؛ از جمله در بته‌جقه، نقشی که با الهام از سرو و در پیوند با نمادهایی چون پر، یادآور آزادگی، فروتنی و سرافکندگی است. در بته‌جقه‌ی مادر و فرزند، این نقش معنایی ژرف‌تر می‌یابد؛ مادر، چون سرو، استوار و پناه‌بخش است و فرزند، چون جوانه‌ای که زندگی را در امتداد او ادامه می‌دهد. پیوند آن دو، تنها تصویر مهر مادری نیست؛ بازتاب اندیشه‌ای است که آفرینندگی را ارج می‌نهد و حضور زن را در تار و پود هویت فرهنگی خود حفظ می‌کند. شاید راز ماندگاری این نقش نیز همین باشد: زن، حتی آنجا که نامی از او نیست، در قلب نمادها حضور دارد؛ گاه در قامت سروی سربلند، گاه در انحنای نقشی ظریف و گاه در تداوم حیاتی که از او آغاز می‌شود و در گذر نسل‌ها ریشه می‌دواند.