ABHYAS GUIDANCE / GPSC GUIDANCE

🏛️ મૌર્ય સામ્રાજ્ય (Mauryan Empire) – Notes 📌 સમયગાળો ઈ.સ.પૂ. 322 થી 185 📌 સ્થાપક ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય નંદ વંશના અંતિમ રાજા ધનાનંદને હરાવી મૌર્ય સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી. માર્ગદર્શક: ચાણક્ય (કૌટિલ્ય/વિષ્ણુગુપ્ત) 📌 રાજધાની પાટલીપુત્ર (હાલનું પટણા) 📌 મુખ્ય શાસકો ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય (322–298 BCE) બિન્દુસાર (298–273 BCE) સમ્રાટ અશોક (273–232 BCE) ⭐ સૌથી મહાન શાસક 📌 મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ સેલ્યુકસ નિકેટર સાથે સંધિ (305 BCE) મેગસ્થનીસ ચંદ્રગુપ્તના દરબારમાં રાજદૂત હતો. કલિંગ યુદ્ધ (261 BCE) પછી અશોકે બૌદ્ધ ધર્મ સ્વીકાર્યો. અશોકે ધમ્મ (Dhamma)નો પ્રચાર કર્યો. 📌 મહત્વના ગ્રંથો અર્થશાસ્ત્ર – કૌટિલ્ય ઇન્ડિકા – મેગસ્થનીસ 📌 વહીવટ કેન્દ્રિય શાસન વ્યવસ્થા સામ્રાજ્ય પ્રાંતોમાં વહેંચાયેલું હતું. જાસૂસી તંત્ર ખૂબ મજબૂત હતું. 📌 અશોકના અભિલેખ બ્રાહ્મી અને ખરોષ્ઠી લિપિ માસ્કી અભિલેખમાં પ્રથમ વખત "અશોક" નામ મળે છે. 13મા શિલાલેખમાં કલિંગ યુદ્ધનો ઉલ્લેખ છે. 📌 પતન છેલ્લો શાસક: બૃહદ્રથ પુષ્યમિત્ર શુંગએ ઈ.સ.પૂ. 185માં મૌર્ય વંશનો અંત લાવ્યો.