منابع یادگیری شطرنج

⬆️ 💢 در علم مهندسی کنترل، حسگرها یا نشانگرهای مختلف معمولاً نقش جمع‌آوری و فرآهم آورندهٔ بازخورد یا همان FeedBack سیستم را دارند و نشان می‌دهند کدام بخش از فرآیند در جهت نادرستی در حال حرکت است و احیاناً تصمیم درستی برای تصحیح ادامهٔ مسیر باید تدبیر شوند. اما در شطرنج با نشانگرهایی سروکار داریم که پیش‌خورد FeedForward یا پیش‌خبردهنده‌ هستند و وقوع خطائی در آینده را نوید می‌دهند. در فرآیند FeedForward مسائل و مشکلات را قبل از شکل‌گیری خواهیم دید و اصولاً نگاه رو به عقب نداریم و در جریان بازی این نوع نگاه در واقع دیرهنگام و کنکاش در دلایل عدم رسیدن به هدف، ارزش عملی ندارد. 💢 به نظر استادبزرگ نیکولای کروگیوس، روانشناس تیم ملی شطرنج شوروی سابق، یکی از متغییرهای وابسته به «حس تشخیص خطر» زمان‌سنجی درست است: به‌عنوان مثال بازیکن تشخیص می‌دهد اگر معطل کند شکست خواهد خورد و تنها اکنون باید اقدامی فوری با ضدحمله انجام دهد وگرنه بعداً شانسی برای این اقدام وجود نخواهد داشت. این حس زمان‌شناسی خود را در قالب حس تشخیص خطر نمایان می‌سازد. 💢 مارک دوورتسکی فقید مکانیزم عملکرد «حس تشخیص خطر» در جریان بازی شطرنج را به بهترین شکل ممکن توصیف کرده است: حریف حرکتی به‌ظاهر خنثی انجام می‌دهد اما بنا به دلایلی هوشیاری ما بر‌انگیخته می‌شود و بی‌درنگ نیرنگ پنهان در آن هویدا می‌شود. یا در جای دیگر: توجه جدی به حرکتی که در نگاه اول بسیار وسوسه‌انگیز است را رها کرده تنها به این دلیل که احساس می‌کنیم دلیل موجهی برای رد آن وجود خواهد داشت و یا در نمونهٔ دیگر: شاخه‌ای که در محاسبات به سود خود یافته‌ایم را مکرراً بازبینی و کنترل می‌کنیم تا سرانجام خطایی در جریان محاسبه آن پیدا می‌کنیم. ◼️عملاً هر بازیکن به مرور برای خود «سیستم اعلان خطر» تعبیه می‌کند که هدف آن اعلان خطر واقعی موجود یا بالقوه در وضعیت است. این سیستم هشدار به مرور و با کسب تجربه توسعه بیشتر پیدا خواهد کرد. ایدهٔ کلی در آن است که هر نشانه می‌تواند زنگ خطری را به صدا در‌آورده که اکنون محاسبه دقیق‌تر شاخه‌ها ورای دلایل استراتژیک موجود ضروری است. 🔸باید توجه داشت که این نشانه‌ها تنها احتمال بروز یک موقعیت خطرناک را نهیب می‌زنند و شاهدی بر ایجاد قطعی آن‌ها نیستند. در شطرنج عموماً از پیش نمی‌توان وقوع رویداد را قطعی به اثبات رساند اما داشتن حس خوب تشخیص خطر بی‌تردید بسیار ارزشمند است. ♨️ آماتزیا اَونی در ادامه و در فصول مختلف کتاب تلاش دارد اجزای این سیستم هشدار دهندهٔ خطر را به خوانندگان خود معرفی کند و با ذکر مثال‌های عملی عملکرد هر یک را در جریان بازی نشان دهد: در فصل دوم برخی خطرهای واضح را شرح می‌دهد: • تنها رها کردن شاه بدون حمایت مناسب دیگر مهره‌ها • ضعف عرض آخر • گرفتار آچمز ابدی شدن • گرفتن پیاده‌‌های سمی • استقرار سوار در جائی که راه فراری ندارند فصل سوم کوتاهی متداول تشخیص خطر در فاکتورهایی که به عملکرد حریف وابسته‌اند بازنمایی شده: • زمانی که حریف گشایش خود را بد اجرا می‌کند • زمانی که بازی حریف قابل درک نیست • زمانی که حریف ابراز بی‌تفاوتی می‌کند فصل چهارم کوتاهی متداول تشخیص خطر در مواردی که به فاکتورهای پوزیسیونی مربوط می‌شوند: • وقتی پوزیسیون آشنا به نظر می‌رسد • صدای سکوت در وضعیت • وجه تاریک زمانی که تسلط پوزیسیونی داریم • زمانی که در وضعیت (تقریباً) سواری باقی نمانده • حرکت‌هایی که حس ایجاد امنیت‌ کاذب به ما می‌دهند فصل پنجم به کوتاهی در تشخیص خطر در مواردی که به فرآیند فکرکردن مرتبط هستند: • خطرهای واقعی و خیالی • کم توجهی به طرح‌های طرف مقابل • در زمان حمله از خیر دفاع گذشتن • زمانی که در شرف کسب پیروزی هستیم • زمانی که تصور می‌کنیم خطر برطرف شده است و در فصل ششم تلاش دارد تا انواع حس خطر را در کنار هم بررسی و به مفهوم عدم تطابق میان آن‌ها اشاره کند. فصل هفتم به روش‌های بهبود و بهبود حس تشخیص خطر شامل: • ایجاد نگرش درست • و تکنیک‌های مختلف کوچینگ در این زمینه فصل هشتم به هنر فریبکاری و به اشتباه انداختن حریف اشاره دارد. 💢 در مجموع کتاب آماتزیا اَونی به نکات بسیار جالبی اشاره دارد که کمتر در منابع دیگر شطرنجی بدان اشاره شده است. استادبزرگ لارس بوهنسن نیز در درس ششم 👈 سری «خبرگی در شطرنج» خود از محتوای کتاب آماتزیا اَونی بهرهٔ فراوان برده است. ♨️ در پایان شاید اشاره به این نکته جالب باشد که بین «تفکر پیشگیرانه» و «حس تشخیص خطر» در شطرنج ارتباط تنگاتنگی برقرار است و بعداً در این مورد می‌توان گفتگوی بیشتری ترتیب داد. برای دریافت pdf این کتاب مفید و کاربردی 👈 اینجا کلیک کنید. محمّد خیرخواه 📍منابع یادگیری شطرنج