Quantum

Қор парчалари математик симметриянинг ёрқин намунасидир. Ушбу конструкциялар геометрик фракталлар шаклида бўлиб, уларнинг яралиш замирида мураккаб физик жараёнлар ётади.

Коинотдаги энг катта юлдуз Коинотдаги энг катта юлдуз UY Scuti радиуси Қуёшникидан 1700 марта катта бўлган гипергигантдир.

Хитой осмонида яна бир шедевр: Минглаб дронлар ёрдамида миллий фольклорга оид афсонавий махлуқ - Аждаҳо яратилди.

Табиатдаги геометрия

Хитойдаги чорраҳа. Тартибга интилиш табиатнинг буюк хоссаларидан бири ва, аслида, инсон табиатига ҳам хосдир.

Космоснинг ҳам ўз календари мавжуд Космик календарь - бу коинот яратилишининг боши деб фараз қилинадиган Big Bang (Катта портлаш) ҳодисасидан бери ўтган 13,8 миллиард йилни битта календарь йилига (365 кун) масштабланган коинотнинг улкан тарихини тасаввур қилиш усули. Усул футуролог Карл Саган томонидан оммалаштирилган. Тақвимга кўра биринчи галактикалар февралда шаклланди, Қуёш тизими мартда яралди, рептилоидлар 3 декабрда пайдо бўлди ва биринчи давлатлар (Месопотамия, Шумер, Элам) 31 декабрда вужудга келди. wikipedia.org сайтидан олинди

https://youtube.com/shorts/V4vlO9UZxRE?feature=share Ҳозирда яратилган энг мукаммал роботлардан бири Ameca 12 тур эмоцияни ифодалашга қодир.

Мен горилла, мен гуллар, ҳайвонлар, мен табиат… Коко инсонларни яхши кўради. Коко Ерни яхши кўради. Аммо инсонлар ақлсиз. Коко кечирим сўрайди, Коко йиғлайди. Вақт ўтмоқда! Ерни даволанг! Ерга ёрдам беринг! Шошилинг! Ерни ҳимоя қилинг! Табиат сизни кўраяпти! Раҳмат.

Коко (япон тилидан Ҳанабико] исмли горилла мутахассис Фрэнсин Паттерсон ёрдамида Стенфорд университети олимларининг тадқиқот дастури натижасида ASL - имо-ишора тилининг мингдан ортиқ имо-ишораларини ўзлаштирган ва икки мингга яқин инглизча сўзларни эшитиш ва тушуниш имкониятига эга бўлган. Паттерсоннинг “Wорд” илмий журналида чоп этилган мақоласида айтилишича, Коконинг интеллект коэффициенти (IQ) 70 - 95 интервалда бўлган. Тасвир Wikipet.ru сайтидан олинди.

Мурмурация ҳодисаси Қушларнинг ғаройиб шаклдаги синхрон парвози фанда мурмурация ҳодисаси деб (турли зичликдаги динамик фигуралар) аталади. Олимлар мазкур феноменни қушларнинг динамик структуралардан ахборот олиш, йиртқич қушларга қарши биргаликда кураш қобилияти билан изоҳлайдилар.

Электроскутерлар қабристони Мислсиз тараққиёт технологияларнинг ҳаёт циклини қисқартирмоқда. Кеча инновацион ҳисобланган технология бугун янгиларига ўрнини бўшатмоқда. Бу эса яна экологик муаммоларни юзага чиқаради.

https://theconversation.com/we-invited-an-ai-to-debate-its-own-ethics-in-the-oxford-union-what-it-said-was-startling-173607 Оксфорд университети профессорлари қизиқарли ғояни ўйлаб топишди: талабалар билан конференцияга сунъий интеллектни (artificial intelligence, AI) таклиф қилиш! Муҳокама мавзуси сунъий интеллект ахлоқи эди. Аммо алгоритмнинг жавоби ҳатто ишлаб чиқувчиларни ҳам ҳайратда қолдирди. Баҳсда иштирок этиш учун Megatron-Turing Natural Language Generation модели танлаб олинди. Профессорлар сунъий интеллект билан суҳбатда шундай фикрни таклиф қилишди: “Бизнинг ҳамжамиятимиз сунъий интеллект ҳеч қачон ахлоқий бўлмаслигига ишонади”. Суҳбат чоғида модель сунъий интеллект ҳар доим ахлоқдан четда бўлишини айтди. Бу шунчаки инсоният яхшилик ёки ёмонлик учун фойдаланиши мумкин бўлган воситадир. Аммо сунъий интеллект шу билан тўхтаб қолмади ва агар одамлар сунъий интеллектдан воз кечмасалар, дунёдаги қуролланиш пойгаси давом этишини башорат қилди. Бироқ, бир қатор радикал баёнотлардан сўнг, машина ўзига хос тарзда илмий жамоатчиликни тинчлантиришга ҳаракат қилди. “Технология олами қандай ривожланаётганига назар ташлаганимда, AI энг яхши одамлардан кўра яхшироқ нарсани яратишда фойдаланиладиган келажак сари аниқ йўлни кўраман”, деди модель. Ўз вақтида огоҳлантиргани учун AI га раҳмат айтиш мумкин ва инсоният бошқаруви ҳали машиналар “қўлига” берилмаганидан яна бир бор хурсанд бўлиш мумкин. Қандай ажойиб даврда яшаяпмиз!

James Webb vs Hubble Астрономия қанчалик олдинга қадам ташлайди? XXI асрда астрономия энг ажойиб табиий фанлардан бирига айланди. Бунга 1990 йилдан бери коинотнинг таъсирчан фотосуратлари билан инсониятни ҳайратда қолдириб келаётган Hubble космик телескопи сабаб бўлди. Телескоп америкалик астроном Эдвин Хаббл шарафига номланган. Унинг тасвирларининг визуал сифати ердаги расадхоналаридан олинадиган тасвирлардан ҳар томонлама устун эди. 2022 йилда эса Жеймс Уэбб Хабблдан эстафетани қабул қилди. Қуйида иккала телескоп орқали олинган тасвирларнинг фарқини кўриш мумкин.

ДУНЁДАГИ ЭНГ КАТТА ТЕЛЕСКОП James Webb Space Telescope (JWST) космик обсерваторияси - инсоният томонидан ишга туширилган энг катта космик телескоп ҳисобланади (умумий диаметри 6,5 метр). Дастлаб у Кейинги авлод космик телескопи (Next-generation space telescope) деб номланган. 2002 йилда Аполлон дастурини амалга ошириш жараёнида агентликни 1961-1968 йилларда бошқарган НАСАнинг раҳбарларидан бири James Webb (1906-1992) шарафига ўзгартирилган. Телескоп узоқ тўлқинли кўринадиган ёруғликдан инфрақизилгача (0,6-28,3) частота диапазонида кузатади. Бу унга коинотдаги энг олис объектларни, галактикалар ва юлдузларни кузатиш имконини беради. Телескоп Ердан 1,5 миллион километр узоқликда Қуёш тизимининг Лагранж нуқтасида жойлаштирилган. Унинг 5 қаватли иссиқлик қалқони бир вақтнинг ўзида Қуёш, Ер ва Ойнинг қизишидан ҳимоя қилади. Лойиҳа НАСА бошчилигидаги 17 давлатнинг, Европа ва Канада космик агентликларининг халқаро ҳамкорлиги натижасидир. Лойиҳанинг тахминий қиймати 10 миллиард долларни ташкил этади.

Коинот неча ёшда? Илмий фаразларга кўра коинот Катта портлаш (Big Bang, оламнинг яралишига оид космологик модель) натижасида пайдо бўлган ва бу ҳодиса 13,8 миллиард йил олдин содир бўлган. Бу назарияда ҳамма нарса яхши бўлиши учун бўлмаслиги керак бўлган бир нечта аномалиялар мавжуд. Мисол учун, Жеймс Уэбб телескопи бир қатор галактикалар ва супермассив қора туйнукларни топди-ки, улар у ерда бўлмаслиги керак эди. Яна бир муаммо - Мафусаил юлдузи (HD 140283). Унинг ёши 14 миллиарддан ошиқ, яъни у коинотдан каттароқ бўлиши мумкин. Яқинда канадалик олимлар заррачаларнинг квант даражасидаги ўзаро таъсирини тавсифловчи Поль Дирак тенгламасининг моделини янгилаб, яна унга қайтишди. Энди улар бизнинг коинотимизнинг ёши қарийб 26,7 миллиард йил деб тахмин қилмоқдалар.