Visual Alchemist

این بهترین خبر چند وقت اخیره. جان هریسون برای من یکی از دوست‌داشتنی‌ترین نویسنده‌هاست. از معدود افرادیه که همچنان اون حسِ جادویی قصه‌ها رو توی کارشون دارن و واقعا لیاقت تمام جوایزی که برده و نبرده (به نظرم توی سطح برنده شدن نوبل هم هست) رو داره. همیشه برام عجیب بود که چطور تا الان هیچ کتابی ازش به فارسی ترجمه نشده، یکی از پراهمیت‌ترین نویسنده‌های تاریخ ادبیات گمانه‌زنه. اگه این سوال برای شما هم وجود داشته/داره، باید خواستم خبر بدم که چهارگانه‌ی Viriconium، سه‌گانه‌ی Kefahuchi Tract، رمان The End of Everything و چهارتا از داستان‌های کوتاهش رو خیلی زود به زبان فارسی می‌تونین بخونین. D:

البته یک خبر خیلی خوب دیگه هم دارم... ولی اون بمونه برای چند روز قبل از لانچ زروان. خیلی خلاصه بخوام بگم: دوران خوبی برای طرفدارهای ادبیات گمانه‌زن خواهد بود.

ایده‌ی اولیه‌ی زروان از دل همین نگرانی برای آینده‌ی کتابخوانی پیش اومد. زروان یک فروشگاه قانونی کتاب الکترونیکه که هدفش گسترش کتاب‌خوانی و رسوندن آثار مختلف به دست مخاطب‌هاست. تلاش شبانه روزی ما توی چند ماه اخیر الان تقریبا توی ایستگاه آخرشه و بعد از تست‌های نهایی لانچ می‌شه. این پلتفرم اولین نمونه مستقل توی ایرانه، قراره یک بستری باشه برای افراد مختلفی تا ایده‌هاشون رو آزمایش کنن و مخاطب‌هایی که از کارهای جدید لذت می‌برن. فعالیت زروان به نسبت پلتفرم‌های مشابه گسترده‌تره و به جز پخش کتاب‌های الکترونیک، سعی می‌کنه از ناشرها، مترجم‌ها و نویسنده‌های مستقل هم حمایت کنه. زروان قراره یک مسیر جدید برای داستان و ناداستانِ ایران باشه. از پدرام، آرکیا، هادی، حمیدرضا و فاطمه‌ی عزیز خیلی ممنونم بابت تلاش‌ها و همراهیشون توی این مسیر. بدون کمک اون‌ها زروان فقط یک ایده می‌موند.❤️

و در مورد صحبت‌های متفرقه... احتمالا همتون از علاقه‌ی من به کتاب‌ها خبر دارین. این مال چند سال اخیر نیست، پیشینه‌ی طولانی‌ای داره. اما بخش بزرگی از زندگیم من از خوندن کتاب‌هایی که دوست داشتم محروم بودم چون وضعیت مالی خانواده‌م و خودم اجازه نمی‌داد که هزینه‌ای برای کتاب بکنیم. روزهای زیادی به حسرتِ خوندن کتاب‌هایی که نمی‌تونستم داشته باشم و روزهای بیشتری صرف چرخیدن توی کتاب‌فروشی‌ها نگاه کردن کتاب‌های مورد علاقم گذشت. تمام این اتفاق‌ها برمی‌گرده به اوایل دهه ۹۰ شمسی، زمانی که وضعیت اقتصادی ایران و قیمت‌ها به نسبتِ الان خوب بود، دست مردم به دهنشون می‌رسید و افراد بیشتری به کتاب دسترسی داشتن. الان می‌دونم که افراد بیشتری توی اون موقعیت پیشین من هستن، کسایی که از خوندن داستان و ناداستان لذت می‌برن اما ازش محرومن. محدود شدن به کتابخونه‌های شهرداری و فایل‌های PDF بی‌کیفیت تلگرامی، چیزی که واقعا من رو ناراحت می‌کنه. با مسیری که جلوی خودمون داریم آینده‌ی چندان جالبی برای ادبیات و به طور کلی کتاب‌خوانی نمی‌شه تصور کرد. این کاخی که آجر به آجر، با سختی فراوان، ساخته شده به علت مشکلات اقتصادی در حال فرو ریختنه.

سلام؛ امیدوارم حال همتون خوب باشه. من عادت ندارم توی اینترنت خیلی در مورد تجربه‌های خودم و زندگیم صحبت کنم، اما امروز به دوتا دلیل یکم فرق داره: اول اینکه رسما ۲۶ سالم شده و از همین الان نفس سرد سی‌سالگی رو حس می‌کنم، بزرگسالی اینجائه و اومده که یک مدت طولانی‌ای بمونه. مورد دوم هم یک خبر خوبیه که می‌خواستم عمومی اعلام کنم.

دیروز هر سه جلدِ Thistlebone رو خوندم. این کمیک یکی از بهترین کارهای نشر "2000 AD" توی چند سال اخیره، کلا این نشر توی دوران خوبش نیست و خوش‌حال‌کنندست که هنوز کمیک‌های باکیفیت هم داره. با این حال باز هم خیلی جای بهتر شدن داشت. کلش حدود ۲۰۰ صفحه بود، اما باز هم تونست که ریتم کندی داشته باشه، یعنی در توان خودش و داستان بود که توی این مقدار صفحه قصه‌ی بیشتری بگه. من می‌دونم ریتم کند بخشی از DNA ژانر Folk Horror هست، اما واقعا اینجا بهش نیازی نداشت. مشکل اصلی داستان توی این بود که هنوز من درست نمی‌دونم دقیقا چی شد، یا چرا یکسری اتفاق‌ها افتاد. داستان Neo Horror تمیزیه، اما بیشتر از حد گنگه در مورد دنیای خودش. با این حال داستان رو نمی‌تونم "بد" یا "کسل کننده" بدونم. طراحی هم واقعا ده از ده. در کل اینقدری خوب بود که حس کنم باید به بقیه معرفیش کنم.

پر کردن این پرسش‌نامه اهمیت خیلی زیادی داره و بسیار روی ادامه‌ی فعالیت دوستانمون توی کانال ع‌ت‌ف (و من البته) تاثیر می‌ذاره. ممنون می‌شم اگه بتونین براش وقت بذارین.

🌌 ع‌ت‌ف رو با سلیقۀ شما می‌سازیم! می‌خوایم بدونیم توی قلمروی ع‌ت‌ف، بیشتر دنبال چه چیزهایی هستین و دوست دارین چه جهان‌هایی رو با هم کشف کنیم. 🖤 📚 این پرسش‌نامه فقط چند دقیقه وقتتون رو می‌گیره، اما جواب‌هاتون می‌تونه روی محتوای آیندهٔ کانال تأثیر بذاره. پس چند دقیقه برای ع‌ت‌ف وقت بذارین و بهمون بگین دوست دارین این قلمرو چه شکلی باشه. منتظر نظراتتونیم! 🫶 🔍 برای مشاهدۀ پرسشنامه کلیک کنید 🌌 SFF Realm | قلمروی ع‌ت‌ف

از چند هفته‌ی دیگه می‌تونین نسخه‌ی Limited الریک رو بخرین. الریک از تجربه‌های خوبم توی تصویرسازی بود، امیدوارم که باز هم فرصت کنم این کاراکتر رو بکشم. D:

نسخه اسپشیال ادیشن الریک به زودی از آرلین ولی نه دیگه خیلی زود😂

هفته‌ی پیش دیدم هوا به حد کافی ابری شده و زمان خوبیه که Widow's Bay رو شروع کنم. این چند ماه تقریبا همه‌ی کسایی که اطرافم بودن سریال رو دیدن و تک‌تکشون ازش تعریف کردن، گفتن من هم خیلی خوشم میاد، دقیقا سلیقه‌ی منه و حرف‌های این مدلی... یک بخشی از صحبتشون درست بود، من واقعا از داستان‌های نئو-هارور خوشم میاد، این وایبِ نوردیک نوآر باعث می‌شه قلبم تندتر بزنه و دریا و آسمونِ خاکستری رو توی فیلم‌ها (و واقعیت)‌خیلی می‌پسندم. اما این سریال واقعا خوب نبود! ببینین، این سریال سخت‌ترین کار رو درست انجام می‌ده. توی دو قسمت اول دنیاسازیشو کامل می‌کنه، توضیح می‌ده که این جزیره چه چیزیه و بهمون می‌گه این یک داستانِ محیط محوره (اسم سریال رو از اسم جزیره گرفتن) و باید انتظار یک داستان لاوکرفتی داشته باشین. فضاسازی و گسترشِ دنیا توی دو قسمت اول حرف نداره، به طرز واضحی داستان رو کند پیش می‌بره تا فرصت کنه شات‌های بیشتری از محیطِ این دنیا نشون بده و lore رو عمیق کنه. این کار رو خیلی از سریال‌های مورد علاقه‌م نتونستن درست انجام بدن. توی هشت قسمت بعدی تمام سعیشو می‌کنه که هر چیزی که ساخته رو خراب کنه. داستان تقریبا از محیط محور بودن خارج می‌شه، سعی می‌کنه یک درام از شخصیت‌ها بسازه. فراموش می‌کنن که عنصرِ لاوکرفتی رو معرفی کنن و وارد یک فانتزی آبکی می‌شه. دیگه خبری از اون دنیاسازی نیست، انگار فراموش می‌کنه دنیایی وجود داره. سعی می‌کنه این مشکل رو با یک قسمت توی گذشته‌ی جزیره جبران کنه، بازم زورش نمی‌رسه و مجبور می‌شه روی یک موردِ انتزاعی (نفرین)‌تمرکز کنه. هر کاری هم می‌کنن این موردِ جزئی‌ای که برای محوریتِ داستان انتخاب کردن نمی‌تونه کار رو نجات بده. به طور کلی Widow's Bay پتانسیل این رو داشت که یکی از بهترین سریال‌های این چند سال باشه. تیم خوبی پشتشه، بازیگرهای قوی‌ای داره و اون بخشِ کمدی من رو به حد کافی خندوند. اما تقریبا توی تمام دو راهی‌های داستانی اون مسیری که اشتباهه رو رفت. واقعا حیف بود.

من بالاخره Spider-Man: Brand New Day رو دیدم و تقریبا چهار روزی طول کشید که این ۱۴۵ رو تموم کنم. خیلی ساله که پیگیر مارول نیستم، حتی درست خبر ندارم که تایم‌لاین اصلیش به چه سمتی می‌ره و حتی چه فیلم/سریال‌هایی رو قراره منتشر کنن. برای همین بیشتر با دیدِ "برم یک فیلم اسپایدرمن ببینم" رفتم سراغش و ناامیدم کرد. حداقل بین تمام فیلم‌هاییه که تا الان از اسپایدرمن ساختن، Brand New Day ضعیف‌ترین بود. من کاری ندارم که یک مولتی‌ورس هست یا هر چیزی، به نظرم تمامشون بهونه‌ن. داستانِ خوب، به خاطر رعایت اصول و ایده‌های قوی خوب شده، نه چیزهای خارجی. این فیلم واقعا می‌تونست یک ریل ۳ دقیقه‌ای توی اینستاگرام باشه و احتمالا تاثیرگذارتر بود. حدود دو ساعت و نیم درگیر داستانیه که هیچ راه حلی براش نداره، درگیر جزئیاتی می‌شه که نه توی کشمکش و نه توی حلِ مسئله‌ی پایان داستان هیچ تاثیری ندارن. انگار فیلم فقط لذت می‌بره که اسپایدرمن و چشم‌های گریانِ تام هالند رو نشون بده و هیچ تلاشی برای عمیق‌تر کردن بقیه‌ی کاراکترها انجام نمی‌ده. فیلم در کل یک مسیر اشتباهی رو می‌ره، پایه‌هاش روی چیز محکمی نیست و توی پرده‌ی آخر سفت زمین می‌خوره. من متوجهم که مارول هدفش "فقط" فروش بوده، بهش هم رسیده. اما حدس می‌زنم که این آخرین باریه که مارول می‌تونه کارت fan service رو بازی کنه و از همه فحش نخوره.

برخلاف ادبیات گمانه زن (Speculative fiction) که توی ایران به حد کافی شناخته شده هست و کامیونیتی‌های محدود ولی فعال زیادی داره، شعرِ گمانه‌زن (Speculative poetry) تقریبا ناشناخته موندن و طی این سال‌ها ما به تعداد انگشت‌شماری ترجمه از این اشعار رو داشتیم و برای مخاطب ایرانی اشعار/شاعرهای گمانه‌زن کاملا جدید هستن. با این حال بخش مهمی از تاریخِ گمانه‌زن رو تشکیل می‌دن و بعید می‌دونم کسی از خوندنشون ناامید بشه (و این رو از کسی می‌شنوین که کمترین علاقه‌ای به شعر نداره). توی چند هفته‌ی اخیر خیلی شعرهای گمانه‌زن زیادی پیدا کردم، سعی کردم منابع مختلف رو بخونم و یک نگاهی به تمام برنده‌های جایزه‌ی Rhysling بندازم. پیدا کردن یکسریشون واقعا سخت بود و خوندن بعضی‌هاشون واقعا بهم فشار میورد. اما تجربه‌ی جالبیه، حس می‌کنم یک دنیای بزرگ پر از چیزهایی که دوست دارم جلومه که فرصت کشف کردنشون رو دارم. به هر حال، این ده‌تا از شعرهای کوتاهیه که دوست داشتم؛ بدون هیچ ترتیب خاصی: Confessions of a Spaceport AI POST MASSACRE PSYCHE EVALUATION The New Ways Bitch Moon The Spacecraft Landed Gently and Soundlessly on Their Lawn How Wizards Duel Dreaming Black Holes if Saturn Super Mario; Or, Everything I Needed to Learn About Relationships Ragnarök—A Prism سعی کردم از منابع مختلفی باشه تا سایت‌های خوب برای شعر گمانه‌زن رو پیدا کنین. متاسفانه بخش بزرگی از آثار مهم توی مجلات و آنتولوژی‌هایی هستن که من نتونستم پیدا کنم و ظاهرا به جز نسخه‌های چاپی قدیمی، اثری ازشون باقی نمونده.

اسکات لینچ از نویسنده‌های مورد علاقه‌ی منه و هر دفعه بحثِ فانتزی مدرن می‌شه از اولین اسم‌هاییه که به ذهنم می‌رسه. متاسفانه لینچ کاملا مجموعه‌ی اصلیش، Gentleman Bastard، رو رها کرده و سیزده سالی می‌شه که از جلد جدیدش خبری نداریم. اما خبر خوب اینه که لینچ امسال یک داستان کوتاه برای آمازون نوشته که حسابی هم ازش تعریف و تمجید شده. "جادوگری که خودش را مشکوک نگه می‌داشت" یک داستان حدود ۵۰ صفحه‌ای فانتزیه که من رو خیلی یاد Discworld و فیلم دوازده مرد خشمگین (می‌دونم این دوتا چیز خیلی از هم دورن، اما باور کنین شبیه جفتشونه) انداخت. به نظرم نثر اسکات لینچ به نسبت آخرین چیزهایی که ازش داشتیم چند پله‌ای بالاتر رفته و هنوز هم مثل قبل قصه‌گوی قوی‌ایه. مشخصا من خودم رو مترجم نمی‌دونم، اما با زحمت زیاد و کمک گرفتن فراوان از دوست خوبم، هادی احمدی، این داستان رو آماده کردم. امیدوارم که از خوندنش لذت ببرین. پ.ن: منتظر یکسری خبر خوب باشین. چند ماهه که خیلی سنگین در حال کار کردن بودیم و دوتا از پروژه‌ها (اگه اتفاق بدی نیوفته) ماه آینده لانچ می‌شن. این داستانی که می‌خونین بخش کوچیکی از اون‌هاست.

هفته‌ی دیگه سه‌شنبه (چهاردهم مهر) ما کنسرت «سیمرغ» رو داریم. این اولین کارگردانی من برای یک ارکستر ایرانیه و اولین باری هم هست که یک کار مربوط به شاهنامه انجام می‌دم. با توجه به تمرین‌ها و برنامه‌هایی که داریم کنسرت جالبی خواهد بود. در مورد خود «سیمرغ» هم باید بگم از آثار مهم موسیقی سنتی ایرانه و تا الان تنها نسخه‌ی ضبط شدش رو سال ۱۳۹۱ اجرا شد. اثر ارزشمندیه که مشخصا فرصت شدنش کم پیش میاد. از اینجا می‌تونین بلیت بخرین.

اول همه باید اعلام کنم که من ویراستار این کتاب برای نشر آرلین بودم و کارلِ سیاه‌چاله‌گرد قراره اواخر همین ما منتشر بشه. تجربه‌ی بسیار خوب و جالبی بود، احتمالا کمتر از هر زمان دیگه‌ای روی کتابی که ویرایش می‌کنم دست بردم و خیلی از تجربه راضی بودم. امیدوارم مخاطب‌ها هم همینقدر ازش لذت ببرن. در مورد خود کتاب هم باید بگم این بار دومیه که می‌خونمش و این بار فرصت داشتم خیلی دقیق‌تر به کل قضیه نگاه کنم. کارلِ سیاه‌چاله‌گرد در حال معروف‌ترین کتابِ LitRPG هست که خبرِ اقتباس تلویزیونیش توی این مدت سروصدای زیادی کرده. با توجه به حجم تبلیغاتی که پشتشه، فن‎بیس بزرگی که داره و رو به پایان بودنش (عجب خوش‌شانس بزرگیه که وقتی مجموعه داره تموم می‌شه به شهرت برسه) به نظر میاد کارلِ سیاه‌چاله‌گرد داره یک جریان و جایگاه جدیدی رو برای خودش می‌سازه. سوال بزرگ اینه که آیا واقعا همین‎قدر خوب و مهمه که پیشروی یک نسل از ادبیات فانتزی بشه؟ خیلی ساده و کوتاه بخوام جواب بدم؛ بله دقیقا همین‎قدر خوبه. اما نیازه که یکم عمیق‌تر بهش نگاه کنیم. چرا کارلِ سیاه‌چاله‌گرد اینقدر مهم شده؟ مخصوصا با توجه به اینکه ژانر LitRPG اونقدر هم جدید نیست، در اصل ریشه‌ش به چیزهای مختلفی برمی‌گرده که توی مدیاهای دیگه بودن؛ چرا یک دفعه اینقدر اهمیت پیدا کرده؟ قضیه باز هم خیلی سادست، کارلِ سیاه‌چاله‌گرد کتاب امنیه، تقریبا همه می‌تونن ازش لذت ببرن. دلیلش هم اینه که دلیلِ محبوبیت فانتزی رو درک کرده، می‌دونه که مخاطبش بیشتر از هر چیزی دنبال سرگرمیه. خوب می‌دونه که باید در کنار متمرکز بودن، خیلی هم صحنه‌های طولانی‌ای نداشته باشه. به نظرم برخلاف آثار افرادی مثل سندرسون، سارا جی ماس و بقیه‌ی نویسنده‌های محبوبِ دهه‌ی اخیر ما همیشه خیلی سریع نتیجه رو می‌بینیم. هیچ جایی یک عالمه توضیح نداده که فقط دنیاسازی کرده باشه، همینطور که روایت می‌ره جلو و بر اساس اتفاقات ما دنیا رو درک می‌کنیم. همه چیز خیلی مرتب و دقیقه، مت دینیمن از اغلب نویسنده‌های فعلی که معروف بهتره و حتی نیازی ندیده به اینکه خودنمایی کنه؛ می‌ذاره کتابش به جای خودش حرف بزنه. این دقیقا دلیلیه که کارلِ سیاه‌چاله‌گرد داره موفق می‌شه، مخاطبش رو خوب می‌شناسه و به خودش هم اعتماد داره. بدون هیچ شکی تاثیرات بزرگی روی ژانر فانتزی خواهد داشت و احتمالا از مهم‌ترین رمان‌های تاریخش می‌شه. در مورد خود کتاب هم باید بگم که واقعا خوب بود. یعنی هر چیزی که قولش رو می‌داد عملی می‌کرد؛ از کمدی خوب گرفته تا اکشن و شخصیت‌پردازی عمیق گرفته تا ریتم بالا و دنیاسازی قدرتمند. به نظر من کارلِ سیاه‌چاله‌گرد همه‌ی چیزهایی که می‌خواست داشته باشه رو به دست اورده. بار اول توی چهار روز کلش رو خوندم، خیلی بیشتر بهم خوش‌گذشت و بیشتر حسش کردم. بارِ دوم اینقدر با حساسیت پیش بردم که اون بخش خوش گذرونی برام کم‌رنگ‌تر شد و بیشتر به ساختارش دقت کردم. یادم نیست آخرین بار کی این حرف رو زدم، اما مو لای درزِ چارچوب داستانی این کتاب نمی‌ره. جالب بود که بار اول نفهمیده بودم چه‌قدر دینیمن نویسنده‌ی باسواد و قدرتمندیه، خیلی خوب این رو قایم کرده توی تار و پود داستانش. تنها مشکلِ داستان (این جلدهای بعدی حل می‌شه) اینه که محیطش توی کل کتاب یکسانه. کارل و پرنسس (گربه‌ش) توی یکسری راهرو حرکت می‌کنن و همه چیز تقریبا یکسانه، صرفا شخصیت‌ها عوض می‌شن. اگه مثل من اهل تصور کردن تمام چیزها باشین از یک‌جایی براتون خسته کننده می‌شه، توصیفِ محیط توی هیچ بخشی بیشتر از دو خط نمی‌شه و تقریبا حسِ خالی بودن رو همیشه القا می‌کنه. اما به طور کلی مشکلی نیست که بگم واقعا به داستان ضربه زده. شاید اینقدر کتاب عیب‌هاش کمه که چیزی مثل این رو باید به عنوان مشکل بگم. به طور کلی کتابیه که با خیال راحت به همه پیشنهادش می‌کنم. حدس می‌زنم خیلی زودتر توی بازار چندتایی ترجمه ازش بیاد و برای تک‌تکشون هم "مجوز" بگیرن. پیشنهاد می‌کنم سراغ نسخه‌ی مجوزدار و سانسور شده‌ی این کتاب نرین، کارل و بقیه‌ی موجودات سیاه‌چاله مودب نیستن، خیلی هم بد دهنن. کتاب شوخی‌های جنسی (خنده‌دار هم هستن) داره و کلِ بخش‌های فانش توی سانسور از بین می‌ره. حتی اگه از اون مدل سانسورهایی که باشه که اصرار دارن ما منظور رو رسوندیم (چه فایده؟)، باز هم کارلِ سیاه‌چاله‌گرد رو بدون سانسور بخونین تا جالب باشه. لینک خرید

ریویوی من برای جلد اول Dungeon Crawler Carl به مناسبت چاپ شدنش: