🎯 संपूर्ण विज्ञान 🎯

⚫️ भौगौलिक स्थान निश्चित करण्यासाठी IRNSS ही उपग्रह मालिका काम करते.

🔵 शिक्षणासाठी EDUSAT ही उपग्रह मालिका कार्यरत आहे.

🔴 देशातील नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन व आपत्ती व्यवस्थापनासाठी IRS ही उपग्रह मालिका कार्यरत आहे.

🔴दुरसंचार, दुरचित्रवाणी प्रसारण आणि हवामान शास्त्रासाठी INSAT & GSAT ही उपग्रह मालिका कार्यरत आहे

आज जाणून घेऊ कर्करोगाबद्द्ल अगदी सविस्तरपणे (आजचा विषय खूप मोठा आहे) संकल्पना समजून घ्या आणि या माहितीचा फायदा तुम्हाला तुमच्या आयुष्यात ही नक्कीच होईल तूमच्या आरोग्याबद्दल देखील काहजी संकल्पना यातून स्पष्ट होण्यास मदत होईल 😊💪😉☺️👍🏆 कर्करोगाचे प्रकार कर्करोगाचे ऊतीवरून केलेले प्रकार लहान मुलांमध्ये होणारा कर्करोग कर्करोगाचे मुख्य प्रकार कार्सिनोमा सार्कोमा ल्यूकेमिया लिंफोमा आणि मायलोमा सेंट्रल नर्वस सिस्टिम कॅन्सर कर्करोगाची वाढ कर्करोगावर उपचार कर्करोगाची शक्यता खालील कारणानी वाढते आहार अतिनील किरण आणि किरणोत्सार अल्कोहोल किरणोत्सर्ग रसायने आणि कर्करोगकारक काही रसायने संप्रेरक उपचार पद्धत उपचार रसायनोपचार (Chemotherapy) किरणोपचार (Radiotherapy) शल्य चिकित्सा (Surgery) व्हेनक्लेक्स्टा कर्करोग विमा जागतिक कर्करोग दिन

🔭*क्ष-किरणांचा शोध*🔭 ◼८ नोव्हेंबर १८९५ रोजी जर्मनीतील व्युर्झबर्ग विद्यापीठात विल्हेल्म रोंटजेन याने क्ष-किरणांचा शोध लावला. कॅथोड किरणांवर संशोधन करताना रोंटजेनला लागलेला हा शोध विज्ञानाच्या इतिहासात क्रांतिकारी शोध म्हणून नोंदला गेला आहे. ◼काचेच्या निर्वात नळीमधून उच्च दाबाचा विद्युतप्रवाह जाऊ दिल्यास, त्यातील कॅथोडपासून (ऋण इलेक्ट्रोड) कॅथोड किरणांची निर्मिती होते. ◼ कॅथोड किरण म्हणजे प्रत्यक्षात इलेक्ट्रॉन असतात. कॅथोड किरण नळीच्या बाहेर विविध परिस्थितींत कुठपर्यंत पोहोचू शकतात, यावर रोंटजेन संशोधन करत होता. ◼हे कॅथोड किरण बेरियम प्लॅटिनोसायनाइडसारख्या प्रतिदीप्त (फ्लुओरेसन्ट) पदार्थावर पडताच, असे पदार्थ अंधारात चमकू लागतात. त्यामुळे या कॅथोड किरणांचा प्रतिदीप्त पदार्थाच्या साहाय्याने वेध घेता येतो. ◼हा प्रयोग चालू असताना, रोंटजेनला अचानक दोन मीटर अंतरावर ठेवलेली बेरियम प्लॅटिनोसायनाइडची पट्टी चमकू लागल्याचे लक्षात आले. कॅथोड किरण हवेतून इतक्या दूरवर पोहोचणे शक्य नव्हते. ◼कॅथोड किरणांची निर्मिती थांबवल्यास पट्टीचे चमकणेही थांबत होते. कॅथोड किरणांबरोबरच निर्माण होणारे हे किरण वेगळ्याच प्रकारचे किरण असल्याचे रोंटजेनने जाणले. ◼कॅथोड किरण नळीच्या काचेवर जिथे आदळत होते, तिथेच हे अज्ञात किरण निर्माण होत होते. कारण चुंबकाच्या मदतीने काचेच्या नळीतील कॅथोड किरणांची दिशा बदलल्यावर या किरणांच्या निर्मितीचे स्थानही त्यानुसार बदलत होते. प्रत्यक्ष या किरणांवर मात्र चुंबकत्वाचा परिणाम होत नव्हता. ◼रोंटजेनने त्यानंतर काचेच्या नळीतील विविध घटकांचा या किरणांवर होणारा परिणाम, तसेच त्यांची भेदनशक्ती अभ्यासली. शिशाचा अपवाद वगळता, हे किरण अनेक धातूंतून पार होत होते. हे किरण फोटोग्राफीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्लेटवरही परिणाम घडवत होते. ◼जेव्हा रोंटजेनने शिशाची पट्टी दोन बोटांत धरून त्याची प्रतिमा फोटोग्राफीच्या प्लेटवर नोंदवली, तेव्हा त्याला त्या प्रतिमेत आपल्या दोन बोटांतली हाडेही स्पष्टपणे दिसली. ◼सहा आठवडय़ांच्या सखोल अभ्यासानंतर रोंटजेनने आपले हे संशोधन ‘प्रोसिडिंग्ज् ऑफ दी फिजिकल-मेडिकल सोसायटी’ या शोधपत्रिकेकडे सादर केले. ◼हे किरण ‘क्ष-किरण’ या नावे ओळखले जाऊ लागले. कोणतीही इजा न करता शरीरातील हाडांच्या स्थितीचे दर्शन घडवणारे हे तंत्रज्ञान वैद्यकीय क्षेत्रात अल्पकाळातच प्रचंड लोकप्रिय झाले. या संशोधनासाठी रोंटजेनला १९०१ सालचे- म्हणजे पहिले- नोबेल पारितोषिक देऊन गौरविण्यात आले. ✍ टीम निर्मिती, निर्मिती अकॅडमी,पुणे

✍️ अतिसार (Diarrhea):- अतिसार (Diarrhea) म्हणजे वारंवार मलप्रवृत्ती होणे. अतिसारास कारणीभूत व्हायरसमध्ये नॉरवॉक विषाणू (Norwalk virus), सायटोमेगालव्हायरस(cytomegalovirus) आणि व्हायरल हिपॅटायटीसचा समावेश आहे. रोटावायरस तीव्र बालपण अतिसाराचे एक सामान्य कारण आहे. बॅक्टेरिया आणि परजीवी:- विकसनशील देशांमध्ये प्रवास करताना, बॅक्टेरिया आणि परजीवींमुळे होणार्‍या अतिसारास बहुधा प्रवासी अतिसार म्हणतात. लक्षणे अतिसार हा दूषित व अस्वच्छ आहार सेवनामुळे आणि अशुद्ध पाण्यामुळे होणारा आजार आहे. पोटात ढवळणं, उलट्या , जुलाब ही या आजाराची लक्षणे आहेत. उलट्या, जुलाब यामुळे... ओ. आर. एस. या उपचार पद्धतीमुळे अनेक बालकांचे प्राण आजपर्यंत वाचले आहेत. ओ. आर. एस. मधील मिश्रणामुळे मोठ्या आतड्यात पाणी धरून ठेवले जाते.

📙 *नायट्रोजन म्हणजे? त्याचे महत्व काय ?* 📙 **************************** ◼ १७७२ साली रुदरफोर्डने या वायूचा शोध लावला. रंगहीन, वासहीन व उदासीन असा हा वायू आपल्या पृथ्वीच्या वातावरणातील हवेचा ७८ टक्के भाग व्यापतो. ◼गमतीची गोष्ट म्हणजे उदासीन असलेला हा वायू त्याच्या संयुक्त स्वरूपात मात्र सारेच व्यापून टाकतो. सजीवांच्या पेशीची निर्मिती असो, वनस्पतींना आवश्यक घटक असोत, खते असोत वा स्फोटके असोत, त्यात नायट्रोजन हा अत्यावश्यक घटक बनतो. ◼आपल्या शरीरातील पेशीच्या द्रवात म्हणजे प्रोटोप्लाझममध्ये विविध घटकांसमवेत १६ टक्के नायट्रोजनचा समावेश असतो. ◼वातावरणातील नायट्रोजनचा वापर कसा करायचा हा प्रश्न अनेक वर्षे शास्त्रज्ञांना सतावत होता. याचे उत्तर जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ फ्रिट्झ हाबर यांनी शोधून काढले. अतिउच्च दाबाखाली म्हणजे वातावरणापेक्षा पाचशे ते हजार पटींनी जास्त दाबाखाली नायट्रोजन व हायड्रोजनचे मिश्रण पाचशे डिग्री सेंटिग्रेडपर्यंत तापवायचे. या प्रक्रियेत लोखंडाचा उत्प्रेरक (कॅटॅलिस्ट) म्हणून वापर करून अमोनियाची निर्मिती त्यांनी शक्य करून दाखवली. दुसऱ्या पद्धतीत विद्युतअार्कचा वापर करून ३००० सेंटीग्रेड तापमानाला हवेतील नायट्रोजन व प्राणवायू यांचा संयोग होतो व त्यापासून नायट्रिक ऑक्साईड बनते. याचा वापर करून नायट्रिक अॅसिड व नायट्रेट्स बनवली जातात ◼ नैसर्गिक सोडियम नायट्रेटचे साठे किती पुरतील, ही काळजी आता कोणाला सतावत नाही. या पद्धतीमुळे वातावरणातील नायट्रोजन वायूचा नेमका उपयोग काय व कसा हे कळेपर्यंत विसावे शतक उजाडावे लागेल. अन्यथा हवेमधील फार मोठा घटकवायू एवढीच त्याची ओळख होती. ◼नैसर्गिकरीत्या नायट्रोजनची संयुगे प्रचंड प्रमाणात बनत असतात. वनस्पती, प्राणी, सर्व सजीव यांच्या शरीरातील त्यांची संयुगे त्यांच्या पश्चात विविध जंतूंंमुळे विघटित होतात. ◼ अमोनियाचे क्षार या स्वरूपात ती मातीत मिसळली जातात. हवेतील व जमिनीतील प्राणवायूशी त्यांचा संयोग होऊन त्यापासून नैसर्गिकरीत्या सोडियम नायट्रेटचे साठे बनू लागतात. चिलीमध्ये असे साठे मोठ्या प्रमाणात आहेत. ◼याशिवाय वाटण्यासारख्या वनस्पतींच्या मुळाशी गाठींच्या स्वरुपात नायट्रोजनची नैसर्गिक संयुगे बनतात. हवेतील नायट्रोजनचा वापर त्या वनस्पती करतात. ◼जमिनीचा कस नैसर्गिकरित्या वाढवण्यासाठी त्यांची लागवड करून त्या नांगरटीमध्ये गाडण्याची पूर्वापार पद्धत यामुळेच रूढ झाली आहे. कृत्रिम खते व त्यांचा वापर यातून नायट्रोजन, पोटॅशियम व फाॅस्फेटचा मारा केला जातो. त्याऐवजी ही पद्धत कमी खर्चाची असते. ◼विजांचा कडकडाट होतो, तेव्हाही काही प्रमाणात वातावरणातील नायट्रोजन व प्राणवायू संयोग पावतात व ही संयुगे जमिनीत मूरतात. ◼नायट्रोजनचे नैसर्गिक चक्र खूपच प्रभावी आहे. पण मानवी गरजांनुसार शेतीउत्पादन काही पटींनी वाढावायला ते कमी पडते, असे वाटल्याने अमोनियाची गरज प्रमाणाबाहेर वाढली आहे.

📡 नासा (National aeronautic & Space Administration-NASA) 🔖 1आॅक्टोबर 1958 पासुन संस्थेचे कामकाज चालु 🔖 स्थापना - 29 जुलै 1958 🔖 मुख्यालय - वॅशिंग्टन डी सी 🔖 सध्याचे अध्यक्ष - जिम ब्रिडेनस्टिन 🔹नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन (नासा) ही अंतराळ संशोधन करणारी अमेरिकन संस्था आहे. 🔹 अमेरिकेतील आधीच्या नॅशनल अ‍ॅड्वायझरी कमिटी ऑफ एरोनॉटिक्स ऊर्फ नाका या संस्थेच्या जागी, नासा स्थापण्यात आली. 🔹शीतयुद्ध काळात सोव्हियत संघाच्या अंतराळ कार्यक्रमाला टक्कर देण्यासाठी अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष आयसनआवर आणि सिनेटर लिण्डन बी जॉन्सन यांनी नॅशनल एअरोनॉटिक्स अँड स्पेस अॅडमिनिस्ट्रेशनच्या(नासा) स्थापनेच्या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्याला वेग दिला. आणि २९ जुलै १९५८ मध्ये ती अस्तित्वात आली. तेव्हापासून आतापर्यंत नासाने अनेक यशस्वी अंतराळ योजना राबवल्या आहेत. 🔹नासाने आपलं पहिलं अंतराळ यान एक्सप्लोअरर-१ हे १९५८ मध्ये लाँच केलं. या अंतराळ संशोधन संस्थेने आतापर्यंत अनेक यशस्वी योजना राबवल्या असून चंद्रावर पहिलं मानवी पाऊल ठेवण्याचं श्रेय नासालाच जातं. 🔹 विराट विश्‍वाची ‘आभाळमाया’ नेमकी कशी आहे त्याचा ‘प्रत्यक्ष’ धांडोळा घेणारा एक शक्तिशाली ‘डोळा’ १९९० मध्ये ‘नासा’या अमेरिकेचा अवकाशविज्ञान संस्थेने अवकाशात पाठवला आणि त्याने दैदीप्यमान कामगिरी करून विश्‍वातील ग्रह, तारे, दीर्घिका, तेजोमेघ या सर्वांची लाखो तेजस्वी छायाचित्रं पृथ्वीकडे पाठवली. आता मंगळावर जीवन आहे की नाही यासाठी या संस्थेचे प्रयत्न सुरू आहेत. अंतराळ संशोधनाच्या क्षेत्रात नासा ही जगात अग्रस्थानी आहे. ✍ संकलन :- टीम निर्मिती

📚 विषय : विज्ञान 🔹डांग्या खोकला (Pertussis) 🔸डांग्या खोकला हा संसर्गजन्य रोग आहे. पाच वर्षाखालील (विशेषतः दोन वर्षाखालील) मुलांना होणारा हा एक गंभीर आजार आहे. संसर्गानंतर 1-2 आठवडयात आजार सुरु होतो. एकदा सुरू झाल्यावर यावर औषध फारसे चालत नाही. पण याची लस टोचल्यावर हा आजार होत नाही. एकदा सुरू झाला,की डांग्या खोकला अनेक महिने टिकतो. बोर्डेटेला पेर्तुसिस (Bordetella Pertussis) नावाच्या जीवाणूमुळे हा रोग होतो. लक्षणे रोगनिदान प्रतिबंध उपचार डांग्या खोकल्याचे दुष्परिणाम त्रिगुणी लस (DTP)

📚 विषय : विज्ञान 🔸धनुर्वात 🔹धनुर्वात म्हणजे काय धनु म्हणजे धनुष्य आणि धनुर्वात म्हणजे आकडीमध्ये धनुष्यासारखा बाक येणे. हा आजार विशिष्ट जीवाणूंमुळे होतो. यात अगदी नवजात बालकापासून प्रौढांपर्यंत सर्वांना धोका होता. आता मात्र प्रतिबंधक लसटोचणीच्या प्रसारामुळे धनुर्वाताचे प्रमाण नगण्य झाले आहे. क्लॉस्ट्रिडिअम टिटॅनो जीवाणु क्लॉस्ट्रिडिअम टिटॅनो जीवाणुचे दोन प्रकार 1. स्पोर च्या स्वरूपात (डॉरमंट) 2. व्हेजिटेटिव्ह सेल (जो संख्या वाढवितो). धनुर्वात प्रकार 1. सामान्य धनुर्वात 2. स्थानिक धनुर्वात 3. सेफलिक धनुर्वात 4. निओनेटल धनुर्वात प्रतिबंध लक्षणे व चिन्हे त्रिगुणी लस

📚 विषय : विज्ञान 🔹घटसर्प 🔸एका विशिष्ट जंतूच्या संसर्गामुळे घसा, नाक वगैरे ठिकाणी होणाऱ्या सांसर्गिक रोगाला घटसर्प असे म्हणतात. या रोगामध्ये ग्रस्त भागावर पांढरट पिवळट रंगाचा चामड्यासारखा पापुद्रा वा साखा जमतो.१८८३ मध्ये एडव्हीन क्लेप्स याने या जीवाणूंचा शोध लावला; तर फ्रीड्रिख लफ्लर याने जीवाणूंचे सविस्तर वर्णन केले. कॉरिनेबॅक्टेरियम डिफ्थेरी लक्षणे निदान चिकित्सा प्रतिबंध त्रिगुणी लस पशूंतील घटसर्प लक्षणे मांजराचा घटसर्प

बिनतारी संदेशवहन

आयुष्यातील काही दिवस पुस्तकांसाठी

📚 Chandrayaan-2 आता चंद्रापासून फक्त एक टप्पा दूर; ISRO चं आणखी एक मोठं यश 🔺 चांद्रयान मोहिमेतला आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा शुक्रवारी यशस्वी झाला. आता ऐतिहासिक यशापासून भारत फक्त 7 दिवस आणि शंभर किलोमीटर दूर आहे. ◾️बेंगळुरू, 30 ऑगस्ट : चांद्रयान मोहिमेतला आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा शुक्रवारी यशस्वी झाला. चांद्रयान 2 चंद्राच्या आणखी जवळ जाऊन पोहोचलं आहे. ISRO ने या यशाची माहिती त्यांच्या Twitter हँडलवरून दिली. भारतीय प्रमाणवेळेनुसार संध्याकाळी 6 वाजून 18 मिनिटांनी कक्षा बदलली. भारताच्या अंतराळ मोहिमेतलं महत्त्वाकांक्षी चांद्रयान2 ठरल्याप्रमाणे चौथ्या कक्षेत पोहोचलं आहे. आता शेवटची कक्षा बाकी आहे. चंद्रापासून भारताचं हे यान आता फक्त 100 किलोमीटर येईल. येत्या 7 सप्टेंबरला ऑरबिटपासून वेगळं होत चंद्राच्या भूमीवर यान उतरणार आहे. आतापर्यंतचा चांद्रयान 2 चा प्रवास अपेक्षेप्रमाणे झाला आहे. आता ऐतिहासिक यशापासून भारत फक्त 7 दिवस आणि शंभर किलोमीटर दूर आहे. भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेने ISRO ने चांद्रयान 2 मोहिमेच्या ताज्या अपडेट्सविषयी माहिती दिली आहे. 🔻 चार महत्त्वाचे टप्पे चांद्रयान 2 आणखी 4 टप्पे आणि कक्षा पार करायच्या आहेत. इस्रोच्या मते चांद्रयान 2 ची दिशा वेग वेगळ्या दिवशी बदलली जाईल. नियोजित तारखेनुसार 21, 28, 30 ऑगस्ट आणि 1 सप्टेंबर रोजी चांद्रयान 2 ची दिशा बदलली जाईल. त्यानंतर चांद्रयान 2 चंद्रापासून केवळ 100 किलो मीटरवर असेल. 7 सप्टेंबर रोजी लॅडर विक्रम त्याच्या ऑर्बिटरपासून वेगळे होईल. त्यानंतर लॅडर विक्रम 7 सप्टेंबर रोजी चंद्राच्या जमीनीवर उतरेल. ते 15 मिनिट असतील कळीचे चांद्रयान 2 मोहिमेतील लँडिंगच्या वेळी 15 मिनिटे अत्यंत महत्त्वाची असणार आहेत. चंद्राच्या भूमीपासून 30 किलो मीटर अंतरावर लँडिंगच्या आधी चांद्रयान 2चा वेग अंत्यत कमी केला जाईल. सॉफ्ट लँडिंग करण्यात भारत जर यशस्वी ठरला तर अशी कामगिरी करणारा तो जगातील केवळ चौथा देश ठरेल. अशी कामगिरी आतापर्यंत अमेरिका, रशिया आणि चीन यांनी केली आहे. चांद्रयान 2चा संपूर्ण प्रवास; व्हिडिओ पाहून तुम्ही कराल ISROला सॅल्यूट! चंद्राच्या जमिनीवर उतरल्यानंतर 6 चाकाचे रोव्हर विक्रम लँडरपासून वेगळ होईल. यासाठी 4 तासांचा वेळ लागेल. हे ऑर्बिटर एक वर्षापर्यंत चंद्राच्या भोवती फिरणार होते. पण आता त्याचा कालावधी वाढवून दोन वर्ष करण्यात आले येणार आहे. 🇮🇳चांद्रयान-2ची वैशिष्ट्ये 1) चांद्रयान-2चे वजन 3.8 टन इतके आहे. आठ हत्तींच्या वजनाच्या इतके आहे हे वजन 2) यात 13 भारतीय पेलोड असतील त्यातील 8 ऑर्बिटर, 3 लँडर आणि 2 रोव्हर असतील. याशिवाय NASAचे एक पॅसिव्ह एक्सपेरिमेंट देखील असेल. 3) चांद्रयान-2 चंद्राच्या सर्व भागापर्यंत पोहोचणार आहे. आजपर्यंत चंद्राच्या सर्व भागापर्यंत पोहोचणारी मोहिम झालेली नाही. 4) भविष्यातील अनेक मोहिमांसाठी चांद्रयान-2 एक उदाहरण ठरणार आहे. 5) या मोहिमेद्वारे भारत चंद्राच्या दक्षिम ध्रुवावर पोहोचणार आहे. या ठिकाणी जाण्याचा प्रयत्न आजपर्यंत कोणत्याही देशाने केलेला नाही. 6) चांद्रयान-2 एकूण 12 भारतीय उपकरणे घेऊन जाणार आहे.

इस्रोला 50 वर्ष पूर्ण, विशेष माहिती