Lyrics Notes

فرهنگ ایران‌زمین از آغاز تا امروز پر از ترانه‌های بهاری است. در ایران باستان ترانه‌های بهاری بسیاری توسط خنیاگران خلق و اجرا می‌شد و اهمیت موضوع بهار در آوازهای باستانی ایران آن اندازه است که عنوان یکی از شش آواز مهم باستانی ما «نوروز» است. در موسیقی دستگاهی ایران هم گوشه‌هایی هست که بسیار در اجراهای بهاری از آن‌ها بهره گرفته می‌شود. گوشه‌هایی مانند طرب‌انگیز در ماهور، گلریز در شور و کوچه‌باغی در دشتی. ترانه‌های بهاری بسیاری هم در خاطره‌ی جمعی چند نسل ماندگار شده‌اند و هنوز زمزمه می‌شوند. به بهانه‌ی آغاز سال نوی خورشیدی، برخی از این ترانه‌ها را مرور می‌کنیم. نوروزتان پیروز🌹 @LyricsNotes

«باترانه» نسخه‌ی بهار ۱۴۰۳، نیمه‌ی اول اردیبهشت منتشر می‌شود. گفت‌وگو با استاد بابک رادمنش و یادداشت‌هایی درباره‌ی ایشان و آثارشان و مروری بر صد سال ترانه‌ی فارسی دو سرفصل مهم این شماره در کنار مطالبی متنوع در حوزه‌ی ترانه و موسیقی پاپ است. این شماره از باترانه را می‌توانید از طریق دایرکت اینستاگرام و کانال تلگرام باترانه به مبلغ ۱۴۵ هزار تومان پیش‌خرید کنید. @Baataraaneh www.instagram.com/bataranehmag

«جمشید چالنگی» را همیشه به عنوان یک روزنامه‌نگار با تجربه و منتقدی با کارنامه‌ای پربار می‌شناختم. آن‌چه از او در ذهن من بود یک انسان اهل منطق و استدلال و صاحب انصاف در مواجهه با موضوعات مختلف بود. البته که مصادیق نقض چنین صفاتی گاه‌به‌گاه از گریبان کنش‌های رنگارنگ رسانه‌ایش بیرون می‌زد اما به اعتبار کارنامه‌اش نادیده می‌گرفتم. اما در ماجرای اخیر، تمام آن پیشینه و کاراکتر معتبر برایم بی‌اعتبار شد. چالنگی بیش از ده دقیقه در نقد سخنان داریوش اقبالی با عصبانیت سخن گفت و هر ثانیه مصداقی برای ناآگاهی و بی انصافی و‌ شامورتی‌بازی تولید کرد. داریوش اقبالی کارنامه‌ی سیاسیون را پس از انقلاب را سیاه دانسته است. چالنگی اما در جست‌وجوی نکته‌ای در کنش‌های مؤثر داریوش میان این‌همه کنش‌های بی‌مصرف سیاسیون مدعی، جز همین جمله‌ی داریوش، پیراهن عثمان دندان‌گیری نیافته است. اما جمشیدخان برای این‌که پیازداغ آش بی‌مزه‌اش را زیاد کند اول باید «سیاسیون» را در کلام داریوش تفسیر به رأی کند. پس مصداق سیاسیون را «فریدون فرخ‌زاد» و «سعید الهی» معرفی می‌کند و بعد احساس می‌کند مصادیقش کافی نیستند و به آن‌ها «پویا بختیاری» و «کیان پیرفلک» را هم می‌افزاید که بله! سیاسیون یعنی همه‌ی قربانیان تاریخ مبارزات سیاسی و در نتیجه داریوش با این سخنان، خون مبارزان را پایمال کرده است! اما منظور داریوش برای عام‌ترین مخاطب او هم روشن است! این تلاش مذبوحانه‌ی چالنگی برای توجیه بی‌مصرفی خودش و هم‌پالگی‌هایش که همان سیاسیون جمله‌ی داریوش‌اند، آب‌درهاون‌کوبیدن است. چالنگی آن‌قدر اسیر عصبانیت و آشفتگی شده است که در سخنرانی مضحکش همراه با کلی ادعاهای بی‌سند و منبع، یکی‌در‌میان تلاش می‌کند آوازخوانی داریوش را هم با ادبیاتی کوچه‌بازاری نقد کند و با نیش و‌ کنایه، اعتبار خوانندگی یکی از بزرگ‌ترین خوانندگان تاریخ ما را با استدلال‌های کودکانه و ناآگاهانه زیر سؤال ببرد! حتی در باب آغاز شهرت داریوش هم قصه‌بافی می‌کند و بدون هیچ ربطی از جنتی‌عطایی مایه می‌گذارد! انگار‌نه‌انگار که دارد بی‌سوادی‌اش را در درک مبانی موسیقی و آواز و ترانه و ناآگاهی مفرطش را در حوزه‌ی تاریخ موسیقی معاصر فریاد می‌زند! و از آن بدتر این‌که تمام استدلال و تکیه‌گاه منطقی اتهام‌های او به داریوش، بسته به همین بی‌سوادی و ناآگاهی شگفت‌آور است! جناب جمشید چالنگی! داریوش درست می‌گوید! در تمامی این سال‌ها سیاسیون ما که مدعیانی از جنس خود تو هستند کارنامه‌ی سیاهی داشته‌اند. از فریدون فرخزاد مایه نگذارید که اندازه‌ی این حرف‌ها نیستید! با تاختن به داریوش هم فقط یکی دو روزی از صدقه‌سر اعتبار و محبوبیت داریوش سر زبان‌ها می‌افتید و برمی‌گردید به همان زباله‌دان تاریخ! کدام یک از شما طبل‌های میان‌تهی و پرهیاهو به اندازه فرخزاد و داریوش که نه! به اندازه‌ی شروین توانسته‌اید کنشی مؤثر داشته باشید؟ جای این شامورتی‌بازی‌ها از تجربه‌ و تخصصتان در مسیری مناسب و‌ متناسب بهره بگیرید. باشد که رستگار شوید. حمید ناصحی زمستان ۱۴۰۲ @LyricsNotes https://news.gooya.com/2024/03/post-84769.php

در شماره‌ی جدید نشریه‌ی «وزن دنیا» که مروری بر صد سال جریان شعر چپ در ایران با عنوان «تشنگان آزادی» است، من هم یادداشتی دارم با عنوان «چپ‌کوک‌ها» در نسبت ترانه‌ی فارسی با اندیشه‌های موسوم به چپ از مشروطه تا امروز. بیش از یک سال پیش دوستانم برای این ویژه‌نامه یادداشتی خواستند و از همان زمان نکاتی را در دفتری ثبت می‌کردم تا در این یادداشت استفاده کنم. از دوستانی مانند دکتر مهدی ملک عزیز هم در این مسیر یاری گرفتم. با این حال در هنگام آماده‌شدن نشریه برای انتشار، آن دفتر را پیدا نکردم و نکات و مشاوره‌های دوستان را هم فراموش کردم و با عجله این یادداشت را به مجله رساندم. از این‌رو برخی نکات مهم در این موضوع به گمان خودم در این یادداشت از قلم افتاده است. با این حال هم‌چنان در شرایط امروز خواندن چنین مطالبی می‌تواند مفید و جذاب باشد. تلاش می‌کنم یادداشت کامل را به زودی در مجالی مناسب منتشر کنم. @LyricsNotes

ترانه‌سراهایی که یک عمر ترانه نوشته‌اند به واسطه‌ی «یک عمر ترانه نوشتن» صاحب فضیلتی نیستند. بسیاری از این‌ها در ابتدا با فراگیری چند تکنیک و توفیق استفاده از آن‌ها عموما به تکرار همان تکنیک‌ها رسیده‌اند و در طول زمان مدام دور باطل زده‌اند. حتی فنونی که بسته به شرایطی خاص عامل توفیق بوده‌اند و خارج از آن شرایط، کارکردی ندارند را هم تکرار کرده‌اند و به تولیداتی بی‌مصرف رسیده‌اند. گذر زمان، لزوما و به تنهایی عامل ارتقای تجربه‌ی کاربردی و کیفیت کار نیست. تحقیق و مطالعه‌ی مرتبط و به‌روزرسانی سواد ادبی و هنری، استفاده از منابع متنوع، ارتباطات درست اجتماعی، کنش‌های مؤثر برای رشد خلاقیت و همواره‌نوشتن و چندین عامل دیگر لازم است که یک ترانه‌سرا در گذر زمان، صاحب فضایل کیفی در آثارش بشود و بماند. بسیاری از ترانه‌سرایان در گذر زمان دچار این توهم می‌شوند که صرف کسوت، آن‌ها را صاحب فضیلت کرده است. هیاهو و تمجید و تحسین‌های عده‌ای از اطرافیان هم در متورم شدن این توهم، تأثیر مضاعف دارد. این است که امروز با خیل ترانه‌سرایانی مواجهیم که اگر همین حالا با کودکان دبستانی امتحان املا و انشا بدهند رفوزه می‌شوند. با این حال هم‌چنان خود را صاحب جایگاهی رفیع در ترانه و در حال تحلیل ادبی و هنری از حافظ و سعدی تا شاملو و فروغ‌اند و ایرج و شهیار را تحت شرایطی و با لبی ورچیده تأیید و تکذیب می‌کنند. @LyricsNotes

استاد علی نصیریان امروز در جشن نودمین زادروزشان، چنین سرخوشانه برایمان آواز خواندند. زنده باد! 🎂❤️🌹 @LyricsNotes

دریافت لوح تقدیر از استاد دکتر قطب‌الدین صادقی در جشن سالنه‌ی کانون زمستان، افتخاری بزرگ و‌ ماندگار برای من است. در فرصت کوتاهی که برای صحبت داشتم ترجیح دادم از بزرگان ترانه‌ی سرزمینمان یاد کنم. به امید روزی که بتوانیم فارغ از محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها هنر را در همه‌ی شئونش پاس بداریم. حمید ناصحی، اسفند ۱۴۰۲ @LyricsNotes