ABC Education

'एल निनो' (El Niño) म्हणजे काय? 'एल निनो' ही एक हवामानविषयक नैसर्गिक घटना आहे, जी प्रामुख्याने प्रशांत महासागरामध्ये (Pacific Ocean) घडते. - तापमानात वाढ: या स्थितीमध्ये विषुववृत्तीय मध्य आणि पूर्व प्रशांत महासागरातील समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान सामान्यपेक्षा जास्त तापते. - नावाची उत्पत्ती: 'एल निनो' हा स्पॅनिश शब्द आहे, ज्याचा अर्थ 'लहान मुलगा' किंवा 'क्राइस्ट चाइल्ड' असा होतो. दक्षिण अमेरिकेतील पेरू आणि इक्वाडोरच्या किनारपट्टीवरील मच्छिमारांनी ख्रिसमसच्या सुमारास समुद्राच्या पाण्याचे तापमान वाढल्याचे लक्षात आल्यावर या घटनेला हे नाव दिले. - वारंवारता: ही घटना दर २ ते ७ वर्षांनी अनिश्चित काळासाठी उद्भवते आणि साधारणपणे ९ ते १२ महिने टिकू शकते. 'एल निनो'चा भारतावर आणि हवामानावर कसा परिणाम होतो? - मान्सूनवर परिणाम: 'एल निनो'मुळे भारताच्या मान्सूनवर विपरीत परिणाम होतो. यामुळे भारतात अनेकदा पाऊस कमी पडतो किंवा दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होते, कारण हे वारे भारताकडे येणाऱ्या मान्सून वाऱ्यांच्या दिशेवर आणि तीव्रतेवर परिणाम करतात. - जागतिक तापमान वाढ: यामुळे केवळ समुद्राचे तापमानच नाही, तर जागतिक पातळीवर हवेचे तापमान वाढते आणि हवामानात तीव्र बदल (जसे की तीव्र उष्णता, उन्हाळा लांबणे किंवा अवकाळी पाऊस) पाहायला मिळतात.

रुपया घसरण म्हणजे काय? रुपयाचे मूल्य घसरणे (Rupee Depreciation) म्हणजेच आंतरराष्ट्रीय बाजारात (विशेषतः अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत) भारतीय रुपयाचे मूल्य कमी होणे. सोप्या शब्दात सांगायचे तर, एका डॉलरची किंमत खरेदी करण्यासाठी पूर्वीपेक्षा जास्त भारतीय रुपये मोजावे लागणे म्हणजेच रुपयाचे मूल्य कमी होणे किंवा रुपया घसरणे होय. -उदाहरणार्थ: जर आज एक डॉलर खरेदी करण्यासाठी ९६ रुपये मोजावे लागत असतील आणि उद्या तीच किंमत ९६.९६ रुपये झाली, तर याचा अर्थ डॉलरच्या तुलनेत रुपयाचे मूल्य कमी झाले (घसरले) आहे. परकीय चलन बाजारात मागणी आणि पुरवठा (Demand and Supply) या नियमांनुसार चलनाचे मूल्य ठरत असते. रुपया घसरणीचे परिणाम: -आयात महाग होते: भारत आपल्या गरजेच्या सुमारे ८०% ते ८५% कच्चे तेल (Crude Oil) आणि सोन्यासह अनेक वस्तूंची परदेशातून आयात करतो. रुपया घसरल्यामुळे परदेशातून वस्तू खरेदी करण्यासाठी जास्त रुपये द्यावे लागतात, ज्यामुळे आयात महाग होते. -महागाई वाढते (Inflation): कच्चे तेल आणि इतर वस्तू महाग झाल्यामुळे देशांतर्गत बाजारात इंधन, वाहतूक, आणि रोजच्या वापराच्या वस्तूंच्या किंमती वाढतात, ज्यामुळे महागाईचा भार सर्वसामान्य जनतेवर पडतो. -निर्यातदारांना फायदा (Beneficial for Exporters): रुपया घसरल्यामुळे भारतीय उत्पादने आणि सेवा निर्यात करणाऱ्या कंपन्यांना (उदा. आयटी कंपन्या, मॅन्युफैक्चरिंग) परदेशातून मिळणारे डॉलर्स भारतात बदलताना जास्त रुपये मिळतात, ज्यामुळे त्यांचा नफा वाढू शकतो. -परकीय कर्जाचा भार वाढतो: सरकार किंवा भारतीय कंपन्यांनी परदेशातून घेतलेल्या कर्जाची परतफेड करताना डॉलरच्या स्वरूपात अधिक भारतीय रुपये मोजावे लागतात, ज्यामुळे आर्थिक ताण वाढतो. चालू घडामोडी -रुपयाची नीचांकी पातळी: अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपयाने ९६.९६ च्या सार्वकालिक नीचांकी पातळीच्या जवळ पोहोचून ऐतिहासिक घासरण नोंदवली. -सत्र अखेरची स्थिती: सत्र अखेरीस रुपया ९६.७८ च्या पातळीवर बंद झाला, जो मागील बंद भावाच्या तुलनेत ४३ पैशांची घसरण दर्शवतो. घसरणीची मुख्य कारणे: -महागाईच्या नव्याने उद्भवलेल्या चिंतेमुळे भावनांवर परिणाम झाला असून रिझर्व्ह बँकेच्या 'हॉकिश' (कठोर) भूमिकेनंतर रुपया घसरला. -फेब्रुवारी अखेरीस पश्चिम आशियातील संघर्ष तीव्र झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात खनिज तेलाच्या किंमती वाढल्या. भारत हा खनिज तेलाचा मोठा आयातदार असल्याने वाढलेल्या तेल किंमतींचा थेट ताण रुपयावर पडला आहे. आरबीआयची (RBI) भूमिका: -रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी स्पष्ट केले आहे की, रुपयाचे सद्यमूल्य त्याच्या योग्य किंमतीपेक्षा कमी असले तरी, बाजारातील चाल सुव्यवस्थित राहावी आणि अत्यधिक चढ-उतार होऊ नयेत यासाठी रिझर्व्ह बँक शक्य ते सर्व पाठबळ आणि स्थिरता देईल. -तसेच, रिझर्व्ह बँकेच्या 'रेपो दर' वाढीनंतर रुपयावर तात्पुरता ताण आला असला तरी, रुपयाचे योग्य मूल्य निश्चित करण्यासाठी आणि बाजारात स्थिरता राखण्यासाठी मध्यवर्ती बँक आवश्यक ती सर्व पावले उचलत आहे.

लडाई हारी जायेंगी या जिती जायेंगी ये बाद कि बात है... पहिले शिद्धत से लडणा है..... 💪

नटसम्राट हरपला...😢🥺

😕😐

महाज्योती रद्द झालेल्या परीक्षांच्या तारखा.. ✅ ✅ 10 ऑक्टोबर

📍8 ऑक्टोबर 📍

👉 2026 रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार जाहीर Henri B. Kagan आणि Kenso Soai 👉 पुरस्काराचे कारण – Non-linear effects आणि autocatalysis in asymmetric organic synthesis 👉 महत्त्व – एका विशिष्ट Chiral (mirror-image) molecule ची निर्मिती प्राधान्याने होण्याची प्रक्रिया समजून घेण्यास महत्त्वपूर्ण योगदान.

GMC लातूर हॉलतिकीट उपलब्ध हॉलतिकीट लिंक : https://cdn.digialm.com/EForms/configuredHtml/33100/96571/login.html

महाज्योती 'या' 2 केंद्रावरील परीक्षा रद्द बाबतचे परिपत्रक ✅ महाज्योती पुणे & नांदेड मधील खालील परिक्षा केंद्राबारील परीक्षा रद्द.. ❌ 📱 परीक्षा केंद्रांची नावे ⤵️ 1) Sun Bright English Medium School, Pune 2) Marathwada Online Exam Centre, Nanded /