ادبیات سئونلر

گفتگوی اختصاصی ادبیات سئونلر با دکتر رحیم رئیس نیا نویسنده ،مترجم و مورخ نامدار آذربایجانی. موضوع :علل پیروزی و شکست ...فرقه دموکرات آذربایجان . بو گئجه : 99/9/22 ساعت: 21 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

محمد بی ریا شاعیر معارف وزیری https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر تبریز https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کریم گول اندام ۸۰ یاشین موبارک! *** ایل- ۱۳۲۴ بوگون ۲۱ آذر تامارزیلار آغزیندا,آزادلیق نوبار اولدو !، قیزلارین آوازیندا ,قیشیمیز باهار اولدو! ، دیلیمیز چیچکلندی ، کورپه لر بوغازیندا یوردوموز گوُیچکلندی آشیقلارین سازیندا تورپاق برکت وئردی ، بیر مختصر اوُزونه کوتله حرکت وئردی ! میللت بختیار اولدو ! نه شانلی دیار اولدو ! قادینلا حق صاحبی اولاراق قول چکدیلر!  اوُلکه نی دیرچلتمه یه ، ایگیدلر یول چکدیلر مکتبلی لر اوخودو شیرین دیلیمه قوربان ! اوُزگور آذربایجانا، خوشباخت ائلیمه قوربان! هردوُنگه ده بیر نئچه فدایی سنگر قوردو ، کئشیک چکیب ،سوُیله دی :یاشاسین اودلار یوردو ! تورپاق اکه نین اولدو ، چوُرک بیچیب ،گوُتوروب ،زحمت چکه  نین اولدو ، حوُرمت وطنین اولدو ! * مرکزده کی آغالار آزغین ،هارین دیغالار تیتره مه یه دوشدولر! توپلانیب، گوُروشدولر بیرلیکده آند ایچدیلر بئله اوُلچوب بیچدیلر: بیرایل بیرگون ،اولماسین! شهرتی اوجالماسین! جومون آذربایجانا ! وورون  بویانسین قانا ! * ایل- ۱۳۲۵ بوگون ۲۱ آذر !        بیزه سون باهار اولدو ! بوران اولدو ،قار اولدو قار قیرمیزی دون گئیدی  بیچیلن لاله لردن! گوُی ماتمه بوروندو ،چکیلن ناله لردن ! کوُرپه لر یتیم قالدی ، آنالار ساچین یولدو ، کیتابلار یاندیریلدی ، تاریخ دایاندیریلدی! کورپه آنا دیلیمیز آغزیمیزدا داغلاندی! دوستاق قاپیسین آچدی ،مکتب ،کیتاب  باغلاندی ! آه ,نئچه مین عائیله سورگونلره یوللاندی باخ نئچه مین مرد اوغول ناحق داراچکیلدی جینایتلرین ایزی هاردان هارا چکیلدی کیم اوُلوب ،کیم توتولدو ،کیمی قاچیب گیزلندی سولغون باخیشلارایله هر بیر اولای ایزلندی  ! ** هله ده  تورک میللتی   دیلی چکیلمیش داردا هله ده کوُنلو قالمیش اوخویان  نغمه کاردا ۲۱  آذر هاردا ؟؟!! هله ده نسیللرین گوُزلری انتظاردا ۱۳۲۴-دون گتیردیگی نوباردا ۲۱ آذر هاردا ؟؟!! آذر آیی ۱۴۰۴-اورمو https://t.me/Adabiyyatsevanlar   

ایلقار موذن‌زاده ۲۱ آذرده اَن ایچگین، جانا سینر و لذت‌وئریجی اوخویاجاغیمیز حئکایه‌دیر. بو حئکایه‌ده ۲۱ آذرین بوتون آجیسی ایله فاجیعه‌وی اولایلاری حیس ائتمک‌ اولور. حئکایه‌ده کاراکترین یاشادیغی ائموسیونال دویغولارلا اؤزدشلشمه‌نی (همذات‌پنداری) یاشایا بیلیریک: «گونون باتماسی، کوله‌یین اَسمه‌سی، هاوانین دلیجه‌سینه دولاشماسی، پیچیلتی، وویولتو، داریخما، وورنوخما، جانا قور دوشمک»، تراژیک فضانی سرگیله‌ییر. یازار پالتارلارین رنگیندن ده ماراقلی سَویه‌ده قوللانا بیلیر: آغ کؤینک و سورمه‌ای پئنجک-شالواری گئییر، قیرمیزی قالستوکو گؤتورور. «آغ» آزادلیق سیمگه‌سی، «سورمه‌ای» رنگ ایسه گوج، اقتدار و اؤز گؤونج سیمگه‌لری، «قیرمیزی» ایسه قان، جینایت، شرف سیمگه‌لری ایله گؤزل درجه‌ده قوللانیلیب. خانیم «توی بایراما گئدیرسن؟» سوروشور و تراژدی ایچینده هانسیسا شرف بایرامینی دا آغ سطیرلر (یازیلمایان سطیرلر) ایچینده اوخوماق اولور. سوندا کاراکتر مالیخولیایی بیر فضادا توککول دایی ایله ایلگی‌له‌نیر. توککول دایی کاراکترین داغینیق احوالی قارشیسیندا اونون سارسیلماز اراده‌سی و اؤلومه مئیدان اوخوماسیندان دانیشیب، کاراکترین اؤزونه گلمه‌سینی سؤیله‌ییر. (یوخاری سطیرلرده کاراکتر شاختایا دا مئیدان اوخویور و سونرا آلتینی چکمه‌سینی وورغولاییر.) و بوردا ماراقلی «سمبولیک مئتافوریا» اوخویوروق. شاختا ظولم سمبولو و «سونرا آلتینی چکمک» ایفاده‌سی ایله: «ظالیم قارشیسیندا تاوان وئرمک» مساله‌سینی سئزه بیلیریک. دئمک بوردا سویوغون سانجماسی، ظالیمین سانجماسینین مئتافورودور، مئیدان اوخوماق دورتوسو و سوسماق مجبوریتی مفهوملاری‌نین ایچینده ایسه گؤزل دورومسال آیرونی (Situational Ayrony) اوخویوروق. سایغیلاریملا https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دایی/ ائلیار پولاد     گون باتماقدادیر. باییردا کولک اسیر. من داریخیرام... آذر آیی اردبیلده هاوالار دلیجه‌سینه دولاشیر، قاپ-باجانانی دؤیجله‌ییر، نسه دئمک ایسته‌ییر، پیچیلتی ایلا باشلاییب، وویولتویا کئچیر...بو گون اییرمی بیر آذر آخشامی‌دیر. داریخمالاریم منی راحات بوراخمیر. ائوده وورنوخورام، جانیما قور دوشوب. باییرا چیخماق ایسته‌یی ایله اشکافی آچیرام. پالتارلاریمین ایچینده سورمه‌ای پئنجک-شالوار گؤزومو اوخشاییر. اَینیمی دَییشیب، آغ کؤینک و پئنجک-شالواری گئییب، جورابلاری آیاغیما تاخیرام. گوزگو قاباغینا کئچیرم: «اعلا! قالستوک دا وور!» دوشونوب، قالستوکلارین ایچیندن قیرمیزی قان رنگینده اولان قالستوکو گؤتوروب، بوینوما سالیرام. اوتاقدان چیخاندا خانیم: «خئیر اولا، گؤروشه، توی-بایراما گئدیرسن؟» سوروشور. «چوخداندیر ائودن چیخمامیشام، اؤره‌ییم سیخیلیر، بیرآز هاوا دَییشمک ایسته‌ییرم، سنده گلسن، یاخشی اولار.» دئییرم.     خانیم بیر آلتدان-یوخاری منی سوزه‌رک:«یوخ من گله بیلمرم. منیم گؤروله‌سی چوخ ایشیم وار. پالتو-بؤرک یادیندان چیخماسین، باییردا سویوقدور» -دئییب، اوتاقدان پالتو و بؤرکومو گتیریر. پالتو و بورکو خانیمدان آلیب، تشککورومو بیلدیریب، باییرا چیخیرام.     کوچه خلوت‌دیر. گئت-گل چوخ آزدیر. هاوا اوزومه دَیدیکده، سانجی بوتون دریمی آلیر. شرفیمی گؤزوم گؤره بیله‌جک قدر اوزومه چکیرم. انسانلار قاچا-قاچدادیر، ماشینلار شوتویورلر. منسه تمکینله یولوما داوام ائدیرم. ائله‌بیل سویوق منه یوخ، من شاختایا مئیدان اوخویورام.(بلکه‌ده آلتین سونرا چکه‌جه‌یم.) کوچه و خییاوانلاری آرخادا قویوب، شهری دولاشماقدایام. بیردن ججین قبریستانلیقینا چاتیرام. یادیما دوشور کی، توکل دایی بورادا باسدیریلیب. قبریستاندا هئچ کیم گؤرونمور. قبریستانلیغا کئچیب، توکل دایی‌نین قبرینی تاپماقدا چوخ چتینلیک چکمیرم. ***     توکل دایی‌نی اوشاقلیق ایللریندن تانییردیم. علاقه‌میز یوخ ایدی. او منی بلکه‌ده تانیمیردی. زامان دولاشدی، خوشبختلیکدن طالع ائله گتیردی کی، من عایله قوروب اونونلا قونشو اولدوم. اونون اوغلو ایلا یاخین دوست اولدوق و بو دوستلوق منی توکل دایی‌یا یاخینلاشدیردی. من اونون دونیا گؤروشونه وورولدوم، ائله اولدو کی، بیز آرتیق تانیش یوخ، یاخین بیر سیرداشا چئوریلدیک. بوش واختلاریمدا اونونلا بیر یئرده اولماقدان بؤیوک لذت آلاردیم. توکل دایی نرد اویونونو چوخ خوشلایاردی و منیم نرد اویناماغیمی دا بَیَنردی. تعطیل گونلری ساعاتلارلا نرد اویناییب، حیاتدان لذت آلاردیق. تأسسوفله بو سارسیلماز انسان دوخسان دؤرد یاشیندا حیاتا وداع دئییب و منی سیرداشسیز قویدو. ***     قبریستان سایخین‌دیر، هردن آرا-بیر خییاواندان کئچن ماشینلار سوکوتو پوزور. قبیر داشینی توز-تورپاق باسیب. اطرافا بویلانیرام. بیرآز کناردا سو قیرانتی وار. سو قیرانتینا یاخینلاشیرام، قیرانتین کناریندا بوش سو قابلاری وار. بیر نئچه‌سینی دولدوروب، قبیر داشینین اوستونه بوشالدیرام. یئنی‌دن قابلاری دولدوروب، قاییدیرام. یاواش- یاواش سولاری بوشالدیب، داشی سیغاللاییرام. داشین اوزه‌ری تمیزله‌نیب و داش یازیلار آیدین اوخونور. «روحون شاد کیشی!» دئییب فیکره دالیرام. ***     قبیر باشیندا دایانمیشام. سئحیرلنمیش کیمی‌یم. بیر قول بوینوما ساریلیر. دؤنوب باخاندا توکل دایی‌نی یانیمدا گؤرورم.     «سالام دایی، نئجه‌سن!» -اوره‌ییمدن کئچیر.     کیشی بیر آلتدان یوخاری منی سوزه‌رک «خئیر اولا، گؤروشه گئدیرس؟» - سوروشور.     «دایی اؤره‌ییم توتولوب، داریخیرام.»     «اولان ایشدیر اوغول!»     «یوخ دایی! من چوخ داریخیرام.»     «سن همیشه تلسکن اولموسان، داریخما! هر شئی یولونا دوشر.»     «ساغ اول دایی! منه همیشه اؤرک-دیرک وئریرسن.»     «بو نه گؤرکمدیر؟»     «نه‌یی نظرده توتورسان؟»     «سورمه‌ایی پئنجک-شالوار، آغ کؤینک، قیرمیزی قالستوک...»     «هه... دایی داریخاندا بئله گئیینیرم. یادیندادیر... سن فریدون حاخدا دانیشاردین، اونون سارسیلماز اراده‌سیندن، ووقاریندان، اؤلومه مئیدان اوخوماسیندان. بونلارین هامیسینی سن منه اؤیره‌تمیسن. یادیندادیر دایی... نرد ده الین گتیرمه‌ینده، (یول وئر بیزه زنجان چایی / بیز تهرانا گئتمه‌لی‌ییک) اوخویاندان سونرا زرلر سنین ایسته‌یینله دوشردی و من اودموش الی اودوزمالی اولاردیم... دایی داریخمیشام. سنین اوچون داریخمیشام، او گونلر اوچون داریخمیشام...»     تلفونون زنگینه سئحیرلی دونیادان آییلیرام. نقدر اؤز-اؤزومله دانیشمیشام، بیلمیرم. حیات یولداشیمدیر. «بو سویوقدا هاردا قالمیسان، سویوقلارسان، ائوه دؤن» «گلیرم» -دئییب یولا دوشورم....  https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

اوشاق ادبیاتی « ده وه » یازان : علی صمدلی  کؤچورن : علی آغ گونئيلی  -  ابرازی کتاب :‌ ژنرالین اوشاقلیغی  - ناغیللاربؤلومو یازیغیم گلدی سنه ده وه ، یازیغیم ، گؤرنده حؤیوانلار پارکیندا سنی . مئیمون کیمی سالیبلارسنی قفسه . یول چکن گؤزلرین ماددیم – ماددیم باخیردی اوزومه . نئینییم ، الیمدن نه گلر آی یازیق ، تسللی دن باشقا . حؤرمت ائدیب لر آدینا ، جانینا اوجا بؤیونا سنین . خیرمان بویدا یئر آییریبلار سنه کی ، وار – گل ائده سن ایچینده ، آیاقلارین آلتینا ساری کهربا کیمی صحرا قومو تؤکوبلر کی ، ایسیتسین هردن سنی .داها نه ایسته ییرسن ، یئمینده وار، چَللَکده سویوندا .  نه یئمه یه باخیرسان ، نده سویا . ائله بیل سنی وله قوشوبلار ، دولاشیرسان خیرمان بویدا یئرده . سحردن آخشاما کیمی ، آشاغی ، یوخاری . دولاناجاقسان عؤمرون بویو . بو ایمیش سنین قیسمتین ، طالعین ، آی ده وه .  سنینکی اوجسوز – بوجاغسیز صحرا ایدی . بیرده زینقیرولو کاروان . گونه باتاندان گونه دوغانا . گون دوغاندان گون باتانا گئدیدین سحر ، آخشام . اوزانایدی یولارین گونلرله هفته لرله ، آیلارلا . آرخاندا دا ، اؤزون بویدا چاتما چوواللار ، یادا کی ، گلین کجاوه سی . یادینا نه یئمک دوشوردو ، نده ایچمک اوندا ...ایندی یوخودا گؤره رسن اونو. ساغین اوجا مرتبه لر ، سولون اوجا مرتبه لر ... گؤی تاغی بیر قوببه کیمی دایانیب باشین اوسته . حسرتسَن  اوزاغی گؤرمه یه . نه گئجن وار، نده گوندوزون . قارانلیق گئجه یه ده حسرت قالمیسان . کوچه لرین ، ائولرین گور ایشیقلاری ،گئجه نی ده آلیبلار سنین الیندن . بلکه اونا گؤره یوخو نه اولدوغونو بیلمیرسن هفته لرله ،آیلارلا ، آی یازیق . قیزاران اوفوق اومیدین ایدی ، دوغان گونش سئوینجین بیر زامانلار سنین . یوللارین اوزونلوغو قورخوتموردو سنی ، اومیدله چاتیردین منزیله .ایندی اومیدینی ده آلیبلار الیندن ، سئوینجینی ده ، اوزاق منزیلینی ده . آددیمینی آتدینمی ، چاتیرسان منزیل باشینا . نه اومیده احتیاج قالیر ، نده سئوینجه . یازیغیم گلیر سنه ده وه ، یازیغیم . « صحرا گمیسی » دئییردی لر آخی سنه . ایندی هيچ یئلکنلی کیچیک قاییق دا دئییلسن .  یازیغیم گلیر سنه ، عزیزیم یازیغیم . هانی سنین کاروانین ، هانی سنین ساروانین ، ده وه ، آی ده وه !     ۱۹۸۴ https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی مرتضی مجدفر ایشیق- کولگه اویونو ساچدی گونش ساچاغین بیزیم ائوه شوشه‌دن ایشیقلاندی هر بیر یئر لاپ اوللی گوشه‌دن.                                           🌈 دوشدو کولگه‌م دوورا اولدوم یئکه آدام تک بویوموشدوم دوواردا اوجا بویلو آتام تک.                                                             🌈 تاپمیشدیم من بیر اویون "ایشیق-کولگه" اویونو الده اولان هر نه‌یین اوخشاییردیم بویونو.                                                      https://t.me/Adabiyyatsevanlar       

* ساری کپنک-ین بنؤوشه‌یی، ماوی و آغ کپنک‌لره قارشی داورانیشی حاقّیندا نه دوشونورسونوز؟ * چهره‌ایی کپنک، ساری کپنک-ه، باشقا کپنک‌لرین هانسی عمومی خصوصیّتلرینی سؤیله‌دی؟   * اینسان‌لارداکی فرقلر حاقّیندا نه دئیه بیلرسینیز؟  * اؤزوموزدن فرقلی اولان اینسان‌لارا قارشی نئجه داورانمالی‌ییک؟ https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی   حیاتی آنلایان کپَنَک      آهو گؤلچو اوغوللاری قارا گولّه،       گون مطبعه چیلیک، استانبول 2017      چئویرن: م. صفا   (بوحکایه‌نی اوخوماقدان آماج نه دیر؟)   * اوشاقلار جانلی‌لارین بعضی عمومی خصوصیّتلره و بعضی فرقلی خصوصیّتلره مالیک اولدوغونو باشا دوشه بیلرلر.     * اوشاقلار فرقینده اولا بیلرلر کی، فرقلریمیزه باخمایاراق، عمومی خصوصیّتلریمیزی کشف ائتمکله مناسبت‌لریمیزی یاخشی‌لاشدیرا بیله‌ریک.   * اوشاقلار مختلف خصوصیّتلره مالیک اولان دوستلارینا قارشی مثبت فیکیرلر و مناسبت انکشاف ائتدیره بیلرلر.       .......................................... ساری بیر کپنک، یاشیل یارپاغین کناریندا اوتوروب اطرافی سئیر ائدیردی. نه ائتمه‌لی‌دیر؟ او، چؤللرده اوچا بیلر و گیزلن-قاچ اوینایا بیلردی، لاکین بو اویونو اویناماق اوچون بیر دوست لازیم ایدی. تأسف کی، هئچ بیری یوخ ایدی.      بو زامان بیر بنؤوشه رنگینده اولان کپنک قارشیداکی بوداغا قوندو. او، ساری کپنکی سسله‌دی: « هئی، ساری کپنک! اورادا تک باشینا نه ائدیرسن؟» ساری کپنک دئدی کی، من هئچ نه ائتمیرم، ساده‌جه اوتوروب اطرافا باخیرام.      « بیرلیکده اویون اوینایاق؟» – بنؤوشه‌یی کپنک سوروشدو. ساری کپنک اوزون مدّت دوشوندو، سونرا « بنؤوشه‌یی کپنکه‌ باخیب جاواب وئردی: « یوخ! من ساری کپنکم، سن ایسه بنؤوشه‌یی کپنک. بیز بیر-بیریمیزدن فرقلی ییک.»   بنؤوشه‌یی کپنک اوچاندان سونرا، بیر ماوی کپنک ساری کپنکین یانینا گلدی.           « سلام، ساری کپنک! یاخشی بیر فیکریم وار. گل تارلالارداکی چیچکلر آراسیندا اوچاق، نه دئییرسن؟» تکلیف ائتدی.      ساری کپنک اونا دئدی: « یوخ! من ساری کپنکم، سن ایسه ماوی کپنک‌سن. بیز هئچ بیریمیز عینی دئییلیک.»      ماوی کپنک، ساری کپنکین اونونلا گزیب دولاشماقدان امتناع ائتدیگینه بیر آز اوزولسه ده، بیلیردی کی، هئچ نه ائده بیلمز. بو، ساری کپنکین اؤز سئچیمی ایدی.      ساری کپنک ده، ماوی کپنکین یانینا قونان آغ کپنکله چوخ دا، مهربان دئییلدی. ساده‌جه آغ اولدوغو اوچون اونونلا گیزلَن‌قاچ اویناماقدان امتناع ائتدی. غضبلی بیر سسله سوروشدو: « آغ کپنک اولدوغونو باشا دوشمور‌سن‌می؟».   زامان کئچدیکجه ساری کپنک چوخ سیخیلدی.        "آرتیق بسدیر! بوتون گونو تک اوتوراجاغام؟" بیر سس ائشیدنده، کدرله دوشوندو.         « نه اولوب، ساری کپنک؟ نیه بئله کدرله‌نیرسن؟» چُهره‌یی کپنک سوروشدو.   « کدرله‌نیرم، چونکی بورادا اوتورماقدان بئزمیشم» دئیه ساری کپنک جاواب وئردی.    چُهره‌یی کپنک اونا تبسّومله باخاراق سوروشدو:    « نیه ایلنجه‌لی بیر شئی ائتمیرسن؟» ساری کپنک جاواب وئردی:    « اصلینده، من ده، گیزلن-قاچ اویناماق ایسته‌ییرم. اما منیم بو اویونو اویناماغا دوستوم یوخدور». او جاواب وئردی.          «ایسترسن، بیرلیکده اویون اوینایا بیله‌ریک» دئدی چُهره‌یی کپنک.    «اویون اویناماق ایسته‌ییرم، اما من ساری کپنک، سن ایسه چُهره‌یی کپنکسن. دئمه‌لی، بیز بیر-بیریمیزدن فرقلی‌ییک».   چُهره‌یی کپنک: «دوغرو دئییرسن، رنگلریمیز فرقلی‌دیر، اما ایکیمیز ده، کپنکلریک.        ایکیمیزین ده، قانادلاری وار.      ایکیمیز ده اوچا بیله‌ریک.      ان اساسی، ایکیمیز ده، عینی شئیی ائتمک ایسته‌ییریک: اویون اویناماق.       فرقلی اولان یگانه شئی رنگلریمیزدیر» دئدی.         ساری کپنک چُهره‌یی کپنکین دئدیکلرینی دوشونرکن قارشیلاریندان اوینایان بیر قروپ کپنک کئچدی. ساری کپنک گؤردو کی، چوخ ایله‌نیرلر.         اونلارین بعضیلری ماوی، بعضیلری آغ، بعضیلری بنؤوشه‌یی ایدی، اما هامیسی دا، کپنک ایدی. اونلارین مختلف رنگلری دوست اولماغا مانع اولموردو.        ساری کپنک چُهره‌یی کپنکه:    «ایندی باشا دوشدوم. رنگلریمیز فرقلی اولسا دا، دوست اولوب اوینایا بیله‌ریک» دئدی. سونرا، هرایکی کپنک بیرلیکده دیگر کپنکلره دوغرو اوچدولار.    ساری کپنک دیگر کپنکلره یاخینلاشاندا اونلارین رنگارنگ بولودا بنزه‌دیگینی گؤردو. اونلار بیرلیکده طبیعتی گؤزل‌لشدیریردیلر.      او، دوستلارینا دئییردی: « چوخ گؤزل گؤرونورسونوز. یاخشی کی، بوتون کپنکلرین رنگلری فرقلی‌دیر». ساری کپنک او گوندن بری، دوستلارینی رنگلرینه و خاریجی گؤرونوشلرینه گؤره تصنیف (چئشیدلمه) ائتمه‌گی دایاندیردی...      .................................   اوخویاندان سونرا قیمت‌لندیرمه سوال‌لاری؛ * اوخودوغوموز حکایه‌ده‌کی کپنک‌لرین فرقلی خصوصیّتلری نه ایدی؟   * ساری کپنک-ین داورانیشی حاقّیندا نه دوشونورسونوز؟