یادها

#نظام_سلطانی برای پاسخ گفتن به اینکه آیا سرنگونی نظام سلطانی به دیکتاتوری دیگری منجر میشود یا به دموکراسی، باید توجه داشت آثاری که این نظام بر یک ملت برجای میگذارد، بسیار عمیق است. اگر دموکراسی جانشین نظام سلطانی شود احتمال دارد که این دموکراسی جدید گرایشهای نیرومند حامی پروری از خود نشان دهد و رهبرانی که به شیوۀ دموکراتیک انتخاب شده اند از منابع رسمی برای ایجاد شبکه فراگیر حامی پرروری استفاده کنند. اگر رژیمی انقلابی جانشین نظام سلطانی شود، معمولاً بـر مـحـور شخص بنیادگذار میگردد. که به این معناست که شخص گرایی همچنان یکی از ویژگیهای این نظام باقی خواهد ماند. کوبای کاسترو و ایران بعد از انقلاب این بینش ماکس وبر را به خوبی آشکار میکنند که: کاریزما هیچگونه انتصاب یا برکناری، دوره محدود خدمت، هیچگونه دستگاه نظارت [بر خود] و هیچگونه نهادهای دائمی به شیوه سازمانهای بوروکراتیک (مستقل از شاغلان و کاریزمای شخصی آنها باشند) را نمی شناسد.» این بدان معنا نیست که انقلابها هیچ تاثیری نداشتند: شاید توده ها از سرنگونی دیکتاتورها سود برده باشند اما نباید از یاد برد که این کشورها فاقد دستگاه بوروکراسی، پلیس و ارتشی هستند که یک دولت قانونمند و یک دموکراسی نیازمند آن است. از آنجا که عادات خشونت، بی اعتمادی و فقدان همبستگی اجتماعی در این ملت ها گسترده است، انتقال به دموکراسی یا حتی به اقتدارگرایی باثبات آسان نخواهد بود.