۞ ایرینجی ۞
Ir al canal en Telegram
(( ایرینجی کندینین آخاغی )) . کانال جامع فرهنگی و اطلاع رسانی روستای ایرینجی ارتباط با ادمینها : @Akbar_pourasad @aliiranfar76 @Aef_qs @Ali_Akbari_payiz
Mostrar más391
Suscriptores
-124 horas
-17 días
-230 días
Carga de datos en curso...
Canales Similares
Nube de Etiquetas
Sin datos
¿Algún problema? Por favor, actualice la página o contacte a nuestro gerente de soporte.
Menciones Entrantes y Salientes
---
---
---
---
---
---
Atraer Suscriptores
diciembre '24
diciembre '24
+1
en 0 canales
noviembre '24
+3
en 0 canales
Get PRO
octubre '24
+5
en 0 canales
Get PRO
septiembre '240
en 0 canales
Get PRO
agosto '24
+5
en 0 canales
Get PRO
julio '24
+8
en 0 canales
Get PRO
junio '24
+7
en 0 canales
Get PRO
mayo '24
+17
en 0 canales
Get PRO
abril '24
+5
en 0 canales
Get PRO
marzo '24
+7
en 0 canales
Get PRO
febrero '24
+3
en 0 canales
Get PRO
enero '24
+11
en 0 canales
Get PRO
diciembre '23
+7
en 0 canales
Get PRO
noviembre '23
+13
en 0 canales
Get PRO
octubre '23
+14
en 0 canales
Get PRO
septiembre '23
+6
en 0 canales
Get PRO
agosto '23
+12
en 0 canales
Get PRO
julio '23
+11
en 0 canales
Get PRO
junio '23
+1
en 0 canales
Get PRO
mayo '23
+1
en 0 canales
Get PRO
abril '23
+3
en 0 canales
Get PRO
marzo '23
+8
en 0 canales
Get PRO
febrero '23
+6
en 0 canales
Get PRO
enero '23
+16
en 0 canales
Get PRO
diciembre '22
+3
en 0 canales
Get PRO
noviembre '22
+8
en 0 canales
Get PRO
octubre '22
+3
en 0 canales
Get PRO
septiembre '22
+8
en 0 canales
Get PRO
agosto '22
+57
en 0 canales
Get PRO
julio '22
+11
en 0 canales
Get PRO
junio '22
+9
en 0 canales
Get PRO
mayo '22
+9
en 0 canales
Get PRO
abril '22
+13
en 0 canales
Get PRO
marzo '22
+68
en 0 canales
Get PRO
febrero '22
+12
en 0 canales
Get PRO
enero '22
+7
en 0 canales
Get PRO
diciembre '21
+5
en 0 canales
Get PRO
noviembre '21
+117
en 0 canales
Get PRO
octubre '21
+6
en 0 canales
Get PRO
septiembre '21
+24
en 0 canales
Get PRO
agosto '21
+20
en 0 canales
Get PRO
julio '21
+9
en 0 canales
Get PRO
junio '21
+9
en 0 canales
Get PRO
mayo '21
+14
en 0 canales
Get PRO
abril '21
+15
en 0 canales
Get PRO
marzo '21
+8
en 0 canales
Get PRO
febrero '21
+39
en 0 canales
Get PRO
enero '21
+19
en 0 canales
Get PRO
diciembre '20
+591
en 0 canales
| Fecha | Crecimiento de Suscriptores | Menciones | Canales | |
| 21 diciembre | 0 | |||
| 20 diciembre | 0 | |||
| 19 diciembre | 0 | |||
| 18 diciembre | 0 | |||
| 17 diciembre | 0 | |||
| 16 diciembre | 0 | |||
| 15 diciembre | 0 | |||
| 14 diciembre | 0 | |||
| 13 diciembre | 0 | |||
| 12 diciembre | 0 | |||
| 11 diciembre | 0 | |||
| 10 diciembre | 0 | |||
| 09 diciembre | 0 | |||
| 08 diciembre | 0 | |||
| 07 diciembre | 0 | |||
| 06 diciembre | 0 | |||
| 05 diciembre | 0 | |||
| 04 diciembre | 0 | |||
| 03 diciembre | +1 | |||
| 02 diciembre | 0 | |||
| 01 diciembre | 0 |
Publicaciones del Canal
#مجلس_ترحیم
《 هوالباقی 》
⚘ ضمن عرض تسلیت در گذشت پدری مهربان و دلسوز
مرحوم مغفور شادروان
🥀کربلایی فرقت قربانی 🥀
بزرگ خاندان
را به اطلاع کلیه بستگان ، دوستان و آشنایان محترم میرسانیم
به همین مناسبت مراسم ختم سومین و هفتمین روز آن مرحوم روز چهارشنبه 1403/09/07 از ساعت18:00 الی 22:00
به آدرس عبدل آباد خیابان شکوفه خیابان سعادتی نبش کوچه ۷ مسجد صاحبالزمان برگزار میگردد آدرس ذکر شده برگزار میگردد .
مستدعی است با نثار فاتحه روح آن مرحوم را شاد و تسلی خاطر بازماندگان را فراهم فرمائید.
روحش شاد و یادش گرامی باد.
| 2 | ❇️ آتانا حؤرمتینی ساغ ایکن ائیله
باشینین اوجالیغی تاجی دیر آتا..✅
#حئکایه
🔸قوْجا کیشینی سوْیۇق کیریخدیرمیشدی ال-آیاغی اسرکن تندیرین پییهسینه یاپیشمیشدی قیزیشا!
گلین قاینالتی سوفرهسین آچیب یاوانلیْق قوْیۇردو، نوهلرده سوفره باشیندا اوْتۇرموشدولار!
قوْجانیْن اوْغلو داوار یئمیندن قۇتولوب ائوه گیردی! آتاسیْن تندیره یاپیشیب گؤرنده اوْنا بیر پیس اۆز گؤرسهتدی گئتسین سوفرهنین اوْ بیری باشیْنا و دئدی بیلمیسهن من بۇردا اۇشاقلارا چؤرهک قیزدیریب بلله وئریرم، سن ده اۇشاق دگیلسن یاپیشیبسان تندیره گئد اوْباشدا اوْتۇر چؤرهگیوی یئ!
قوْجا باشیْن آشاغیْ سالیْب تندیر و سوفرهدن یان چکیلدی! دالیْ اؤتۇردو!
گلین بئله گؤرجک دئدی: کیشی گل چؤرهگیوی یئ شامدا یئمهییبسن آج قالیب آلیْزلارسان! الیمیزه ایش وئرهرسن!
قوْجانین اۆستونه ائله بیل اوْد الهندی، دیللهندی:
قوْرخما بالا منیم بئله گۆنلریم چوْخ اوْلۇب، بیر زاماندا من اوردا اوْتوروب چؤرهک قیزدیریب بلله ائدیب اوْغلۇما وئرردیم!
ائله اوْندادا آج قالاردیْق، بیر آزجا یاوانلیق اوْنۇن بللهسینین قاتیْنا قوْیۇب، منله آناسیْ یاوان چؤرهک یییهردیک ....
اوْغۇل بۇلاریْ ائشیدهرک ایچینه بیر اوْد تۆشدو تندیره آسلادیغی چؤرهک یانیْب تۆستوسو ائوه قالخماغین بیلمهمیشدی...
بابا چؤرهک یاندیْ سسی اوْنۇ اؤزۆنه گتدی!
آنجاق اوْ سوْیۇق و آجلیْق ددهسین آیاقدان سالدیْ و بیرده قوْجا تندیر دیبینده اوْتۇروب چؤرهک یییهنمهدی....
قیشین قار کۆلکلی هاواسیندا قوْجانین قبری اۆسته اوْغلۇ یانیْردی
آتام آجیْندان اؤلدۆ سوْیۇقدان اؤلدۆ، یوْخ
آتامین حۆرمتسیزلیکدن اۆرهیی اؤلدۆ | 368 |
| 3 |  #مجلس_ترحیم
《 هوالباقی 》
⚘ ضمن عرض تسلیت به اطلاع دوستان، آشنایان و همشهریان محترم میرساند.
⚫️ به مناسبت سومین روز درگذشت مرحومه مغفوره شادروان
🌸 ناهید صفوی 🌸
فرزند حاج فرهاد صفوی
مراسم شام غریبان
🗓 روز پنجشنبه 1403/9/1
⏰ از ساعت 20 الی 21 در مسجد امام حسن مجتبی واقع در عبدل آباد خیابان ۱۹ متری رحمان جنوبی نبش کوچه ۲۴ برگزار میگردد
ضمنا مراسم سوم و هفتم آن مرحومه جمعه 1403/09/02 از ساعت 10 الی 13 در همان مکان منعقد میگردد
مستدعی است با نثار فاتحه روح آن مرحومه را شاد و تسلی خاطر بازماندگان را فراهم فرمائید.
روحش شاد و یادش گرامی باد. | 329 |
| 4 | #آتالار_سؤزو
۱_ آز اولسون ، اوز اولسون
۲_ آز اولسون ، ساز اولسون
۳_ آز یئیهنین ، آزاریدا آز اولار
۴_ آزا قانع اولمایان، یوخا چاتماز
۵_ اوزون دانیشانین عؤمرو آز اولار
۶_ چوخ گؤرهن چوخ ایستهر،
آز گؤرهن یادینادا دوشمهز
۷_ چوخ آش، یا قارین آغیردار یا باش
۸_ چوخ آشنا توتان، آشناسیز قالار
۹_ چوخ بیلهن ، چوخ چکهر
۱۰_ چوخ دوغرو وار ، یالان اوندان یاخشیدی
۱۱_ چوخ گولهن ، چوخدا آغلار
۱۲_ چوخ هورهن ایت ، توتماز
۱۳_ وار گونون دوستو ، چوخ اولار
۱۴_ آبیر ایستهسن ، چوخ دئمه
ساغلیق ایستهسن ، چوخ یئمه | 289 |
| 5 | 🔺 یوک
ایکیسی یول گئده-گئده سؤزلری چیخدی. یئتیشدیلر بیر چایین قیراغینا.
بیری چیرمانیب چایدان راحاتجاسینا کئچدی. او بیری کئچه بیلمهدی. چایی کئچن اونون یانینا قاییدیب دئدی؛ هله مین کورهییمه چایی کئچک.
آیاغی گلر گلمز شوبههلی حالدا قبول ائتدی. چایین او تاییندا یوللاری آیریلمالییدی، ساغ اوللاشیب آیریلدیلار.
ایللر کئچدی یئنه بیر یئرده بیر بیرینه راس گلدیلر. اونون چوخ مهربان داورانماسینا شوبههلهنیب دئدی:
به بیز کوسولو دئییلیک؟
گوله-گوله؛ هله ده او آغیر یوکو اؤزونله داشییرسان!؟
من سنی دالیما آلاندا، او یوکو چایا بوراخدیم یوخسا سنی چایدان کئچیره بیلمزدیم.
✍ ارشد نظری | 280 |
| 6 | 🔸 " شورون چیخارتما "
آیرانی توربایا تؤکوب، سویونو سوزهرک، " شور" دوزهلدرلر. بو "شور" اوجوز اولدوغونا گؤره ، کاسیبلار یئییمی اولوب.
قدیملرده سارییاغی کوپه ایلن ساتارمیشلار. بیر طاماحکار آدام کوپهنین دیبین شور ایله دولدوروب ، اوستونه ساری یاغ تؤکوب، بازاردا سس سالاراق ساتدیغی یاغی تعریفلهییردی.
یاغا بیر مشتری چیخیب، بارماغینی دیبهکیم کوپهیه باساراق، یاغدان آغزینا قویوب ،
دئییر: یاغین دوز یاغ دئییل، شورو لاپ بللیدی.
یاغ ساتانین قانی قارالیب، حیرصلنهرک دئییر:
سن ده کی لاپ "شورون چیخارتدین! " | 321 |
| 7 |  ۵۰ دیله مسلّط اوْلان بلژیکلی دیلبیلیمچیسی ،،یوهان واندواله،، :
"هامی دیللردن آرتیق تورکجهنی سئویرم، هابئله اوْنون حئیرانییام."
۱۹۸۷-جی ایلده "بابیل" آددا بیر دیل یاریشیندا بیرینجی مقامی گتیردینیز، اوْرادا بوُ سوْرونون اؤنونده: «هامیدان چوْخ هانسی دیلی سئویرسینیز؟ » جاوابینیز نه ایدی؟
بئله جاواب وئردیم: «اَن چوخ سئومهلی و حئیرتلی دیل، منیم اوچون تورکجه دیر» اوْ زامان ۲۲ دیل بیلیردیم، بو زاماندا سیستملری چئشیتلی اوْلان دیللردن ۵۰ دیل بیلیرم. یئنه ده دئییرم ریاضی کیمی تیکیسی اوْلان حئیران اوْلدوغوم دیل، تورکجهدیر.
آز ساییدا ساده قوُراللاری اوْلان شطرنجه بنزهر، تورک دیلیدیر. بیر ۷ یاشیندا اوُشاق راحاتلیقلا شطرنجی اؤیرهنه بیلر. ان سوْنسوز بیچیمینده اوْیناماغادا یئری واردیر؛ تورکجه ایسه بئلهدیر. اؤرنک اوْلاراق جمع باغلاماق اوچون تورکجهده بیر اک (پسوند) واردیر، آما منیم آنا دیلیمده(فلامانی ده) اوچ اک ایشلهنیر. اوْیسا بیر اک یئتر. | 417 |
| 8 | #آتالار_سٶزو
🔹تلهسهنین کۆندهسی کۆت گئدر
🔹 واختسیز آچیلان گۆل، تئز سولار
🔹ساری یاغلا یاغلاییر، ساریمساقلا داغلاییر
🔹ساغلیغیندا کور فاطما، اٶلنده بادام گٶزلو
🔹اٶزون ائتدین اٶزونه، کۆلو سپدین گٶزونه[ گٶزووه]
🔹 ائوینده یوخ اوروالیق، کٶنلوندن کئچیر کندخودالیق
🔹اوجا- اوجا داغلار باشی، قارلی دا اولور، قارسیز دا
ایگیدلرین جانی ساغ اولسون، وارلی دا اولور، وارسیز دا | 388 |
| 9 | #آتالار_سؤزو
✅ بئلی باغلییا بئل باغلاما.
🔹 آنلام:
بۇ سؤز، بیریسینین یاردیمینا آرخالانان یا دا آسیلی اوْلان کیمسهیه اۇموتلو اوْلوب اوْنا دایانماماغی آنلاتیر.
چۆنکو کندی آیاغی اۆسته دۇرابیلمهییب باشقاسینا سؤیکهنن کیمسهیه دایانیرسانیز، اوْنون دایاغی یؽخیلسا یا دا گئری چکیلسه سیزین دایاغینیز آشاجاقدیر، آردینجا سیز ده آشیب یؽخیلاجاقسینیز.
🔹 بیرنئچه بنزر سؤز:
• یـوْل آزمیشدان، یـوْل سـوْرما.
• اؤز باشینا بؤرک بۇلمازدان، بگٖلیک بؤرکو گؤزلهمه.
• اؤزگهسینه آسیلیدان آسیلما.
• ساتقینا بایراق تۇتمازلار.
• اؤز کؤکونه دایانمایان، باشقاسینا کؤک ساوۇنماز. | 372 |
| 10 | #دئییملر
🟠 اۆز سٶزو ایله
🔸️اۆزو قیرمیزی: اوتاندیریجی اولان بیر سٶزو یا دا بیر ایستهیی، قارشیسینداکی اینسانا دئمک و یااوندان ایستهمک
🔸️اۆزونه بیر داها باخماماق : بیریندن اینجیییب کۆسمک، بیر داها دانیشماماق، قارشیسینا چیخماماق" بو دفه سٶزومو یئره سالسان، بیر داها اۆزونه باخمایاجاغام! "
🔸️اۆز قاراسی؛ اوتاندیریجی بیر وضعیت، آییلهنین اوتانماسینا سبب اولان بیر ایش یا بیر عمل
🔸️اۆزو گۆلمک؛ سئوینجی، نشهسی اۆزونده گورونمک، سیخینتیلاردان قورتاریب، خوشلوغا چیخماق
🔸️اۆزو- گٶزو آچیلماق؛ اطرافینداکی حادثهلره- اولایلارا گٶز آچیب یاخشی گٷروب- بیلمک، دونیانی آنلاماغا باشلاماق، یاخشی- پیسی، اٶزونه یارایانی آییرد ائدیجی بیر دوروما گلمک
🔸️اۆزو آغ؛ گوناهی، اوتانیلاجاق بیر وضعیتی اولماماق، تمیز و صاف اولماق
" آلنیم آچیق، اۆزوم آغدیر"
🔸️اۆز قیزاردیجی؛ چوخ اوتاندیریجی بیر ایش و یا وضعیت
🔸️اۆزونو آغارتماق: یاخینلارینین باشینی اوجالداجاق بیر ایشی گٶرمک " اوشاقلاریمین اینسانلارا ائتدیگی کٶمکلر ، منیم اٶزومو آغاردیب"
🔸️اۆزو آچیلماق: اونا گٶستریلن خوش رفتارلاردان سوء استفاده ائدیب خوشا گلمهین بیر حرکتلر گٶسترمک، سیرتیلماق
🔸️اۆز توتماق: زورلاناراق، اوتانماغی و سیخیلماغی گٶزه آلاراق، بیر کسدن بیر خواهیشی و یا بیر ایستهگی اولماق
🔸️اۆزونو یئره سالماق: خواهیشینی، ایستهیینی قبول ائتمهمک، سٶزونه باخماماق
🔸️اۆزه قالماق: بیر ایستک و یا طلبی کٶنولسوز قبول ائتمک " دوستلاریملا کافهیه گئتمهیه حوصلم یوخایدی، اۆزه قالدیم"
🔸️اۆز- اۆزه گلمک: ایکی نفر بیر یئره گلمک " بو مسئلهنی ایکینیز اۆز- اۆزه گلدیگینیز زامان حل ائدرسیز" | 300 |
| 11 |  ❇️ بیرکیشی دارالحکومهیه گئدیب و دئییر:
بورجلو اولان کیمسه، بورجومو وئرمیر.
دئدیلر : شاهید وارین می؟
دئدی: الله
دئدیلر : بئلهسین دئگینن کی قاضی اونو تانیسین.
✍زاکانلی عبید. | 403 |
| 12 | سن ده حاقلیسان
#ماللا_نصرالدین
ماللا نصرالدین قاضی اولان زامانلار، بیر گۆن قاپیسی چالینیر، قاپینی آچماق همن، قونشوسونو قارشیسیندا گٶرور، قونشو چارهسیز بیر حالدا ماللایا دئییر:
- " قاضی بَی، فیلان آدامدان شیکاتچییم"
ماللا قونشوسونو ساکیتلشدیرمهیه چالیشاراق سوروشور:
- سٶزون نهدیر؟ دئه گٶروم!
قونشور سٶزونو دئییر، دئییر و ماللا باشینی آشاغی سالیب قولاق آسیر، سٶز قورتولاندان سونرا " قونشو سن حاقلیسان" دئییب و اونو یولا سالیر.
بیر نئچه ساعات کئچمهدن، ماللانین قاپیسی تکرار چالینیر، بو دفه قاپینی چالان آدام، نئچه ساعات اٶنجه یولا سالدیغی قونشوسونون شیکایتچیسیدی، ماللا بونون دا سٶزونه قولاق آسیب سونوندا دئییر: " سن حاقلیسان" و اونو دا یولا سالیر.
اولانلاری ایچریده ائشیدن ماللانین خانیمی حیرتله دئییر:
- سن نجور قاضیسن، ایکی شیکایتچیده بیردن حاقلی اولا بیلر؟
ماللا خانیما ساری اۆز چئویریب دئییر:
- سن ده حاقلیسان! | 396 |
| 13 |  بیر گؤزل #آتالار_سؤزو وار، دئییبلر:
✅ گۆزلوک دیزدن، یازلیق اۆزدن
(گۆز= پاییز ، یاز=باهار)
پاییز اکینین درین اک، یاز اکینین دایاز
اگر " گۆزلوک" güzlük را فرض بر کشت پاییزه بگیریم و " یازلیق" کشت بهاره گندم است
بنابر این، در این مثل توصیه میشود که در موقع کاشت گندم پاییزه، باید شخم آن دیزدن یعنی عمیق انجام شود و شخم یازلیق، اۆزدن، یعنی سطحی انجام شود. | 361 |
| 14 | آروادینی بوشایان کیشی
بیر گۆن بیر کیشی موللانین یانینا گلیب دئییر:
- موللا ، گلمیشم منیم آروادیمی مندن بوشایاسان.
موللا دئییر :
- باش اۆسته!
دوروب کاغیذ-قلمینی گتیریر ، اوتوروب سوروشور :
-آروادینین آدی نه دیر؟
کیشی ها فیکیرلهشیر آروادینین آدینی یادینا سالا بیلمیر ، آخیردا دئییر :
- بیلمیرم
موللا سوروشور :
-یاخشی ، نئچه یاشیندادی ؟
کیشی ها گٶزلرینی دٶیور ، ها فیکیرلشیر ،بونو دا یادینا سالا بیلمیر.
آخیردا دئییر :
- بونو دا بیلمیرم .
موللا سوروشور :
- یاخشی ، هارالیدیر ؟
کیشی دئییر :
-واللاه بونو دا هئچ بیلمیرم.
موللا کاغیذ-قلمی یئرینه قویوب دئییر:
- بو محبت کی سیزین آرانیزدا وار ،ائله آللاه اٶزو آروادی سندن آییریب داا...
داها منیم یانیما نه یه گلیبسن؟
#موللا_نصرالدین | 335 |
| 15 | 📌Doğanın (Təbiyətin) Türkcə adların öyrənək:
دوغانین (طبیعتین) تۆرکجه آدلارین اؤیرنک:
دریا: دنیز (Dəniz)
دریاچه: گؤل (Göl)
جزیره: آدا (Ada)🏝
شبه جزیره: یارێم آدا (Yarımada)🏖
خلیج: کؤرفز (Körfəz)
تالاب: گؤلمچه (Gölməçə)
مرداب: باتاقلیق (Bataqlıq)
باتلاق: باتلاق (کلمه تورکی) (Batlaq)
موج: دالغا (Dalğa)🌊
موج کوچک: لپه (Ləpə)
ساحل: چیمرلیک٬ ساحیل (Çimərlik, Sahil)⛱
چشمه: بولاق (Bulaq)⛲️
سرچشمه: پینار (Pınar)
رودخانه: چای٬ اێرماق (Çay, Irmaq)🏊🏻♂️
نهر: آرخ (Arx)
جوی آب: قنات٬ قنوو (Qənat, Qənov)
چاه: قویو (Quyu)🕳
آبریز: زینه (Zinə)
جایی که آب آنجا را گود کرده باشد: چاپاغان (Çapağan)
زمینی که همیشه از خود آب پس بدهد : گۆزه (Gözə)
آب نشتی: سێزقێن (Sızğın)
درختی که وسطش کنده شده و داخلش آب باشد: نوو (Novo)
ناودان: نووچا، نوودان (Novça, Novdan)
زلال: دورو (Duru)
گلآلود: بولانیق (Bulanıq)
عمیق: درین (Dərin)
کمعمق: دایاز (Dayaz)
خاک: توپراق (Topraq)
خشکی: قورولوق (Quruluq)
خشک: قورو (Quru)
کوه: داغ (Dağ)🏔
قلّه: تپه٬ زیروه (Təpə, Zirvə)🗻
صخره: قایا (Qaya)⛰
سنگ: داش (Daş)
آسمان: گۆی (Göy)🌌
شب: گئجه (Gecə)🌚
روز: گۆندۆز (Gündüz)🌝
خورشید: گۆنش (Günəş)☀️
ماه: آی (Ay)🌙
ستاره: اولدوز (Ulduz)⭐️
ابر: بولود (Bulud)☁️
مه: چن (Çən)🌫
غبار: دومان (Duman)
شبنم: چیی٬ گئجه شئهی (Çiğ, Gecə Şehi)
آبشار: شلاله٬ شیرران (Şəlalə, Şırran)
گل: گۆل٬ چیچک (Gül, Çiçək)🌺
نهال: فیدان (Fidan)🌱
درخت: آغاج (Ağac)🌳
جنگل: مئشه٬ اورمان (Meşə, Orman)🏕
دشت: چؤل (Çöl)
باغ: باغ (کلمه تورکی) (Bağ)
زمین: یئر (Yer)🌍
شرق: دوغو (Doğu)➡️
غرب: باتێ (Batı)⬅️
شمال: قوزئی (Quzey)⬆️
جنوب: گۆنئی (Güney)⬇️
باد: یئل (Yel)🌬
طوفان: فئرتئنا٬ قاسێرغا (Fırtına, Qasırğa)💨
گردباد: بورولغان (Burulğan)🌪
گرد و خاک: توز توپراق (Toz Topraq)
آب: سو (Su)🚰
باران: یاغێش٬ یاغمور (Yağış, Yağmur)☔️
بارندگی: یاغینتی (Yağınt)🌧
قطره: دامجی٬ داملا (Damcı, Damla)💧
رنگینکمان: گؤی قورشاغی (Göy Qurşağı)🌈تانری قیلینجی(Tanrı Qılıncı)
تگرگ: دولو (Dolu)🌨
برف: قار (Qar)❄️
بهمن: شپه (Şəpə)
یخ: بوز (Buz)🧊
یخزده: دون (Don)⛄️
آتش: اود (Od)🔥
آتشسوزی: یانقین (Yanqın)
ملایم: اێلێق (Ilıq)
گرم: ایستی (isti)🌞
سرد: سویوق (Soyuq)☃️
خنک: سرین (Sərin)
جوش: قاینار (Qaynar)
بخار: بوغ (Buğ)
آبپز: پۆشلمه (Pöşləmə)
بخارپز: پۆتلمه (Pötləmə) | 376 |
| 16 | 🔹 پرپیلهمک (pərpiləmə)
✍دکتر یونس قاسمیدن بیر خاطیره
#اینانجلار
بدنیمی قیزدیرما گوتورموشدو، گٶزلریمی قارا باسیردی، بیردن چیغیریب قالخیردیم، آنام بیر "کاشا کالامین" زور ایلا بوغازیما ایتهلهدی کاشا کالامین چوخ بویوک، منیم بوغازیم ناپ- نازیک.
آنام صبحه قدر باشیم اوسته دایاندی. صبح اولجاق منه پالتار گئییندیریب، منجیلده دوکتور افرامیانین مطبینه آپاردی.
دوکتور افرامیان جۆیود دوکتوریدی، بو یهودی دکترین طبابتی طاریمدا منجیلده آدلیم ایدی.
دکتور منی ویزیت ائتدی، ایکی دنه اینه یانیما ووردو، منیم فریادیم مطبی گٶیه گٶتوردو ، بیر توربا حبدن- شربتدن وئردی الیمه و من آخسییا- آخسییا آناملا بیرلیکده سید ماحمودون قهوه خاناسینا گلدیک.
مقبیله رحمتلیک آنامی تانیدی، بیزه چوخ حرمت ائلهدی. دبیری نین مینی بوسو گلدی، مسافیرلر میندیلر، بیز اورتا صندلی ده یئر تاپیب اوتوردوق.
بیر آزدان سونرا بیر یاشیل پاپاق ساققاللی سیّد مینی بوسا میندی،
شوفر، هابئله مسافیرلر بو سیّده چوخ حرمت ائتدیلر سیّد اول صفدن باشلادی مسافرلرین قولاغینین دیبینه شاپالاق وورماغا و مسافیرلر هرهسی بیر تومن اونا جدّ مالی وئریردیلر
آنام سید یاقوب-و گٶرمگ همن، روحو تازالاندی :
- قوربان اولوم جددینه سیّد جان، بو اوشاق چوخ ناخوشدو بونو مٶحکم پرپیله!
بیر ۵ تومن اسکناس سیّدین اوووجونا قویدو.
دئمه بو سیّد پولون قدریجه پَرییلیر، اونلار کی بیر تومن وئرمیشدیلر، فقط اۆزلرینه یاواشجا اَلین چکیردی، اونلار کی ایکی تومن وئرمیشدیلر بیر از مٶحکم، اما منیم انام ۵ تومن وئرمیشدی، الین قووزادی یوخاری بیر مٶحکم شاپالاق قولاغیمین دیبیندن یاتیرتدی،گوزومدن ایشیق قالخدی قولاغیم جینگیلدهدی.
من قاوزانیب سیّده حیرص ایله دئدیم:
- نییه وورورسان نامرد؟ قولاغیم پارتلادی!
ایستیردیم وورام بیلهسین، آنام دیل- دوداغین دیشلهدی، منی اوتورتدو یئریمه.
سید غورولدایا- غورولدایا چیخیب گئتدی، آنام دفهلرجه سیددن عوذر ابستهدی.
مسافیرلر هامی منی دانناغا باسدیلار:
- سن سیدی نییه یامانا باسدین؟
شوفر ده سیدین جدیندن قورخموشدو آینادا منه باخیب، دوداغینین آلتیدا دئدی:
-بیلسهیدیم میندیرمزدیم .
سید یاقوب صندلییه ائله دایانمیشدی سانکی نادرشاه تاج وتخته تکیه وئرمیش!
من ائوه چاتان کیمی حالیم سازالمیشدی، چوخ قیبراق اولموشدوم انام دئدی:
- سید یاقوبون جددینه قوربان،
پرپیلهدی نه تئز یاخچی اولدون!
من گولومسونوب دئدیم:
جویود دکتورون داواسینین نتیجهسیدی، سید کی قولاغیمین پردهسین ییرتدی!
آنام دئدی:
- سیّدین جددینه شک گتیرمه بالا! اوجور کی سن اونا ساتاشدین اورهگیندن چیخماسایدی بللی دگیل سنین باشینا نه گلردی٫ ایندی شک ایلیرن؟ اوتان! خجالت چک!
من قبول ایلهمهدیم دئدیم :
جویود دکتورون داواسینین نتیجهسیدی.
آنام دئدی:
- سید یاقوبون پرپیلهمهسی سنه ساغلیق باغیشلاییب.
ایکی گون اوندان سونرا سید یاقوب بیزیم کنده گلدی، آنام سیددن چوخ- چوخ تشکور ائتدی، بیر خوروز توتوب وئردی، دئدی بیردفهده منی پرپیلهیه.
سید منه ساری قدم گوتوردو، زیل باخدی گوزومه، ایستهدی یاخینلاشا من اونون قولتوغونون التیندان بوروق وئریب قاچدیم.
+ کاشا کالامین: قدیمی سویوق دَیمه و قیزدیرما حبّی | 400 |
| 17 | پیشنهاد میکنم کمپینی راه انداخته و از هواپیمایی آتا بخواهیم تا برای مدتی به مسافران خود به زبانهای ناواهویی، اسکیمویی، کاستیلی، دراویدی، ماداگاسکاری و همه زیرشاخههای زبانی آستروآسیایی، پلینزی و سینوتبتی خوشآمدگویی کند تا ببینیم آیا دلواپسان زبان رسمی، باز هم نگران میشوند یا اینکه نگرانی آنها فقط از ناحیه زبان ترکی است؟
غارنشین لخت با دیدن انسانهای غار دیگر در درون خود نوعی ناخشنودی، دلهره، ترس و چندش احساس کرد و این حس او را تا لحظه پناه بردن به اعضای همغار آزار داد. این ترس و چندش از دیگران، از همان روزی که انسان از غار بیرون آمد با او همراه بوده و باعث تقسیم جامعه بشری به قبایل مختلف و تولید خودی و غیرخودی شده که اصطلاحاً به آن خِنوفوبیا یا بیگانه هراسی میگویند.
از رایجترین انواع بیگانه هراسی در ایران، ترکی هراسی (ترکی فوبیا) است که نباید آن را ترک هراسی نامید. زیرا یک ترک بدون زبان ترکی نه تنها هراسی ندارد بلکه محبوب آنها نیز میشود. ولی ترکی فوبیا؛ نوعی ترسی غیرعقلانی از زبان ترکی است که از قرار با قدرت گیری دولتهای ترک منطقه و رشد هویتطلبی ترکی در ایران شدت مییابد. چون بیگانه هراسی زمانی شدت مییابد که انسان ته دلش، خود را ضعیفتر و آسیبپذیرتر از طرف مقابل بداند و از مواجه با آن بیگانه، تمام وجودش گرفتار هراس شود.
اسامی ترکی شهرها و روستاها به بیرحمانهترین شکل ممکن فارسیزه میشوند و از انتخاب نامی ترکی برای یک نوزاد هم میترسند و به آن دسته از ترکهایی که تا حدودی برای آنها خودی شدهاند، توصیه میکنند تا پسوند ترکی فامیلی خود را حذف کنند.
الهه کولایی بجای تدریس سیستم سیاسی حاکم بر قفقاز، با تمام وجود تلاش میکند تا به دانشجویانش بفهماند که نام واقعی جمهوری آذربایجان، آران بوده و این جملات را با نگرانی عجیبی بر زبان میآورد. دانشنامه ایرانیکا هنگام بحث از کشورهای قفقاز از عبارت باکو، ارمنستان و گرجستان استفاده کرده، نام یک شهر را جایگزین آذربایجان میکند تا نشان دهد که هراسی از ارمنستان و گرجستان ندارد، ولی آذربایجان فوبیایی شده و مثل یک خوره، روح و روانشان را میخورد.
اگر یک جلد کتاب، از این کتابهای دم دستی روانشناسی را بخوانید، میفهمید که برای یک زندگی شاد و آرام بهتر است تا این ترس غیرعقلانی را کنار بگذارید. در غیر این صورت، شب و روزتان از فوبیای این زبان، سیاه و تلخ خواهد بود.
✍ابراهیم ساوالان | 405 |
| 18 | ❇️ بیرنئچه اؤرنَک
❌ عرض ائتمک
✅ سؤیلهمک
❌ دستور وئرمک
✅ بۇیورماق
❌ تمام ائتمک
✅ بیتیرمک، قۇرتارماق
❌عوَض ائتمک
✅ دگٖیشمک
❌استفاده ائتمک
✅ قۇللانماق، ایشلَتمک
❌ روشن ائتمک
✅ یاندیرماق. چالیشتیرماق
❌ احتیاط ائتمک
✅ ساقینماق
❌ پاک ائتمک
✅ آرینلاماق، آریتلاماق
❌ پخش ائتمک
✅ داغیتماق، پایلاماق، یایماق
❌ باور ائتمک
✅ اینانماق
❌ پیاده ائتمک
✅ ائندیرمک، دۆشورمک
❌ مرتب ائتمک
✅ سیرالاماق، دۆزَنلهمک
❌ نصف ائتمک
✅ یاریلاماق
❌ تیز ائتمک
✅ ایتیلَتمک
❌آشکار ائلهمک
✅ آچقارلاماق
❌ فراموش ائتمک
✅ اۇنوتماق
❌ باد ائلهمک
✅ شیشمک، کؤپمک
❌ وزن ائلهمک
✅ چکمک
❌ افتخار ائتمک
✅ اؤوۆنمک
❌ اعتماد ائتمک
✅ گۆوَنمک
❌ دلتنگ اوْلماق
✅ داریخماق
❌ گرامی تۇتماق
✅ آنماق
❌ فقیر اوْلماق
✅ کاسیبلانماق، یـوْخسوللانماق
❌ عصبانی اوْلماق
✅ سێنیرلَنمک
❌ تحقیر اوْلماق
✅ آلچالماق، آشاغیلانماق
❌ نفوذ ائتمک
✅ سؽزماق، اؤتکورمک
❌ کافی اوْلماق، کفایت ائتمک
✅ یئتمک | 363 |
| 19 | طبق یافتههای محققان، سومریان به دست؛ قار میگفتند (سومئرنامه، اولیاس سولئیمانوو، ص۶۰) که این لغت مشتقات فراوانی در ترکی امروزی ما دارد.
ما در ترکی به وجب؛ قاریش میگوییم که ارتباطش با قار نیازی به بحث ندارد و پیش از رواج ابزارهای اندازهگیری، وجب ابزاری برای اندازهگیری بوده که در صفحه ۵۳۴ دیوان اللغات الترک، لغت «قاری» بمعنی معیار اندازهگیری نوشته شده و در ص۵۷۱ جملهی «او زمین را قاریلادی» بمعنی اندازهگیری با دست میباشد.
پروفسور احمد جعفراوغلو در ص۱۱۱ لغتنامه اسکی اویغور تورکجهسی سؤزلوگو، لغت «قاریج» را ابزار اندازهگیری نوشته و در کتاب ددهقورقود نیز به فعل قاریلاتماق برخورد میکنیم که دکتر حسین پناهی (ص۱۳۵) آن را آرشینلاماق و اؤلچمک (اندازهگیری کردن) نوشته است. محمود کاشغری نیز در شعر زیبای، اؤزون اؤیوب اورولادی/ ایراق یئری قاریلادی، اندازهگیری جاهای دور را کنایه از خودستایی دانسته است.
ما به سرکوفت و ضربهای که با کف دست به سر دیگری زده شود، قاپاز، قاخینج، بامباچا و قاراما میگوییم که این آخری یادگار همان قار سومری است. توفیق حاجییئو در ص۳۴۴ لغتنامهای که برای کتاب ددهقورقود نوشته، مصدر قارالاماق را ضربه محکم با دست ترجمه کرده و فعل قارمالادی بمعنی به دست آورد، به چنگ آورد و یغما کرد در زبان روزمره ما همچنان کاربرد دارد.
ما به بازو؛ قارو میگوییم و کتاب ددهقورقود در جمله «گئییمین گئیدی، دیزلیک و قاروجوق باغلاندی» (تصحیح دکتر حسین پناهی سلماسی، ص ۲۴۰) قاروجوق را بمعنی بازوبند بکار برده است. همچنین به زنجیرهای انسانهایی که دست در دست، دست در افسار احشام و در امتداد یکدیگر حرکت کنند، قاروان یا کاروان گفته شده که این لغت در زبانهای دیگری مانند روسی (Караван) و انگلیسی (caravan) نیز دیده میشود.
در فرهنگ ما نوعی نفرین وجود دارد که دستانی باز شبیه وجب را به طرف مقابل نشان داده و آلئی یا آلا باخ میگوییم که معادل آرزوی مرگ برای طرف مقابل است و به این نفرین قارغیماق و قارغیش میگوییم.
به چوبی که طولش از کتف تا نوک انگشتان باشد و در بازیهای کودکانه استفاده شود، «قارو» میگویند و «آپقارو» و «قاپقارو» از اصطلاحات دیگر آن بازی است که چنگیز آیتماتوو این لغات را جاودانه کرده و در رمان الوداع گولساری، کودکان حین بازی این ورد را با هم خواندهاند: آپقای- قاپقای- قاپقارو.
✍ابراهیم ساوالان | 320 |
| 20 | ✅ تورکی هنر است
هیزم : اودون
هیزم آتش دار : کؤزمج
هیزم استوانه ای شکل : دومروق
هیزم بد سوز : سؤنگو
هیزم بریده شده : چلتیک
هیزم خارزار : چلیمکی
هیزم خشک : کپل
هیزم بسیار خشک : چیلنگیر
هیزم بلوط به کلفتی کف دست : ملندیره
هیزم پائیزی : گؤز کسیگی
هیزم تازه : بالدیر
هیزم جنگلی : داللاما
هیزم خاشاکی : قاریجا
هیزم خاموش شده : اؤسگه
هیزم دیر سوز : دؤگمل
هیزم راحت سوز : گلین افورمز
هیزم راحت شکاف : بوشاناق
هیزم سخت برش : چلپه شیک
هیزم ریز : چاتمیق
هیزم ظریف : پارقی
هیزم زار : اودون قورو
هیزم ظریف بلند : قوللوما
هیزم ظریف منتظم : هؤرونتو
هیزم کلفت : اولدوروق
هیزم کلفت درخت کاج : تک تک
هیزم کلفت و بلند : گردیم
هیزم کلفت و کوتاه : گیلدیر
هیزم کوتاه : چیلکه
هیزم کوچک : چیتیق
هیزم مدور : کؤسموک
هیزم بخاری : سوبالیق
هیزم مناسب : یارقی
هیزم نیمه سوخته : اسی
هیزم نیمه خشک : سن گین
هیزمی که از یک طرف در حال سوختن باشد : کؤزگی
هیزمی که سرش سوخته : اؤگسه یی
📕منبع: لغت نامه جامع شاهمرسی | 382 |
