مزدا پژوهی | Mazdā Studies

برای نمونه‌ای دیگر، به نظر می‌رسد که اندیشهٔ «ایران» به‌عنوان سرزمینی که ایرانیان در آن سکونت دارند، تا نیمهٔ نخست سدهٔ سوم میلادی تثبیت شده بود. بی‌تردید ساسانیان (۲۲۴–۶۵۱ میلادی) این مفهوم را سیاسی کردند؛ چنان‌که تبلیغات آنان نشان می‌دهد که تصوری از سرزمینی به نام «ایران/ایرانشهر» (Ērān/Ērānšahr) و مردمی به نام «ایرانیان» (Ērān/Ērānegān) وجود داشته است. درک زرتشتیِ اولیه از اصطلاح «آریا» ظاهراً دلالت داشت بر اینکه ایرانی بودن به معنای زرتشتی بودن است. اما با گذر زمان و در نتیجهٔ عوامل متعدد ــ به‌ویژه عوامل سیاسی ــ ایرانی بودن معنایی سرزمینی یافت؛ معنایی که می‌تواند فرمان سامانیان (۸۱۹–۹۹۹ میلادی) دربارهٔ رسمی شدن زبان فارسی در سرزمین ایران و ترجمهٔ قرآن از عربی به فارسی، و همچنین پذیرش تشیع توسط صفویان (۱۵۰۲–۱۷۳۶ میلادی) را توضیح دهد؛ اقداماتی که ایرانیان را بیش از پیش از عثمانیان سنی‌مذهب متمایز ساخت.