میراث زمان

برخلاف تصور رایج، در دوره اشکانیان پس از مرگ پادشاه، تاج‌وتخت همیشه به پسر بزرگ او نمی‌رسید. در بسیاری از موارد، شورایی از بزرگان و اشراف کشور به نام «مهستان» درباره جانشین پادشاه تصمیم می‌گرفت. این شورا از شاهزادگان اشکانی، فرماندهان نظامی، موبدان و رؤسای خاندان‌های بزرگ تشکیل می‌شد و نفوذ زیادی در سیاست کشور داشت. اگر اعضای مهستان تشخیص می‌دادند که ولیعهد شایستگی لازم برای اداره کشور را ندارد، می‌توانستند شاهزاده دیگری از خاندان اشکانی را برای سلطنت انتخاب کنند. به همین دلیل، در تاریخ اشکانیان بارها دیده می‌شود که به جای پسر پادشاه، برادر، عمو یا یکی دیگر از اعضای خاندان سلطنتی بر تخت می‌نشست. البته این شیوه همیشه هم موفق نبود. گاهی چند شاهزاده هم‌زمان ادعای پادشاهی می‌کردند و هر کدام از حمایت بخشی از اشراف برخوردار بودند. این رقابت‌ها باعث شکل‌گیری جنگ‌های داخلی می‌شد و در برخی دوره‌ها حتی دو نفر به طور هم‌زمان خود را شاه ایران می‌دانستند. با وجود این مشکلات، وجود مهستان باعث شده بسیاری از تاریخ‌پژوهان، حکومت اشکانیان را نسبت به دیگر امپراتوری‌های باستان متفاوت بدانند؛ زیرا قدرت پادشاه تا حدی به نظر و حمایت اشراف وابسته بود و او نمی‌توانست کاملاً مستقل از خواست خاندان‌های بزرگ حکومت کند. هرچند این ساختار شباهتی به دموکراسی امروزی نداشت، اما برای بیش از دو هزار سال پیش، نمونه‌ای کم‌نظیر از محدود شدن قدرت مطلق پادشاه در یکی از بزرگ‌ترین امپراتوری‌های جهان به شمار می‌رفت.