‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ‌ ژرفا‹Olympus› ‌ ‌ ‌

رفتی می بریزی و مسلمان گشتی — باده افکندی و در راه گریزان گشتی رفتی و عهد شکستی، ز وفا نام نیار — به هوای دگری رفتی و پنهان گشتی دل ما بردی و گفتی همه تقصیر ز ماست — دل بریدی، گله کردی که پریشان گشتی دل ربودیم، گله کردیم، مگر عشق خطاست؟ — ما به بوسیدن جامت همه بی‌دین گشتیم حال ما را نبری هیچ، این باده کجاست؟ — رفتی و مارا نبردی، درِ میخانه کجاست؟

دوستان عزیز و محترم، شرایط «ـه» گرفتن کلمات با هم فرق داره. اون بی پدر و مادری که من میگم نباید «ـه» بگیره و باید «—ِ—» بگیره کلماتی‌ان که نیاز به ربط پیدا کردن به یک گروه اسمیِ خاص رو دارن. مثل همین دوستانِ عزیزِ محترمِ باشخصیتِ من، تماما ربطی و اسم. اون کلماتی که در آخر «ـه» میگیره مخفف «هست» و «است» است که در زبان عامیانه یا نوشتار ساده بکار می‌بریم. هم می‌تونه اسم باشه هم فعل هم هرچی. پس دفعه‌ی بعدی که من گفتم لطفا از کسره استفاده کن فاز باهوش بازی برنداره بگه پس چرا فلان جا خودت از «ـه» استفاده میکنی چون بدتر اطلاعات ادبی خودتون رو با هر جمله در نگاه من پایین تر می‌برید.

رسیدیم به چین باستان کلا پنج موضوع داره و امیدوارم اونقدر طولانی نشه. خب، چین کشوری پهناور در شرق آسیا و دارای ویژگی های اب و هوایی بسیار متنوع است. موانع طبیعی چین رو از تایلند و و برمه و هند و کلا آسیای مرکزی جدا می‌کنه اما دره‌ی بر هوانگ‌هو تو شمال کشور چین در معرض یورش اقوام بیابان‌گرد(ما که نمی‌دونیم مغولا) قرار میداد. ولی به هر حال جلگه ها و دشت های پیرامون رودهای بزرگ چین محیط مناسبی برای کشاورزی و سکونت گاه های دائمی بود. ظهور تمدن چین از کجا بود؟ منم یادم نیست بیاید دوباره بخونیم. کاوش های باستان شناسی نشون میده در دوران نوسنگی حدود هشت هزار سال پیش گروه های از مردم روستا نشین چین در اطراف رود های بزرگ هوانگ هو یا همون رود زرد و یانگ تسه مشغول کشاورزی بودن. ارزن گندم برنج و ابریشم مهم ترین محصولاتی بودن که کشاورزان چینی تولید میکردن کنارشم چند نوع حیوان اهلی پرورش میدادن. تو چین هم درست مثل بقیه جاها تولید مازاد بر نیاز محصولات کشاورزی و دامی، جمعیت رو به افزایش رفت و کم کم زمینه پیدایش نخستین شهر ها در حدود هزار و پونصد قبل از میلاد فراهم شد. بین تمدن های نخستین تمدن چین بخاطر موقعیت جغرافیاییش کمتر مورد تهاجم نیرو های بیگانه و نفوذ خارجی ها بوده. چینیا زمانی با هند و ایران ارتباط برقرار کردن که هنر و فرهنگشون شکوفا شده بود و ویژگی های خاصشون رو پیدا کرده بودند. چین هم دقیقا مثل سومر و مصر اول دولت شهر داشت که هر قسمتش جنگاورانی حکومت می‌کردند. کم کم حاکمان محلی تحت فرمان یک دودمان قرار گرفتن و سلسله های حکومتی در این سرزمین به وجود اومد. اما این سلسله ها تا قرن ها نتونستن چین رو یکپارچه و متحد کنن برای همین چین با تفرقه های سیاسی یورش های پیاپی اقوام کوچک در مرز های شمالی رو به رو بود. نخستین امپراتور کی بود؟ بخدا اگه این بیاد تو امتحان من خودمو آتیش میزنم جوابش یک صفحه اچهار کامله یکی از فرمانروایان سلسله ی چه‌این به نام ژنگ حاکمان محلی و اشراف های زمین دار رو شکست میده و به تفرقه های سیاسی چین پایان میده و حکومت نیرومندی رو به وجود میاره. بعد میاد برای خودش لقب یا عنوان شی‌هوانگ‌تی به معنای امپراتور اول که قبل از اون فقط مخصوص خدایان و قهرمانان اساطیری بود برای خودش برگزید. شی‌هوانگ‌تی به منظور تسلط بیشتر حکومت مرکزی بر سرزمین چین، تشکیلات اداری و مالیاتی را نوسازی کرد و شبکه ی گسترده ای از جاده ها ساخت همچنین به قصد رونق تجارت مقیاس وزن و اندازه ی عیار سکه ها را یکسان کرد. یکی دیگه از اقدامات مهمش تکمیل دیوار بزرگ چین بود. فرمانروایان قبلی برای جلوگیری از هجوم اقوام صحراگرد قسمت هایی از این دیوار را ساخته بودند بعد شب‌هوانگ‌تی اومد این ها رو به هم متصل کرد تا دژی به طول ۲۴۰۰ کیلومتر و ۲۵۰۰۰ برج نگهبانی در شمال چین شکل بگیره. برای ساختن این دیوارها هم افراد زیادی به بیگاری گرفته شدن و جان سپردند در حین کار. میرسیم به سلسله ی هان، بعد از مرگ شی ‌هوانگ‌تی چین دوباره دچار آشوب و جنگ داخلی شد و اندکی بعد سلسله ی هان روی کار آمد. در دوران فرمانروایی سلسله ی هان تغییر و تحولات چشمگیری بوجود اومد. تو کشاورزی صنعت علم و فرهنگ پیشرفت کرد و چینیان به دست ابداعات اختراعات مهمی زدند. سلسله هان با گسترش قلمرو خود از سمت جنوب و غرب با کشور ها تمدن های دیگر از جمله ایران ارتباط اقتصادی سیاسی و فرهنگی برقرار کرد. جاده ی ابریشم که چین را از طریق ایران به اروپا متصل میکرد در دوره ی هان گشایش یافت. رسیدیم به آیین و اندیشه ی کنفوسیوس در عصر باستان تعدادی از اندیشمندان و فیلسوفان چینی اصول و آیینی برای اداره ی جامعه و حکومت عرضه کردند. یکی از برجسته ترین اندیشمندان کنفوسیوس بود که چند قرن پیش تر از شی هوانگ تی زندگی می‌کرده. کنفوسیوس بیش از هر چیز به رفتار اخلاقی توجه داشت و درباره ی دین یا خدایان چینی خیلی کم سخن می‌گفت. اساس تعلیم او این بود که مردم چطور باید رفتارکنند و حاکمان چگونه رفتار مناسب را ترویج دهند. شی هوانگ تی به شدت با اندیشه های کنفوسیوس مخالفت کرد و دستور داد آثارش رو بسوزانند و حکیمان پیرو او را نابود کنند اما بعد از مرگ شی هوانگ تی در دوران حکومت هان، اندیشه و آیین کنفوسیوس دوباره رواج یافت و تعلیم داده شد. یکی از اقدامات موثری حکومت هان که به سنتی ماندگار در تاریخ چین تبدیل شد انتخاب ماموران دولتی بر پایه اصول و تعلیمات کنفوسیوس بود. در چهارچوب این اصول افراد بر اساس توانمندی و شایستگی های خویش و نه بر مبنای ثروت و وابستگی های خانوادگی به خدمت گرفته میشدند. کسایی که داوطلب کار های دولتی بودن به منظور اثبات استعداد و صلاحیت خودشون باید آزمون های مختلفی میدادن در دوره ی سلسله ی هان بود که آیین بودا به چین راه یافت و به تدریج در کنار آیین کنفوسیوس و دیگر آیین ها مورد پذیرش بخشی از مردم چین قرار گرفت.

بودا از چهار حقیقت عالی میگه: ۱.زندگی سراسر رنج و درد بی‌پایان است ۲.سرچشمه‌ی این درد آرزو و خواستن است ۳.تنها با رسیدن به نیروانا میتوان بر آرزو و خواسته غلبه کرد ۴.از هشت راه مقدس به نیروانا می‌رسیم و این هشت راه شامل صداقت‌ورزی در ایمان، نیت، گفتار، کردار، زندگی، کوشش، پندار و مراقبه‌ست (کلی حرف درموردش دارم ولی حیف امتحان دارم) با این که برهمنان مخالفت جدی با آیین بودایی داشتن این آیین نه تنها تو هند، بلکه تو تبت و چین هم رواج یافت. حالا تازه میرسیم به سلسله های چین😭 قبایل آریایی مهاجر به هند تا چندین قرن به صورت پراکنده زندگی میکردن و حکومتی تاسیس نکردن برای همین داریوش بزرگ هخامنشی قسمت هایی از شمال غرب هند رو گرفت اونها رو خراج گذار خودش کرد (ببینید باز داره سخت توضیح میده خراج گذاری کردن یعنی کاملا زیر سلطه نبودن، یعنی داریوش بزرگ هندی ها رو آزاد گذاشت اما گفت باید مالیات بدین وگرنه تو حکومتتون دخالت میکنیم) بعد از داریوش بزرگ اسکندر مقدونی اومد رو کار و بخش وسیعی از هند رو فتح کرد. اما خبر مرگش که به هندی ها رسید یکی از فرماندهان هند به نام چندرا گوپتا اومد بر علیه یونانی ها شورش کرد و هند رو پس گرفت. حالا چیکار کرد؟ اومد حاکم های محلی رو با خودش یکی کرد و به اطاعت درشون آورد و سلسله ی موریا رو ساخت. سلسله ی موریا یک پادشاه دیگه هم داشته به نام آشوکا که تو زمان اون به اوج قدرت خودش رسید و قلمروشو تا سرتاسر هند کش داد دوباره بجز قسمت های جنوبی(تو کل هند مردم همش درحالی جنگ بودن بعد مناطق جنوبی مستقل زندگی خودشونو میکردن تو آرامش با هیچکسم کار نداشتن😭) سلسله ی موریا بعد از مرگ آشوکا ضعیف شد کم کم و یک سلسله ی دیگه به اسم گوپتا جاشو گرفت و چندین قرن فرمانروایی کرد.

این درس درمورد هند و چین باستانه و خیلی هم طولانی نیست و کلا اومده درمورد همین دوتا توضیح داده. قسمت اولش درمورد هند باستانه، که گفته سرزمینی پهناور بوده که از بنگلادش و هندوستان و قسمت زیادی از پاکستان امروزی رو در بر می‌گرفته. و خب این تمدن باستانی اسمش تمدن دره‌ی سند هستش بخاطر وجود دولت شهر ها دور رود سند اینجوری نام گذاری شده. اوایل سده‌ی بیستم یعنی همون قرن بیست کشف کردن که پنج هزار سال پیش اطراف این رود تمدن های پیشرفته ای وجود داشته و بقایای شهر هایی مثل موهنجودارو و هاراپا(چجوری این اسما رو حفظ کنم) رو کشف کردن. در فاصله بین این دو شهر بزرگ هم سکونت گاه های کوچیکتری پیدا شدن. شواهد باستان شناسی نشون میده که ساکنان متمدن سند (خود کتاب اصرار داشت من اطلاعات خاصی ندارم) شهر هاشون رو بر اساس معماری خاصی بنا میکردن و نقشه های دقیق داشتن. مثلا خیابان ها و معابر اصلی و فرعی رو با فاصله ها و پنهای یکسانی میساختن که یکدیگر رو قطع میکردن. یا مثلا ساختمان ها معماری های یکسانی داشتند و آجر هایی با اندازه های مشخص توشون استفاده می‌شده. تو این دوتا شهر موهنجودارو و هاراپا چندین بنای عمومی مثل پرستشگاه ها حمام انبار غله و... وجود داشته. و این که این شهر ها مجهز به شبکه های فاضلاب بودن که خب خدایی پیشرفته بوده برای پنج هزار سال پیش. دقیقا مثل تمامی تمدن های اون دوره اهالی دره ی سند هم به کشاورزی متکی بودن و چون جلگه ها و آبرفت های زیادی دور رود سند بوده تو اونها مشغول به کشت محصولاتی مثل گندم جو پنبه و پرورش دام مخصوصا گاومیش میپرداختن. غیر از این نشانه های از رواج سفالگری و نساجی هم تو این منطقه وجود داره. وجود برخی آشا متعلق به بین‌النهرین و ایران تو این مکان ها نشون میده که موهنجودارو و هاراپا با این دو تمدن در داد و ستد بودن. همچنین پیدا شدن آثار هنری ابزار ها ظرف ها و مجسمه و زیورآلات تو بقایای این شهر ها نشون میده که شکوفایی صنعت و هنر تو اون دوره بوده. از تمدن رود سند لوح و نوشته هایی هم به دست اومده که متاسفانه تا همین الان هم رمزگشایی نشدن و ما نمی‌دونیم چی نوشتن همچنین درمورد اوضاع سیاسی و اجتماعی و فرهنگیشون هم چیزی نمیدونیم. میرسیم به مهاجرت آریایی ها به هند. حدود هزار و پونصد سال قبل از میلاد تمدن سند رو به انحطاط یا انقراض بوده و همون موقعست که آریایی ها از شمال غرب میان هند. آریایی ها خب آدمای جنگجو و دارای ارابه و اسب بودن کم کم به بخش هایی از شمال هند چیره شدن و حکومتشون رو تا بخش های مرکزی هند بردن اما جنوب هند و بخش مرطوب مستقل موند و آریایی ها بهش نفوذ نکردن. میرسیم به آیین برهمنی که از آیین هند باستان بوده. آریاییان هند هم مثل باقی هندو اروپایی خدایان مختلفی به عنوان مظاهر طبیعت مثل آسمان ماه خورشید آتش و... میپرستیدن (میخواد بگه زرتشتیا آتش پرستن ولی غیر مستقیم، احمقن.) مثل آریاییان ایرانی به خدایان مافوق طبیعت و غیر مادی هم اعتقاد دارن. مهم ترین اثر بجا مانده درباره ی آریاییان هند سروده های در ستایش آفرینش و خدایان به نام وداهاست که کهن ترین بخششم ریگ‌ودا نام دارد و به زبان سانسکریت(مطمئنم میاد) که زبان مهاجران آریایی هند بود سروده شده. به مرور زمان آیین پیچیده ای تو هند پدید اومد که اسمش شد آیین برهمنی که به ستایش همون خدایان تو سروده های واداها می‌پرداخت اما ولی آداب مناسک دشواری رو به پیروانش تحمیل میکرد. قربانی کردن هم از جمله رسوم سخت و پیچیده ی آیین برهمنی بود. وظیفه ی حفظ سرود های وداها از گزند فراموشی، تعلیم آموزه های دینی و اجرای آداب مذهبی بر عهده افرادی بود که به برهمن شهرت داشتن ( اومده سختش کرده منظورش اینه که برای فراموش نشدنش یک سری افراد به اسم برهمن مسئولیت حفظ وداها رو داشتن) چون برهمنا موقعیت اجتماعی بالا و مقام مذهبی داشتن قدرت و ثروت فراوانی هم کسب کردن و کاست با طبقه ممتازی رو تشکیل داده بودن(کاست‌ها یک نظام اجتماعیِ طبقاتیِ موروثی بودن که بیشتر در هند باستان شکل گرفتن و قرن‌ها توی جامعه‌ی هند نقش خیلی مهمی داشتن و همینجوری میومد پایین آخرین دسته هم نجس ها بودن که اشغال جمع کن بودن ولی خب تو کتاب توضیح نداده پس ما هم نیازش نداریم) مناسک طاقت فرسای آیین برهمنی باعث شد کم کم مردم ازش رو برگردونن و زمینه ای شد برای شکل گیری و رواج آیین و اندیشه های دیگه تو هند مثلا بودایی. آیین بودایی مهم ترین آیینی بود که در برابر باور های خرافاتی رسوم سخت برهمایی بوجود اومد و برای چند قرن عملا از ادیان رسمی اکثریت بود.