Meow History

بند 52: داریوش‌شاه گوید: این است آنچه که من به‌خواست اهورامزدا در همان یک سال پس از پادشاهی انجام دادم 19 نبرد کردم به‌خواست اهورامزدا من آنان را شکست دادم و آنان را دستگیر کردم یک مُغ به نام گَئومات بود او به دروغ چنین گفت: “من بردیا پسر کورش شاه پارس هستم.” او پارس و ماد را شوراند یک خوزی به نام آثْرینَه بود او به دروغ چنین گفت: “من شاه خوزیه (عیلام) هستم.” او خوزیه را شوراند یک بابلی به نام نَدیتَبَئیرَه بود او به دروغ چنین می‌گفت “من نَبوکُدرَچَرَه (نَبوکَدنَصَر) پسر نَبونید شاه بابل هستم.” او بابل را شوراند یک پارسی به نام مَرتییَه بود او به دروغ چنین می‌گفت: “من ایمَنیش شاه خوزیه (عیلام) هستم.” او خوزیه را شوراند یک مادی به نام فْرَوَرتیش بود او به دروغ چنین می‌گفت: “من خَشَثْریتَه از دودمان اووَخْشْتْرَه (هُوَخْشَتَرَه) هستم.

در اینجا متن دقیق بندهای 51 تا 60 کتیبه بیستون (بر اساس ترجمه پارسی از تحریر بابلی) را برای شما آوردهام

بند 51: داریوش‌شاه گوید: این است آن کاری که من در بابل انجام دادم

امروز 5 مرداد سالروز درگذشت آریامهر محمدرضاشاه پهلوی است او در آبان ماه سال 1298 در استان تهران متولد شد، او 60 سال زندگی کرد . محمدرضا شاه پهلوی هم اکنون در مسجد رفاعی قاهره در کشور مصر و دور از میهن به خاک سپرده شده

بند 50: پسآنگاه من سپاهی به بابل گسیل داشتم یک پارسیِ پیرو خودم به نام «ویدَفَرنَه» را به سرداری آنان برگزیدم و به آنان چنین گفتم که بروید و آن سپاه شورشی بابلی را که نمیخواهد خود را از آنِ من بداند؛ درهم شکنید پس ویدَفَرنَه با سپاهی به بابل روانه شد اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا ویدَفَرنَه جمعیت شورشگر بابل را شکست داد و آنان را دستگیر کرد و بیاورد 22 روز از ماه «اَرَهسَمنَه» (وَرکَزَنَـه) گذشته بود که نبرد آغاز شد و اَرخَه که خود را به دروغ نبوکدنصر پسر نبونید مینامید و مردانی که همدستان برجسته او بودند دستگیر شدند من فرمان دادم آن اَرخَه و مردانی که همدستان برجستهاش بودند را روی تیرهای نوکتیز بنشانند آنگاه در بابل تیر به ماتحت ارخه و وفاداران اصلی او فرو شد کل کشته ها و اسرای سپاه ارخه 2479 نفر بودند

پی نوشت : این ترجمه بر اساس تحریر بابلی کتیبه است که در برخی موارد جزییات بیشتری (مانند آمار کشته‌شدگان) نسبت به نسخه پارسی باستان دارد

بند 48: داریوش‌شاه گوید: آنگاه این سرزمین از آنِ من شد. این است آنچه در سُتغیدی و آراخوزی به دست من انجام شد

بند 49: داریوش‌شاه گوید: هنگامی که من در پارس و ماد بودم؛ بابلیان دوباره بر من شوریدند مردی ارمنی به نام «اَرَحو» (اَرخَه) پسر «هَلدیتَه» در سرزمینی به نام «دوبالَه» در اور در بابل شورش کرد در آنجا چنین به مردم دروغ میگفت که من نَبوکُدرَچَرَه (نَبوکَدنَصَر/ بختالنصر) پسر نَبونَئید (نَبونَئیتَه/ نَبونید) هستم آنگاه بابلیان بر من نافرمان شدند و به سوی آن اَرخَه رفتند او بابل را گرفت. او شاه بابل شد

بند 46: پس از آن دگرباره شورشیان گرد آمدند و رهسپار نبرد با ویوانَه شدند در سرزمینی به نام «گَندَتَمَکی» در «سُتغیدی» نبرد کردند اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا سپاه من به سختی سپاه شورشیان را درهم شکست. آنگاه که نبرد آنان درگرفت 7 روز از ماه اَدارو (وییَخنَه) گذشته بود کل کشته ها و اسرای سپاهی که وهیزداته فرستاده بود 4579 نفر بود (در نسخه آرامی: 4579 نفر را کشتند و 3760 نفر را زنده اسیر کردند)

بند 47: پس از آن مردی که سردار آن سپاهی بود که از سوی وَهیَزداتَه گسیل شده بود؛ با اندک سوارانی گریخت او به راه افتاد و از نزدیکی شهری به نام «اَرشادا» در آراخوزی گذشت آنگاه ویوانَه با سپاهی به دنبال آنان رفت در آنجا او را گرفت و کشت و نیز مردانی که از همدستان برجستهاش بودند را کشت. کل کشته ها و اسرایی که سپاه من کشت و گرفت ... بودند

بند 44: داریوش‌شاه گوید: این است آنچه که به دست من در پارس انجام شد و آنگاه این سرزمین از آن من شد

بند 45: داریوش‌شاه گوید: آن وَهیَزداتَه که خود را بردیا پسر کورش میخواند سپاهی به اَروهَتی (آراخوزی/ رُخَج) گسیل داشت و به مردی که سردارش بود فرمان داد تا علیه یک پارسی به نام «اومیمَنَع» (ویوانَه) بنده من و شهربان آراخوزی برود و سپاهی که خود را از آنِ داریوش میداند درهم شکند سپس آن سپاهی که وَهیَزداتَه گسیل داشته بود؛ رهسپار شد تا با ویوانَه به نبرد درآید آنان در دژی به نام «کاپیشَکانیش» نبرد کردند اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا سپاه من به سختی سپاه شورشگران را درهم شکست آنگاه که نبرد آنان درگرفت 13روز از ماه تِبِتو (اَنامَکَه) گذشته بود کل کشته ها و اسرای سپاهی که وهیزداته فرستاده بود ... (در نسخه آرامی: آنان 4579نفر را کشتند و ... نفر را زنده اسیر کردند)

بند 42: سپس وَهیَزداتَه با سواران کمی گریخت و به پیشیحومَدو (پَئیشییا اووادا) رفت در آنجا سپاهی را آماده ساخت و بار دیگر رهسپار شد تا با اَرتَهوَردیَه نبرد کند در کوهی به نام «پَرگَه» در پارس به نبرد شدند اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا سپاه من به سختی سپاه وَهیَزداتَه را درهم شکست آنگاه که نبرد آنان آغاز شد 5 روز از ماه دُئوزو (گَرمَپَدَه/ گرماپَد) گذشته بود. وَهیَزداتَه و همدستان برجسته او را دستگیر کردند 6246نفر از آنان را کشتند و 4464 نفر از آنان را زنده اسیر کردند آنان وهیزداته و بزرگان همراه او را به زندان انداختند

بند 43: داریوش‌شاه گوید: سپس من در شهری به نام «اووادَئیچَیَه» در پارس تیر به ماتحت وَهیَزداتَه و وفاداران اصلی او فرو کردم و 52نفر از آنان را کشتم

بند 41: داریوش‌شاه گوید: آنگاه من سپاه دیگری از پارسیان آن تعداد اندکی که علیه من شورش نکرده بودند و نیز سپاه ماد را به پارس گسیل داشتم یک پارسی پیرو خودم به نام «ارتَهمَرزیَه» (اَرتَهوَردیَه) را سردار آنان در پارس کردم دیگر سپاهیان پارسی به دنبال من روانه ماد شدند سپس اَرتَهوَردیَه با سپاه خود رهسپار پارس شد آنگاه که او به شهری به نام «رَخا» در پارس فرا رسید؛ در آنجا آن وَهیَزداتَه که خود را بردیا پسر کورش مینامید با سپاه خود برای نبرد با اَرتَهوَردیَه در آمد سپس به نبرد شدند اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا سپاه من به سختی سپاه وَهیَزداتَه را که میگفت من بردیا هستم درهم شکست آنگاه که نبرد در گرفت 12 روز از ماه اَیارو (ثورَواهَرَه) گذشته بود. 4404 نفر (در نسخه آرامی: 35404 نفر) از آنان را کشتند و ... نفر از آنان را زنده اسیر کردند

امروز 4 مرداد سالروز درگذشت رضاشاه پهلوی بنیان‌گذار سلسله پهلوی هست ایشون در 24 اسفند ماه سال 1256 بدنیا آمد و 4 مرداد ماه سال 1323 فوت شدن 66 سال زندگی کردند

بند 39: داریوش‌شاه گوید: سپس آن سرزمین از آنِ من شد این است آن کاری که من در بلخ و در مرو انجام دادم

بند 40: داریوش‌شاه گوید: مردی پارسی به نام «اومیزدَتو» (وَهیَزداتَه) در شهر «تَرمَه» (تارَوا) در سرزمین «یوتیَه» (یَئوتییا) در پارس می‌زیست او در پارس آشوب برپا کرد او چنین به مردم می‌گفت که من بردیا پسر کورش شاه سرزمین‌ها هستم سپس همه سپاه پارس که پیش از این در کاخ بابل بودند و از «اَنزان» (انشان) و «یَـدا/ یَـداید» آمده بودند بر من شوریدند و به سوی وَهیَزداتَه رفتند او در پارس شاه شد

پی نوشت: این ترجمه ها بر اساس تحریر بابلی کتیبه است که در برخی موارد جزییات بیشتری (مانند آمار کشته‌شدگان) نسبت به نسخه پارسی باستان دارد

بند 38 : داریوش‌شاه گوید: سرزمینی به نام مَرگوع (مَرگوش/ مرو) بر من شورید مردی از مرو به نام «پَرَدَه» (فْرادَه) را به سرداری برگزیدند سپس من یک پارسیِ پیرو خودم به نام دَدَرشو (دادَرشیش/ دادَرشی) که شهربان بلخ بود را به رویارویی با او فرستادم و او را چنین گفتم که برو و سپاهی که خود را از من نمی‌داند درهم شکن پس از آن دادَرشی با سپاه رهسپار شد و با مروزیان نبرد کرد اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا سپاه من به سختی آن سپاه شورشیان را شکست داد آنگاه که نبرد درگرفت 23 روز از ماه «کیسیلیمو» (آثْرییادییَه/ آثْریاد) گذشته بود او فراده و 46 نفر بزرگان همراه او را کشت. او ... نفر (در نسخه آرامی: 5524 نفر) را کشت و 6572 نفر را زنده اسیر کرد

بند 36: داریوش‌شاه گوید: سپس من سپاه پارسی وفادار را از ری به نزد ویشتاسپ فرستادم چون این سپاه به نزد ویشتاسپ فرا رسید؛ ویشتاسپ این سپاه را برگرفت و رهسپار شد در شهری پارتی به نام «پَتیگرَبَنا» با شورشیان به نبرد شد اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا ویشتاسپ به سختی سپاه شورشگران را درهم شکست آنگاه که این نبرد آغاز شد از ماه «دُئوزو» (گَرمَپَدَه/ گَرماپَد) 1روز گذشته بود 6570 نفر را کشتند و 4192 نفر را زنده اسیر کردند ،80 نفر از سرکردگان و بزرگان همراه او را هم کشتند

بند 37: داریوش‌شاه گوید: سپس آن سرزمین از آنِ من شد این است آن کاری که من در پارت انجام دادم

بند 34: داریوش‌شاه گوید: اینست کاری که من در ماد انجام دادم

بند 35: داریوش‌شاه گوید: پارت و «وَرکانَه» (هیرکانی/ گرگان) بر من شوریدند و خودشان را وفادار به فْرَوَرتیش خواندند پدرم ویشتاسپ در پارت بود سپاهیان او را رها کرده و به فرورتیش پیوستند آنگاه ویشتاسپ با سپاهی که وفادارش بود رهسپار شد در شهری پارتی به نام «ویشپَه اوزاتیش» نبرد کرد اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا ویشتاسپ آن سپاه شورشی را به سختی درهم شکست آنگاه که آنان به نبرد آغازیدند 22 روز از ماه اَدارو (وییَخنَه) گذشته بود 6346 نفر از آنان را کشتند و 4346 نفر را زنده اسیر کردند

بند 33: مردی به نام «شیترَنتَهمَه» (چیثْرَتَخمَه) از «سَگَرتَه» (اَسَگَرتی/ ساگارتی) بر من نافرمان شد او چنین به مردم می‌گفت که من در اَسَگَرتی شاه هستم از دودمان هُوَخشَتَرَه ( کیاکسار ) هستم آنگاه من سپاه پارسی و مادی را فرستادم یک مادیِ پیرو من به نام «تَخمَسپادَه» را سردار آنان کردم به آنان چنین گفتم که بروید و این سپاه شورشی را که خود را از من نمی‌داند؛ در هم شکنید آنگاه تَخمَسپادَه با سپاه رهسپار شد و با چیثْرَتَخمَه نبرد کرد اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا سپاه من آن سپاه شورشی را فرو کوبید در روز پنجم از ماه تشریتو (باگَیادَئیش/ باگَیادی/ بَغَیادی) نبرد کردند او چیثْرَتَخمَه را گرفت و به نزد من آورد سپس من بینی و زبان و گوش‌های او را بریدم و یک چشم او را در آوردم او دستبسته بر دروازه نگاه داشته شد و همه سپاه/ مردم او را دیدند پس از آن در «اَربَئیل» (اَربَئیرا/ اربیل) تیر در ماتحت او کردم کل کشته‌ها و اسرای شورشی 447 نفر بودند

بند 32: سپس فْرَوَرتیش با سواران کمی گریخت و به سرزمین «رَگَع» (رَگا/ رَغا/ ری) در ماد روانه شد آنگاه من سپاهی به دنبالش فرستادم آنان فْرَوَرتیش و همراهان او را دستگیر کردند و به نزد آوردند من بینی گوش‌ها و زبان او را بریدم و یک چشم او را در آوردم او دستبسته بر دروازه نگاه داشته شد و همه سپاه/ مردم او را دیدند سپس در «اَگَمَتَنو» (هَگْمَتانَه/ اکباتان/ همدان) تیر در ماتحت او کردم آنگاه 47 نفر از بزرگان همراه او را کشتم سر آنان را بر کنگره‌های دژی در هَگْمَتانَه قطع کردم

در اینجا متن دقیق بندهای 31 تا 40 کتیبه بیستون (بر اساس ترجمه پارسی از تحریر بابلی آن) را برای شما آوردهام

بند 31: داریوش‌شاه گوید: پس آنگاه من از بابل در آمده و به ماد رفتم آنگاه که به ماد رسیدم؛ «فْرَوَرتیش» که خود را شاه ماد و از خاندان هووَخشتره (کیاکسار) نامیده بود با سپاه خود به شهر «کُدُرُش» در ماد در آمد تا با من نبرد کند سپس ما نبرد کردیم اهورامزدا مرا یاری داد بخواست اهورامزدا من به سختی سپاه فْرَوَرتیش را شکست دادم آنگاه که نبرد کردیم، 25 روز از ماه «نیسانو» (اَدوکَنَئیشَه) گذشته بود. ما 344225 نفر از آنان را کشتیم و 1801 نفر را زنده اسیر کردیم

بند 30 (ستون دوم، سطرهای 45_50): داریوش شاه گوید: آنگاه دَدرْشی تا رسیدن من به ارمنستان، در آنجا ماند. سپس من به ماد رفتم چون به ماد رسیدم در شهری به نام «کُنْدوروش» در ماد آن فَروَتیش که خود را شاه ماد می‌خواند با سپاهی به نبرد با من آمد پس نبرد کردیم اهورامزدا مرا یاری داد به خواست اهورامزدا من سپاه فَروَتیش را سخت درهم شکستم 25 روز از ماه «دورک‌وَزیه» گذشته بود که نبرد کردیم پی نوشت: شماره‌گذاری بندها در منابع مختلف ممکن است اندکی متفاوت باشد

بند 26 (ستون دوم، سطرهای 37_29) داریوش شاه گوید: مردی ارمنی به نام دَدرْشی (دادَرشیش) که از بندگانم بود را به ارمنستان فرستادم. به او گفتم«برو و آن سپاه شورشی را که خود را از آن من نمی‌داند درهم شکن» پس ددرشی روانه شدچون به ارمنستان رسید شورشیان گرد آمدند و برای نبرد به رویارویی با ددرشی آمدند

بند 27 (ستون دوم سطرهای 37_40) داریوش شاه گوید: سپس در دژی به نام «ایزالا» در ارمنستان با یکدیگر نبرد کردند اهورامزدا مرا یاری داد به خواست اهورامزدا سپاه من آن سپاه شورشی را سخت درهم شکست بند 28(ستون دوم سطرهای 40_43) داریوش شاه گویدبار دیگر شورشیان گرد آمدند و برای نبرد به رویارویی با ددرشی آمدند در دژی به نام «زَنگَه» در ارمنستان نبرد کردند اهورامزدا مرا یاری داد به خواست اهورامزدا سپاه من آن سپاه شورشی را سخت درهم شکست

بند 29 (ستون دوم سطرهای 43_45) داریوش شاه گوید: بار دیگر شورشیان گرد امدند و برای نبرد به رویارویی با ددرشی آمدند در دژی به نام «اَوتیمَوس» در ارمنستان نبرد کردند اهورامزدا مرا یاری داد به خواست اهورامزدا سپاه من آن سپاه شورشی را سخت درهم شکست

بند 24(ستون دوم، سطرهای 13_17): داریوش شاه گوید: مردی به نام «فَروَتیش» (فرائورت) مادی در ماد شورش کرد او به مردم گفت: «من خْشَثریتَه از خاندان هووَخشترَه (کیاکسار) هستم» سپس سپاه ماد که در کاخ بود از من سرپیچی کرد و به سوی آن فَروَتیش رفت او در ماد شاه شد

بند 25 (ستون دوم، سطرهای 18_19): داریوش شاه گوید: سپاه پارس و ماد که با من بودند اندک بودند پس من سپاهی فرستادم یک پارسی به نام «ویدَرنَه» (هیدارن) که از بندگانم بود را سرکرده‌شان کردم و به آنان گفتم: «بروید و آن سپاه ماد را که خود را از آنِ من نمی‌داند، درهم شکنید» پس این ویدَرنَه با سپاه روانه شد چون به ماد رسید در شهری به نام «مَرُوش» در ماد، با مادیان نبرد کرد. اهورامزدا مرا یاری داد به خواست اهورامزدا، سپاه من آن سپاه شورشی را سخت درهم شکست. 27 روز از ماه «اَنامَکَه» گذشته بود که آن نبرد درگرفت. پس از آن این سپاه من در ناحیه‌ای به نام «کَمپَنده» در ماد منتظر من ماند تا من به ماد رسیدم