د. لیلی حمدان

مالک بن دینار رحمه الله فرمود:

«ای مردم! سگ وقتی طلا و نقره به سویش انداخته شود، آن‌ها را نمی‌شناسد و ارزش‌شان را درک نمی‌کند. اما وقتی استخوانی به سویش بیندازند، با حرص به آن هجوم می‌برد و روی آن می‌افتد. به همین سان، احمقان و سفیهان شما حق را نمی‌شناسند.»

(حلیة الأولیاء، ۱/۴۱۹)

@Dhamdan2

رسول اللهﷺ فرمودند:

«جبریل به سراغم آمد و گفت: ای محمد، هرطور که می‌خواهی زندگی کن، چرا که تو فانی هستی؛ هرکس را که بخواهی دوست داشته باش، چرا که روزی از او جدا خواهی شد؛ هرکاری که بخواهی انجام بده، زیرا در قبالش جزا خواهی گرفت؛ و بدان که شرف مؤمن در شب‌زنده‌داری اوست و عزت او در بی‌نیازی از مردم.»

(روایت طبرانی در الأوسط و اسناد آن حسن است.)

@Dhamdan2

علی بن أبی طالب (رضی الله عنه) گفت:

«مشورت کردن، دژ و پناهگاهی در برابر پشیمانی و امنیت و ایمنی از سرزنش و ملامت است.»

(کتاب الذریعة إلى مکارم الشریعة)

و برخی از سلف گفتند: از حق عاقل آن است که به رأی خود، آرای علما را بیفزاید، و به عقل خود، عقول حکیمان را پیوند دهد. و برخی دیگر گفتند: «استشاره و مشورت، چشم هدایت است، و کسی که به رأی خود بسنده کند، خود را به خطر انداخته است.»

(کتاب أدب الدنیا والدین)

@Dhamdan2

عثمان بن عفان (رضی الله عنه) گفت: «هیچ کس رازی در دل پنهان نکرد، مگر اینکه خداوند آن را بر صفحات چهره‌اش و لغزش‌های زبانش آشکار ساخت.» و بار دیگر (رضی الله عنه) فرمود: «اگر بنده‌ای وارد خانه‌ای در دل خانه‌ای دیگر شود و آنجا به کاری مداوم مشغول گردد، نزدیک است که مردم درباره‌اش سخن بگویند. و هیچ عمل‌کننده‌ای نیست که عملی انجام دهد، مگر اینکه خداوند ردایی از عملش بر او بپوشاند؛ اگر عمل خیر باشد، پس خیر است، و اگر شر باشد، پس شر است.»

(کتاب الزهد والرقائق، نوشته عبدالله بن مبارک؛ و کتاب الزهد، نوشته نعیم بن حماد).

@Dhamdan2

علی بن أبی طالب (رضی الله عنه) گفت:

«بردباری و حِلم تو نسبت به سفیه و نادان، یاران و حامیانت را بر او زیاد می‌کند.»

(العقد الفرید).

@Dhamdan2

از ابن تیمیه رحمه الله پرسیدند: آیا شیطان می‌خوابد؟ او پاسخ داد: «اگر می‌خوابید، ما استراحت می‌کردیم.» (یعنی اگر شیطان حتی لحظه‌ای می‌خوابید، ما از شر وسوسه‌ها و نقشه‌هایش راحت می‌شدیم، اما او هرگز نمی‌خوابد و همیشه در کمین ماست.) و مطرف بن عبدالله رحمه الله (از بزرگان تابعین و زاهدان) فرمود: «اگر مردی صیدی (شکاری) ببیند و آن صید او را نبیند، آیا نزدیک نیست که آن را بگیرد؟» گفتند: آری. گفت: پس شیطان ما را می‌بیند، در حالی که ما او را نمی‌بینیم، و از ما صید می‌گیرد (یعنی ما را در دام گناه و لغزش می‌اندازد در حالی که غافلیم). سپس خداوند متعال ما را در کتابش به این حقیقت تلخ یادآوری می‌کند:

﴿وَمَا أَنسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ﴾ [کهف: ۶۳] ﴿إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا ۚ إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ﴾ [فاطر: ۶]

@Dhamdan2

«حتی سرشت‌ها و خصلت‌ها به ارث می‌رسند، چه زیبا باشند و چه ناپسند..»

@Dhamdan2

«وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَتَصْبِرُونَ» (سوره الفرقان: ۲۰)

«و ما برخی از شما را برای برخی دیگر فتنه و آزمایش قرار دادیم؛ آیا صبر می‌کنید؟»

سخن ابن قیم رحمه الله: «پس برای کسی که با فتنه‌ای آزموده شده، دارویی مانند صبر وجود ندارد.»

(بدائع التفسیر، جلد ۲، ص ۲۵۷)

@Dhamdan2

«مؤمنان در زمان ما بارها و بارها از غم و اندوه سنگین رنج می‌برند… ارزشمندترین چیزی که می‌توانی به یک مؤمن عرضه کنی این است که برایش یاری‌رسان باشی… زندگی‌اش را سخت‌تر نکن.

(مَثَل مؤمنان در دوستی و مهربانی و همدردی‌شان مانند یک بدن است)

بعضی‌شان ولی و یار بعضی دیگرند، با علم و فقه و بصیرت.»

@Dhamdan2

علت پیروزی، نه با خباثت و پلیدی وسیله، بلکه با تقوای دل‌هاست.

@Dhamdan2

لحظه‌ای بیندیش، آنگاه که نوبت خروج روح از این جسم فرا رسد؛ جسمی که همواره بر فراز زمین به آن فخر می‌ورزیدی و به آن مباهات می‌کردی! حال قلبت چگونه خواهد بود... در چه چیزی مشغول خواهد بود!؟ به چه چیزی خواهی اندیشید!؟ مبادا، هرگز مبادا که قلبت در آن لحظه مشغول کینه‌ها، حرص نفس و دشمنی با مؤمنان باشد! نفس خود را بر ذکر خدا، استغفار و توبه تربیت کن! که با این‌ها، سلامت سینه‌ها حاصل می‌شود، و قلب بر آنچه عادت داده‌ای خواهد بود! سپس لحظه مرگ ناگهانی و سریع است! و سلامت سینه، صفت شهداست! پس خود را برای دیدار پروردگارت آماده کن به عنوان یک شهید...!

@Dhamdan2

برای کسانی که حساب‌های علما را دنبال می‌کنند و به امید رحمت پروردگارشان هستند: از عمر بن خطاب رضي الله عنه روایت شده است: «مردی از خانه‌اش بیرون می‌رود در حالی که گناهانش بر دوشش به اندازه کوه‌های تهامه (کوه‌های بلند و سنگین منطقه تهامه) انباشته شده است؛ اما هنگامی که علم را می‌شنود، می‌ترسد، بازمی‌گردد و توبه می‌کند، سپس به خانه‌اش بازمی‌گردد در حالی که هیچ گناهی بر او باقی نمانده است. پس هرگز مجالس علما را ترک نکنید.»

مفتاح دار السعادة

@Dhamdan2

اوزاعی -رحمه الله- فرمود: «به‌راستی از میان مردم کسانی هستند که دوست دارند بر آنها ستایش و ثنا گفته شود، در حالی که نزد خداوند، ارزششان به اندازهٔ بال پشه‌ای هم نیست.»

(حلیة الأولیاء)

@Dhamdan2

سه چیز است که خودت را به آنها آزمایش نکن: بر سلطان وارد نشو، حتی اگر بگویی می‌خواهم او را به طاعت خدا امر کنم. گوش خود را به سوی کسی که از روی هوس و هوای نفس سخن می‌گوید مایل نکن، زیرا نمی‌دانی چه چیزی از آن به قلبت می‌چسبد (و تأثیر می‌گذارد). بر زنی وارد نشو، حتی اگر بگویی می‌خواهم قرآن را به او بیاموزم.

أنيس الفضلاء من سير أعلام النبلاء

@Dhamdan2

حسن بصری گفت: «مردم را با کردارت پند بده، نه با گفتارت.»

@Dhamdan2

ابراهیم بن ادهم گفت:

هر پادشاهی که عادل نباشد، با دزد یکی است. هر عالمی که پرهیزگار نباشد، با گرگ یکی است. و هر کسی که برای غیر خدا ذلیل و خوار شود، با سگ یکی است.

أنيس الفضلاء من سير أعلام النبلاء

@Dhamdan2

عمر بن خطاب رضی الله عنه فرمود:

«بر تو باد برادران راستین و صادق؛ پس در پناه و سایه‌شان زندگی کن؛ زیرا آنان در هنگام آسایش و رفاه، زینت و زیبایی‌اند و در هنگام سختی و بلا، ذخیره و پشتیبان واقعی.»

(کتاب «الإخوان» ابن أبی الدنیا،ص ۳۵)

@Dhamdan2

تنها درد و رنج است که می‌تواند نفس انسانی را به زیبایی و درخشانی صیقل دهد و جلا بخشد.

محمود شاکر

@Dhamdan2

أبو هريرة رضي الله عنه شنید که مردی می‌گوید: «ظالم تنها به خودش ظلم می‌کند.» پس این صحابی بزرگ پاسخ داد: «دروغ گفتی، سوگند به آن‌که جان ابوهریره در دست اوست، حتی حُبارى (نوعی پرنده صحرایی) در آشیانه‌اش از ظلم ظالم هلاک می‌شود (و از گرسنگی و لاغری می‌میرد).» و به همین معنا، انس بن مالک رضي الله عنه فرمود: «نزدیک بود سوسمار در لانه‌اش از لاغری و ضعف ناشی از ظلم فرزندان آدم بمیرد.» و به همین دلیل، مجاهد در تفسیر آیه خداوند عزوجل ﴿وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ﴾ [البقرة: ۱۵۹] گفت: «حیوانات زمین و عقرب‌ها و سوسک‌ها از باران منع می‌شوند به خاطر گناهانشان (گناهان بنی‌آدم).»

@Dhamdan2

«در آغوش گرفتن شخص غمگین (دلشکسته)، یک سنت است.» علما برای اثبات این مطلب به موقعیت رسول خدا صلی الله علیه وسلم با تنه درخت استدلال کرده‌اند همانی که از شدت دلتنگی و حنین به سوی پیامبر گریه کرد. رسول خدا آن را شنید، بر آن دست کشید و در آغوش گرفت تا آرام شود، سپس فرمود:

" لَو لَمْ أحتضِنهُ لَحَنَّ إلى يومِ القيامة" «اگر در آغوشش نمی‌گرفتم، تا روز قیامت حنین می‌کرد (و ناله می‌زد).»

صحیح ابن ماجة

@Dhamdan2