اقلیم چهارم | محمد محبوبی
前往频道在 Telegram
فارسیان گویند حکیم هرمس زمین را به هفت بخش کرده است بر سبیل دایره، یکی در میان و شش در حوالی... چهارم که وسطست کشور ایرانزمین است. (حمدالله مستوفی، نزهة القلوب، ص۱۹.) پراکندهنویسیهای سیاسی از ایران و جهان @m_mahboubi
显示更多332
订阅者
无数据24 小时
+27 天
+830 天
数据加载中...
吸引订阅者
五月 '25
五月 '25
+334
在1个频道中
| 日期 | 订阅者增长 | 提及 | 频道 | |
| 22 五月 | 0 | |||
| 21 五月 | +1 | |||
| 20 五月 | 0 | |||
| 19 五月 | 0 | |||
| 18 五月 | 0 | |||
| 17 五月 | +1 | |||
| 16 五月 | +1 | |||
| 15 五月 | 0 | |||
| 14 五月 | +1 | |||
| 13 五月 | 0 | |||
| 12 五月 | 0 | |||
| 11 五月 | 0 | |||
| 10 五月 | +1 | |||
| 09 五月 | +5 |
频道帖子
+4
🔸خلیج فارس در دستنوشتههای معاصر حاکمان عرب
این روزها که بحث تغییر نام «خلیج فارس» داغ است، تصاویر زیادی از نقشههای قدیمی دست به دست میچرخد. نقشههای قدیمی نشان از نامگذاری تاریخی این نام دارند، اما آنچه اثبات میکند طرح تغییر نام پروژهای جدید در راستای هویتسازی مدرن شیخنشینها دارد، دستنوشتههای قرن بیستم است.
مکاتبات سیاسی در دسترس نشان میدهند حاکمان عرب در دوره تحتالحمایگی بریتانیا در قرن بیستم، این جغرافیا را خلیج فارس مینامیدند. این نامگذاری حتی پس از استقلال این دولتها و تا اواخر قرن بیستم ادامه داشت. در زیر تعدادی از این مکاتبات را ملاحظه میکنید:
📝به اقلیم چهارم بپیوندید
| 2 |  🔸تصویر دیدهنشدهای از سفارت آلمان نازی در تهران
احداث ساختمان فعلی سفارت آلمان در تهران سال ۱۳۱۴ در ملکی واقع در خیابان فردوسی آغاز شد و سال ۱۳۱۹ به پایان رسید. فعالیت سفارت آلمان در ساختمان جدیدش چندان دوام نیاورد و به دنبال اشغالگری متفقین در شهریور ۱۳۲۰، دیپلماتهای آلمانی از کشور اخراج شدند.
این تصویر که از پیادهرو خیابان فردوسی گرفته شده، مربوط به آغاز به کار عمارت نوساز سفارت آلمان در سال ۱۳۱۹ است. پرچم آلمان نازی بر فراز ساختمان در اهتزاز است.
#مسائل_ایران
📝به اقلیم چهارم بپیوندید | 283 |
| 3 | 📚 Pappé, Ilan (2024). Lobbying for Zionism on Both Sides of the Atlantic. London: Oneworld Publications.
📝به اقلیم چهارم بپیوندید | 209 |
| 4 |  ▪️سرشت، عملکرد و غایت لابیگری اسرائیل
🖊 به قلم: محمد محبوبی، عضو گروه مطالعات ادبیات سیاسی و متنهای اساسی در باب خاورمیانه
⬅️ شهرت ایلان پاپه در علم سیاست، برآمده از دیدگاههای انتقادیاش به تاریخنگاری رسمی اسرائیل است و از این رو، بهعنوان یک اسرائیلی ضدصهیونیست شناخته میشود. پاپه اگرچه بیش از بیست عنوان کتاب منتشر کرده، اما تاکنون تنها هشت عنوان از آثارش به فارسی ترجمه شده است. پاپه در آخرین اثرش که چند ماه قبل، در ژوئن ۲۰۲۴، روانۀ بازار نشر شده، به بررسی ماهیت پدیدۀ لابی صهیونیسم در آمریکا و بریتانیا پرداخته است...
🌐 متن کامل این نوشته هماکنون در وبسایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مطالعه است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2025-01-18/11452 | 188 |
| 5 |  چیرول این نقشه را در صفحه ۴۰۸ کتابش به چاپ رساند. خطوط تیره بیانگر راهآهنهای روسیه، بریتانیا و آلمان هستند و مناطق هاشورخورده، مناطقیاند که امپراتوری روسیه پیشروی کرده یا در آن نفوذ دارد. خاورمیانه چیرول منطقه حائلی از تبت تا عربستان است که با تسلط بریتانیا بر آن، از منافعش در هندوستان محافظت خواهد کرد.
@eghlime_chaharom | 247 |
| 6 | 🔸خاورمیانه چگونه متولد شد؟ -۲
به دنبال طرح مفهوم «خاورمیانه» از طرف آلفرد ماهان، روزنامه تایمز از اواسط اکتبر ۱۹۰۲ شروع به انتشار مقالات دنبالهداری با عنوان «مسئله خاورمیانه» کرد. نویسنده این مقالات #ولنتاین_چیرول، رئیس اداره خارجی تایمز و خبرنگار مخصوص روزنامه در تهران، بود. چیرول که یکی از متنفذترین نویسندگان انگلیس بود و به ضدیت با آلمانیها شهرت داشت، طی بیست مقاله پیاپی به توسعه مفهوم خاورمیانه پرداخت و در سال ۱۹۰۳، مقالاتش در کتابی با عنوان «مسئله خاورمیانه یا برخی مشکلات سیاسی دفاع از هندوستان» تدوین و بازنشر داده شد.
چیرول از ماهان به خاطر ابداع و کاربست اصطلاح خاورمیانه تقدیر کرد اما تفسیر موسعتری از آن ارائه داد. از نظر چیرول، خاورمیانه نهتنها شامل خلیج فارس و سواحلش میشد، بلکه تمام سرزمینها و دریاهای نزدیک به هندوستان را در بر میگرفت، یعنی ایران، خلیج فارس، عراق، سواحل شرق عربستان، افغانستان و تبت؛ و بهعبارت دیگر «آن مناطقی از آسیا که تا مرزهای هندوستان گسترش مییابند یا در نزدیکیهای هندوستان مستقر هستند، و در نتیجه با مشکلات دفاع نظامی و سیاسی هندوستان گره میخورند.» بنابراین چیرول خاورمیانه را به دفاع از هندوستان پیوند داد و آن را به منافع بریتانیا در سرتاسر جنوب آسیا مرتبط کرد.
از نظر چیرول، اهمیت نفوذ بریتانیا در «خاورمیانه» دو عامل داشت. نخستین عامل تهدید امپراتوری روسیه بود: در آن زمان، ثروت نفتی روسیه در باکو تمرکز داشت و نیمی از نفت خام جهان را تولید میکرد. همچنین باکو بعد از سنتپترزبورگ متجددترین شهر روسیه بود. به عقیدۀ چیرول، نفوذ شدید روسیه در شمال ایران باید با قدرت بیشتر بریتانیا در جنوب ایران جبران میشد. عامل دوم، تهدید آلمانیها بود: چیرول که پیشتر به خطر راهآهن سیبری روسیه برای بریتانیا اشاره کرده بود، اکنون خطر راهآهن آلمان در آناتولی آسیایی را گوشزد کرد؛ مناطقی که آن را خاورنزدیک مینامید.
هنگامی که تایمز در سال ۱۹۰۳ آخرین بخش از سلسلهمقالات چیرول را به چاپ رساند، اصطلاح خاورمیانه به قدری آشنا و شناختهشده بود که دیگر آن را در گیومه نمینوشت. ایده اولیه ماهان مبنی بر شناسایی خاورمیانه با خلیج فارس و مناطق پیرامونش شکل گرفته بود ولی چیرول آن را به افزایش نفوذ بریتانیا در برابر قدرتهای بزرگ دیگر، به ویژه امپراتوری روسیه، تعمیم داد و مفهوم خاورمیانه تمام مناطق عراق، شامات، شبهجزیره عربستان، صحرای سینا و سرانجام کانال سوئز را در بر گرفت.
تصویر: جلد کتاب «مسئله خاورمیانه یا برخی مشکلات سیاسی دفاع از هندوستان» نوشته ولنتاین چیرول
#مطالعات_خاورمیانه #خاورمیانه
📝به اقلیم چهارم بپیوندید | 253 |
| 7 | 🔸خاورمیانه چگونه متولد شد؟ -۱
اصطلاح «خاورمیانه» برای نخستین بار سال ۱۹۰۲ در ماهنامه محافظهکار نشنالریویو چاپ لندن ظاهر شد. فردی که این اصطلاح را ابداع کرد #آلفرد_ماهان (۱۸۴۰-۱۹۱۴) بود؛ یک افسر نیروی دریایی آمریکا که در اوایل دهه ۱۸۹۰ بهخاطر انتشار دو کتاب درباره تاثیر تاریخی نیروی دریایی بریتانیا مورد توجه قرار گرفته بود. تیتر مقاله ماهان در نشنالریویو «خلیج فارس و روابط بینالملل» بود.
ماهان با تکرار اصل جرج واشنگتن که روابط بینالملل باید بر اساس عدالت و منافع تعیین شود، معتقد بود که بریتانیا باید بیشترین مسئولیت را برای حفاظت از خلیج فارس برعهده گیرد تا تعهداتش در قبال هندوستان و تأمین امنیت مسیر دریاییاش به شرق دور را برآورده کند؛ مسئولیتی که طبق نظر نویسنده، پیش از این تبدیل به یک «پست نظامی روبهجلو برای فعالیتهای بینالمللی و حائز اهمیت فوقالعاده و فوری» شده بود.
به اعتقاد ماهان، همانطور که روسیه راهآهنش را از درون پهنه سیبری گذراند و امپراتوری آسیایی عظیم خود را به دریای چین و اقیانوس آرام متصل کرد، پیشروی روس در آسیای میانه و شمال ایران کشورشان را به خلیج فارس بسیار نزدیک کرد. ماهان ضمن ستایش بریتانیاییها بهخاطر کنترلشان بر کانال سوئز و مصر، جنوب ایران را بهعنوان «گام منطقی بعدی پس از مصر» برای بریتانیا در نظر گرفت:
خاورمیانه، اگر بخواهم اصطلاحی اتخاذ کنم که ندیده باشم، روزی به مالت خود و همچنین جبلالطارق خود احتیاج پیدا خواهد کرد. این بدان معنا نیست که این دو در خلیج فارس خواهند بود. نیروی دریایی قابلیت تحرک دارد که امتیاز غیبتهای موقت را با خود به همراه میآورد، اما لازم است در هر صحنهای از عملیات، پایگاههای مستقر تعمیرات و تدارکات و در صورت بروز فاجعه، پایگاه مستقر امنیت پیدا شوند. ناوگان بریتانیا باید این امکان را داشته باشد که اگر موقعیتی پیش آمد، با تمام قوا در حدود عدن، هند و خلیج فارس متمرکز شوند.
بریتانیا برای تأمین امنیت خود در دریا، احتیاج داشت که از تجارت و ارتباطاتش در تمام مسیر سوئز به هندوستان دفاع کند و بدین ترتیب امپراتوری خاکی عظیم روسیه را به توازن بکشاند. ماهان با این که راهآهن را گرانتر و کماثرتر از «شاهراه ملل» میدانست که دریای مدیترانه را به اقیانوس آرام متصل میکرد، توجه بریتانیاییها را به طرحهای آلمان برای احداث راهآهن به بغداد و ورای آن جلب کرد. ماهان تردید داشت که قدرتهای بزرگ اروپا به کنترل بریتانیا بر راهآهن بغداد و همچنین خلیج فارس تن بدهند، لیکن معتقد بود که بریتانیاییها نباید از منافعشان عقب بنشینند، «بهجز در نتیجه جنگ، چنانچه رقیبی فکر کند که نتیجه منجر به پرداخت هزینه خواهد شد.»
به باور او، بریتانیا باید با طرح راهآهن آلمان همکاری کند و در حالی که مشکلات سیاسی پیرامون ایالتهای آسیایی امپراتوری عثمانی را حل و فصل میکنند، توأمان روسیه را تحت کنترل نگه دارند. او به حال بیگانههراسیهای مطبوعات آلمان و بریتانیا تأسف میخورد و معتقد بود دولتهایی مانند ایالات متحده آمریکا میتوانند یک «تعدیل متوازن و آشتیجویانه برای تمام طرفها» ایجاد کنند. این استراتژیست آمریکایی برای نخستین بار توجه بریتانیاییها را به مفهومی به نام «خاورمیانه» و به مرکزیت #خلیج_فارس جلب کرده بود.
#مطالعات_خاورمیانه #خاورمیانه
📝به اقلیم چهارم بپیوندید | 231 |
| 8 |  ▪️ «پیدایش «سلطانیسم پیشرفته» در خلیج فارس»
🖊 به قلم محمد محبوبی، عضو گروه مطالعات ادبیات سیاسی و متنهای اساسی در باب خاورمیانه
⬅️ بیتردید میتوان کریستوفر دیویدسون را یکی از پرکارترین و برجستهترین پژوهشگران مطالعات شبهجزیره عربستان و خلیج فارس دانست... او در آخرین اثر خود به بررسی پدیده جدیدی در عربستان سعودی و امارات پرداخته و آن، ظهور حاکمان اقتدارگرای جدیدی است که با استفاده از قدرت شخصی خود و خارج از چارچوب قواعد و رویههای مرسوم و نهادینهشده کشورهایشان، بر ارکان مختلف کشورهایشان مسلط شده اند... دیویدسون نظام سیاسی جدید در این دو کشور را «سلطانیسم پیشرفته» مینامد و تلاش دارد شباهتها و تفاوتهای آن نسبت به سایر نظامهای سلطانی و نوپاتریمونیال را بشناسد.
🌐 متن کامل این نوشته هماکنون در وبسایت پژوهشکدهٔ مطالعات پیشرفتهٔ خاورمیانه قابل مطالعه است.
https://www.cmess.ir/Page/View/2024-12-14/11428 | 348 |
| 9 |  علاوه بر کتاب "ايران و انقلاب"، ولادیمیر میخائیلویچ وینوگرادف کتاب دیگری نیز به رشته تحریر درآورده به نام "خاورمیانه ما: یادداشتهای سفیر شوروی در مصر و ایران". این کتاب در واقع تحلیل انقلاب اسلامی و پیامدهای آن تا فروپاشی شوروی، از نظر یک دیپلمات و کارشناس خاورمیانه روس است و میتواند در برابر روایت بلوک غرب از این پدیده، روایت شوروی را ارائه دهد. ترجمه این کتاب به فارسی بسیار سودمند خواهد بود.
@eghlime_chaharom | 584 |
| 10 |  +1کتاب ایران و انقلاب: یادداشتهای سفیر شوروی (۱۹۷۷-۱۹۸۲)
نوشته ولادیمیر وینوگرادف
#معرفی_کتاب #مطالعات_انقلاب
@eghlime_chaharom | 563 |
| 11 | 🔸منبعی نایاب در مطالعات انقلاب اسلامی ایران
یکی از کاستیهای مطالعات انقلاب اسلامی، دستیابی دشوار به منابع دستاول و مرجع، مخصوصا خاطرات بازیگران غیرایرانی حاضر در متن انقلاب اسلامی است. آنچه در دسترس ما قرار دارد خاطرات مقامات بلوک غرب مانند آمریکاییها و بریتانیاییها در ایران است، اما از مقامات بلوک شرق تقریبا چیزی در دست نداریم. تنها خاطرات ولادیمیر کوزیچکین، افسر کاگب در ایران، و اسناد واسیلی میتروخین، مامور اداره بایگانی کاگب، به فارسی برگردانده شده اما از آنجا که هردو به غرب پناهنده شده بودند و خاطراتشان تبلیغاتی در نفی شوروی است، منابعی جهتدار، مغرضانه و با سوگیری تلقی میشوند.
یک منبع نایاب و بینظیر در این حوزه کتاب "ايران و انقلاب"، یادداشتهای ولادیمیر وینوگرادف، سفیر اتحاد جماهیر شوروی در ایران (۱۹۷۷-۱۹۸۲) است. وینوگرادف که دو سال پیش از انقلاب به تهران مامور شده بود، در کتاب هفتصد صفحهای خود تصویری شفاف از سیاست خارجی و داخلی حکومت پهلوی و مناسبات ایران و ایالات متحده ارائه میدهد، شخصیتهای دخیل در انقلاب را از چشمانداز خود معرفی میکند و مناسبات سیاسی پس از انقلاب را بیان میکند و در تمام حوادث، سیاست سفارت شوروی در تهران را بیان میکند. یادداشتهای او درباره حوادثی مانند حمله شوروی به افغانستان و متقابلا حمله به سفارت شوروی در تهران، آغاز جنگ تحمیلی و روابط حزب توده با سفارت شوروی حائز اهمیت زیادی است.
برای دستیابی به خاطرات وینوگرادف دو مشکل جدی وجود دارد: اولا نسخه اصلی کتاب و ثانیا مترجم زبان روسی که به چنین مطالعاتی علاقهمند باشد، هردو نایابند. با این حال، ترجمه کتاب "ايران و انقلاب" به فارسی حتما تصویر تازهای از جنگ سرد در ایران و جایگاه انقلاب اسلامی در نظم جهان در مقابل دیدگانمان قرار خواهد داد.
#معرفی_کتاب #مطالعات_انقلاب
@eghlime_chaharom | 462 |
| 12 | 🔸سخن نخست: سرحدات کانال اقلیم چهارم
پس از سالها کشمکش و درگیری با خود، سرانجام در آغاز سال ۱۴۰۴ تصمیم گرفتم کانالی راهاندازی کنم و مطالبی که جایی برای انتشارش نداشتم، در آن قرار بدهم. مقاومت چندسالهام برای چنین کاری، پرهیز از غلتیدن به دامان روزمرهنویسی و سطحینویسی بود، اما از طرف دیگر در مطالعاتم به ایدهها و دیدههایی برمیخوردم که مدیومی برای انتشارش نداشتم. کانال اقلیم چهارم به همین منظور متولد شد.
در ابتدای امر ذکر چند نکته ضروری است:
یک- این کانال، دریچهای برای بارگذاری و ذخیره فیشهای تحقیقاتی پروژهها و رساله نیست. حتی ابزاری برای پرسونال برندینگ و خودنمایی و خودعرضگی نیست. اینجا صرفا بستری برای اشتراکگذاری مطالعات پراکندهام است؛ مطالبی که دغدغهام هستند یا خواندنی مییابمشان. نتیجتا به صورت مستمر و نوبهای مطلبی نخواهد آمد: شاید روزی چند مطلب و شاید ماهها هیچی.
دو- پراکندهنویسیهای اینجا در حوزه علوم سیاسی و روابط بینالملل، بهویژه مسائل ایران و خاورمیانه خواهد بود. ممکن است به دوره پیشامدرن هم پرداخته شود اما تمرکزم بر دوره معاصر است؛ به معنای انقلاب مشروطه تا به امروز. همچنین علایق شخصیام -یعنی مطالعات استعماری و پسااستعماری که برخلاف تصور عموم، از کورسهای آکادمیک دانشگاههای غربی هستند- احتمالا پررنگ دیده خواهند شد.
سه- در قید و بند این نیستم که مطالب استثنایی، منحصربهفرد و اصطلاحا "یونیک" ارسال کنم. نکاتی که برایم چشمگیر و جالبتوجه باشد در میان میگذارم، خواه تخصصی باشد و خواه عوامانه. حتی اگر کتاب، سند، عکس، فیلم و... که مهم یا جالب باشد خواهم فرستاد.
چهار- در انتها بسیار متشکر خواهم بود اگر نظراتتان را برایم ارسال کنید. نظرات دوستان نادیده به حک و اصلاح ایدهها و یافتههایم کمک فراوانی خواهند کرد. آیدی در بیو درج شده است.
@eghlime_chaharom | 412 |
| 13 | بسم الله الرحمن الرحیم | 216 |
