مشکات اندیشه

در حالی که پس از پایان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، همگان منتظر تصمیم کاخ سفید درباره حمله مجدد به ایران هستند، «بیلال صعب»، پژوهشگر ارشد اندیشکده «چتم هاوس» در گزارش تحلیلی ۹ نوامبر ۲۰۲۶ خود با رد این نگاه یک‌طرفه، هشدار صریحی می‌دهد و می‌نویسد: «تصمیم برای بازگشت به جنگ تنها در دست دونالد ترامپ نیست؛ حتی اگر او طبق مصاحبه اخیرش با برنامه ۶۰ دقیقه، نیازی به تشدید عملیات نظامی نبیند و صرفاً به سیاست فعلی خفقان اقتصادی و محاصره دریایی ایران بسنده کند، این خود تهران است که احتمالاً برای شکستن این محاصره فلج‌کننده، دوباره آتش جنگ را شعله‌ور خواهد کرد. به باور نویسنده اگرچه محاصره دریایی آمریکا‌که در آوریل آغاز شد، پس از تفاهم‌نامه ژوئن موقتاً کاهش یافت و با فروپاشی توافق در ۱۴ جولای دوباره اعمال شد، صادرات نفت ایران را در ماه سپتامبر به صفر رسانده و به اقتصاد تهران آسیب زده است، اما هرگز به هدف استراتژیک خود یعنی وادار کردن تهران به امتیازدهی در میز مذاکره نخواهد رسید. این پژوهشگر در ادامه می‌نویسد که اکنون یک بن‌بست خطرناک شکل گرفته است: ایران بازگشایی تنگه هرمز و توقف حملات دریایی را مشروط به لغو محاصره می‌داند، اما واشنگتن پیش از هرگونه مذاکره درباره امنیت دریایی، خواستار دریافت امتیازات هسته‌ای است و حتی با تشکیل یک نیروی ضربت جدید در سنتکام، قصد دارد مسیرهای زمینی ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته را نیز مسدود کند. در چنین شرایطی، تهران به جای تسلیم شدن یا فروپاشی اقتصادی از درون، ترجیح می‌دهد با الگوگیری از واکنش‌های سال ۲۰۱۹ خود—نظیر حمله به نفتکش‌ها در فجیره و دریای عمان، سرنگونی پهپاد آمریکایی و حمله موشکی و پهپادی به تأسیسات آرامکوی عربستان—زیرساخت‌های انرژی همسایگان را هدف قرار دهد. از نظر نویسنده این سرسختی و جسارت ایران دو دلیل مشخص دارد: نخست، تعهد ایدئولوژیک ایران به روایت بنیادین “مقاومت و فداکاری”؛ چرا که تهران برخلاف پایان جنگ هشت‌ساله با عراق در سال ۱۹۸۸، اکنون خود را در آستانه فروپاشی نظامی نمی‌بیند که مجبور به نوشیدن دوباره “جام زهر” شود، بلکه معتقد است دست برتر را دارد و صرف بقا و جلوگیری از حمله بزرگ آمریکا برایش پیروزی است. دلیل دوم کاملاً عمل‌گرایانه است؛ ایران به حمایت حیاتی چین از طریق خرید نفتش متکی است و هم‌زمان روی این موضوع شرط‌بندی کرده که کشورهای متضرر خلیج فارس (عربستان، امارات، قطر و کویت) در نهایت از شدت آسیب‌های اقتصادی ناشی از وضعیت فعلی، واشنگتن را برای پایان دادن به محاصره تحت فشار خواهند گذاشت. بنابراین به باور این تحلیلگر تنها راه برون‌رفت از این بن‌بست، “دیپلماسی مرحله‌ای” است؛ به این معنا که در فاز اول، آمریکا محاصره را تا حدی لغو کند تا ایران در مقابل، تنگه هرمز را بازگشایی و حملات به کشتیرانی را متوقف نماید، و در فاز دوم، مذاکرات هسته‌ای همراه با لغو تدریجی تحریم‌ها و آزادسازی پول‌های بلوکه‌شده ایران آغاز شود؛ هرچند که غرور دو طرف و ترس از تحقیر، در کنار نقش غیرقابل‌پیش‌بینی اسرائیل، باعث شده تا پیروزی نهایی عقلانیت همچنان در هاله‌ای از ابهام باقی بماند. منبع: https://www.chathamhouse.org/2026/11/will-us-and-iran-return-war لینک عضویت در کانال مشکات اندیشه: تلگرام: https://t.me/meshkatanalysis بله و ایتا: @meshkatanalysis