Райҳонбибининг ноаниқ хавотирдан кўнгли безовта бўлиб, юраги ғалати симиллади.
Кечқурун Фармонбек яна биринчи хотини остонасига келди. Эшикни секин очган Ширинбонуга қараб гина қилди:
– Бону мендан ростакамига ажрашган экансиз-да, ҳеч қайрилиб қарай демайсиз.
– Бегим, кичик бибининг ёнига боринг, рашк ёмон нарса, ичи куйса, болага зиён қилади.
– Нима, энди менинг завжам эмасмисиз? Шунчалик баъдингизга урган эканмиз-да!
– Бегим ундай деманг, кўнглимдасиз. Бу ҳаракатларнинг барини сизнинг ўғил зурриёдингиз бўлсин деб қиляпман. Қизлоқларимизнинг акалари бўлмаса, укалари бўлсин, деб қиляпман. Вақти соати келиб қизларимизни суяйди, биз ўтиб кетсак, шулар ҳолидан хабар олади. Қиз бола муштипар нарса, келин бўлиб тушган рўзғорида ҳам орқасида укалари турса, мунғайиб қолмайди, куёв деганлари ҳам ўйлашиб муомала қилади. Мендан ранжиманг.
– Бу туришда бир-биримиздан совиб кетмаймизми, Бону?
– Майли, эртага тоғасиникига Мастурани ҳамроҳ қилиб жўнатайлик. Аравакаш болага тайинлаймиз, нотекис йўллардан юрмай, уловни эҳтиёт бўлиб ҳайдасин. Бир-икки кун қариндошларини, укаларини дийдорига тўйиб айлансин. Мастура кўз-қулоқ бўлади. Саидабонуга тайинлаб айтиб юбораман, қўлини совуқ сувга урдирмайди. Ҳозир кўз ўнгида кўнгилхушлик қилсак, яна бирор кор-ҳол рўй бермасин. Ўзиям ичимдагини топ. Нимани ўйлаётганини билиб бўлмайди...
Ширинбону кундошини хизматчи аёл билан бирга аравага ўтирғизиб, аравакашга тайинлади:
– Эҳтиёт бўлиб ҳайданг. Яхши етиб олинглар.
Арава сердарахт йўлдан оҳиста юриб кетди.
...Шу кеча Ширинбону ётоғининг чироғи ҳар доимгидан ёруғроқ порлади...
– Опа, эртак айтиб беринг.
– Йўқ, Кунтуғмишнинг давомини айтиб беринг.
Райҳонбиби айвонда лўлаболишларга суяниб ўрнашиб ўтириб олган қизларга қаради:
– Хўп, эртакми, достонми, олдин аниқлаштириб олайлик.
Муродилла билан орқа суяниш қилиб ўтирган Омонгул “эртак, эртак” деб қичқирди.
– Йўқ, опа, кечаги достоннинг давомини айтиб беринг, – деди Анвара.
– Омонгул эртак деяпти-ку, қизлар...
Шу тобда Ўғилой Омонгулнинг қулоғига нимадир деб шивирлади. Қизалоқнинг кўзлари порлаб кетди.
– Ростданми?
– Ҳа-да...
– Майли опажон, достон эшита қолайлик, – деди Омонгул ҳам.
...Шундан сўнг Кунтуғмиш бу чодирга кирибди...
... Азлархўжа маст бўлиб қолган Кунтуғмишни тўртта туянинг терисига ўраб, устидан тош бостириб, чўли- биёбоннинг қоқ ўртасида қолдириб, ўзи Холбеканинг ёнига борибди. Холбека ҳарчанд ялинмасин қулоқ солмай, оёқ-қўлини боғлаб, сандиққа солибди-да, туяга ортиб карвон билан жўнаб қолибди. Уйқудан уйғонган икки гўдак қарашса, чўли -биёбонда ёлғиз ӯзлари эмиш. Болалар ота-онасини излаб, карвон ортидан эмаклаб кетаверишибди. Карвон ичида бир раҳмдил одам бор экан. У Кунтуғмиш кайфи тарқаса туя терисини йиртиб, арқонларни узиб ташлайди. Ортимиздан йўлга тушса, ейди-ичади деб ҳар етти чақиримда битта нон ва бир кўза сув қолдириб кетаверибди...
Райҳонбиби бирпас тин олиш учун тўхтади.
– Э, опа айтинг, кейин нима бўлибди? – Омонгул сабри чидамай қистай бошлади.
– Шошма, опам нафас ростласин, кейин айтиб беради, – деди Анвара Райҳонбибига бир пиёла чой тутар экан.
Райҳонбиби чойни олиб, ҳўплади.
– Раҳмат Анваражон.
– Опа, бирам кўп эртаклар, достонлар биласиз, қаердан ўргангансиз?
– Отам ҳам, энам ҳам маталчи эди, Анваражон.
– Опа, отангиз билан энангиз нега бизникига меҳмонга келишмайди? – деди Ўғилой.
– Улар очарчилик йиллари касал бўлиб оламдан ўтишган.
Райҳонбеканинг кўзларида ёш йилтиради.
– Опа, кейин нима бўлади, отаси болаларини топиб оладими?
– Ҳа, чўли биёбонда эмаклаӣвериб, ҳолдан тойган гўдакларни отаси топиб олибди. Ота- болалар ҳалиги раҳмдил одам қолдирган нонларни еб, яна ӣӯлга тушишибди. Йўл юриб, йўл юрса ҳам мўл юриб Жайҳун дарёсининг бўйига етиб келишибди. Кунтуғмиш қараса, дарёнинг кўпригини тошқин дарё аллақачон оқизиб кетган, суви пишқириб, лойқаланиб, оқиб ётган эмиш. Шунда у бу даҳшатли оқимдан сузиб ўтишга қарор қилибди. Бир боласини ушлаб, иккинчисининг кўйлагидан тишлаб, дарёга тушиб, бир қўллаб сузиб кетибди. Дарёнинг қоқ ўртасига келганда қўлида тутиб кетаётган боласини бир улкан балиқ келиб бир ҳамлада ютиб юборибди ва тўлқинлар ичига шўнғибди. Кунтуғмиш “в