ўт очдилар. Уруш қизиган сайин, айниқса, эркаклар ва ўғил болаларнинг ҳаяжони ортиб борарди.
– Отиб ташла! Ур энағар немисни!
Баъзилар ўзлари уруш майдонига кириб қолгандай ўрнидан сапчиб турар, сўкиниб қолар, ёнидагилар эса бу “қаҳрамон”ларни этакларидан тортиб, яна ўтирғизишарди.
Издиҳомда қўл жангги бошланди.
Шу пайт экранда бақувват, норғул йигит пайдо бўлди. Ўтирганлар бир қалқиб тушди ва ҳамма бирдан гувиллади.
¬– Вой, Нортожи полвон!
¬– Ана Нортожи тоға!
– Жим ўтиринглар, Нортожи шошиб қолмасин!
– Теп энағар немисди!
Нортожи полвон бир немисни жағига бир мушт солиб ағнатди, бошқасига калла қилди, биттасини бутига тепиб букчайтириб ташлади. Сўнг йиқилиб ётган бир фашистнинг ханжарини шартта олди-да, ўнгги сўлидан келган душманларнинг бирини кўксига, иккинчисининг бўғзига, бошқасининг қорнига санчиб, ағдариб ташлай берди. Киночи фақат Нортожи полвонни эмас, олисроқларда бораётган жангни ҳам кўрсатар, томошабинлар сабрсизлик билан полвонни кўргиси келиб гувиллаб қоларди. Бир пайт майдонда йиқилмаган ҳеч ким қолмади. Яна якка ўзи ҳамон душман билан олишаётган полвон кўринди. У қаршисидан келган немис аскарини қулатгач, бирдан қўлидан ханжарни ерга ташлади. Боши гангиб, қаёққа боришини, нима қилишини билмай гандираклади. Қўлларини силтаб, нималардир деб қичқирди шекилли, оғзини катта-катта очди. Бироз тентирагач, қочадиган жой тополмай, уч-тўртта ўликни судраб келиб, бир жойга йиғиб, уларнинг остига ётиб олди. Девордаги мато бир зум оқариб турди. Яна ҳалиги қурилма тариллай бошлади. Энди девордаги матода милтиғининг учида ханжари бор душманлар пайдо бўлдилар. Улар ерда йиқилиб ётган аскарларга милтиқ учидаги ханжарни суқиб-суқиб, ўлик - тирикни текшира бошладилар. Шу ерга келганда қурилма тариллашдан тўхтаб, воқеалар узилиб қолди. Ҳамма йигит томон ёпирилди.
– Давомини қўйинг ака!
– Давоми йўқ, кинони ўзи шу ергача, ¬– деди йигит.
“Нортожи полвон гирой, полвон гирой, лекин немисларни боплади”, деган қичқириқлар тинмас, одамлар йигитдан кинони бошқатдан қўйишини талаб қилишарди. Полвон урушга кетгач, очарчилик йиллари ота-онаси ва хотини дунёдан ўтган, икки ўғилчаси гоҳ у қариндошникида, гоҳ бу қариндошникида етимликнинг азобини тотиб улғайишмоқда эди, жўралари уларни топиб, кинода отасини кўришга олиб келиб қолишди. Йигит киносини бу болалар учун яна бошқатдан қўйди. Болалар отам гирой, отам гирой деб турган жойларида сакрашар, гоҳ бир-бирларини қучоқлаб қувончдан йиғлар эдилар. Кино тугади.
Қишлоқ аҳли ҳам қаттиқ ҳаяжонда эди.
– Ишқилиб, немислар Нортожи полвонга найзасини суқмаган бўлсин-да!
Аёлларнинг эса Нортожи полвоннинг эсон-омонлигига ишончи комил эди:
– Ана, ўликларнинг остига ётиб олди-ку, устидагиларга суқиб кўргани билан пичоқнинг учи Нортожи полвонга етиб бормайди. Кино тугаб, вақт алламаҳал бўлганига қарамасдан одамлар тарқалай демас, ҳамма киночи йигитни саволга тутради.
– Менинг ҳам отам урушга кетган, ҳали келгани йўқ. Урушни кўрсатадиган бошқа киноларингиз ҳам борми?
– Ука бошқа киноларингни ҳам обкел...
– Менинг ҳам акам урушга кетган эди...
Полвоннинг ўғилларини жўралари қуршаб олган, айни дамда бу болалар немислар билан отаси эмас, ўзлари жанг қилгандай қаҳрамон бўлиб кетдилар.
Кино ичидаги-ю, ташқарисидаги воқеани жимгина кузатиб турган Райҳонбибининг ичида катта бир тўфон кўтарилди. “Энди ҳамма киноларга келаман, насиб қилса, акам ҳам кинода чиқади. Аскарлар орасида бир кӯриниб кетса ҳам танийман. Кейин кинони олган одамларга хат ёзаман. Топаман акамни. Ярадор бўлган бўлса, суяб олиб келаман. Юролмаса кўтариб келаман. Яна ӯз хаёлидан ӯзи қӯрқиб кетди: Илоё етти мучаси бут юрган бӯлсин!
У укаларининг қўлидан етаклаб муаллим билан қайтаётганлар орасига қўшилиб кетди. Шундан сўнг Райҳонбиби клубга келган барча киноларга укалари билан қатнай бошлади. Бироқ ҳамма кинолар ҳам уруш ҳақида бўлавермас, борларида ҳам Содиқ кўринмади.
Эрта тонгда Райҳонбиби ўроқ кўтариб, ишга жўнаётганлар билан дарвоза томон йўналди. Бироқ уни янганинг овози тўхтатди.
– Райҳонбиби, сен бери кел.
– Келдим янгажон...
– Қизим, сен ҳам укаларинг ҳам, мана, Худога шукур улғайиб қолдинглар. Қанийди энанг бечора ҳаёт бўлса-ю, бўй