Programming ∀

Aynan prinsp va paradigm oriented tillar auditoriyasi juda ham kam bo'ladi. Yana bir gap bunday universal tilni qurishni o'zi ham anchagina murakkabroq jarayon ))). Undan yomoni esa ana o'sha prinsplarni o'zi ko'p o'zgaradi tendensiyada ))) Oldinlari GRASP dominant edi xozirgi yosh avlod faqat SOLIDni biladi (Agar bilsa...). Yana ko'plab dasturlash tillarida biror paradigmni asos qilaman deb unga teskari narsalarni ham qilishgan. Shuni ortidan esa anti patternlar ko'paya boshlagan )) PS: Mavzuni imkon qadar yoritishga xarakat qildim ammo bu mavzu juda ham katta kamida 2 soatlik suxbatni oladigan darajda deb o'ylayman )))

Shu post commentida ajoyib savol berilgan ekan "Hamma prinsplarni o'zida jamlagan dasturlash tili yo'qmi" Shu mazmundagi savol Savol juda oddiy va g'alatidak ko'rinadi. Kimdurlar uchun esa kulgili bo'lishi ham mumkin. Mandayam aynan shunday savol bo'lgan edi. Javobini to'liq topa olmagan bo'lsam ham birqancha hulosalarimni uslashmoqchiman. Keling birinchi navbatda biz kichik loyiha aytaylik calculator misolida oladigan bo'lsak. Ushbu dasturni ishlab chiqishimizda biz maksimum 1000 qator code yozishimiz mukin )) Aslida bu ham juda katta xozirda birnecha 10 qator bilan hal etsa bo'ladi )) 1000 qator ancha complexroq calculator uchun deylik. Biz yozgan dasturni har qanday tilda yozsak ham bemalol qayta esalab olaveramiz maksimal trash qilinsa ham qizig'i yoq )) Endi biroz murakkabroq dasturni ishlab chiqishni ko'ramiz. Masalan biror game aytaylik Snake )). Ushbu dasturni ishlab chiqishda biz taxminan 2-3000 qator code yozamiz deylik )) Shu bilan birga gameda takrorlanuvchi mexanizmlar bor yani bir yerda qandaydur functionalni yozib birqancha joylarda undan foydalanish mumkin )) Undan tashqari bizda dasturni bo'laklari ham birmuncha ko'proq )) Lekin shunda ham biz o'zimiz yozgan dasturni to'liq eslab qolishimiz va yana davom ettirishimiz mumkin va buni extimoliy darajasi yuqori. Lekin borgan sari qandaydur qiyinchiliklar va muammolar chiqishini seza boshlaymiz chunki. More code == more bugs )). Lekin barbir ushbu loyihani bemalol bir kishi davom ettirishi mumkin )) Mobodo o'zingiz ulgurmasangiz boshqa birovga loyih haqida og'zaki tushuntirib bera olasiz )). Endi biroz complex software misolida ko'ramiz. Masalan hamma sevib foydalanadigan yoki foydalanmay qo'ygan Firefox browser )) Unda adashmasam 10mln qator code bor va yuzlab engineerlar )) Bunday turgagi loyihaga eng muhim narsalardan biri bu albatta architecture )) Sababi bu loyihadagi hamma qismlarni biladigan va tushunadigan inson deyarli yo'q bor bo'lsa ham juda kam. Undan tashqari loyiha turli tomonlama etiborga muxtoj Perfomance, Security etc (-ilities). Undan tashqari bir loyihada baravar juda katta jamoa ishlashi juda ham ko'plab noqulayliklar tug'diradi. Shu sababdan jamoalarga ajratilinadi va har bir jamoaga qandaydur qismlar taqsimlanadi )) shu bilan birga katta org hierarchy yuzaga keladi mayli bu boshqa mavzu. Lekin yuqoridagi muammolarni hal etish uchun qandaydur yechimlar kerak. Bularning eng birinchisi architecture xisoblanadi. Xozircha architecture masalasidan biroz quyi qatlamga tushamiz bu Design UI/UX emas balki software design. Bu mavzu bizga biror narsa qanday qilib amalga oshirishni ko'rsatadi. Ya'ni aytaylik siz browserdagi local storage mexanizmini amalga oshirmqochisiz. Siz qilmoqchi bo'lgan qism qanday quriladi uni qanday kengaytirish mumkin vaxazo kabi narsalarni aynan software design mavzularida ko'rib chiqasiz va undagi asosiy fundamental narsalar prinsplar va patternlar. Dasurlashdagi prinsplar ham huddi hayotdagi prinsplarga o'xshaydi. Misol uchun mani prinsplarimga ko'ra biror narsa yoqmasa yoki hohlamasam ochiqasiga yo'q deyman. Bazi kishilar yoq deya olishmagani sabab biror bahona qilishlari mumkin. Biror narsani rad etish masalasida ikki yondoshuv uslubi )). Ikkisini ham yaxshi yomon tomonlari mavjud. Huddi shunday narsa dasturlashda ham bor. Undan tashqari bu prinsplar ham evolution bo'lgani sari o'zgarib boraveradi yoki rivojlanadi. Prinsplarni to'liq tadib qilish foydalanuvchilarni kattaroq qismini yoqotishga ham sabab bo'lishi mumkin )) Bunga misol haskell tilini olsak bo'ladi. Juda zo'r FP realizatsiya qilingan tillardan biri ammo syntax birmuncha murakkabroq. Shu sababdan ko'pchilik uni o'rniga soddaroq Elixir Scala kabi tillarni ishlatishadi. Bu huddi Java o'rniga Kotlin chiqganida ko'pchilik Javadan qiynaladiganlar sevinib yuborgan effektga o'xshaydi )))

Shu post commentida ajoyib savol berilgan ekan "Hamma prinsplarni o'zida jamlagan dasturlash tili yo'qmi" Shu mazmundagi savol Savol juda oddiy va g'alatidak ko'rinadi. Kimdurlar uchun esa kulgili bo'lishi ham mumkin. Mandayam aynan shunday savol bo'lgan edi. Javobini to'liq topa olmagan bo'lsam ham birqancha hulosalarimni uslashmoqchiman. Keling birinchi navbatda biz kichik loyiha aytaylik calculator misolida oladigan bo'lsak. Ushbu dasturni ishlab chiqishimizda biz maksimum 1000 qator code yozishimiz mukin )) Aslida bu ham juda katta xozirda birnecha 10 qator bilan hal etsa bo'ladi )) 1000 qator ancha complexroq calculator uchun deylik. Biz yozgan dasturni har qanday tilda yozsak ham bemalol qayta esalab olaveramiz maksimal trash qilinsa ham qizig'i yoq )) Endi biroz murakkabroq dasturni ishlab chiqishni ko'ramiz. Masalan biror game aytaylik Snake )). Ushbu dasturni ishlab chiqishda biz taxminan 2-3000 qator code yozamiz deylik )) Shu bilan birga gameda takrorlanuvchi mexanizmlar bor yani bir yerda qandaydur functionalni yozib birqancha joylarda undan foydalanish mumkin )) Undan tashqari bizda dasturni bo'laklari ham birmuncha ko'proq )) Lekin shunda ham biz o'zimiz yozgan dasturni to'liq eslab qolishimiz va yana davom ettirishimiz mumkin va buni extimoliy darajasi yuqori. Lekin borgan sari qandaydur qiyinchiliklar va muammolar chiqishini seza boshlaymiz chunki. More code == more bugs )). Lekin barbir ushbu loyihani bemalol bir kishi davom ettirishi mumkin )) Mobodo o'zingiz ulgurmasangiz boshqa birovga loyih haqida og'zaki tushuntirib bera olasiz )). Endi biroz complex software misolida ko'ramiz. Masalan hamma sevib foydalanadigan yoki foydalanmay qo'ygan Firefox browser )) Unda adashmasam 10mln qator code bor va yuzlab engineerlar )) Bunday turgagi loyihaga eng muhim narsalardan biri bu albatta architecture )) Sababi bu loyihadagi hamma qismlarni biladigan va tushunadigan inson deyarli yo'q bor bo'lsa ham juda kam. Undan tashqari loyiha turli tomonlama etiborga muxtoj Perfomance, Security etc (-ilities). Undan tashqari bir loyihada baravar juda katta jamoa ishlashi juda ham ko'plab noqulayliklar tug'diradi. Shu sababdan jamoalarga ajratilinadi va har bir jamoaga qandaydur qismlar taqsimlanadi )) shu bilan birga katta org hierarchy yuzaga keladi mayli bu boshqa mavzu. Lekin yuqoridagi muammolarni hal etish uchun qandaydur yechimlar kerak. Bularning eng birinchisi architecture xisoblanadi. Xozircha architecture masalasidan biroz quyi qatlamga tushamiz bu Design UI/UX emas balki software design. Bu mavzu bizga biror narsa qanday qilib amalga oshirishni ko'rsatadi. Ya'ni aytaylik siz browserdagi local storage mexanizmini amalga oshirmqochisiz. Siz qilmoqchi bo'lgan qism qanday quriladi uni qanday kengaytirish mumkin vaxazo kabi narsalarni aynan software design mavzularida ko'rib chiqasiz va undagi asosiy fundamental narsalar prinsplar va patternlar. Dasurlashdagi prinsplar ham huddi hayotdagi prinsplarga o'xshaydi. Misol uchun mani prinsplarimga ko'ra biror narsa yoqmasa yoki hohlamasam ochiqasiga yo'q deyman. Bazi kishilar yoq deya olishmagani sabab biror bahona qilishlari mumkin. Biror narsani rad etish masalasida ikki yondoshuv uslubi )). Ikkisini ham yaxshi yomon tomonlari mavjud. Huddi shunday narsa dasturlashda ham bor. Undan tashqari bu prinsplar ham evolution bo'lgani sari o'zgarib boraveradi yoki rivojlanadi. Prinsplarni to'liq tadib qilish foydalanuvchilarni kattaroq qismini yoqotishga ham sabab bo'lishi mumkin

Twitter Recommendation Algorithm Open source qilinganidan keyin issuelarni ko'rib o'tirgan edim balki qiziqroq task bo'lsa qilib ko'raman deb )) Eng qizigi issuelarni juda ko'plari offtopic ekan. Elun Musk yana trendda 😁

Open source loyihalaringiz bo'lsa tayyorlab turing tez orada bir yangilikni ulashaman InshaAllah.

Deno masalasida. Umuman olganda loyihani juda yaxshi organize qilishgan ekan. Nodejsga qaraganda ancha muncha qulay. Undan tashqari contributing ham birmuncha oson tuyuldi (Shaxsan manga) Relase management ancha tartibli. Ko'p narsalar ancha structured va sifatli qilingan. Code style, tests, modularity. Ko'rgan minuslarimdan biri usability masalasida agar sizda alternative runtimelar bilan yaxshi tuchunchalar va practice bo'lmasa public resourcelardan (docs) dan o'qib o'rganish qiyin. Contributing qilish nisbatan oson. Nodejs da palapartishlik joylari ko'p. Ayniqsa bazi librarylar juda ham katta bitta file )) Nodejsda esa kop narsalar ancha soddaroq birinchi boshlagan kishi ko'rinikib tezroq kirishib olishi mumkin. Docsda ham juda ko'p narsalar bor va qulay (Subyektiv fikrim) Ishlash masalasida perfomance vaxakazolarda versus qilib o'tirishni xoxlamadim )). Lekin denoland da anchagina aqilliy mexanizmlarga ko'zim tushdi. Wasm orqali kengayish mexanizmi va falsafasi ancha qiziq ekan. Nodejsda esa N-API dominand ammo WASM ham mavjud )) Shaxsan manda N-API ga ishim tushgan va boshida ancha murakkablik qilgan edi shu bilan birga ko'p energiya sarflanar edi Node-API bilan nimadur qurish. Umuman olganda yangi runtime yaxshi tasurotlar qoldirdi. Kamchiliklari ko'p ammo bunga ko'z yumishga arziydi chunki nodejs o'zida ham juda ko'plab kamchiliklar mavjud )))

Hullas bir loyiha topib oldim avatarni ana o'sha yerda generate qildim )) Test qilish qiziq bo'lsa havolarni qoldiraman. https://ai.itman.uz/

Shu kungacha eng mayda detallarigacha etibor qilib qilingan loyiha sifatida Githubni bilar edim. myList = [];

Siz haliyam nodejsda sleep functionni callbacklar bilan yozasizmi ? Nodejs 15 versiyadan async/await bilan ishlaydigan timerlar ham chiqgan ))

Paralell computing birinchi aynan qaysi soha uchun qo’llanilgan ?

Begzod aka b***

Ertalab kelayotganimda bir narsa rossa qiynadi )) Nimaga ? Biror fanlarni universitetga kirish uchun qo'shimcha darslarga borib o'rganamiz ? Aslida bu fanlar bizni kelajakda qiladigan ishlarimizda fundament bo'lishi kerakku )) Matematikani bilmaydiganlar Data sience bilan shug'ullanyabti... (Bir tanishimni gapi) Iks plus igrik... O'qi ... O'zbek patterni... Maktabda 5-soat ham jismoniy tarbiya bo'lsin uztoz ! Algebrani magazinda ishlatmaymizku barbir. Universitetga kirishga 1 yilcha qolganda: — Man hechqayerga bora olmayman matematikadan qo'shimcha darsim bor. Universitet davrida: — Man hechqayerga borolmayman dasturlashdan o'quv markazida darsim bor... (Bu eng yomon holatda !) — Universitet diplomim bor meni ishga olasizlarmi ? — Qani keling Qochqoraka buyoqa o'tiringchi avval suhbatingizni olaylik... — Menga Atomic operatsiyalar haqida aytib bera olasizmi ?! — Aka, Atomic ? Atomni bilaman Atom bombaku 😳 Ammo Atomic operatsiyalar... — Haa topdim Bombordimon qilish... 😐 — Internetdan ko'rdim zamonaviy kasblar va IT rivojlanyabti ekan. Manam o'qiyman nasiniemsin... Aytishnik bo'laman 😎 — Huch kelibsiz bizni birbalo trash markazimizda. Sizga barcha zamonaviy kasblar o'rgatiladi makrazimizda tajribali mutaxasisslar sizga barcha kasb sir asrorlarini ulashadilar. — Ohho, O'qiyman... — Haa Qochqor sertifikarni ham qo'lga kiritding endi ishga... Seni 1000$ oylikga ish kutyabti. — Men Falon markazda dasturlashni o'rgandim sertifikatim ham bor. Ishga olasizlarmi ?... — Qani keling Qochqoraka... Yuqoridagi kabi holatlar haligacha juda ko'p uchraydi, ammo aynan shu mavzu haligacha actual )). Haligacha shirin yolg'onlarni yeb yuramiz... PS: Bu gaplarni hammasi ham hammaga tegishli emas. Qalbingizda joy bo'lmasa hammaga oshkor qilishingiz ham shart emas )) PSS: Maqsadli o'qish bu eng to'g'ri tashlangan ilk qadam ! Albatta najot ta'limda shubxasiz ammo Qo'chqor akaga o'xshab qolishni istamasangiz orentationlarni biroz to'g'irlab olishni tavsiya qilaman.

Chatgpt haqida “manager”lar gaplashyabti… Ikki intelektning suniy intelekt haqida suxbati 🥹

PS: Xozircha shunday gapar )) Bazida inson o'zida depressiya bo'layotganini ham bilmas ekan )). Bazida o'zini kuchsiz sanab lekin anchagina kuchli bo'ladi yoki teskarisi 😅. Nima bo'lganda ham miyyamiz va uning egasi biologik TRASH bo'lishidan saqlanishimiz kerak. Ramazon muborak !

Kichik narsalar ! Bundan taxminan 3 oy oldin juda ko'plab yangi narsalar boshlangan edi. Turli loyiha g'oyalari, anchadan buyon mavjud bo'lgan g'oyalar. Qisqasi ishlarga ko'milayotganimni his etib turar edim. Bu esa o'z o'zida depressiyaga sabab bo'ldi va ishda ham hayotda ham perfomance tushib ketdi. Keyin esa hamma narsani farqi bo'lmaslikni boshladi (HAKUNA MATARA). Aslida oldin ham shunday edim faqat maqsadli xaraktlar boshqacharoq aytganda esa maqsadga nisbatan xarakat va psixologik jixatdan katta energiya bor edi. Ammo bunday kunlar boshlanganidan keyin mendagi barcha ko'rsatkichlar pasayib keta boshladi. — Ratsionalism va sovuqqonlik — Tanqidiy fikrlash — O'ziga baho bera olish — Ishga jiddiy qarab potensialni o'zim qo'ygan plankadan oshirish (self challenge) — Learning and self development — Qimmat dofominga xarakat — Kurashish... Hullas hammasi absolutly P... bo'lgan ekan o'sha payitlarda buni esa endi tushundim 🥹 Kunlik tartib huddi qolipdagiday. 1. Uy va ish. 2. Gamming. 3. Yaqinlar bilan damolish. 4. Prosta web surfing (Karl) 5. Ovqatlanish va boshqa yashash uchun muhim bo'lgan narsalar )) Hullas absolutly TRASH 😁 Bundan ham absurt tomoni shundaki. Oldinlari biror narsaga kirishsam ohirgacha borar edim. Oddiy gameda ham bir ukamdan headshot yeyaverganim uchun trenirovka qilgan edim 1 hafta 😅 Ammo kamlik qilgan edi )) Lekin barbir yutqazmaslik uchun barcha narsani qilar edim )) (Buni bilgan biladi 🧐) O'zimni analiz qilar ekanman barcha narsalarni javobini topganday bo'laverar edim. Bu degani prosta Brain left the my head 😡. O'tgan haftadan boshlab barcha potensialni qaytarib olish uchun xarakat va tashabbuslar boshlandi 😅 Eng birinchi qilishim kerak bo'lgan narsa bu chala qolgan loyihalarimni yakunlash va contributingni tiklash kerak. Bilmadim adashmasam 15-martlardan boshlangan bo'lsa oradan 11 kun o'tib biroz stabillik sezildi ))). Oldinlari programming uchun o'rtacha 5-7 soat ajratar edim. Bu asosan ishlashga ajratilgan vaqt. Kundalik 4 soat yoki 2 soat o'zida ham katta potensial bo'lar edi. Keyin qolgan payitlarda yuraverardim bilganimni qilib (Learning, Expirements etc...) Bu hafta esa intensiv ish soatim potensialini 4-5 soatga ko'tara oldim. Yana ozgina qoldi. Keyin yana powerfull bo'laman InshaAllah. 2-kun oldin qilayotgan ishlarimga qilingan tanqid. Juda o'rnida bo'ldi 3 ochkolik zarba yoki headshot kabi ))) Muhimi lampa yondi 🔋. Tanqid qilgan odamga alohida Rahmat ! Barcha masalalar va muammolarni o'tirib ko'rib yechimlarini o'ylab chiqa boshladim va o'sha sovuqqonlik qayta boshladi. COMEBACK 🕺! Hullas bunday psixologik depressiv vaziyatda har qanday kishi o'zini yoqotishi mumkin ekani haqida juda katta expirence bo'ldi. Bu masalada 3 oylik malaka oshirdim 😎 Ishga qaytamiz. Bir ajoyib effekt haqida ko'p gapiramiz aynan problem solving mavzusida. "Katta muammolarni bo'laklarga bo'lib yechish kerak..." Huddi shunday — Muammolar kichiklik paytida yechimini topish kerak. Bo'lmasa kattalashtirib keyin yana maydalab yuramiz maydalashib... Vaziyatdan olgan hulosalarim va o'zimga nasihat: 1. Ishda loyihalaringiz yoki tasklaringiz ko'payib sizga katta muammolar olib kelmasligini hohlasangiz doyimiy contribute qilish. Bir kun 100% ishlab 2 kun 0% ishlagandan ko'ra oldin 50% yoki 40% potensial bilan ishlab ko'rish kerak )) 2. Yo'q deyishni o'rganish. Ish yoki o'zimga ajratilgan vaqtni boshqa narsalarga sarflamaslik va chalg'imaslik uchun bu muhim. 3. Egoism, Biror masuliyatim bo'lib turib o'rniga dostim bilan sayrga chiqsam. Masuliyatim doirasidagi natija so'roq qilinganida faqatgina mandan so'raladi ! 4. O'z o'zini analiz qilish, Inson o'zining barcha ko'rsatkichlarini analiz qilishi va shuni o'rganishi kerak. 5. Intensiv doyimiylik, Biror narsa bilan shug'ullanmoqchimisan ? Doyimiy intensiv shug'ullan masalan. Har kuni 30 minut potolokga qarab yot pikrla ! 6. Har bir narsaga jiddiy sovuqqon qara. 7. Hakuna matara !

Bir qiziq narsaga etibor qilganmisiz. Ko'pchilik kasb-xunarlar evolyutsiya jarayonida yoqolib ketgan yoki yoqolib borayabti. Bunga misol qilib: — Komutator operatori (Switchboard Operator) — Telegraphist — Log Driver — Lamplighter — Pre-radar Listener Va yana shu kabi kasblarni aytsak bo'ladi. Soha tarixiga ham qiziqishim borligi sabab Switchboard Operator (SWO) kasbi haqida qisqa aytib beraman.

Yer qimirlashi haqida infoQallob: — Agar seni maqsadga yetishinga yer qimirlashi to'sqinlik qilayotgan bo'lsa, To'xtama ! Pul kerak bo'lsa ishlab top maqsadinga yetish Mahalla faollari: — Amaki, Yer qimirlayabti ochiqroq joyga o'ting. — ...Faqat sigaret chakmalaring ! Nega sochingni o'stirding ? — ...keng ko'lamli isloxotlar sabab yer qimirlashidan talofatlarsiz o'tdik. Akhmadiy: — Yer qimirlavoti, Yer qimirlashi anti patternmikan-a ? 🤔 — Manimcha, Uylardagi fundamentni tagi Trash shunga xozir uy shunchalik silkindi.

00 - 3:50 Kirish. 3:50 - 19:50 "Back-end dasturchisi bo`lish uchun 0 dan boshlab nimalarni o`rganish kerak?" 19:50 - 42:00 "AI ma`lum bir vaqda raqobatda dasturchilardan ustun bo`lishi mukinmi?" 42:45 - 56:45 "Git bilan top kompaniyalarda qanday ishlanadi va CI & CD?" 57:00 - 1:12:45 4-savol "Dasturning xavfsizligi?" 1:12:45 - 1:20:45 "SQL DB da qanday baza hosil qilinadi va masofadan qanday ishlanadi?" 1:20:45 - 1:34:20 "Dasturchining hayotida Open Sourece proektlarda qatnashish qanchalik muhim?" 1:34:20 - 1:34:33 "Dasturchilik davomida Gamming bilan shug`ulnsa ishga qanday focusni tez qaratish mumkin? (Diqqatni jamlash masalasi)" 1:34:33 - 1:43:52 "Berilayotgan vazifani (task) mudatini belgilashdagi tavsiyalar?" 1:43:52 - 2:06:59 "O`quvmarkazlarini bitirganlar biror bir texnologiyani qanchalik darajada bilishi kerak?" 2:07:00 - 2-10-00 Yakuniy xulosalar.