Малика (ʍąúя)

Бир ҳикматли ривоят: Бир обрўли савдогар хотини билан кўп йиллар яшади. Аммо вақт ўтиши билан унинг нолиши ва инжиқликлари савдогар учун чидаб бўлмас даражага етди. У хотинидан қутулишни орзу қиларди, лекин қонун ҳам, одоб-ахлоқ ҳам ажрашишга йўл қўймасди. Шунда савдогар шаҳар чеккасида яшовчи, сирли ҳунарлар ва заҳарлар ҳақида чуқур билимга эга бўлган машҳур дононинг олдига борди. — Устоз, — деди у атрофга олазарак бўлиб қараб, — хотиним мен учун оғир юкка айланди. Менга ундан қутулиш учун шундай восита берингки, шаҳарда ҳеч ким мендан шубҳаланмасин. Доно уни жимгина тинглади, дўконнинг ичкарисига кириб кетди ва бир оздан кейин хушбўй асал тўлдирилган кичик сопол кўзача билан қайтди. — Бу заҳар жуда секин таъсир қилади, — деди у паст овозда. — Агар у буни бирданига ичса, табиблар ҳаммасини тушуниб қолишади. Сен ҳар кеча унинг чойига шу асалдан бир қошиқдан қўшиб тур. Аммо энг муҳим шартни унутма: қўшнилар ва қозиларнинг ҳар қандай шубҳасини йўқотиш учун бир ой давомида хотинингга худди маликадек муносабатда бўлишинг керак. Унга ғамхўрлик қил, совғалар бер, ширин сўзлар айт ва ҳеч қачон унга қарши чиқма. У вафот этганда ҳамма сенинг қайғуингга ҳамдард бўлади ва ҳеч ким сени айблашга журъат этмайди. Хурсанд бўлган савдогар кўзачани олиб, дононинг ҳақини сахийлик билан тўлади ва уйига шошилди. Ўша кечанинг ўзидаёқ у айтилган кўрсатмаларни бажара бошлади. Хотинига юмшоқ рўмол совға қилди, унга энг яхши чой дамлаб берди ва табассум билан чойга бир қошиқ асал қўшди. Аёл ҳайрон бўлди, аммо ҳеч нарса демади. Эртаси куни савдогар бозордан бир даста гул ва яхши сўзлар билан қайтди. У баҳслашишни тўхтатди, хотинининг илтимосларини бажаради, тайёрлаган таомларини мақтарди ва доим унинг аҳволидан хабар оларди. Икки ҳафта ўтди. Савдогар ҳайрат билан шунга гувоҳ бўлдики, хотини энди нолимай қўйди. Унинг юзи очилиб кетди, яна эрталаблари қўшиқ айта бошлади, кўзларида эса аввалги меҳр қайта пайдо бўлди. У савдогарнинг севимли таомларини пиширар, унга ёшлик даврларидагидек ғамхўрлик қиларди. Уйга эса савдогар кўп йиллардан бери ҳис қилмаган илиқлик ва файз қайтиб келди. Учинчи ҳафта охирига келиб, савдогар даҳшат билан яна хотинини жон-дилидан севиб қолганини англади. Уни ўз қўли билан ўлимга маҳкум қилгани ҳақидаги ўй унга чидаб бўлмас азоб бўлиб туюлди. У кўз ёшлари ичида дононинг олдига югуриб келди, тиз чўкиб ёлворди: — Устоз, сиздан илтимос қиламан, менга заҳарга қарши даво беринг! Хотинимнинг ўлишини истамайман! У ҳаётимдаги энг азиз инсон. Мен уни яна аввалгидек, ҳатто ундан ҳам қаттиқроқ севиб қолдим! Доно меҳр билан жилмайди ва бошини чайқади. — Хотиржам бўлиб уйингга қайт, яхши инсон. Кўзачадаги нарса оддий жўка гули асали эди. Ҳеч қандай қарши даво керак эмас, чунки ҳеч қандай заҳар бўлмаган. — Қандай қилиб? — ҳайратланиб сўради савдогар. — Гап шундаки, — деди доно, — аёл киши камдан-кам ҳолларда ўз-ўзидан ўзгаради. У кўпинча сенинг унга бўлган муносабатингнинг аксидир. Сен жанжалкаш ва жонингга теккан аёлдан қутулишни истагандинг. Ва сен ундан қутулдинг. Аммо унинг ўрнига ўз қўлларинг ва меҳрибон қалбинг билан гўзал, меҳрибон ва севувчи рафиқа яратдинг. Энди ҳам унга шундай муносабатда бўлишда давом эт.