آیا فشار سازمان بورس بر صندوقهای اهرمی منطقی است؟
صندوقهای سرمایهگذاری سهامی اهرمی، از اواخر ۱۴۰۰ وارد بازار سرمایه ایران شدند؛ ابزاری تازهنفس و پرریسک برای سرمایهگذاران حرفهای که به دنبال سودهای بیشتر با پذیرش نوسان بالا هستند. این صندوقها به واسطه استفاده از اهرم، همیشه محل بحث و حساسیت نظارتی بودهاند.
در تازهترین واکنش، سازمان بورس خواستار کنترل فاصله بین قیمت واحدهای صندوق با NAV شده است؛ فاصلهای که اخیراً به میانگین منفی ۵٪ رسیده و سازمان، آن را نگرانکننده میداند. به همین دلیل، مدیران صندوقها موظف شدهاند با صدور و ابطال هدفمند، استفاده از مشتقهها و اصلاح پرتفوی، این فاصله را کاهش دهند.
اما سؤال اصلی این است: آیا این فشار، در شرایط فعلی بازار راهگشاست یا خودش بخشی از مشکل میشود؟
چالشهای موجود:
🔹
چرخه معیوب فروش: اجبار به ابطال واحدها در بازار کمعمق، یعنی فروش دارایی و فشار بیشتر روی قیمتها. چرخهای که میتواند صندوق را وارد باتلاق کند.
🔹
ابهام در نقطه تعادل p/NAV: آیا فاصله ۵ تا ۱۰ درصدی زیر NAV برای صندوق اهرمی غیرطبیعی است؟ بسیاری از تحلیلگران میگویند در بازاری با نرخ سود بالا و نبود ترند صعودی، این فاصله منطقی است.
🔹
نقش حیاتی مدیر صندوق: مدیریت ریسک و استفاده درست از ابزارهای در دسترس، برند صندوق را میسازد. رفتار بازارگردان، پیام عملکرد صندوق است.
🔹
خستگی بازار از تغییرات مقررات: وقتی قوانین مدام تغییر میکنند، بازار سردرگم میشود. ما نیاز به مقررات پایدار و شفاف داریم، نه نسخههای اضطراری موقت.
🔹
آموختههای تلخ گذشته: تجربههایی مثل «پالایش» و «دارایکم» نشان میدهد که رها کردن صندوقها در غیاب قانونگذاری روشن، چطور میتواند به فاجعه برای سرمایهگذاران تبدیل شود.
راهکارهای پیشنهادی:
1. شفافیت عملکرد مدیران صندوق و گزارشدهی مستمر به بازار
2. اصلاح تدریجی مقررات و پرهیز از تصمیمات واکنشی
3. حمایت ساختارمند رگولاتور بهجای اعمال فشار دستوری
4. بازتعریف تعادل منطقی بین NAV و قیمت با توجه به ماهیت اهرم
5. ارتقای سواد مالی سرمایهگذاران درباره ریسکهای این ابزار
6. نظارت مستمر مبتنی بر داده و تحلیل، نه سیگنالهای مقطعی
جمعبندی:
صندوقهای اهرمی ابزارهاییاند با قدرت خلق بازده بالا؛ اما مثل هر ابزار پیچیدهای، به مدیریت دقیق و نظارت هوشمندانه نیاز دارند. سازمان بورس باید بین نظارت و حمایت توازن ایجاد کند تا نه بازار آسیب ببیند، نه این ابزار از مسیر توسعه خارج شود.
اگر قرار است صندوقهای اهرمی بخشی جدی از آینده بازار باشند، باید با قوانین پایدار، مدیران توانمند و سرمایهگذاران آگاه از آنها حمایت کرد. مسیر بلوغ بازار، با تصمیمات سنجیده ساخته میشود، نه با واکنشهای کوتاهمدت.
𝑶𝒑𝒕𝒊𝒐𝒏 𝑹𝒆𝒇𝒆𝒓𝒆𝒏𝒄𝒆