Lyrics Notes

«جمشید چالنگی» را همیشه به عنوان یک روزنامه‌نگار با تجربه و منتقدی با کارنامه‌ای پربار می‌شناختم. آن‌چه از او در ذهن من بود یک انسان اهل منطق و استدلال و صاحب انصاف در مواجهه با موضوعات مختلف بود. البته که مصادیق نقض چنین صفاتی گاه‌به‌گاه از گریبان کنش‌های رنگارنگ رسانه‌ایش بیرون می‌زد اما به اعتبار کارنامه‌اش نادیده می‌گرفتم. اما در ماجرای اخیر، تمام آن پیشینه و کاراکتر معتبر برایم بی‌اعتبار شد. چالنگی بیش از ده دقیقه در نقد سخنان داریوش اقبالی با عصبانیت سخن گفت و هر ثانیه مصداقی برای ناآگاهی و بی انصافی و‌ شامورتی‌بازی تولید کرد. داریوش اقبالی کارنامه‌ی سیاسیون را پس از انقلاب را سیاه دانسته است. چالنگی اما در جست‌وجوی نکته‌ای در کنش‌های مؤثر داریوش میان این‌همه کنش‌های بی‌مصرف سیاسیون مدعی، جز همین جمله‌ی داریوش، پیراهن عثمان دندان‌گیری نیافته است. اما جمشیدخان برای این‌که پیازداغ آش بی‌مزه‌اش را زیاد کند اول باید «سیاسیون» را در کلام داریوش تفسیر به رأی کند. پس مصداق سیاسیون را «فریدون فرخ‌زاد» و «سعید الهی» معرفی می‌کند و بعد احساس می‌کند مصادیقش کافی نیستند و به آن‌ها «پویا بختیاری» و «کیان پیرفلک» را هم می‌افزاید که بله! سیاسیون یعنی همه‌ی قربانیان تاریخ مبارزات سیاسی و در نتیجه داریوش با این سخنان، خون مبارزان را پایمال کرده است! اما منظور داریوش برای عام‌ترین مخاطب او هم روشن است! این تلاش مذبوحانه‌ی چالنگی برای توجیه بی‌مصرفی خودش و هم‌پالگی‌هایش که همان سیاسیون جمله‌ی داریوش‌اند، آب‌درهاون‌کوبیدن است. چالنگی آن‌قدر اسیر عصبانیت و آشفتگی شده است که در سخنرانی مضحکش همراه با کلی ادعاهای بی‌سند و منبع، یکی‌در‌میان تلاش می‌کند آوازخوانی داریوش را هم با ادبیاتی کوچه‌بازاری نقد کند و با نیش و‌ کنایه، اعتبار خوانندگی یکی از بزرگ‌ترین خوانندگان تاریخ ما را با استدلال‌های کودکانه و ناآگاهانه زیر سؤال ببرد! حتی در باب آغاز شهرت داریوش هم قصه‌بافی می‌کند و بدون هیچ ربطی از جنتی‌عطایی مایه می‌گذارد! انگار‌نه‌انگار که دارد بی‌سوادی‌اش را در درک مبانی موسیقی و آواز و ترانه و ناآگاهی مفرطش را در حوزه‌ی تاریخ موسیقی معاصر فریاد می‌زند! و از آن بدتر این‌که تمام استدلال و تکیه‌گاه منطقی اتهام‌های او به داریوش، بسته به همین بی‌سوادی و ناآگاهی شگفت‌آور است! جناب جمشید چالنگی! داریوش درست می‌گوید! در تمامی این سال‌ها سیاسیون ما که مدعیانی از جنس خود تو هستند کارنامه‌ی سیاهی داشته‌اند. از فریدون فرخزاد مایه نگذارید که اندازه‌ی این حرف‌ها نیستید! با تاختن به داریوش هم فقط یکی دو روزی از صدقه‌سر اعتبار و محبوبیت داریوش سر زبان‌ها می‌افتید و برمی‌گردید به همان زباله‌دان تاریخ! کدام یک از شما طبل‌های میان‌تهی و پرهیاهو به اندازه فرخزاد و داریوش که نه! به اندازه‌ی شروین توانسته‌اید کنشی مؤثر داشته باشید؟ جای این شامورتی‌بازی‌ها از تجربه‌ و تخصصتان در مسیری مناسب و‌ متناسب بهره بگیرید. باشد که رستگار شوید. حمید ناصحی زمستان ۱۴۰۲ @LyricsNotes https://news.gooya.com/2024/03/post-84769.php

در شماره‌ی جدید نشریه‌ی «وزن دنیا» که مروری بر صد سال جریان شعر چپ در ایران با عنوان «تشنگان آزادی» است، من هم یادداشتی دارم با عنوان «چپ‌کوک‌ها» در نسبت ترانه‌ی فارسی با اندیشه‌های موسوم به چپ از مشروطه تا امروز. بیش از یک سال پیش دوستانم برای این ویژه‌نامه یادداشتی خواستند و از همان زمان نکاتی را در دفتری ثبت می‌کردم تا در این یادداشت استفاده کنم. از دوستانی مانند دکتر مهدی ملک عزیز هم در این مسیر یاری گرفتم. با این حال در هنگام آماده‌شدن نشریه برای انتشار، آن دفتر را پیدا نکردم و نکات و مشاوره‌های دوستان را هم فراموش کردم و با عجله این یادداشت را به مجله رساندم. از این‌رو برخی نکات مهم در این موضوع به گمان خودم در این یادداشت از قلم افتاده است. با این حال هم‌چنان در شرایط امروز خواندن چنین مطالبی می‌تواند مفید و جذاب باشد. تلاش می‌کنم یادداشت کامل را به زودی در مجالی مناسب منتشر کنم. @LyricsNotes

ترانه‌سراهایی که یک عمر ترانه نوشته‌اند به واسطه‌ی «یک عمر ترانه نوشتن» صاحب فضیلتی نیستند. بسیاری از این‌ها در ابتدا با فراگیری چند تکنیک و توفیق استفاده از آن‌ها عموما به تکرار همان تکنیک‌ها رسیده‌اند و در طول زمان مدام دور باطل زده‌اند. حتی فنونی که بسته به شرایطی خاص عامل توفیق بوده‌اند و خارج از آن شرایط، کارکردی ندارند را هم تکرار کرده‌اند و به تولیداتی بی‌مصرف رسیده‌اند. گذر زمان، لزوما و به تنهایی عامل ارتقای تجربه‌ی کاربردی و کیفیت کار نیست. تحقیق و مطالعه‌ی مرتبط و به‌روزرسانی سواد ادبی و هنری، استفاده از منابع متنوع، ارتباطات درست اجتماعی، کنش‌های مؤثر برای رشد خلاقیت و همواره‌نوشتن و چندین عامل دیگر لازم است که یک ترانه‌سرا در گذر زمان، صاحب فضایل کیفی در آثارش بشود و بماند. بسیاری از ترانه‌سرایان در گذر زمان دچار این توهم می‌شوند که صرف کسوت، آن‌ها را صاحب فضیلت کرده است. هیاهو و تمجید و تحسین‌های عده‌ای از اطرافیان هم در متورم شدن این توهم، تأثیر مضاعف دارد. این است که امروز با خیل ترانه‌سرایانی مواجهیم که اگر همین حالا با کودکان دبستانی امتحان املا و انشا بدهند رفوزه می‌شوند. با این حال هم‌چنان خود را صاحب جایگاهی رفیع در ترانه و در حال تحلیل ادبی و هنری از حافظ و سعدی تا شاملو و فروغ‌اند و ایرج و شهیار را تحت شرایطی و با لبی ورچیده تأیید و تکذیب می‌کنند. @LyricsNotes

استاد علی نصیریان امروز در جشن نودمین زادروزشان، چنین سرخوشانه برایمان آواز خواندند. زنده باد! 🎂❤️🌹 @LyricsNotes

دریافت لوح تقدیر از استاد دکتر قطب‌الدین صادقی در جشن سالنه‌ی کانون زمستان، افتخاری بزرگ و‌ ماندگار برای من است. در فرصت کوتاهی که برای صحبت داشتم ترجیح دادم از بزرگان ترانه‌ی سرزمینمان یاد کنم. به امید روزی که بتوانیم فارغ از محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها هنر را در همه‌ی شئونش پاس بداریم. حمید ناصحی، اسفند ۱۴۰۲ @LyricsNotes

سیاوش قمیشی ترانه‌ی جدیدی را با همکاری شرکت ترانه منتشر می‌کند. وارطان آوانسیان با انتشار تصویری مشترک در صفحه‌ی اینستاگرام شرکت ترانه و‌ درج سطری از ترانه که احتمالا بخشی از شاه‌بیت آن هم هست این خبر را اعلام کرده است: واسه من مرهم زخمم غزل و ترانه شد حتما این ترانه را هم طبق روال همین‌جا و در روز انتشار خواهید شنید. فقط خواستم یک نکته را هم عرض کنم. من سال‌ها پیش ترانه‌ای نوشتم با عنوان «ترانگی» که چند بار هم در محافل مختلف آن را پشت تریبون خوانده‌ام. این ترانه پس از کش‌و‌قوس‌های فراوان در نهایت سال گذشته توسط یک آهنگ‌ساز قدیمی و برجسته آهنگ‌سازی شد و به‌زودی به انتشار خواهد رسید. ترجیع‌بند «ترانگی» این است: شعر شدم رو لب سادگی‌ها صدا شدم به گوش جان نشستم ساز شدم، زخمه به تن خریدم به زخمِ بودنم، ترانه بستم من قبلا تجربه‌ی زخمی شدن از این ناحیه را داشته‌ام! این‌بار اما پیش‌دستی کردم که دوستان هنگام انتشار «ترانگی» زخمی‌مان نکنند. @LyricsNotes

در میان ملودی‌سازان موسیقی پاپ مدرن ایران چند نام برجسته توانسته‌اند مؤثرتر از دیگران باشند. نام‌هایی چون واروژان، بابک بیات، شماعی‌زاده، فرید زلاند، سیاوش قمیشی و‌ صادق نوجوکی. به جز واروژان که چهره‌ای آوانگارد و آغازگر و تنظیم‌کننده‌ی برجسته‌ای نیز هست، باقی این بزرگان عموما به واسطه‌ی ملودی‌های ماندگارشان برجسته شده‌اند و همراهی هنر تنظیم بزرگانی چون واروژان و برادران چشم‌آذر و آندرانیک و اوشال به‌ویژه در آغاز راه بسیار در اعتلای هنریشان نقش‌آفرین بوده است. از آن میان در کنار محمد شمس و آندرانیک که به تدریج بیشتر به ملودی و تنظیم‌های خود می‌پرداختند، بابک بیات و صادق نوجوکی نیز با جدیت سراغ فراگیری و‌ تکمیل دانش تنظیم آثار خود رفتند و از این رهگذر، تاثیر سبک آهنگ‌سازیشان را عمیق‌تر کردند. بیات از واروژان و اوشال به سبک ویژه‌ی خود در تنظیم رسید و‌ نوجوکی نیز به تدریج با الهام از موسیقی ایرانی و تحت‌تاثیر تنظیم‌های ناصر چشم‌آذر به سبکی دلنشین و تاریخ‌ساز دست یافت. نوجوکی از نسل طلایی موسیقی پاپ مدرن است که مانند دیگر هم‌نسلانش از دهه‌ی چهل خورشیدی با حضور در بیت‌بندها فعالیتش را آغاز کرد و با تاخیری سه‌چهارساله از میانه‌ی دهه‌ی پنجاه به بزرگان پیوست. حضور نوجوکی در مارکت آشفته‌ی پس از بهمن پنجاه‌وهفت در خارج از کشور و اقبال مخاطب به آثار دلنشین و رنگارنگش باعث شد بسیاری از خوانندگان برجسته در دهه‌های شصت و‌ هفتاد خورشیدی برای تضمین موفقیت اجراهایشان سراغ او بروند. مشهورترین و جریان‌سازترین آثار نوجوکی را هایده، مهستی، معین، ستار، حمیرا، شهره، شهرام صولتی، لیلا فروهر، مارتیک، امید، ناهید و بیژن مرتضوی خوانده‌اند که در واقع با این آثار، سبک و سیاق ویژه و منحصربه‌فرد آهنگ‌سازی نوجوکی تثبیت شده و‌ بخش مهمی از ذائقه‌ی جمعی چند نسل، شکل گرفته است. نوجوکی آثار بسیار درخشانی نیز برای داریوش، ابی، گوگوش، مازیار، ویگن، عارف و هوشمند عقیلی ساخته است. با این حال گستره‌ی خوانندگانی که موسیقی‌های او را اجرا کرده‌اند بسیار وسیع‌تر از این نام‌هاست. چهره‌های برجسته‌ای مانند رامش، مرجان، مرتضی، هلن، زویا ثابت و شکیلا هم با او همکاری‌هایی درخشان داشته‌اند و ده‌ها خواننده‌ی دیگر نیز از هنر او بهره برده‌اند. این تنوع و‌ تکثر خوانندگان آثار نوجوکی در کنار گونه‌گونی ملودی‌های خارق‌العاده و جنس سازآرایی و هارمونی‌های مورد‌استفاده‌اش از او‌ چهره‌ای بسیار ویژه، تاریخ‌ساز و مؤثر ساخته است. صادق نوجوکی در سال‌های اخیر پس از غیبتی چند ساله، همکاری‌هایی با داریوش، ابی و گوگوش داشت و‌ هنوز این امید را داریم که هم‌چنان آثار زیبای او را بشنویم؛ آن‌هم با توجه به این نکته‌ی مهم که مدتی است سبک آهنگ‌سازی نوجوکی، مقلد‌هایی را در میان نسل جدید یافته است و‌ چند ترانه با تقلید از سبک نوجوکی به موفقیت‌های چشم‌گیر رسیده‌اند. با آرزوی سلامتی و پویایی برای صادق نوجوکی عزیز در زادروز این چهره‌ی بزرگ تاریخ موسیقی ایران‌زمین. @LyricsNotes

برای زادروز جناب صادق نوجوکی @LyricsNotes

«داریوش» بخش بزرگ و مهمی از تاریخ هنر و ترانه‌ی ماست. داریوش تنها یک صدا نیست. مجموعه‌ای از ویژگی‌های شگفت‌آور است که در مهم‌ترین جریان‌های هنر و‌ موسیقی تاریخ معاصر ردپایی عمیق و ماندگار دارد. صدایی است که روح و جان ما را به زلال‌ترین آفریده‌های نوین ترانه و موسیقی پیوند می‌زند. طنین دلپذیر آواز اوست که حس و معنای هم‌آغوشی واژه‌ها و نت‌ها را در زیباترین و عمیق‌ترین سطوح، به کام ما روانه می‌سازد. نام داریوش هنر ترانه‌ی عصر ما را معنا می‌کند. چه خوب که زندگانی ما حضوری این‌چنین را تجربه کرده و می‌کند. زادروزش مبارک🌺 @LyricsNotes

خواننده‌ی ترانه‌ی «یار دبستانی» فریدون فروغی است. جمشید جم خواننده‌ی مورد تایید حکومت بود که پس از ممنوع از کار شدن فروغی این ترانه را برای فیلم «از فریاد تا ترور» بازخوانی کرد در حالی که در اکران‌های اول فیلم، صدای فروغی شنیده می‌شد. همین بازخوانی و البته نزدیکی او به محافل حکومتی باعث شد در صدا و سیما صاحب پست مدیریتی شود و سال‌ها با روایت‌های عجیبش از ماجرای خلق این ترانه ارتزاق کند. جای تاسف است که رسانه‌های معتبر هم در انعکاس خبر درگذشت جمشید جم، چنین نکته‌ی مهمی را نادیده کرفته‌اند. @LyricsNotes

من در این ریمیکس صداهایی می‌شنوم که در جای خود نیستند. ممکن است این اتفاق در تبدیل نسخه‌ها افتاده باشد. متاسفانه جناب داوودی در ایران حضور ندارند و‌ باید برای اصلاح اشکالات احتمالی تا بازگشتن ایشان صبر کنیم. با این حال و با توجه به قولی که به شما داده بودیم و البته تایید مارتیک عزیز، این نسخه را تقدیم کردیم.