کانال خبری دکتر صدیقه ببران

💢 سندروم «مغزهای برون‌سپاری شده»؛ آیا فکر کردن را به هوش مصنوعی سپرده‌ایم؟ 🔹چند بار پیش آمده که وسط یک بحث داغ، نام فیلمی را فراموش کنید و به جای کمی فشار آوردن به حافظه، بلافاصله دست به دامن گوشی شوید؟ ما به مرور عادت کرده‌ایم حتی برای ساده‌ترین تصمیم‌ها، از انتخاب شام تا مسیریابی در خیابان‌های آشنا روی ماشین‌ها حساب کنیم. انگار مغزمان را در یک فضای ابری ذخیره کرده‌ایم و کلیدش را داده‌ایم دست الگوریتم‌ها؛ غافل از اینکه این راحتی به قیمت خاموش شدن موتور تفکر و از دست دادن استقلال فکری تمام می‌شود. 🔹 لذت ندانستن و حدس زدن 🔹پیش از آن که نام «چت‌جی‌پی‌تی»، «جمنای» و «کلاود» سر زبان‌ها بیفتد، ما بخشی از تفکرمان را به موتورهای جست‌وجو سپرده بودیم؛ اما جست‌وجو کردن در گوگل هنوز به کمی تلاش نیاز داشت. باید سوال را در ذهنمان می‌شکستیم، منابع را سبک و سنگین می‌کردیم و در نهایت به یک جواب منطقی می‌رسیدیم؛ اما ابزارهای جدید همین مراحل ساده را هم حذف کرده‌اند. آن‌ها حتی برای پیچیده‌ترین سوالات، در چند دقیقه یک جواب شسته‌رفته تحویل می‌دهند. 🔹برای مثال وقتی دانشجو سؤال را کامل به چت‌بات می‌دهد و یک مقاله مرتب با مقدمه، بدنه، نتیجه‌گیری و چند منبع ظاهراً قابل‌قبول تحویل می‌گیرد، محصول نهایی شاید بد هم نباشد. حتی ممکن است نمره خوبی بگیرد؛ اما یک چیز در این بین فراموش شده: توانایی فکر کردن. 🔹در روان‌شناسی شناختی، یادگیری فقط ذخیره‌کردن جواب درست نیست. مغز وقتی بهتر یاد می‌گیرد که مجبور شود اطلاعات را بازیابی، مقایسه، دسته‌بندی و به زبان خودش بازسازی کند؛ فرایندی که به آن «دشواری مطلوب» می‌گویند. 🔹 خطر اصلی: نابودی مهارت سوال پرسیدن 🔹خیلی‌ها فکر می‌کنند مهارت طلایی عصر جدید پرامپت‌نویسی است؛ یعنی بلد باشیم چطور به ماشین دستور بدهیم تا خروجی بهتری بگیریم. این مهارت کاربردی است، اما یک پله قبل از آن مهارت مهم‌تری وجود دارد: این که اصلاً بدانیم چه سؤالی باید بپرسیم. 🔹خطرناک‌ترین ویژگی هوش مصنوعی این است که برای سؤالات بد و سطحی، جواب‌های مرتب تولید می‌کند. مثلاً اگر بپرسید «بهترین سرمایه‌گذاری چیست؟»، احتمالاً یک لیست شسته‌رفته با چند هشدار و دسته‌بندی تحویل می‌گیرید؛ اما سؤالات اصلی که باید خودتان بپرسید این‌هاست: • افق زمانی من چقدر است؟ • چقدر تحمل ریسک و از دست دادن سرمایه را دارم؟ • اگر اشتباه کنم، چقدر ضرر می‌کنم؟ 🔹یک مدل زبانی می‌تواند در فرمول‌بندی این پرسش‌ها به شما کمک کند، اما هرگز نمی‌تواند جای شما به آن‌ها پاسخ دهد؛ چون جواب این سؤالات در سوابق زندگی، وضعیت مالی و میزان تحمل اضطراب شما پنهان شده، نه در پاراگراف‌های یک چت‌بات. 🔹 چه چیزی را به ماشین بسپاریم؟ 🔹ابزارهای هوش‌مصنوعی اکنون کارهایی را انجام می‌دهند که پیش‌تر از یک انسان چند دقیقه، چند ساعت یا چند روز وقت می‌گرفت. این ابزارها در وقت شما صرفه‌جویی می‌کنند؛ اما مرز میان داشتن دستیاری که در کارها کمک می‌کند و از دست دادن کل استقلال فکری، باریک است. شاید سؤال درست این باشد: تصمیم‌های نهایی درباره چیزهایی که در زندگی‌تان واقعاً مهم‌اند را کی می‌گیرد؟ 🔹در واقع، رها شدن از «کارهای گِل» و سپردن آن‌ها به الگوریتم‌ها، فرصتی است تا انسانی‌ترین بخش وجودمان، یعنی خلاقیت و نوآوری را پرورش دهیم؛ اما چالش اصلی اینجاست که هیچ مرز شفافی بین «خودکارسازی کارهای بی‌ارزش» و «واگذاری استقلال فکری» وجود ندارد. 🔹در آخر 🔹استقلال و اراده ما تا حد زیادی به این بستگی دارد که چقدر در شکل‌گیری خواسته‌ها و نیازهایمان نقش داریم. وقتی تصمیم‌گیری درباره این که چه بپوشیم، چه بخوریم، چه بشنویم و چطور فکر کنیم را به یک الگوریتم می‌سپاریم، باید از خودمان بپرسیم: دقیقاً در حال خودکارسازی چه چیزی هستیم؟ وظایف انسانی، یا تفکر انسانی؟ اگر پاسخ گزینه دوم است، باید بدانیم که احتمالا در حال تبدیل شدن به تماشاچیان منفعل زندگی خودمان هستیم. ⛓️ لینک مشاهده‌ی این مطلب در سایت نوشدارو @drsbabran

💢 آیا ممنوعیت استفاده از تلفن همراه در مدارس واقعاً مؤثر است؟ 🔹جولی جارگون، وال‌استریت ژورنال — بسیاری از والدین در ابتدا بابت طرح ممنوعیت تمام‌روزۀ تلفن همراه در مدارس نگران بودند. یکی از دغدغه‌هایشان این بود که در مواقع اضطراری به فرزندانشان دسترسی نخواهند داشت. اما با گذشت زمان و برملا شدنِ آسیب‌های شبکه‌های اجتماعی در پرونده‌های قضایی، و همچنین ترویجِ رویکردِ آگاهانه‌تر به فناوری از سوی چهره‌هایی مانند جاناتان هایت، حمایت از این طرح بیشتر شد. تا تابستان امسال، بیش از دو‌سوم ایالت‌های آمریکا قوانین یا سیاست‌هایی را تصویب کرده‌اند که مراکز آموزشی را ملزم به محدود کردن استفاده از تلفن همراه در مدارس می‌کند. 🔹استفاده از تلفن‌های هوشمند، که در واقع دروازه‌ای به سوی شبکه‌های اجتماعی هستند، با معضلاتی نظیر درگیری‌های فیزیکی، قلدری و اُفت تحصیلی دانش‌آموزان گره خورده‌اند. به نظر می‌رسد راه‌حل ساده باشد: موبایل‌ها را حذف کنیم تا همه‌چیز سروسامان بگیرد. اما آیا واقعاً ممنوعیت استفاده از گوشی در مدارس تغییری در زندگی دانش‌آموزان ایجاد می‌کند؟ پاسخ به این پرسش به این بستگی دارد که به دنبال بهبود در کدام جنبه‌ها هستیم. 🔹مطالعۀ دانشگاه استنفورد بر روی نزدیک به ۵۰۰۰ مدرسه در سراسر ایالات‌متحده، که تلفن دانش‌آموزان را در کیسه‌های مخصوص «یاندِر» قفل می‌کردند، نشان داد که این روش راهکاری مؤثر برای مهار استفادۀ دانش‌آموزان از گوشی است؛ به‌طوری‌که آمارِ دانش‌آموزانی که در کلاس درس از گوشی‌هایشان استفاده می‌کردند از ۶۱ درصد به ۱۳ درصد کاهش یافت. 🔹ما آنچه مشخص نیست تأثیر این ممنوعیت بر تمرکز دانش‌آموزان و عملکرد تحصیلی است. علی‌رغم اینکه نظرسنجیِ سال ۲۰۲۵ مؤسسۀ «پیو» نشان می‌دهد بیشترِ بزرگسالان معتقدند ممنوعیت‌های تمام‌روزۀ گوشی باعث بهبود نمرات، مهارت‌های اجتماعی و رفتار دانش‌آموزان در کلاس درس خواهد شد، نتایج تحقیقِ دانشگاه استنفورد چیز دیگری می‌گوید. 🔹بر اساس این مطالعه، در مدارسی که سه سال از اجرای طرح ممنوعیت گوشی می‌گذشت -که طولانی‌ترین دورۀ مورد بررسی در این زمینه است- تقریباً هیچ تغییری در نمرات آزمون‌های دانش‌آموزان مشاهده نشد. همچنین بر اساس گزارش خود دانش‌آموزان، این ممنوعیت تأثیر اندکی بر تمرکز سر کلاس داشته است؛ چون به‌گفتۀ پژوهشگران، دانش‌آموزان احتمالاً توجهی را که پیش‌تر صرف گوشی می‌کردند، حالا به تعامل با دوستان، خیالبافی یا تماشای یوتیوب در لپ‌تاپ‌های مدرسه‌ اختصاص می‌دهند. 🔗 آنچه خواندید برگرفته از مطلب «More Schools Are Imposing Phone Bans. Do They Really Work» نوشتۀ جولی جارگون است که در تاریخ ۲۹ اوت ۲۰۲۶ در وال‌استریت ژورنال منتشر شده است./ترجمان @drsbabran

💢جهان دیجیتال ایرانی‌ها کوچک است 🔹دسترسی به بسیاری از خدمات دیجیتال جهانی برای کاربران ایرانی مسیری متفاوت از کاربران دیگر کشورها دارد؛ از ساخت حساب و پرداخت هزینه ChatGPT گرفته تا استفاده از ابزارهای توسعه نرم‌افزار، سرویس‌های ابری و پلتفرم‌های طراحی. تحریم، محدودیت پرداخت بین‌المللی و سیاست شرکت‌های فناوری باعث شده کاربران ایرانی برای استفاده از خدماتی که در بسیاری از کشورها مستقیماً در دسترس است، به واسطه‌ها و مسیرهای جایگزین متکی باشند. 🔹حالا تغییر در برخی مجوزهای تحریمی آمریکا این پرسش را دوباره مطرح کرده است که همین مسیر محدود نیز ممکن است در آینده محدودتر شود؟ پرسشی که پاسخ آن فقط به مقررات آمریکا وابسته نیست؛ شرکت‌های فناوری نیز درباره ارائه یا عدم ارائه خدمات به کاربران ایرانی تصمیم می‌گیرند. 🔹بخش مهمی از چارچوب حقوقی این دسترسی به مقررات دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) برمی‌گردد. این نهاد در سال ۲۰۲۲ مجوز عمومی D-2 را برای ارائه طیفی از خدمات، نرم‌افزارها و ابزارهای ارتباطی به کاربران ایرانی صادر کرد. @drsbabran 🔗متن کامل این گزارش را در سایت پیوست بخوانید: peivast.com/p/266763

💢 کودکانی که در سنین پایین‌تری برای خودشان در شبکه‌های اجتماعی حساب کاربری ایجاد می‌کنند، در آزمون‌های درسی عملکرد ضعیف‌تری دارند 🔹بر اساس یک مطالعۀ جدید کودکانی که در سن ۱۱ یا ۱۲سالگی در شبکه‌های اجتماعی حساب کاربری ایجاد می‌کنند، در مقایسه با همسالانی که چند سال بیشتر صبر می‌کنند، عملکرد درسی ضعیف‌تری از خود نشان می‌دهند. این مطالعه نشان می‌دهد دانش‌آموزان ۱۳ تا ۱۴ساله‌ای که اولین حساب شبکۀ اجتماعی خود را در سنین ۱۱ یا ۱۲ سالگی باز کرده بودند، نسبت به کسانی که حداقل تا ۱۴سالگی صبر کرده بودند، نمرات پایین‌تری گرفته‌اند. 🔹در این مطالعه به عوامل دیگری که می‌تواند نتیجه‌گیری را منحرف کند توجه شده، ازجمله عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان پیش از داشتن شبکه‌های اجتماعی، ساختار خانواده و تحصیلات والدین. بااین‌حال، محققان دریافتند که یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که این شکاف عملکردی را به وجود می‌آورد میزان دفعاتی است که کودکان در طول شبانه‌روز گوشی‌هایشان را چک می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که سر زدنِ مداوم به شبکه‌های اجتماعی حداقل تا حدی مقصر ماجراست. دکتر مارکو گوئی نویسندۀ اصلی این مقاله می‌گوید «می‌دانیم که مشکلی وجود دارد و اینْ مشکلی پیچیده است که به نحوۀ ساخته‌شدنِ همین پلتفرم‌ها برمی‌گردد... پژوهش ما نشان می‌دهد که حداقل در دوران پیش‌از‌نوجوانی شبکه‌های اجتماعی مسئله‌ساز هستند». 🔗 آنچه خواندید برگرفته از مطلب «Children using social media at younger age appear to do worse in school tests» نوشتۀ ایان سمپل است که در تاریخ ۳ اوت ۲۰۲۶ در گاردین منتشر شده است. /ترجمان @drsbabran

💢صداوسیما برای چه کسی برنامه می‌سازد؟ / ۷۰ درصد مردم تماشاگر نیستند   🔹اظهارات اخیر دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره اینکه آمار ۶۰ تا ۷۰ درصدیِ افرادی که از صداوسیما بهره نمی‌برند، گزارشی قابل اعتناست، بیش از آنکه صرفاً یک عدد آماری باشد، باید زنگ هشدار جدی برای رسانه ملی تلقی شود. 🔹به گزارش تابناک، اظهارات اخیر حجت الاسلام خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره اینکه آمار ۶۰ تا ۷۰ درصدیِ افرادی که از صداوسیما بهره نمی‌برند، گزارشی قابل اعتناست، بیش از آنکه صرفاً یک عدد آماری باشد، باید زنگ هشدار جدی برای رسانه ملی تلقی شود. اگرچه مهاجرت عمومی مخاطبان به پلتفرم‌های جدید یک واقعیت جهانی است، اما نمی‌توان همه افت مخاطب را به تغییر فناوری نسبت داد؛ وقتی بخش قابل توجهی از جامعه، فارغ از گرایش سیاسی، نسبت به محتوا، رویکرد و عملکرد صداوسیما نقد دارد، مسئله دیگر فقط «رقیب رسانه‌ای» نیست، بلکه پای ضرورت اصلاح رویکرد در میان است. 🔹واقعیت این است که صداوسیما امروز با یک مسئله جدی‌تر از کاهش مخاطب مواجه است؛ کاهش اقناع و اعتماد. اینکه اصلاح‌طلب و اصولگرا، منتقد دولت و حامی دولت، دانشگاهی و فعال فرهنگی، هر کدام از زاویه‌ای عملکرد رسانه ملی را نقد می‌کنند، اتفاقی نیست که بتوان آن را صرفاً با ظهور شبکه‌های اجتماعی توضیح داد. حتی خود رئیس صداوسیما نیز پیش‌تر اذعان کرده بود که روند کاهش مخاطب ادامه دارد و مخاطب ۶۰ تا ۷۰ درصدی برای سازمان مطلوب نیست. 🔹اگر همه چیز فقط تقصیر اینستاگرام، شبکه‌های ماهواره‌ای و پلتفرم‌هاست، چرا مسئله اعتماد، کیفیت محتوا، تنوع دیدگاه‌ها و نحوه روایت اخبار نیز دائماً به عنوان نقطه ضعف صداوسیما مطرح می‌شود؟ 🔹اینجاست که باید درباره سند تحول صداوسیما نیز صریح‌تر سخن گفت. سندی که قرار بود رسانه ملی را به مجموعه‌ای چابک‌تر، مخاطب‌محورتر و اثرگذارتر تبدیل کند، پس از چند سال هنوز با پرسش‌های جدی درباره میزان تحقق اهدافش روبروست. گزارش‌های مربوط به چهار سال اجرای این سند نیز همزمان از برخی دستاوردها و تداوم چالش‌هایی مانند افت مخاطب، ضعف روایتگری و مسئله اعتماد سخن می‌گویند. اگر قرار بود «تحول» صرفا تغییر ساختارها، عنوان‌ها و برنامه‌ها باشد اما فاصله میان رسانه و بخش بزرگی از جامعه همچنان پابرجا بماند، باید پذیرفت که در تعریف و اجرای تحول نیاز به بازنگری جدی وجود دارد. ادامه در لینک زیر👇 https://www.tabnak.ir/005ql3 @drsbabran

💢شرکت هیأت جمهوری اسلامی ایران در چهارمین مجمع جهانی اخلاق هوش مصنوعی (GFEA) 🔹چهارمین مجمع جهانی اخلاق هوش مصنوعی با میزبانی یونسکو و با حضور هیأتی از جمهوری اسلامی ایران، از ۱۴ تا ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ تا ۲۷ شهریور ۱۴۰۵) در ریاض، عربستان سعودی در حال برگزاری است. 🔹هیأت جمهوری اسلامی ایران به ریاست دکتر حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران و با همراهی دکتر حسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و نمایندگانی از دستگاه‌های مرتبط در این مجمع حضور دارد. 🇮🇷 🔹در این رویداد، نمایندگان دولت‌ها، جامعه علمی و دانشگاهی، سازمان‌های بین‌المللی، جامعه مدنی و بخش خصوصی درباره حکمرانی اخلاقی و فراگیر هوش مصنوعی و مسیرهای تقویت همکاری‌های بین‌المللی در این حوزه گفت‌وگو می‌کنند. ا🔹ین مجمع با هدف پیشبرد اجرای توصیه‌نامه یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی و با تأکید بر توسعه فراگیر و پایدار، صیانت از حقوق بشر و آزادی‌های اساسی برگزار می‌شود. 🔗 جهت خواندن متن کامل خبر کلیک کنید. @drsbabran

💢چرا همه در سیلیکون‌ولی هشدارهای تند درباره هوش مصنوعی را باور نمی‌کنند؟ 🔹هر سپتامبر، شماری از برجسته‌ترین مدیران اجرایی در سراسر سیلیکون‌ولی راهی هتل پالاس در سان‌فرانسیسکو می‌شوند تا در کنفرانسی که بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس برگزار می‌کند، نظر سرمایه‌گذاران را به خود جلب کنند. 🔹در میان سخنرانی‌ها درباره رشد و بازدهی احتمالی سرمایه‌گذاری‌ها، غول‌های فناوری ناچار شدند به موضوعی دیگر نیز بپردازند: استعفای ناگهانی جیکوب کاکسون، پژوهشگر شرکت آنتروپیک. 🔹کاکسون ۲۷ ساله که پیش از پیوستن به آنتروپیک، رقیب اصلی اوپن‌ای‌آی، در اوپن‌ای‌آی کار می‌کرد، گفت سازندگان هوش مصنوعی معتقدند این فناوری می‌تواند بشریت را نابود کند. 🔹او گفت آنها «با جان ما قمار می‌کنند» و افزود: «این‌ها به‌زودی سامانه‌هایی فراتر از توان انسان خواهند بود که می‌توانند هر چیزی را هک کنند.» 🔹کاکسون به‌ هیچ‌ وجه نخستین فرد از صنعت هوش مصنوعی نیست که علنا زنگ خطر را به صدا درمی‌آورد. در سال‌های اخیر، چندین استعفای خبرساز در آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی ظاهرا به دلیل نگرانی‌های ایمنی رخ داده است. حتی برخی کارکنان کنونی آنتروپیک نیز حرف‌های کاکسون را تکرار کردند. https://www.bbc.com/persian/articles/c5y7p17r2vyo @drsbabran

💢هشدار سم آلتمن درباره دو مسیر خطرناک در پیشرفت هوش مصنوعی 🔹سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، در بیانیه‌ای بر ضرورت رفتار مسئولانه در توسعه‌ی هوش مصنوعی تأکید کرد و خواستار کاهش سرعت پیشرفت مدل‌های پیشرفته شد. 🔹او دو خطر عمده را تهدیدکننده‌ی آینده‌ی بشر دانست. از دست رفتن کنترل بر سرنوشت جهان به نفع هوش مصنوعی و تمرکز بیش از حد قدرت در دست یک دولت یا شرکت خاص. آلتمن تأکید کرد که تنظیم سرعت به معنای توقف نیست. 🔗 جزئیات بیشتر @drsbabran

💢مدیر شرکت هوش مصنوعی آنتروپیک خواستار کاهش سرعت توسعه مدل‌های هوش مصنوعی و نظارت دقیق بر روند توسعه آنها شده است. 🔹داریو آمودی در یادداشتی که در اینترنت منتشر کرده ، نوشته است که مضوع و مسئله، اصل توسعه هوش مصنوعی نیست اما خطرات مرتبط با آن «جدی» هستند و باید شرکت‌ها و دولت‌ها فرصت مقابله با این خطرات را داشته باشند. 🔹مدیران دو شرکت رقیب در حوزه هوش مصنوعی، سم آلتمن، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، و ایلان ماسک، نیز گفته‌اند که با آقای آمودی موافق‌اند. 🔹در هفته‌های اخیر نگرانی‌ها درباره خطرات احتمالی این فناوری افزایش یافته است. یک پژوهشگر هوش مصنوعی که آنتروپیک را ترک کرده است، به بی‌بی‌سی گفت: «با این سرعت فعلی پیشرفت [هوش مصنوعی]، اگر روند توسعه آن را کاهش ندهیم، احتمال زیادی وجود دارد که همه ما در آینده‌ای نزدیک جان خود را از دست بدهیم.» 🔹جیکوب کاکسون به لورا کونزبرگ گفت، افرادی که در شرکت‌های هوش مصنوعی کار می‌کنند «واقعا ترسیده‌اند... واقعا نگران سرنوشت بشریت در دو سال آینده هستند». 📲ادامه مطلب در لینک زیر⬇️ https://bbc.in/4xOnUCf @drsbabran

💢وضعیت کپی‌برداری در خبرگزاری‌های کشور 🔹بیش از نیمی از اخبار بازنشرشده دارای شباهت بالای ۸۰ درصد هستند و میانگین تشابه متنی اخبار به ۸۱.۷ درصد می‌رسد. 🔹تحلیل زمان انتشار اخبار حاکی از آن است که رسانه‌ها برای بازنویسی اختصاصی اخبار تنها به طور متوسط ۳۴ دقیقه زمان نیاز دارند. 🔹با این وجود سرعت در انتشار سبب شده تا بخش عمده‌ای از پوشش خبری به کپی‌برداری مستقیم محدود شود. @drsbabran