کانال خبری دکتر صدیقه ببران

💢 بازتنظیم ارزش تلاش شناختی توسط رسانه‌های اجتماعی؛ چارچوبی نوین برای تبیین تغییرات توجه 🔹پژوهشی که در مجله Nature Human Behaviour منتشر شده، دیدگاهی متفاوت درباره تأثیر رسانه‌های اجتماعی ارائه می‌دهد. برخلاف تصور رایج، مسئله اصلی این نیست که شبکه‌های اجتماعی توانایی تمرکز یا ظرفیت شناختی انسان را از بین می‌برند؛ بلکه آن‌ها نحوه ارزش‌گذاری مغز نسبت به تلاش ذهنی را تغییر می‌دهند. 🔹مغز؛ یک محاسبه‌گر هزینه و فایده مغز انسان به‌طور مداوم میان «هزینه انجام یک کار» و «پاداش مورد انتظار آن» تعادل برقرار می‌کند. پلتفرم‌های دیجیتال با ارائه پاداش‌های فوری، شخصی‌سازی‌شده و کم‌زحمت، این محاسبه را به نفع فعالیت‌های آسان تغییر می‌دهند. در نتیجه، مغز به‌تدریج انتظار بازدهی سریع پیدا می‌کند و انجام کارهای زمان‌بر و دشوار را پرهزینه‌تر از گذشته ارزیابی می‌کند. 🔹چرا انجام کارهای سخت دشوارتر به نظر می‌رسد؟ فعالیت‌هایی مانند مطالعه عمیق، یادگیری یک مهارت، نوشتن یا حل مسائل پیچیده، معمولاً با پاداشی دیرهنگام همراه هستند. اما در مقابل، شبکه‌های اجتماعی با هر اسکرول، اعلان یا ویدئوی کوتاه، پاداشی فوری ارائه می‌کنند. تکرار این الگو باعث می‌شود مغز به‌تدریج تحمل کمتری برای شروع‌های کند و مسیرهای پرزحمت داشته باشد و زودتر به سمت گزینه‌های آسان‌تر برود. 🔹اکتشاف در برابر بهره‌برداری نویسندگان این پژوهش دو شیوه اصلی یادگیری را از هم تفکیک می‌کنند: اکتشاف (Exploration): جست‌وجو، مرور و تجربه مداوم گزینه‌های جدید. بهره‌برداری (Exploitation): تمرکز طولانی‌مدت روی یک موضوع برای رسیدن به یادگیری عمیق و تسلط. هر دو برای یادگیری ضروری‌اند؛ اما رسانه‌های دیجیتال با جذاب و کم‌هزینه کردن «اکتشاف»، تعادل میان این دو را بر هم می‌زنند و احتمال رها کردن فعالیت‌های دشوار پیش از دریافت نتیجه را افزایش می‌دهند. 🔹مشکل، تلفن هوشمند نیست؛ طراحی پلتفرم‌هاست. این پژوهش تأکید می‌کند که خودِ تلفن هوشمند ذاتاً مضر نیست. یک گوشی می‌تواند ابزار مطالعه، آموزش یا یادگیری زبان باشد، یا وسیله‌ای برای اسکرول بی‌پایان و دریافت پاداش‌های لحظه‌ای. عامل تعیین‌کننده، معماری پاداش و طراحی تجربه کاربری هر پلتفرم است؛ اینکه کاربران را به تمرکز و دنبال کردن هدف تشویق کند یا به جابه‌جایی مداوم میان محتوا. 🔹چرا آزمایش‌های علمی همیشه کاهش تمرکز را نشان نمی‌دهند؟ این مدل توضیح می‌دهد که چرا بسیاری از مطالعات آزمایشگاهی شواهد قطعی درباره افت توانایی شناختی پیدا نمی‌کنند. افراد همچنان قادرند هنگام ضرورت روی یک کار تمرکز کنند؛ اما در زندگی روزمره، زمانی که حق انتخاب دارند، بیشتر به سمت فعالیت‌هایی می‌روند که با کمترین تلاش، بیشترین پاداش را ارائه می‌کنند. به بیان دیگر، توانایی تمرکز از بین نرفته است؛ انگیزه استفاده از آن تغییر کرده است. 🔹جمع بندی: پیام اصلی این پژوهش آن است که رسانه‌های اجتماعی بیش از آنکه «توجه» را نابود کنند، ارزش ذهنی تلاش را بازتنظیم می‌کنند. قرار گرفتن مداوم در معرض پاداش‌های فوری، آستانه تحمل ما را برای فعالیت‌های دشوار کاهش می‌دهد و انتخاب مسیرهای آسان را به گزینه پیش‌فرض مغز تبدیل می‌کند. از این منظر، راهکار مؤثر نه صرفاً کاهش زمان استفاده از صفحه‌نمایش، بلکه طراحی محیط‌های دیجیتال و عادت‌هایی است که تلاش شناختی، تمرکز عمیق و یادگیری پایدار را دوباره ارزشمند کنند. https://neurosciencenews.com/effort-recalibration-digital-media-cognition-30985/ @drsbabran

💢تلویزیون دولتی چین: دسترسی به مدل‌های قدرتمند هوش مصنوعی باید محدود شود 🔹رسانه‌های دولتی چین با انتشار یادداشتی پیشنهاد داده‌اند که پکن باید دسترسی به ویژگی‌های قدرتمند مدل‌های هوش مصنوعی را محدود کند. این رویکرد نشان‌دهنده تمایل دولت برای ایجاد مرزهای مشخص در حمایت از فناوری‌های متنباز است. سیستم پیشنهادی بر اساس میزان قدرت و خطرات احتمالی هر فناوری، دسترسی‌ها را در سطوح مختلف مدیریت می‌کند. 🔹شی جینپینگ در اجلاس سران هوش مصنوعی چین بر لزوم ایجاد تعادل میان توسعه و امنیت تأکید کرد. مقامات چینی در گفت‌و‌گو با مدیران شرکت‌هایی مثل علیبابا، توسعه‌دهنده مدل‌های Qwen، درباره کاهش خطرات سیستم‌های قدرتمند بحث کرده‌اند. محدود کردن دسترسی کاربران خارجی به مدل‌های برتر از جمله گزینه‌های مطرح‌شده در این جلسات است. 🔗 در زومیت بخوانید @drsbabran

💢 هشدار ام‌آی‌تی: محتوای منفی آنلاین، افسردگی را در کاربران چند برابر می‌کند 🔹آیا تاکنون احساس کرده‌اید که پس از مرور شبکه‌های اجتماعی، حال‌وهوای شما به طور ناخودآگاه تیره‌تر می‌شود؟ 🔹پژوهشی نوین از مؤسسه ام‌آی‌تی ثابت کرده است که این احساس، صرفاً یک توهم نیست، بلکه قرار گرفتن مکرر در معرض محتوای منفی آنلاین، می‌تواند چرخه‌ای معیوب از افزایش استرس، اضطراب و افسردگی را در کاربران پدید آورد. 🔹این گزارش به بررسی ابعاد این پدیده و نقش الگوریتم‌ها در تشدید آن می‌پردازد. 🔗 متن کامل خبر @drsbabran

💢 زوال تدریجی توانایی خواندن: چرا نوجوانان و دانشجویان دیگر نمی‌توانند کتاب بخوانند؟ 📌 آمارهای جدید نشان‌دهنده یک بحران عمیق، خاموش و نسل‌شناختی در سیستم آموزشی و توانایی ذهنی جوانان است. گزارش بزرگ کتاب‌خوانی سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که بخش بزرگی از پسران نوجوان در مقطع دبیرستان، هنوز توانایی خواندن کتاب‌هایی دشوارتر از کتاب‌های دوره ابتدایی را ندارند. این بحران به مدارس محدود نمانده و اکنون استادان دانشگاه شکایت دارند که دانشجویان جدید حتی از پس خواندن یک مقاله علمی ۲۰ صفحه‌ای هم برنمی‌آیند. 📌 طبق گزارش سالانه رنسانس که ۲۳ میلیون فعالیت خواندنِ بیش از یک میلیون دانش‌آموز را تحلیل کرده، پسران ۱۱ تا ۱۴ ساله تقریباً به طور انحصاری به خواندن کتاب‌های بسیار ساده و مصور نظیر خاطرات یک بچه چلمن محدود شده‌اند و طعم چالش‌های ادبی بزرگتر را نمی‌چشند. دختران هم سن آن‌ها گرچه انتخاب‌های متنوع‌تری دارند، اما همچنان با معیارهای رشد شناختی فاصله دارند. بررسی‌ها نشان می‌دهد کمتر از ۱۰ درصد پسران ۱۴ تا ۱۶ ساله روزانه برای لذت مطالعه می‌کنند و نمرات خواندن دانش‌آموزان سال آخر دبیرستان به پایین‌ترین حد خود از سال ۱۹۹۲ رسیده است. 📌 تحلیل عصب‌شناختی زوال تمرکز: مغز به عنوان یک عضله سیستم عصبی انسان بر اساس اصل استفاده کن یا از دست بده کار می‌کند. مسیرهای عصبی مغز که وظیفه حفظ توجه مستمر و طولانی‌مدت را بر عهده دارند، تنها در صورت تمرین مداوم و مواجهه با متون طولانی ساخته و تقویت می‌شوند؛ در غیر این صورت، این مسیرها دچار آتروفی یا تحلیل رفتن می‌شوند. وقتی ذهن نوجوانان روزانه با ویدیوهای چند ثانیه‌ای شبکه‌های اجتماعی و اسکرول بی‌انتها بمباران می‌شود، توانایی بیولوژیکی مغز برای تمرکز روی یک متن خطی طولانی فرو می‌پاشد. جالب اینکه طبق تحقیقات، حتی حضور فیزیکی یک گوشی تلفن همراه روی میز (حتی به صورت خاموش و رو به پایین)، بخشی از ظرفیت پردازش شناختی مغز را برای نادیده گرفتن آن اشغال کرده و عملکرد ذهن را تضعیف می‌کند. 📌در کنار گوشی‌های هوشمند، ورود ابزارهای هوش مصنوعی مولد نیز به این تنبلی بیولوژیکی دامن زده است. دانش‌آموزان و دانشجویان به جای تلاش برای خواندن متون سخت، از چت‌بات‌ها می‌خواهند تا متون را برای آن‌ها خلاصه کنند یا مقالاتشان را بنویسند؛ فرآیندی که مغز را از مواجهه با چالش و مقاومت فکری محروم می‌کند. 📌پژوهش دانشگاه MIT: هوش مصنوعی چگونه مغز را تنبل می‌کند؟ مطالعه اخیر دانشمندان دانشگاه ام‌آی‌تی بر روی داوطلبانی که از چت‌بات‌ها برای کارهای شناختی نظیر نوشتن مقالات استفاده می‌کردند، حقایق تکان‌دهنده‌ای را فاش کرد. تصاویر مغزی نشان دادند که در زمان استفاده از هوش مصنوعی، فعالیت نواحی مرتبط با خلاقیت در مغز به شدت کاهش می‌یابد. بدتر از آن، حدود ۸۳ درصد از کاربرانی که از هوش مصنوعی استفاده کرده بودند، پس از پایان کار حتی نتوانستند یک خط از مطلبی که خودشان با کمک ابزار تولید کرده بودند را به یاد بیاورند. این تحقیق نشان داد که واگذاری تلاش‌های ذهنی به چت‌بات‌ها، مغز را از انجام کارهای فکری عمیق محروم کرده و مانع از یادگیری واقعی می‌شود. 📌 نظام آموزشی امروزی با کاهش زمان‌های مطالعه کلاسی و حذف مواجهه‌های فکری دشوار، عملاً به این عقب‌گرد شناختی دامن زده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که برای نجات تمرکز و تفکر انتقادی نسل‌های آینده، بازگرداندن فضاهای بدون فناوری و اختصاص زمان‌های مطالعه مستمر در طول روز، یک ضرورت حیاتی و غیرقابل چشم‌پوشی است. [منبع] @Science_Focus @zistboommedia @drsbabran

گوگل حالا اجازه می‌دهد با یک ویدئوی سلفی وارد حساب کاربری خود شوید 🔹گوگل به‌تازگی قابلیت جدیدی به نام «ویدئوی سلفی» را برای دسترسی اضطراری و بازیابی حساب‌های کاربری معرفی کرده است. در این روش، شما ابتدا یک ویدئوی کوتاه از زوایای مختلف چهره خود ثبت می‌کنید. اگر روزی دسترسی به حسابتان قطع شود، سیستم برای تایید هویت از شما می‌خواهد یک ویدئوی زنده با حرکات ساده سر ضبط کنید. این فرآیند به گوگل ثابت می‌کند که یک انسان واقعی در حال تلاش برای ورود است و امکان فریب سیستم با عکس‌های ثابت یا ویدئوهای جعلی (دیپ‌فیک) وجود ندارد. 🔹 از آنجا که باید بتوانید از هر دستگاهی وارد حساب گوگل خود شوید، این ویدئو به‌صورت کاملا رمزنگاری‌شده در سرورهای ابری گوگل نگهداری می‌شود. با این حال، حریم خصوصی شما حفظ خواهد شد؛ گوگل این داده‌ها را صرفا برای کمک به ورود شما استفاده می‌کند و هر زمان که اراده کنید، می‌توانید با مراجعه به تنظیمات حساب کاربری، ویدئوی ثبت‌شده را برای همیشه حذف کنید. مطالعه مطلب در نوشدارو @drsbabran

💢حالت صوتی ChatGPT اکنون می‌تواند کارهای شما را در محیط دسکتاپ انجام دهد 🔹شرکت OpenAI نسخه ارتقایافته حالت صوتی ChatGPT را برای محیط دسکتاپ مک‌اواس و ویندوز عرضه کرده است. این قابلیت به کاربران اجازه می‌دهد از طریق صدا با ChatGPT تعامل کنند، هم‌زمان وظایف مختلف را انجام دهند و زمان صرف‌شده برای تایپ و جستجو را پایین بیاورند. 🔹حالت صوتی جدید ChatGPT امکان تعامل با بخش‌های Chat ،Work و Codex، اشتراک‌گذاری صفحه در مک و ایجاد پاسخ‌های بصری را فراهم می‌کند. این قابلیت اکنون برای کاربران طرح‌های پلاس، پرو، بیزینس، Edu و Enterprise در دسترس است. جزئیات بیشتر در دیجیاتو @drsbabran

💢ایتالیا نخستین مرکز درمان اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی را راه‌اندازی کرد 🔹در شهر فلورانس، نخستین مرکز تخصصی ایتالیا برای مقابله با آسیب‌های ناشی از استفاده نادرست از فناوری‌های دیجیتال راه‌اندازی می‌شود؛ مرکزی که با هدف پیشگیری از اعتیاد دیجیتال و ترویج استفاده آگاهانه از فضای مجازی، به‌ویژه در میان جوانان، فعالیت خواهد کرد. 🔹لتیتزیا پرینی، معاون سیاست‌های جوانان شهرداری فلورانس، گفت فناوری‌های دیجیتال بخش جدایی‌ناپذیر زندگی نسل جوان هستند و فرصت‌های ارزشمندی ایجاد می‌کنند، اما در عین حال باید به آنان کمک کرد تا میان زمان حضور در فضای مجازی و فعالیت‌هایی مانند روابط اجتماعی، ورزش، فرهنگ و تجربه‌های واقعی زندگی تعادل برقرار کنند. بیشتر بخوانید: https://l.euronews.com/dpXV @drsbabran

💢صفحه اصلی نرم‌افزار «گوگل میت» بازطراحی می‌شود 🔹گوگل با معرفی رابط کاربری جدید تحت عنوان «نمای دستور جلسه»، نسخه وب گوگل میت را به‌روزرسانی کرد. طراحی جدید که از کانتینرهای Material 3 Expressive دارد، فراتر از یک فهرست ساده از جلسات عمل می‌کند و تمام مراحل از آماده‌سازی تا مرور نتایج را پوشش می‌دهد. 🔹کاربران اکنون می‌توانند با دسترسی مستقیم به پیوست‌های تقویم و توضیحات جلسات، آمادگی بیشتری داشته باشند. همچنین دسترسی به یادداشت‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی جمنای، فایل‌های ضبط‌شده و رونوشت‌ها مستقیما در همین صفحه فراهم شده است تا دیگر نیازی به جست‌وجوی طولانی در جیمیل یا گوگل درایو نباشد. این قابلیت طی هفته‌های آینده برای مشترکان Google Workspace و Workspace Individual منتشر می‌شود. 🔗 در زومیت بخوانید @drsbabran

⭕️استاد ارتباطات  در نشست تخصصی مرکز پژوهش‌های مجلس: «عصر هوش مصنوعی، عصر گذر از اتکای صرف به شفافیت الگوریتمی به سوی پاسخگویی الگوریتمی است»/ «موفقیت حکمرانی بر الگوریتم ها در تلفیق شفافیت با پاسخگویی، اخلاق و مسئولیت‌پذیری نهفته است» در نشست تخصصی با عنوان «الگوریتم‌های هوش مصنوعی؛ چالش‌ها، فرصت‌ها و الزامات حکمرانی» که به میزبانی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی روز چهارشنبه 31 تیرماه برگزار شد، دکتر صدیقه ببران استاد دانشگاه، بر لزوم تغییر رویکرد حکمرانی از شفافیت الگوریتمی به پاسخگویی الگوریتمی تأکید کرد و به بررسی تأثیرات هوش مصنوعی بر افکار عمومی و کیفیت حکمرانی پرداخت. وی خواستار تدوین شاخص‌های بومی برای ارزیابی مسئولیت‌پذیری الگوریتم‌ها شد و بر اهمیت اخلاق در توسعه هوش مصنوعی تأکید کرد. 🔹دکتر ببران در این نشست با اشاره به تحولات ناشی از گسترش هوش مصنوعی مولد، افزود: «امروز مسئله تنها تولید محتوای نادرست یا اخبار جعلی نیست، بلکه الگوریتم‌هایی هستند که تعیین می‌کنند چه محتوایی دیده شود و چگونه افکار عمومی شکل بگیرد». 🔹وی خاطرنشان کرد: «اگر در گذشته رسانه‌ها دروازه‌بان خبر بودند، امروز این نقش را الگوریتم‌ها بر عهده گرفته‌اند؛ الگوریتم‌هایی که نه‌تنها جریان اطلاعات، بلکه اعتماد اجتماعی و کیفیت حکمرانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند». 🔹این استاد دانشگاه، یکی از نقاط قوت پژوهش در حال تدوین مرکز پژوهش‌های مجلس را تفکیک میان هوش مصنوعی مولد و الگوریتم‌های توصیه‌گر دانست و تصریح کرد: «در حکمرانی هوش مصنوعی باید علاوه بر فرآیند تولید محتوا، سازوکارهای توزیع و اعتباربخشی محتوا توسط الگوریتم‌ها نیز مد نظر قرار گیرد». 🔹ببران با طرح این پرسش که «آیا شفافیت کامل الگوریتم‌ها در عصر هوش مصنوعی ممکن است؟ اظهار داشت: «شفافیت همچنان یکی از اصول بنیادین حکمرانی هوش مصنوعی است، اما در عصر مدل‌های پیچیده دیگر به‌تنهایی کافی نیست. تجربه جهانی نشان می‌دهد که به دلیل پیچیدگی فناوری‌های نوین و ملاحظات مالکیت فکری، باید از اتکای صرف به شفافیت الگوریتمی عبور کرد و به سمت پاسخگویی الگوریتمی حرکت نمود؛ رویکردی که بر ارزیابی ریسک و مسئولیت‌پذیری پلتفرم‌ها تأکید دارد». 🔹او همچنین به تجربیات جدید تنظیم‌گری در جهان اشاره کرد و افزود: «امروزه بسیاری از نظام‌های حکمرانی به جای تمرکز صرف بر افشای کامل الگوریتم‌ها، بر سازوکارهای پاسخگویی و کاهش مخاطرات اجتماعی ناشی از کاربرد هوش مصنوعی تمرکز کرده‌اند» 🔹این پژوهشگر حوزه ارتباطات و رسانه با اشاره به توصیه‌نامه اخلاق هوش مصنوعی یونسکو تأکید کرد: «توسعه و به‌کارگیری هوش مصنوعی باید بر اصولی همچون کرامت انسانی، عدالت و منافع عمومی استوار باشد. مسئولیت پیامدهای اجتماعی و فرهنگی الگوریتم‌ها تنها بر عهده کاربران نیست، بلکه توسعه‌دهندگان و نهادهای سیاست‌گذار نیز در این زمینه مسئولیت دارند». 🔹  وی در پایان بر ضرورت بومی‌سازی الگوهای حکمرانی هوش مصنوعی تأکید کرده و پیشنهاد کرد که در کنار مطالعات نظری، شاخص‌های بومی ارزیابی مسئولیت‌پذیری الگوریتم‌ها با استفاده از اسناد بالادستی جمهوری اسلامی ایران تدوین شود تا زمینه سیاست‌گذاری مؤثر در این حوزه فراهم گردد. 🔹دکتر ببران تصریح کرد: «اگر قرن بیستم، قرن حکمرانی بر رسانه‌ها بود، قرن بیست‌ویکم، قرن حکمرانی بر الگوریتم‌هاست؛ موفقیت این حکمرانی در تلفیق شفافیت با پاسخگویی، اخلاق و مسئولیت‌پذیری نهفته است». @drsbabran

💢 تلفن خانگی هوشمند مخصوص کودکان معرفی شد؛ بدون اینترنت و شبکه‌های اجتماعی 🔹هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره تأثیر گوشی‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی بر کودکان، شرکت Pinwheel از تلفن خانگی هوشمندی رونمایی کرده که تنها برای برقراری تماس صوتی طراحی شده است. 🔹این شرکت با طراحی نوستالژیک، امکان ارتباط امن کودکان با خانواده و دوستان را فراهم می‌کند، در حالی که والدین کنترل کاملی بر مخاطبان و تماس‌ها دارند. این محصول می‌تواند جایگزینی جذاب برای گوشی‌های هوشمند در سنین پایین باشد. 🔗 متن کامل خبر @drsbabran