کانال تخصصی اقتصاد

💠شلیک به چشم اقتصاد ✍️ دکتر امیرحسین خالقی کمی بدیهی است ولی انگار مشکل ما حتی در سطوح کلان هم همین بدیهیات است! چرا اینقدر بر «کشف» قیمت در بازار تاکید می شود؟ دقیقا چه چیزی بناست «کشف» شود؟اجازه دهید بیشتر توضیح بدهم: در یک مبادله بین خریدار و فروشنده کالا (و پول) رد و بدل می شود. خریدار می خرد چون تصور می کند که کالا ارزشی بیشتر از پولش دارد و در مورد فروشنده ماجرا برعکس است؛ پس اگر در بازار و با میل دو طرف مبادله ای رخ داد وضع هر دو طرف بهتر از قبل بهتر شده است؛ دو طرفی چیزی به دست آورده اند که از آنچه قبلا داشته اند (پول یا کالا) ارزش بیشتری دارد. این بهتر شدن اوضاع دو طرف هم ربطی به رقابتی بودن یا نبودن بازار هم ندارد و همیشه صادق است. قیمت نسبت مبادله دو کالاست که در اقتصادهای پولی مترادف با مقداری است که یک کالا با «مرغوبترین» کالای آن اقتصاد (یعنی پول) مبادله می شود. مهمتر اینکه قیمت با «ارزش» (مطلوبیت ذهنی) کالا یکی نیست! وقتی کسی کالای 10 دلاری را در بازار می خرد معنی اش فقط می تواند این باشد که «ارزش» آن کالا بیشتر از 10 دلار است ولی دقیقا «چقدر» است را کسی حتی خود فرد هم نمی داند، ارزش ذهنی است! حالا اگر تعداد فروشندگان و خریداران زیاد باشد قیمت های پیشنهادی تقریب بهتری از ارزش های ذهنی آنها به دست می دهد؛ تصور کنید من می خواهم فلان دستگاه را بخرم و فقط یک فروشنده داریم که قیمت 5000 دلاری پیشنهاد می دهد اگر خرید انجام شود یعنی ارزش دستگاه برای من بیشتر از 5000 دلار است (شاید حتی برای آن 50000 چوق هم خرج کنم) و برای فروشنده هم ارزش دستگاهش کمتر از 5000 دلار است (حتی شاید بار بخورد بخواهد آن را 4000 دلار هم رد کند). اما وقتی تعداد فروشندگان بیشتر شد و مثلا 4500 و 5000 و 55000 و ... پیشنهاد دادند یک اتفاق خوب می افتد: افراد در اقتصاد حدود مطلوبیت های یکدیگر را بهتر کشف می کنند و این یعنی سازوکار دقیقتر انتقال اطلاعات و دانش! اقتصاد خوب هم یعنی اقتصادی که با توجه به کمیابی منابع بتوان تولید و مصرف کالاها را به نظر آدم ها نزدیکتر کرد. وقتی دانش و اطلاعات بهتری داری اقتصاد بهتری هم داری، خیلی چیزها شاید کمتر تولید شوند یا نشوند و به جای آنها چیزهای دیگری عرضه شوند و .... بازار بیش از فضایی برای داد و ستد در واقع یک سازوکار فراهم آوردن اطلاعات و دانش است که بدون آن اقتصاد چیزی کم دارد! وقتی دولت این رویه را به هم زند و فکر کند بهتر از خود افراد می داند کار به مشکل می خورد! چنین دولتی اجازه نمی دهد آدم ها حدس بزنند و آزمون و خطا کنند و طبیعی است که اوضاع آدم ها را بدتر کند! حرفش اینست که لازم نیست شما خیلی چیزی بدانید من بهتر از شماها می فهمم و بهتر است زندگی ات را با الویت های من تطبیق بدهی. شما آزادید هرچه من می گویم را گوش دهید! از نظر اقتصادی قیمتگذاری دستوری در واقع شلیک به چشم اقتصاد است. الله اعلم.

🟣 ثبات قیمت دلار، مهم‌تر از گرانی آن است 🟣 دکتر سیدمرتضی افقه عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، در مورد نوسانات نرخ ارز و تأثیر آن بر بازارها و تولیدکنندگان می‌گوید: بی‌ثباتی نرخ ارز بسیار آسیب‌زننده‌تر از بالابودن قیمت است. اگر در بازه ثابتی مانند 60 تا 70 روی یک قیمت تثبیت شود حداقل اثر مثبتی که دارد این است که آرامش روانی به تولیدکننده و مصرف‌کننده برمی‌گردد. اما بی‌ثباتی و تغییرات ناگهانی افزایشی یا کاهشی قیمت دلار باعث کاهش تولید و ترس از سرمایه‌گذاری و در نهایت عدم آرامش روانی در مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان شده است. افقه پیشنهاد می‌کند که دولت باید نرخ ارز را در یک بازه مشخص تثبیت کند تا مردم بتوانند خود را با آن وفق دهند. او همچنین به انتقادات از سیاست‌های تک‌نرخی کردن ارز اشاره می‌کند و می‌گوید که این سیاست ممکن است منجر به تورم شود. سیدمرتضی افقه، تأکید می‌کند که دولت باید از اقشار ضعیف‌تر حمایت کند و به‌جای اینکه به دلیل فساد عده‌ای محدود، کل جامعه را تحت‌فشار قرار دهد، باید نظارت بیشتری بر توزیع ارز و کالاهای اساسی داشته باشد./تریبون اقتصاد ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 سعید لیلاز در یک نشست اقتصادی: پایتخت پولشویی ایران، مشهد است 🔵 سیف رییس وقت بانک مرکزی می گوید یکی از مدیران موسسه های اعتباری مشهد با سلاح آمد پیش من و تهدید کرد که شما میخواهید با ناترازی ما برخورد کنید بعد اینها رفتند غائله ۹۶ را در مشهد راه انداختند موسسه مالی وابسته به آستان قدس چیزی در حدود ۲۵۰ هزار میلیارد تومان بعث خلق پول شدند و از جیب تک تک مردم ایران برداشته شد

🎥 دکتر فرشاد مومنی: کجای این بودجه کشور را به رشد ۸ درصدی می رساند؟ 🔹خود دستگاههای اقتصادی مسئول در دولت در برآوردها به رشد ۴ درصدی هم فکر نمی کنند. با این لایحه بودجه نمی توان به سمت قانون برنامه حرکت کرد.

🔵 انتقادات تند دکتر علینقلی مشایخی به اقتصاددانان حاضر در مجلس هفتم: شما عامل خاموشی‌های سراسری و ناترازی امروز برق هستید 👤دکتر علینقلی مشایخی، رئیس اسبق دانشکده اقتصاد شریف: ناترازی برق از سال ۸۴ و اجرای طرح تثبیت قیمت‌ها در مجلس هفتم آغاز شد. 👤تا قبل از سال ۸۴، هر سال قیمت برق بر اساس نرخ تورم افزایش می‌یافت، اما با طرح اشتباه تثبيت قیمت‌ها در مجلس هفتم، این افزایش قیمت متوقف شد. 🔹

قیمت حامل‌های انرژی به اندازه نرخ تورم تعدیل می‌شود/ احتمال افزایش ۴۰ درصدی قیمت بنزین دکتر حجت‌الله میرزایی

🔵 دشواره اصلاح قیمت بنزین 👤 دکتر مهدی فیضی ✍️ مداخله دولت در بازارها در حالت کلی و قیمت‌گذاری دستوری به طور خاص، تنها در برخی بحران‌ها (مانند بلایای طبیعی، بیماری‌های همه‌گیر یا جنگ) به صورت موقتی یا شرایط خاص شامل انواع مصداق‌های شکست بازار (مانند اثرات جانبی) قابل‌توجیه هستند که در آنها بازار به‌تنهایی نمی‌تواند به کارآیی یا عدالت مطلوب و همه‌جانبه دست یابد و رفاه عمومی را حداکثر کند. ✍️ قیمت‌گذاری دستوری دولت در مورد کالایی مانند بنزین در همه دهه‌های گذشته، از منظر علم اقتصاد قابل‌دفاع نیست. ✍️ دست کشیدن دولت از قیمت‌گذاری بنزین طبیعتا نمی‌تواند ناگهانی و یک‌شبه صورت بگیرد، بلکه باید در فرآیندی تدریجی به سمتی حرکت کنیم. ✍️ نخستین گام برای اصلاح قیمت بنزین می‌تواند نه افزایش قیمت آن، بلکه عادت دادن مردم به این واقعیت باشد که بنزین، به عنوان کالایی باارزش مثل طلا، اساسا کالایی نیست که حتی در یک روز قیمت ثابتی داشته باشد، چه رسد به اینکه برای سال‌ها در قیمتی پایین‌تر از تقریبا همه کشورهای جهان، ثابت نگه داشته شده باشد. ✍️ تلاش برای تغییر این نگرش می‌تواند با نوسان دادن بسیار ناچیز قیمت بنزین بدون سهمیه حول میانگین ۳هزار تومان، با انحراف معیاری متناسب با انحراف معیار تغییر قیمت بنزین فوب خلیج فارس مثلا در هفته پیش، انجام شود، بدون اینکه قیمت بنزین ربطی به قیمت فوب خلیج فارس پیدا کرده باشد. ✍️ حتی در شروع می‌توان این میانگین را در قیمتی کمتر از قیمت فعلی (مثلا ۲۹۵۰تومان) قرار داد، به طوری که حتی برای روزهای متعدد، قیمت نهایی بعد از در نظر گرفتن انحراف معیار، حتی کمتر از قیمت کنونی ۳هزارتومانی شود. ✍️ این ارزان‌فروشی هرازگاهی بنزین و همزمان بهبود ناوگان اتوبوس‌ها در حمل‌و‌نقل عمومی درون شهری هزینه‌ای است که دولت باید در کوتاه‌مدت برای عادت دادن مردم به عدم ثبات قیمت بنزین بپردازد. به‌تدریج می‌توان دامنه این انحراف معیار در قیمت بنزین را به انحراف معیار قیمت بنزین فوب خلیج فارس نزدیک کرد. ✍️ به این ترتیب، در میان‌مدت، با تغییر میانگین (مثلا از ۳هزار تومان به ۳۵۰۰تومان)، احساس افزایش قیمت ایجاد نمی‌شود چراکه این احتمال وجود دارد که در میانگین قبلی هم که گاه قیمت‌ها به ۳۵۰۰تومان نزدیک شده در واقع افزایش یافته باشد. ✍️ تعیین دقیق جزئیات این روش نیازمند محاسبات دقیق و اجرای شبیه‌سازی‌های متعدد است. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🎥 قیمت مسکن در دو دهه گذشته 500 برابر و دلار 80 برابر شده ▫️عضو هیات علمی دانشگاه خاتم، می‌گوید: به استناد آمارها قیمت مسکن در تهران طی بیش از 20 سال گذشته 500 برابر شده است. ▫️دکتر مهدی حیدری در نخستین همایش چشم‌انداز صنعت ساختمان با اشاره به جهش قیمتی مسکن در بیش از دو دهه گذشته گفت:‌ قیمت اسمی مسکن در تهران از ابتدای دهه 80 تاکنون بیش از 500 برابر شده است، به این معنی که به طور میانگین، رشد سالانه قیمت مسکن در تهران 34 درصد بوده، در حالی که نرخ ارز 80 برابر شده است. ▫️این عضو هیات علمی دانشگاه خاتم افزود: اگر ریال را در نظر نگیریم و دلاری محاسبه کنیم، قیمت مسکن در این بازه از اکثر کشورهای دنیا حتی از آمریکا رشد بیشتری داشته است. ▫️حیدری به این سوال پاسخ می‌دهد: در این شرایط یکی از مهمترین سوالات این است که آیا در دو دهه آینده ادامه همین روند را شاهد هستیم یا خیر؟ ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🟣 چرا آن‌ها که می‌اندیشند حذف می‌شوند؟ دکتر مهدی پازوکی، اقتصاددان: چرا در ۳ سال گذشته شاخص‌های اقتصادی دولت آقای رئیسی منفی شد؟ علی‌رغم اینکه دولت آقای رئیسی در سال ۱۴۰۲ بیش از ۳۵ میلیارد دلار نفت فروخت و این درحالی است که در سال ۱۳۹۹، این عدد به ۷ میلیارد دلار رسیده بود. ولی سؤال اصلی این است که چرا قیمت دلار از ۲۵ هزار تومان، به ۶۰ هزار تومان رسیده است؟ یکی از اشتباهات دولت آقای رئیسی حذف عناصر تکنوکرات بود. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔵 دکتر محمدرضا منجذب: ▪️ در اقدامی تازه، دونالد ترامپ ایلان ماسک، میلیاردر معروف و مدیرعامل شرکت‌هایی چون تسلا و اسپیس‌ایکس، را برای رهبری وزارت جدیدی به نام وزارت کارایی دولت منصوب کرد. ️هدف این وزارتخانه کاهش بوروکراسی، حذف مقررات اضافی و بازسازی نهادهای فدرال عنوان شده است. ماسک به همراه ویک راماسوامی، دیگر منصوب ترامپ، تا سال ۲۰۲۶ مأموریت دارند دولت کوچک‌تر و کارآمدتری ایجاد کنند. (اینجا را ببینید) 🔴 ایران هم نیاز به بازنگری در رویه های اداره کشور برای حل معضلات اقتصادی به شرح زیر دارد: 🔹 توجه به افزایش بهره وری و فناوری بهینه در تولید. 🔹 حذف قوانین زاید متعدد و بعضا متضاد که مانع ایجاد کسب و کار و تولید هست. یک سال مجلس باید بجای قانون گذاری بدنبال پالایش و روانسازی و حذف قوانین زاید باشد. 🔹 کوچک سازی حاکمیت و دولت و کاهش تدریجی کسری بودجه مستمر، افزایش درآمدها با تعامل بین المللی و رفع تحریم و تنش زدایی. 🔹 تقویت بنیه تولید و ایجاد کارایی و بازدهی بالا در تولید که بطور خودکار جذب نقدینگی به تولید را بدنبال دارد. 🔹 چابک سازی در بودجه و حذف بودجه ها و سازمانهای موازی (ادغام) در راستای افزایش کارایی و کوچک سازی بخش عمومی، تقویت اصولی درآمدهای مالیاتی بدون فشار بر تولید، و نیز تقویت درآمدهای غیرمالیاتی. 🔹 تعامل معقول با دنیای خارج در راستای برنامه توسعه و گسترش فناوری و تکنولوژی مورد نیاز برنامه توسعه، تنش زدایی در راس برنامه سیاست خارجی قرار گیرد 🔹 تقویت اصولی و بنیادی بازارهای موازی (با بازار کالاها و خدمات) که ضربه گیر گسترش نقدینگی و تورم است و بنیه تولید را تقویت می کند. 🔹 خصوصی سازی بمعنای واقعی کلمه و تقویت نقش بخش خصوصی در اقتصاد و تولید در راستای کوچک سازی دولت. 🌐 کانال دکتر منجذب

▪️ در اقدامی تازه، دونالد ترامپ ایلان ماسک، میلیاردر معروف و مدیرعامل شرکت‌هایی چون تسلا و اسپیس‌ایکس، را برای رهبری وزارت جدیدی به نام وزارت کارایی دولت منصوب کرد. ️هدف این وزارتخانه کاهش بوروکراسی، حذف مقررات اضافی و بازسازی نهادهای فدرال عنوان شده است. ماسک به همراه ویک راماسوامی، دیگر منصوب ترامپ، تا سال ۲۰۲۶ مأموریت دارند دولت کوچک‌تر و کارآمدتری ایجاد کنند. (اینجا را ببینید) 🔴 ایران هم نیاز به بازنگری در رویه های اداره کشور برای حل معضلات اقتصادی به شرح زیر دارد: 🔹 توجه به افزایش بهره وری و فناوری بهینه در تولید. 🔹 حذف قوانین زاید متعدد و بعضا متضاد که مانع ایجاد کسب و کار و تولید هست. یک سال مجلس باید بجای قانون گذاری بدنبال پالایش و روانسازی و حذف قوانین زاید باشد. 🔹 کوچک سازی حاکمیت و دولت و کاهش تدریجی کسری بودجه مستمر، افزایش درآمدها با تعامل بین المللی و رفع تحریم و تنش زدایی. 🔹 تقویت بنیه تولید و ایجاد کارایی و بازدهی بالا در تولید که بطور خودکار جذب نقدینگی به تولید را بدنبال دارد. 🔹 چابک سازی در بودجه و حذف بودجه ها و سازمانهای موازی (ادغام) در راستای افزایش کارایی و کوچک سازی بخش عمومی، تقویت اصولی درآمدهای مالیاتی بدون فشار بر تولید، و نیز تقویت درآمدهای غیرمالیاتی. 🔹 تعامل معقول با دنیای خارج در راستای برنامه توسعه و گسترش فناوری و تکنولوژی مورد نیاز برنامه توسعه، تنش زدایی در راس برنامه سیاست خارجی قرار گیرد 🔹 تقویت اصولی و بنیادی بازارهای موازی (با بازار کالاها و خدمات) که ضربه گیر گسترش نقدینگی و تورم است و بنیه تولید را تقویت می کند. 🔹 خصوصی سازی بمعنای واقعی کلمه و تقویت نقش بخش خصوصی در اقتصاد و تولید در راستای کوچک سازی دولت. 🌐 کانال دکتر منجذب

🔴 دکتر مهدی پازوکی: به دروغگوها رانت داده می شود مهدی پازوکی به فرارو گفت: در هر کجای دنیا، بهترین نیروی تحصیلکرده، جذب دولت می شود،گزینش ها در کشور ما به جای این که دنبال منافع ملی باشند، متاسفانه فرهنگ دورویی و نفاق را در جامعه گسترش داده اند. جامعه ایران به شدت درگیر دوالیسم است. فرد در یک اداره، یک شخصیت دارد و به محض خروج از آن اداره، شخصیتی دارد که ۱۸۰ درجه متفاوت است.دروغ در جامعه ما ضد ارزش نیست. طرف دروغ می گوید و به او رانت می دهیم. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🔴 سياست «ضربه اول» و فشار فزاينده ترامپ 🔴 دکتر وحید شقاقی شهری از نظر راهبردي روشن است كه در بلندمدت سياست‌هاي خارجي امريكا يكسان است، چه دموكرات‌ها روي كار باشند و چه جمهوري‌خواهان در اين واقعيت تغييري ايجاد نمي‌شود. اما رويكرد و روش ترامپ در مواجهه با پديدارهاي مختلف از نظر تاكتيكي با دموكرات‌ها تفاوت‌هاي جدي دارد. براي تحليل تصميمات اتخاذ شده توسط ترامپ بايد ابتدا به ابعاد و زواياي گوناگون شخصيت او توجه كرد. ترامپ فرد ناشناخته‌اي نيست و قبلا رييس‌جمهور امريكا بوده و براي تحليلگران يك شناخت نسبي از مكانيسم تصميم‌سازي‌ها و رويكردهايش وجود دارد. در دور اول كه ترامپ رييس‌جمهور بود روش و تاكتيك «ضربه اول و فشار بزرگ» را در پيش گرفته بود. او مشت اول را مي‌زند و فشار بزرگي را عليه طرف مقابل وارد مي‌سازد تا نهايتا طرف مقابل تحقير و ضعيف شده و پاي ميز مذاكره بنشيند. در واقع ترامپ با نسخه ضعيف شده افراد، دولت‌ها و سياستمداران به مذاكره مي‌نشيند. اين در حالي است كه دموكرات‌ها معتقد به فشار تدريجي‌اند. دموكرات‌هايي از جنس اوباما معتقدند امريكا بايد به صورت تدريجي فشار را بيشتر كند تا طرف مقابل بر اثر فشار تدريجي فرسوده شده و حاضر به مذاكره شود. در حالي كه ترامپ متفاوت مي‌انديشد و معتقد به وارد آوردن ضربه اول است، همان‌طور كه روشن است راهبرد هر دو حزب امريكا فشار به طرف مقابل براي پذيرش خواسته‌هاي امريكاست، اما دو رويكرد متفاوت را براي دستيابي به اين هدف واحد در پيش مي‌گيرند. به‌طور كلي با پيروزي ترامپ تحقق مذاكره توافق هسته‌اي بسيار سخت و پيچيده شده است. شخصا اميدي نسبت به احياي برجام يا هر نوع توافق ديگري ندارم. نبايد فراموش كرد ترامپ در ايران بسيار منفور است و رفتارهاي ديوانه‌وار او به گونه‌اي است كه توافق با ايران را بسيار دشوار ساخته است. اساسا ترامپ قابل اعتماد نيست. وقتي ايران پايگاه عين‌الاسد عراق را بمباران كرد، ترامپ ناگهان بدون هيچ سندي اعلام كرد قبلا از اين حمله آگاه بوده است و ايراني‌ها به او خبر داده بودند! او سعي مي‌كند طرف مقابل را تحقير كند. به نظرم كار دولت چهاردهم با آمدن ترامپ سخت مي‌شود. حتي اين نگراني وجود دارد كه از طريق همراهي با برخي كشورهاي اروپايي، ‌ترامپ مكانيسم ماشه را فعال كرده و ايران را ذيل فصل۷ منشور ملل متحد قرار دهد. به‌رغم اينكه برخي سياستمداران ايراني نگاه متفاوتي دارند و ترامپ را اهل معامله دانسته يا ترامپ دور اول را با ترامپ دور دوم متفاوت مي‌دانند، من اين‌گونه فكر نمي‌كنم. معتقدم ذات و روحيه ترامپ تغيير نكرده، او ضربه اول را مي‌زند تا طرف مقابل را تحقير كند و منتظر مي‌ماند تا مذاكره شكل بگيرد. متاسفانه دولت سيزدهم ۲الي ۳سال زمان طلايي و فرصت مناسب حضور يك دولت دموكرات در امريكا را از دست داد تا دوباره دولت ايران در برابر تندروهاي جمهوري‌خواه قرار بگيرد. حتي سنا هم در انتخابات ۲۰۲۴ در اختيار جمهوري‌خواهان قرار گرفته و كنگره هم در اختيار اين طيف خواهد بود. مثلث دولت، سنا و كنگره در امريكا شرايط دشواري را پيش روي ايران قرار مي‌دهد. طرف ديگري هم در اين منازعه وجود دارد كه نتانياهو و گروه‌هاي افراطي در اسراييل است. اين طيف از پيروزي ترامپ خوشحالند. بنابراين با فشارهاي اين گروه تندرو، دستيابي به يك توافق برد-برد دشوار مي‌شود. اما براي مواجهه با اين شرايط چه بايد كرد و چه راهبردي مي‌تواند مقاومت اقتصادي ايران را ارتقا دهد؟ من اگر جاي دولت و مجلس بودم، لايحه بودجه ۱۴۰۴ را به دولت باز مي‌گرداندم تا آن را اصلاح كند. معتقدم لايحه فعلي يك لايحه مقاوم و مستحكم متناسب با شرايط سخت تحريمي سال آينده نيست. نخستين بخشي كه در لايحه بايد اصلاح شود، موضوع درآمدهاي نفتي است. بايد اصلاحات ساختاري در لايحه صورت گيرد. من ترجيح مي‌دهم به جاي نگاه خوش‌بينانه، واقع‌بينانه به موضوع بودجه نگاه كنم. اگر ايران با نگاه خوش‌بينانه به استقبال سال آينده برود و پيش‌بيني شرايط احتمالي را نداشته باشد و بعد ترامپ كمربند تحريم‌ها را محكم كند، مردم و دولت تحت فشار مضاعف قرار مي‌گيرند. قواي سه‌گانه بايد نهايت هماهنگي با هم را داشته باشند و تصميمات سختي بگيرند. استراتژي ترامپ ابتدا پايين آوردن فروش نفت ايران به زير ۵۰۰هزار بشكه و پس از آن، صفر كردن ميزان فروش نفت ايران و صفركردن درآمدهاي نفتي است. نخستين فشار و نخستين ضربه ترامپ بر ايران در بخش صادرات و فروش نفت خواهد بود. اساسا پيش‌بيني‌ها حاكي است كه قيمت جهاني نفت در سال ۲۰۲۵ كاهش پيدا كرده و به زير ۷۰ يا۶۰دلار مي‌رسد. بنابراين ايران بايد بودجه‌اي متناسب با اين شرايط تهيه كرده و آن را اجرايي كند. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد

🟢 اقتصاد ايران در عصر ترامپيسم 🟢 دکتر آلبرت بغزیان ظهور شرايط جديد در اقتصاد جهاني و اقتصاد ايران پس از برگزاري انتخابات رياست‌جمهوري ايالات متحده غير قابل انكار است. تجربه سال‌هاي ۲۰۱۶ تا۲۰۲۰ از حضور ترامپ در كاخ سفيد و فشار زيادي كه به فرآيند فروش نفت ايران وارد ساخت، مسوولان، فعالان اقتصادي و عموم مردم را در برابر ابهامات بسياري قرار داده است. ۲ پرسش كليدي در اين ميان مطرح است، نخست اينكه كاهش احتمالي فروش نفت ايران چه تاثيري در وضعيت ارزي كشور ايجاد مي‌كند و پس از آن آيا لايحه بودجه ۱۴۰۴ كه توسط دولت چهاردهم ارائه شده احتياج به تغيير و تعديل دارد يا نه؟ ۱) معتقدم گزاره‌اي كه در بودجه تعيين‌كننده است، درآمدهاي نفتي والبته نرخ ارز است. يعني فروش نفت ضرب در قيمت ارز كه درآمدهاي نفتي ايران را شكل مي‌دهد. تعيين‌ نرخ ارز به نوعي خاص در اختيار دولت است اما ميزان فروش نفت در اختيار ايران نيست. البته ايران راه‌هايي براي دور زدن تحريم‌ها دارد كه مي‌تواند از آن استفاده كند. اما از آنجا كه اين راهبردها محرمانه است، ما هيچ تصوير احتمالي از آن نداريم. بنابراين دولت است كه مي‌داند چه ميزان فروش نفت را بايد در عدد در نظر گرفته شده براي نرخ ارز ضرب كند. چاره‌اي نداريم جز اينكه اتكا كنيم به اعداد و ارقامي كه در بودجه درج شده است. اينكه كم است يا زياد است و چرا اين عدد در نظر گرفته شده، بحث ديگري است. وقتي ترامپ فرآيند فروش نفت ايران را كنترل كند، عدد نهايي درآمدها كاهش مي‌يابد و هزينه‌هاي دولت را نمي‌تواند پوشش بدهد. در يك چنين شرايطي هزينه‌هاي دولت براي توسعه عدالت و رفاه، خدمات عمومي و البته تورم، رشد قابل توجهي پيدا مي‌كند. تورم شوخي ندارد و با بودجه دولت همان كاري را مي‌كند كه با سفره من و شما كرده است. دولت مجبور است هر سال عدد بالاتري براي درآمدهاي خود در نظر بگيرد تا خود را با تورم هماهنگ كند. ۲) هزينه‌هاي دولت از دو طريق درآمدهاي نفتي و درآمدهاي مالياتي تامين مي‌شود. ماليات به توليد‌كننده و مردم فشار مي‌آورد و درآمد نفت هم در كشاكش تحريم‌ها و محدوديت‌ها و... گرفتار است. دولت هر سال درآمد مالياتي را افزايش مي‌دهد تا جبران كاهش فروش نفت ناشي از تحريم‌ها با جبران كند. در سال ۱۴۰۴ ماليات‌ها، حدود ۴۰درصد افزايش يافته است. دولت اما سراغ روش‌هاي درست ماليات‌ستاني نرفته و تنها به افراد و گروه‌هايي كه قبلا ماليات مي‌دادند فشار مضاعف وارد ساخته است. راهكار درست ماليات‌ستاني، توسعه پايه‌هاي مالياتي جديد، كاهش معافيت مالياتي برخي نهادها و ارگان‌ها و...است. جالب اينجاست اين نهادهاي عظيم اقتصادي نه‌تنها به دولت ماليات نمي‌دهند بلكه از بودجه هم سهم دارند. وقتي ماليات‌ها هم پاسخگو نباشد، دولت چاره‌اي ندارد جز اينكه اقدام به افزايش خدمات و اقلام دولتي كند. قيمت حامل‌هاي انرژي را افزايش بدهد و ساير روش‌هاي جبراني را اجرايي كند. اما راهكار معقول براي مواجهه با اين شرايط دشوار اقتصادي چيست و دولت چگونه مي‌تواند مشكل درآمدي خود را رفع كند؟ ۳) دولت براي حل مشكلات درآمدي خود، ابتدا بايد زمينه رفع تحريم‌ها يا كاهش تحريم‌ها و افزايش درآمدهاي نفتي را فراهم سازد و از سوي ديگر بهره‌وري را به هزينه‌هاي دولت بازگرداند و معافيت‌هاي غير ضروري مالياتي را پايان بدهد. در كنار اين موارد بايد از طريق مذاكره دارايي‌هاي مسدود شده كشور در ساير كشورها را نيز آزاد كند. دولت همچنين بايد قيمت‌ها را در زمان تورم كنترل كند. وقتي به اين بايدها توجه نشود در ميانه‌هاي سال كسري بودجه شكل مي‌گيرد و دولت را ناچار به استقراض، برداشت از بانك‌ها، افزايش نرخ ارز و نهايتا رشد تورم مي‌شود. با توجه به اظهاراتي كه دولتمردان دارند، طبيعي است كه كسري بودجه قابل توجهي در انتظار اقتصاد ايران است. در كشاكش اين اوضاع آشفته مالي حقوق بگيران و توليد‌كننده‌ها هستند كه بيشترين فشارها را تحمل مي‌كنند. توليد‌كننده‌اي كه ماليات فزاينده‌اي مي‌پردازد اما به دليل قطع گاز و برق و... خط توليدش مدام متوقف مي‌شود و نمي‌تواند مبتني بر ظرفيت‌هايش توليد داشته باشد. از سوي ديگر نظام تصميم‌سازي‌هاي اقتصادي كشور هم به گونه‌اي است كه رويكردهاي مولد در آن مورد توجه قرار نمي‌گيرد. مجموعه اين عوامل ضرورت اصلاحات دروني و توسعه مناسبات بيروني و مذاكره را بيشتر از هر زمان ديگري يادآور مي‌سازد. ايران در قسمت دوم سريال ترامپيسم چاره‌اي جز ترسيم مسيرهاي تازه ندارد. ♦️ کانال تخصصی اقتصاد