فلسفه اخلاق | مصطفی سلیمانی

📍ترس و اخلاقِ شجاعت (آیا شجاعت یعنی نترسیدن، یا یعنی تسلیم ترس نشدن؟) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 بعضی واژه‌ها آن‌قدر تکرار شده‌اند که گمان می‌کنیم معنایشان را می‌دانیم. «شجاعت» یکی از همین واژه‌هاست. وقتی از انسان شجاع سخن می‌گوییم، معمولاً چهره کسی در ذهنمان شکل می‌گیرد که ترسی نمی‌شناسد؛ کسی که بی‌تردید و بی‌لرزش به دل خطر می‌زند. اما شاید این تصویر بیش از آنکه انسانی باشد، افسانه‌ای باشد. ▪️ انسان شجاع، برخلاف تصور ما، اغلب انسانی است که ترس را خوب می‌شناسد. صدای ترس را می‌شنود، تپش آن را در جان خود حس می‌کند، اما اجازه نمی‌دهد ترس، سرنوشت او را بنویسد. ▪️ ترس از نخستین همراهان انسان بوده است. اگر ترس نبود، بسیاری از ما هرگز به امروز نمی‌رسیدیم. ترس ما را از سقوط بازمی‌دارد، از خطر آگاه می‌کند و به ما یادآور می‌شود که موجوداتی شکننده‌ایم. بنابراین مسئله اخلاقی، وجود ترس نیست؛ مسئله این است که ترس در کجای زندگی ما می‌نشیند. آیا مشاور ماست یا فرمانروای ما؟ ▪️ بخش بزرگی از لغزش‌های اخلاقی تاریخ، نه از نفرت، که از ترس زاده شده‌اند. ترس از تنهایی، ترس از حذف شدن، ترس از دست دادن جایگاه و ترس از آنکه دیگران چه خواهند گفت. انسان‌ها بارها حقیقت را دیده‌اند، اما جرئت ایستادن کنار آن را نداشته‌اند. ▪️ ارسطو، فیلسوف یونان باستان و از مهم‌ترین نظریه‌پردازان اخلاق فضیلت، شجاعت را فضیلتی میان دو افراط می‌دانست: ترسویی و بی‌باکی. شجاع کسی نیست که خطر را نبیند؛ اتفاقاً خطر را می‌بیند، هزینه را می‌فهمد و با این حال راه خود را انتخاب می‌کند. از این منظر، شجاعت پیش از آنکه یک احساس باشد، نوعی وفاداری است؛ وفاداری به آنچه درست می‌دانیم، حتی وقتی بهای آن سنگین است. ▪️ در زندگی روزمره، شجاعت معمولاً با شکوه و هیاهو همراه نیست. گاهی در قامت یک «نه» ظاهر می‌شود. گاهی در قالب یک عذرخواهی. گاهی در گفتن حقیقتی که می‌دانیم محبوبمان نخواهد کرد. و گاهی در دفاع از کسی که همه از او روی گردانده‌اند. اخلاق بیش از آنکه در میدان‌های بزرگ ساخته شود، در همین لحظه‌های کوچک شکل می‌گیرد. ▪️ رولو می، روان‌شناس اگزیستانسیال آمریکایی و از چهره‌های برجسته روان‌شناسی وجودی، شجاعت را «توانایی پیش رفتن، با وجود ترس و ناامیدی» می‌دانست. شاید اهمیت این تعریف در آن باشد که شجاعت را از دسترس قهرمانان افسانه‌ای بیرون می‌آورد و به زندگی عادی انسان‌ها بازمی‌گرداند. ما هر روز در برابر ترس‌هایی می‌ایستیم که می‌خواهند جهت انتخاب‌هایمان را تعیین کنند. ▪️ اما ترس همیشه چهره خود را آشکار نمی‌کند. کمتر پیش می‌آید که بگوید: «من ترسم.» معمولاً لباس عقلانیت به تن می‌کند. زمزمه می‌کند: «الان وقتش نیست.» می‌گوید: «فایده‌ای ندارد.» می‌پرسد: «چرا خودت را درگیر می‌کنی؟» و درست از همین نقطه است که بسیاری از عقب‌نشینی‌های اخلاقی آغاز می‌شوند؛ جایی که ترس، خود را به شکل استدلال معرفی می‌کند. ▪️ کربلا را نیز می‌توان از همین منظر خواند. ارزش یاران امام حسین(ع) در این نبود که نمی‌ترسیدند. اگر ترسی در میان نباشد، شجاعت معنای خود را از دست می‌دهد. عظمت انتخاب آنان در این بود که ترس حضور داشت و با این حال، فرمانروایی نمی‌کرد. ▪️ شب عاشورا، شبِ آگاهی بود. آینده در هاله‌ای از ابهام نبود. مرگ، نزدیک و آشکار ایستاده بود. ترس از جان، ترس از رنج، ترس از فراق و ترس از ناشناخته‌ها، همه می‌توانستند در دل انسان خانه کنند. اما آنچه آن شب را به لحظه‌ای اخلاقی تبدیل کرد، حذف ترس نبود؛ تعیین نسبت با ترس بود. ترس حاضر بود، اما صاحب اختیار نبود. ▪️ در سوی دیگر ماجرا نیز شاید همه چیز به شرارت خلاصه نمی‌شد. بسیاری از کسانی که سکوت کردند یا کنار کشیدند، احتمالاً خود را انسان‌های بدی نمی‌دانستند. آنان نیز دلایلی برای خود داشتند؛ امنیت، آسایش، خانواده و بقا. اما اخلاق دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از جایی که انسان باید میان آسودگی و حقیقت، یکی را برگزیند. ▪️ شاید به همین دلیل است که شجاعت، بیش از هر فضیلتی با آزادی پیوند دارد. انسان شجاع کسی نیست که ترس را نابود کرده باشد؛ کسی است که اجازه نداده ترس، آزادی او را نابود کند. ▪️ ترس بخشی از سرشت ماست؛ اما سرنوشت ما نیست. آنچه کیفیت زندگی اخلاقی ما را تعیین می‌کند، نبودن ترس نیست؛ نسبت ما با ترس است. شجاعت شاید در نهایت چیزی جز این نباشد: اینکه انسان، درست در همان لحظه‌ای که می‌ترسد، همچنان به حقیقتی که شناخته است وفادار بماند. #محرم_نوشت ۳ ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍علم یا خلاقیت؛ رونالدو یا مسی؟ (چرا در دوئل میان دانش و خلاقیت، سمتِ مسی می‌ایستم) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 بعضی انتخاب‌ها، انتخاب میان خوب و بد نیستند؛ انتخاب میان دو زیبایی‌اند. مثل انتخاب میان علم و خلاقیت. یکی، جاده‌ای است که هزاران نفر پیش از ما پیموده‌اند و دیگری، راهی که هنوز کسی از آن عبور نکرده است. و اگر روزی مجبور شوم تنها یکی را انتخاب کنم، بی‌تردید دستم را به سمت خلاقیت دراز می‌کنم. نه از سر بی‌مهری به دانش، بلکه از آن رو که باور دارم جهان را همیشه کسانی جلو برده‌اند که جرأت کرده‌اند چیزی را ببینند که دیگران هنوز ندیده بودند. ◼ روان‌شناسی شناختی در سال‌های اخیر، بیش از هر زمان دیگری به اهمیت تفکر خلاق توجه کرده است. جیمز کافمن، از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران حوزه خلاقیت، معتقد است که خلاقیت دیگر یک استعداد تجملی نیست؛ بلکه یکی از مهارت‌های ضروری قرن بیست‌ویکم است. دانش، پاسخ‌های موجود را در اختیار ما می‌گذارد، اما خلاقیت، پرسش‌های تازه می‌سازد. و تاریخ، بیشتر از آنکه با جواب‌ها تغییر کرده باشد، با سؤال‌های تازه دگرگون شده است. ◼ برای فهم این تفاوت، گاهی فوتبال از بسیاری از کتاب‌های روان‌شناسی آموزنده‌تر است. کریستیانو رونالدو را که نگاه می‌کنم، انسانی را می‌بینم که با انضباط، تمرین هدفمند و یادگیری نظام‌مند، از خودش یک شاهکار ساخته است. او یادآور قدرت دانش و نظم است. هر حرکتش حساب‌شده است و هر موفقیتش، محصول هزاران ساعت تکرار و برنامه‌ریزی. ◼ اما لیونل مسی، قصه دیگری است. انگار ذهنش، پیش از آنکه قوانین را حفظ کند، راه‌های تازه را کشف می‌کند. پاس‌هایی که هیچ‌کس انتظارشان را ندارد، دریبل‌هایی که در هیچ کتابی نوشته نشده‌اند و تصمیم‌هایی که بیشتر به الهام شباهت دارند تا محاسبه. روان‌شناسان شناختی این توانایی را «تفکر واگرا» می‌نامند؛ توانایی دیدن امکان‌هایی که از چشم دیگران پنهان مانده است. شاید به همین دلیل است که بسیاری از لحظه‌های جادویی فوتبال، نه از دل فرمول‌ها، بلکه از دل خلاقیت بیرون آمده‌اند. ◼ البته این مقایسه، ستایش یکی و نادیده گرفتن دیگری نیست. رونالدو بدون نبوغ ذاتی خود، رونالدو نمی‌شد و مسی بدون هزاران ساعت تمرین، هرگز به مسی تبدیل نمی‌شد. اما وقتی همه چیز برابر است، آنچه تفاوت می‌آفریند، خلاقیت است. میهالی چیکسنت‌میهایی، روان‌شناس برجسته و از مهم‌ترین نظریه‌پردازان خلاقیت، باور داشت که بزرگ‌ترین جهش‌های تمدن بشری، محصول ذهن‌هایی است که توانسته‌اند از چارچوب‌های رایج فراتر بروند. جهان را نه کسانی که فقط خوب یاد گرفته‌اند، بلکه کسانی تغییر داده‌اند که متفاوت اندیشیده‌اند. ◼ پژوهش‌های جدید نیز نشان می‌دهند ذهن انسان در شرایطی که فرصت خیال‌پردازی، بازی ذهنی و رها شدن از الگوهای سخت را پیدا می‌کند، توانایی بیشتری برای تولید ایده‌های تازه دارد. از نگاه روان‌شناسی شناختی، خلاقیت تنها یک موهبت نیست؛ نوعی شیوه نگاه کردن به جهان است. همان قابلیتی که باعث می‌شود دو نفر به یک مسأله نگاه کنند و فقط یکی از آن‌ها، راهی را ببیند که پیش از آن وجود نداشته است. ◼ شاید سال‌ها بعد، کسی از ما نپرسد چند کتاب خواندیم یا چند فرمول را از بر بودیم. اما جهان، ما را با چیزهایی به یاد خواهد آورد که پیش از ما وجود نداشتند و به دست ما آفریده شدند. علم، چراغی ارزشمند است، اما خلاقیت، پنجره‌ای است که نور را به اتاق‌های ناشناخته می‌رساند. ◼ برای همین است که اگر روزی میان رونالدو و مسی، میان نظم و الهام، میان دانش و خلاقیت، ناچار به انتخاب باشم، سمتِ مسی می‌ایستم؛ نه چون علم را کم‌اهمیت می‌دانم، بلکه چون باور دارم آینده، بیش از هر چیز، متعلق به کسانی است که جرأت می‌کنند جهان را جور دیگری ببینند. ‌ ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍وفاداری تا کجا اخلاقی است؟ (چه زمانی وفاداری از یک فضیلت به یک خطا تبدیل می‌شود؟) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 بعضی واژه‌ها آن‌قدر خوش‌نام‌اند که کمتر کسی جرأت می‌کند درباره‌شان سؤال بپرسد. وفاداری یکی از آن‌هاست. وقتی می‌گوییم فلانی وفادار است، معمولاً در حال تعریف کردن از او هستیم. اما اخلاق از ما می‌خواهد کمی آهسته‌تر قضاوت کنیم. چون هر وفاداری‌ای فضیلت نیست. گاهی انسان به چیزی وفادار می‌ماند که مدت‌هاست شایستگی این وفاداری را از دست داده است. ▪️ وفاداری در ساده‌ترین معنا یعنی ماندن؛ اما اخلاق فقط به ماندن نگاه نمی‌کند، به دلیل ماندن هم نگاه می‌کند. کسی ممکن است از روی ترس بماند، از روی عادت بماند، از روی وابستگی بماند یا از روی منفعت بماند. همه این‌ها ماندن‌اند، اما همه آن‌ها فضیلت نیستند. ▪️ روانشناسان می‌گویند یکی از عمیق‌ترین نیازهای انسان، نیاز به تعلق است. ما دوست داریم جایی به ما تعلق داشته باشد؛ یک خانواده، یک دوستی، یک گروه یا یک باور. این نیاز، زیبا و انسانی است. اما گاهی همین نیاز باعث می‌شود چشممان را بر خطاها ببندیم. آن‌قدر می‌ترسیم چیزی را از دست بدهیم که دیگر نمی‌توانیم درباره آن قضاوت منصفانه داشته باشیم. ▪️ به همین دلیل است که بسیاری از وفاداری‌های آسیب‌زا، در ابتدا بسیار شریف به نظر می‌رسند. دوستی که سال‌ها تحقیر می‌شود اما رابطه را ترک نمی‌کند. کارمندی که شاهد بی‌عدالتی است اما سکوت می‌کند. عضوی از یک خانواده که حقیقت را پنهان می‌کند تا آرامش ظاهری حفظ شود. در همه این موقعیت‌ها، انسان نام وفاداری را بر چیزی می‌گذارد که گاهی بیشتر شبیه ترس است تا فضیلت. ▪️ فیلسوف اخلاق «آلاسدیر مک‌اینتایر» معتقد است فضیلت‌ها به خودی خود ارزشمند نیستند؛ ارزش آن‌ها به چیزی بستگی دارد که در خدمتش قرار می‌گیرند. شجاعت اگر در خدمت ظلم باشد فضیلت نیست. وفاداری هم همین‌طور است. پیش از آنکه بپرسیم «آیا وفادار بودی؟» باید بپرسیم «به چه چیزی وفادار بودی؟» ▪️ کربلا یکی از مهم‌ترین میدان‌های تأمل درباره همین پرسش است. معمولاً وقتی از یاران امام حسین سخن می‌گوییم، از وفاداری آنان حرف می‌زنیم. اما آنچه این وفاداری را ارزشمند می‌کند، صرفِ ماندن نیست. در تاریخ کم نبوده‌اند کسانی که تا آخر در کنار فرمانده یا رهبر خود مانده‌اند. آنچه یاران حسین را متمایز می‌کند، آگاهیِ پیش از وفاداری است. ▪️ شب عاشورا، یکی از درخشان‌ترین صحنه‌های اخلاقی تاریخ شکل می‌گیرد. نقل شده است که امام حسین بیعت را از یاران خود برداشت و به آنان اجازه رفتن داد. این لحظه بسیار مهم است؛ زیرا وفاداری زمانی معنا پیدا می‌کند که امکان رفتن وجود داشته باشد. اگر راه خروج بسته باشد، ماندن فضیلت نیست. فضیلت آنجاست که انسان بتواند برود و همچنان تصمیم بگیرد بماند. ▪️ در اینجا وفاداری از یک وابستگی کور فاصله می‌گیرد و به یک انتخاب اخلاقی تبدیل می‌شود. یاران حسین به خاطر ترس نماندند، به خاطر منفعت نماندند و حتی به خاطر عادت نماندند. آنان چیزی را در آن مسیر درست می‌دیدند که ارزش پرداختن هزینه داشت. وفاداری‌شان نتیجه فهم بود، نه نتیجه اجبار. ▪️ از همین‌جا می‌توان تفاوت میان وفاداری سالم و وفاداری آسیب‌زا را فهمید. وفاداری سالم، قدرت فکر کردن را از انسان نمی‌گیرد. اجازه می‌دهد سؤال بپرسد، نقد کند و انتخاب کند. اما وفاداری ناسالم، فرد را به سایه دیگری تبدیل می‌کند؛ کسی که دیگر نمی‌پرسد چه چیزی درست است، فقط می‌پرسد چه کسی این را گفته است. ▪️ «اریک فروم» می‌نویسد: «عشق بالغ، پیوندی است که آزادی را حفظ می‌کند.» وفاداری نیز اگر سالم باشد، همین ویژگی را دارد. انسان را کوچک نمی‌کند، وابسته نمی‌کند و چشم او را نمی‌بندد. بلکه او را به چیزی متصل می‌کند که آگاهانه انتخاب کرده است. ▪️ شاید به همین دلیل باشد که اخلاق، وفاداری را کافی نمی‌داند. اخلاق از ما می‌خواهد علاوه بر وفادار بودن، بیدار هم باشیم. گاهی ماندن نشانه شرافت است و گاهی رفتن. هنر زندگی در این است که این دو را با هم اشتباه نگیریم. زیرا وفاداری، زمانی فضیلت است که در خدمت حقیقت باشد؛ وگرنه ممکن است فقط نام زیبایی باشد برای زنجیری که خودمان به دست و پای خویش بسته‌ایم. #محرم_نوشت ۲ ‌ ☘❤️ https://t.me/filsofak

📍مسأله‌ی اخلاق در اقلیت (وقتی اکثریت چیزی را درست می‌داند، آیا درست هنوز درست است؟) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 یک کلاس درس را تصور کن. معلم یک سؤال ساده می‌پرسد. جواب روشن است. اما چیزی در فضا عوض می‌شود؛ همه یک جواب اشتباه می‌دهند، با اطمینان. تو جواب درست را می‌دانی، اما قبل از اینکه بگویی، نگاه می‌کنی. به صورت‌ها. به سکوت. به اعتماد جمع. همان لحظه، دانستن کافی نیست. ذهن شروع می‌کند به عقب‌رفتن. اینجا نقطه شروع «اقلیت اخلاقی» است؛ جایی که حقیقت وجود دارد، اما از حمایت جمع بی‌بهره است. ▪️ روانشناس اجتماعی «سولومون اَش» نشان داد: «افراد در ادراکات ساده، تحت فشار جمع به خطای آشکار تن می‌دهند.» نکته مهم این نیست که انسان اشتباه می‌کند؛ نکته این است که انسان برای هماهنگی با جمع، حتی در چیزی که می‌بیند هم بازبینی می‌کند. یعنی واقعیت، قبل از آنکه دیده شود، از فیلتر جمع عبور می‌کند. در چنین شرایطی، شک کردن به خود، طبیعی‌تر از شک کردن به جمع می‌شود. ▪️ جامعه‌شناس «اِمیل دورکیم» توضیح می‌دهد که هر جامعه یک «وجدان جمعی» تولید می‌کند؛ مجموعه‌ای از بدیهیات که کمتر کسی آن را زیر سؤال می‌برد. این وجدان جمعی برای نظم ضروری است، اما همیشه قابل اعتماد نیست. گاهی فقط نتیجه تکرار است، نه تأمل. وقتی تکرار جای فکر را می‌گیرد، مخالفت کردن دیگر صرفاً اختلاف نظر نیست؛ نوعی خروج از نظم محسوب می‌شود. ▪️ روانشناس «استانلی میلگرام» در پژوهش‌هایش نشان داد: «انسان‌ها در برابر اقتدار، مسئولیت اخلاقی خود را به بیرون از خود منتقل می‌کنند.» یعنی فرد به جای اینکه بپرسد «من چه می‌فهمم»، می‌پرسد «دیگران چه می‌خواهند». در این انتقال، اخلاق از درون فرد به ساختار بیرونی منتقل می‌شود. اقلیت اخلاقی یعنی لحظه‌ای که این انتقال قطع می‌شود و مسئولیت دوباره به خود فرد برمی‌گردد. ▪️ فشار اصلی همیشه بیرونی نیست. ذهن وارد فرسایش آرام می‌شود. تجربه شخصی در یک سمت است، تجربه جمع در سمت دیگر. فرد برای کاهش تنش، حقیقت شخصی خود را کمی تغییر می‌دهد تا کمتر در تعارض بماند. این نقطه، خاموش شدن تدریجی اخلاق است، نه شکستن ناگهانی آن. ▪️ «هانا آرنت» می‌گوید: «شر زمانی خطرناک می‌شود که بدون اندیشیدن، عادی شود.» این عادی شدن در زندگی روزمره هم رخ می‌دهد؛ جایی که رفتار نادرست آن‌قدر تکرار می‌شود که دیگر کسی مکث نمی‌کند. اخلاق در اقلیت دقیقاً در همین مکث شکل می‌گیرد؛ در توقفی کوتاه قبل از همراهی. ▪️ در کربلا، مسئله فقط یک رویداد تاریخی نیست؛ یک وضعیت انسانی است. جایی که عددها تعیین‌کننده حقیقت نبودند. فشار جمع به نقطه‌ای رسیده بود که همراهی ساده‌ترین انتخاب ممکن بود. در چنین فضایی، جمله نقل‌شده از امام حسین: «اگر دین ندارید، آزاده باشید» معنایی فراتر از مذهب پیدا می‌کند؛ دعوت به حداقل اخلاق انسانی در لحظه فروپاشی معیارها. یعنی حتی وقتی باور مشترک وجود ندارد، هنوز مرزی باقی می‌ماند: مرز آزادگی در برابر ظلم و همراهی کور. در کربلا، اقلیت بودن کم بودن عدد نیست؛ ایستادن در برابر عادی شدن حقیقت است، حتی وقتی سکوت آسان‌تر است. ▪️ «فریدریش نیچه» می‌گوید: «اخلاق گله‌ای، اخلاقی است که از ترس تنها ماندن ساخته می‌شود.» یعنی درست بودن با زیاد بودن یکی گرفته می‌شود. اقلیت بودن یعنی شکستن این معادله و پذیرفتن اینکه حقیقت الزاماً اکثریت ندارد. ▪️ در زندگی روزمره این موقعیت بارها تکرار می‌شود. در جمعی که قضاوت نادرستی شکل گرفته، در محیط کاری که تصمیمی بدون بررسی پذیرفته شده، یا در موقعیتی که سکوت از اعتراض راحت‌تر است. یک جمله کوتاه کافی است تا فرد از جمع جدا شود، اما همین جمله هزینه دارد. ▪️ روانشناس «کارل راجرز» می‌گوید: «وقتی انسان میان پذیرفته شدن و وفاداری به تجربه درونی خود قرار می‌گیرد، تنش روانی شکل می‌گیرد.» این تنش ساده نیست؛ ترکیب نیاز به تعلق و نیاز به صداقت است. اقلیت اخلاقی در همین نقطه شکل می‌گیرد. ▪️ اخلاق در اقلیت یک موقعیت دائمی نیست. بیشتر شبیه یک لحظه است؛ لحظه‌ای میان همراهی و توقف. در همین لحظه کوتاه است که تفاوت شکل می‌گیرد؛ بین کسی که بخشی از جریان جمع است و کسی که هنوز توان شنیدن صدای خودش را دارد. #محرم_نوشت ۱ ☘❤️ https://t.me/filsofak

غمِ تو توی پوستم فرو رفته است؛ راه می‌رود، ریشه می‌دواند، تکثیر می‌شود و هر شب به شکلی تازه برمی‌گردد. انگار عشقِ تو بلد نیست تمام شود؛ فقط هی چهره عوض می‌کند. ✍️ #مصطفی_سلیمانی

📍ردِ انگشتِ خاطره (آیا رهایی، فراموش کردن است؟) ✍️ #مصطفی_سلیمانی «درمان از فراموشی حاصل نمی‌شود، از یادآوری بدون احساس درد حاصل می‌شود!» ــ فروید 🔻آدم گاهی سال‌ها صرفِ فراموش کردن چیزی می‌کند که قرار نبوده فراموش شود. انگار نشسته باشد کنار رودخانه و با دو دستش بخواهد جلوی آب را بگیرد. خسته می‌شود، دست‌هایش درد می‌گیرند، اما آب، راه خودش را پیدا می‌کند. خاطره‌ها هم همین‌طورند. آن‌ها برای ماندن ساخته شده‌اند، نه برای حذف شدن. ▪️ما از درد فرار می‌کنیم، نه از خاطره. از لرزیدن صدا هنگام گفتن یک اسم، از بغضی که بی‌خبر میان یک عصر معمولی سبز می‌شود، از خیابانی که هنوز بوی کسی را می‌دهد که سال‌هاست رفته است. وگرنه مگر می‌شود از خودِ زندگی فرار کرد؟ مگر می‌شود تکه‌ای از گذشته را برید و وانمود کرد که هیچ‌وقت وجود نداشته است؟ ▪️بعضی‌ها فکر می‌کنند خوب شدن یعنی دیگر چیزی به یاد نیاوری. اما مگر مادری، تولد فرزندش را فراموش می‌کند؟ مگر کسی که عزیزی را از دست داده، می‌تواند جای خالی او را از حافظه‌اش پاک کند؟ آدم‌ها فراموش نمی‌کنند؛ فقط یاد می‌گیرند با جای خالی‌ها زندگی کنند. ▪️درد، در حقیقت، اصرارِ زندگی برای دیده شدن است. زخمی که نادیده گرفته می‌شود، آرام نمی‌گیرد. درست مثل کودکی که هرچه بیشتر نادیده‌اش بگیری، بلندتر صدایت می‌زند. شاید به همین خاطر است که بعضی غم‌ها، سال‌ها بعد، از پشت یک آهنگ قدیمی یا بوی یک عطر آشنا، دوباره سر برمی‌آورند؛ نه برای اینکه ما را بشکنند، بلکه برای اینکه بالاخره دیده شوند. ▪️زمان، برخلاف چیزی که می‌گویند، درمانگر نیست. زمان فقط می‌گذرد. این ما هستیم که یا در کنار خاطره‌ها پیر می‌شویم، یا با آن‌ها آشتی می‌کنیم. و آشتی، چیز عجیبی است. یعنی هنوز بتوانی به گذشته نگاه کنی، اما دیگر لازم نباشد چشم‌هایت را ببندی. ▪️رهایی، شاید شبیه عبور از کنار خانه‌ای قدیمی باشد. خانه‌ای که روزگاری همه دنیایت در آن خلاصه می‌شد. می‌ایستی، نگاهی می‌اندازی، لبخندی محو روی صورتت می‌نشیند و بعد، آرام به راهت ادامه می‌دهی. نه برای اینکه آن خانه بی‌اهمیت شده، بلکه چون دیگر زندانیِ دیوارهایش نیستی. ▪️بعضی زخم‌ها هیچ‌وقت محو نمی‌شوند؛ فقط از سوزش می‌افتند. مثل جای بخیه‌ای روی تن که هنوز هست، اما دیگر درد ندارد. نگاهش می‌کنی و به جای ناله، داستانی به یادت می‌آید؛ داستان آدمی که روزی شکست، گریه کرد، زمین خورد، اما همان‌جا نماند. ▪️شاید شفای واقعی، نه در پاک کردن رد انگشتِ خاطره، که در همین باشد؛ در اینکه بتوانی گذشته را به یاد بیاوری و قلبت دیگر از جا کنده نشود. اینکه نام‌ها هنوز نام باشند، تصویرها هنوز تصویر، اما درد، بار و بندیلش را جمع کرده باشد و بی‌صدا رفته باشد. ▪️و شاید بزرگ شدن، چیزی جز این نباشد؛ اینکه یاد بگیری بعضی چیزها قرار نیست از یادت بروند. قرار است دیگر تو را از پا نیندازند. #اتاق_درمان ۱۰ ‌ ❤️☘ https://ble.ir/filsofak

📢 در گردهمایی «تاکستان زنجان» درباره جنگ، زخم و نوشتن سخن خواهم گفت؛ از کلمه‌هایی که می‌توانند رنج را به مسیر التیام بدل کنند. #مصطفی_سلیمانی 📅 چهارشنبه ۲۰ خرداد 📍 کتابخانه سهروردی زنجان ❤️☘ https://ble.ir/filsofak

📍اسمش را مثل تکه‌ای سیانور زیر زبانم پنهان کرده‌ام؛ می‌ترسم شبی از شدت دلتنگی، فقط یک‌بار صدایش بزنم و همه‌چیز تمام شود. بعضی نام‌ها واژه نیستند؛ آخرین گلوله‌ی قلب‌اند. ✍️ #مصطفی_سلیمانی #عاشقانه ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍اسمش را مثل تکه‌ای سیانور زیر زبانم پنهان کرده‌ام؛ می‌ترسم شبی از شدت دلتنگی، فقط یک‌بار صدایش بزنم و همه‌چیز تمام شود. بعضی نام‌ها واژه نیستند؛ آخرین گلوله‌ی قلب‌اند. ✍️ #مصطفی_سلیمانی #عاشقانه ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍در ستایشِ عقب افتادن (مگر همیشه جلو بودن، نشانه‌ی خوب زیستن است؟) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم، مسابقه را از همان کودکی شروع می‌کند. اول شاگرد اول بودن، بعد دانشگاه بهتر، شغل بهتر، خانه بهتر، سفرهای بیشتر و زندگی‌ای که باید از زندگی دیگران عقب نماند. انگار کسی سوت آغاز یک دوی بی‌پایان را زده و ما، حتی وقتی خسته‌ایم، همچنان می‌دویم. نه برای رسیدن به جایی مشخص، بلکه برای جا نماندن از بقیه. ◼️ اما شاید یکی از شریف‌ترین اتفاق‌های زندگی، همین عقب افتادن باشد. عقب افتادن از مسابقه‌ای که هیچ‌وقت برای شرکت در آن ثبت‌نام نکرده بودیم. چه کسی گفته باید هم‌زمان با بقیه عاشق شد؟ چه کسی گفته باید تا فلان سن، فلان مقدار پول داشت؟ چه کسی قانون گذاشته که زندگی، یک جدول زمان‌بندی مشترک دارد؟ ◼️ تاریخ، برخلاف تصور ما، چندان عاشق آدم‌های عجول نبوده است. بسیاری از ایده‌های بزرگ، بسیاری از کتاب‌های ماندگار و بسیاری از انسان‌های پخته، محصول تأخیر بوده‌اند، نه شتاب. میوه‌ای که زود برسد، لزوماً شیرین‌تر نیست. بعضی چیزها، فقط در زمان خودش معنا پیدا می‌کنند. ◼️ روان‌شناسان می‌گویند بخش بزرگی از اضطراب انسان مدرن، نه از نداشتن، بلکه از مقایسه کردن می‌آید. ما کمتر از آنچه تصور می‌کنیم، از زندگی خودمان ناراضی هستیم؛ بیشتر از این ناراحتیم که چرا دیگری جلوتر به نظر می‌رسد. شبکه‌های اجتماعی هم این توهم را کامل‌تر کرده‌اند. آنجا همه در حال رسیدن‌اند و فقط ما هستیم که احساس می‌کنیم جا مانده‌ایم. ◼️ شاید مسئله این باشد که «عقب افتادن» را با «شکست خوردن» اشتباه گرفته‌ایم. در حالی که گاهی عقب افتادن، نوعی مقاومت است. مقاومت در برابر شتابی که روح را فرسوده می‌کند. مقاومت در برابر این وسوسه که ارزش خودمان را با سرعت دیگران اندازه بگیریم. ◼️ فیلسوفان رواقی می‌گفتند انسان آزاد، کسی نیست که همه چیز را به دست آورده باشد؛ کسی است که اسیر مقایسه نباشد. و راستش، چه زندانی‌ای سخت‌تر از این که آدم، تمام عمرش را با متر دیگران اندازه بگیرد؟ ◼️ بعضی عقب افتادن‌ها، در حقیقت کنار کشیدن‌اند. مثل مسافری که وسط راه، ماشین را کنار می‌زند تا غروب را تماشا کند، در حالی که بقیه با عجله از کنارش رد می‌شوند. شاید آن‌ها زودتر برسند، اما او چیزی را دیده که دیگران از دست داده‌اند. ◼️ عجیب است؛ خیلی از زیباترین چیزهای دنیا با عجله به دست نمی‌آیند. عشق، بلوغ، آرامش، دوستی و حتی فهمیدن خودمان، همه از جنس رسیدن‌های آهسته‌اند. انگار زندگی، بعضی از هدیه‌هایش را فقط به کسانی می‌دهد که آن‌قدر شجاعت دارند که گاهی از صف مسابقه بیرون بیایند. ◼️ شاید قرار نبوده همه اول باشند. شاید اصلاً قرار نبوده همه به یک جا برسند. شاید بخشی از بلوغ، همین باشد که آدم یک روز، وسط این هیاهوی بزرگ، دستش را بالا ببرد و با لبخندی آرام بگوید: «اشکالی ندارد... اگر کمی عقب افتاده باشم. من که برای مسابقه نیامده بودم؛ آمده بودم زندگی کنم.» #در_ستایش ۴ ‌ ❤️☘ https://t.me/filsofak

◼️ کارگاه آنلاین نویسندگی خلاق 🕊️ با رویکرد نوشتن‌درمانی ✍🏻 مدرس: مصطفی سلیمانی گاهی آدم فقط نیاز دارد بنویسد؛ نه برای شاهکار ساختن، برای نفس کشیدن. در این دوره یاد می‌گیریم: ✨ تبدیل تجربه‌های شخصی به روایت ✨ نوشتن از دل احساسات ✨ نوشتن ساده، عمیق و واقعی ✨ استفاده از نوشتن برای آرامش و شناخت بهتر خود 📅 جمعه‌ها | ساعت ۱۰ تا ۱۲ 🔹 ۸ جلسه آنلاین | دوره ۲۶ 💰 شهریه: ۲/۵ میلیون تومان 📩 ثبت‌نام و اطلاعات بیشتر: تلگرام و بله @Atefedelkhosh 💳 واریز به کارت بانک ملی: 6037 9981 3127 2279 ☘❤️https://t.me/anjoman_moozh

📍آشتی؛ پایان دعوا یا آغاز ترمیم؟ (چرا بعضی آشتی‌ها زخم را می‌بندند و بعضی فقط آن را زیر فرش پنهان می‌کنند؟) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻در فرهنگ ما «آشتی کردن» معمولاً فضیلتی اخلاقی تلقی می‌شود. از کودکی شنیده‌ایم که کینه بد است، دل‌ها باید به هم نزدیک شوند و اختلاف‌ها باید پایان پیدا کنند. اما کمتر درباره این سؤال حرف زده‌ایم که آشتی دقیقاً با چه چیزی اتفاق می‌افتد؟ آیا صرفِ کنار گذاشتن دعوا به معنای حل شدن مسئله است؟ یا ممکن است گاهی آشتی، فقط نام محترمانه‌ای برای ادامه دادن همان مشکل قدیمی باشد؟ ▪️ روان‌شناس آمریکایی، هریت لرنر در کتاب رقص خشم توضیح می‌دهد که بسیاری از روابط آسیب‌دیده نه به دلیل وجود تعارض، بلکه به دلیل ناتوانی در مواجهه صادقانه با تعارض فرسوده می‌شوند. در چنین وضعیتی افراد برای حفظ ظاهر رابطه، به جای حل مسئله، آن را دور می‌زنند. نتیجه این می‌شود که آرامش ظاهری برقرار است، اما رنج واقعی همچنان در زیر پوست رابطه جریان دارد. ▪️ تصور کنید مدیری در یک مجموعه، بارها یکی از کارکنانش را در جمع تحقیر کرده است. پس از مدتی، با یک لبخند و چند جمله دوستانه می‌گوید: «بیایید گذشته را فراموش کنیم.» ممکن است ظاهراً آشتی رخ دهد، اما اگر مسئولیت رفتارهای گذشته پذیرفته نشده باشد، آنچه اتفاق افتاده آشتی نیست؛ صرفاً توافقی نانوشته برای سکوت است. سکوت البته می‌تواند سروصدا را کم کند، اما لزوماً اعتماد را بازنمی‌گرداند. ▪️ در رویکرد عدالت ترمیمی که در جامعه‌شناسی و مطالعات حل تعارض مورد توجه قرار گرفته، تمرکز اصلی بر مجازات یا فراموشی نیست؛ بلکه بر پذیرش مسئولیت و جبران آسیب است. اندیشمندانی مانند هاوارد زِهر تأکید می‌کنند که ترمیم زمانی آغاز می‌شود که فرد آسیب‌زننده بتواند اثر رفتار خود را ببیند، مسئولیت آن را بپذیرد و برای جبرانش اقدامی واقعی انجام دهد. در این نگاه، آشتی محصول ترمیم است، نه جایگزین آن. ▪️ یکی از خطاهای رایج در روابط خانوادگی این است که از فرد آسیب‌دیده انتظار می‌رود زودتر از موعد آماده آشتی شود. گاهی جمله‌هایی مثل «بزرگ‌تر باش»، «ولش کن»، «گذشته‌ها گذشته» یا «برای آرامش خودت ببخش» بیشتر از آنکه به بهبود رابطه کمک کنند، فشار تازه‌ای بر فرد وارد می‌کنند. این فشار ممکن است او را به آشتی ظاهری وادار کند، اما احساس بی‌عدالتی را در درونش حفظ کند. ▪️ جان گاتمن، پژوهشگر مشهور روابط زوجی، در مطالعاتش نشان داده است که ترمیم رابطه تنها با ابراز تأسف ممکن نمی‌شود. آنچه اهمیت دارد تغییر الگوهای رفتاری است. اگر فردی ده بار عذرخواهی کند اما بار یازدهم همان رفتار آسیب‌زننده را تکرار کند، اعتماد نه‌تنها بازسازی نمی‌شود، بلکه هر بار شکننده‌تر از قبل خواهد شد. مردم معمولاً کلمات را نمی‌سنجند؛ الگوها را می‌سنجند. ▪️ از منظر روان‌شناسی اگزیستانسیال نیز آشتی زمانی معنا پیدا می‌کند که کرامت دو طرف حفظ شود. اروین یالوم معتقد است روابط انسانی زمانی رشد می‌کنند که افراد بتوانند مسئولیت انتخاب‌ها و پیامدهای رفتار خود را بپذیرند. پذیرش مسئولیت، نوعی احترام به واقعیت است؛ واقعیتی که بدون آن هیچ نزدیکی پایداری شکل نمی‌گیرد. ▪️ البته این به معنای دشمنی دائمی یا قطع رابطه هم نیست. گاهی ممکن است فردی تصمیم بگیرد بدون آشتی کامل، خصومت را کنار بگذارد. گاهی نیز حفظ فاصله، سالم‌تر از بازگشت شتاب‌زده به رابطه‌ای است که هنوز شرایط ترمیم در آن فراهم نشده است. همه روابط قرار نیست به نقطه آشتی برسند، اما همه روابط نیاز دارند حقیقتشان دیده شود. ▪️ شاید بهتر باشد به جای این پرسش که «چرا آشتی نمی‌کنید؟» سؤال دیگری بپرسیم: «چه چیزی هنوز ترمیم نشده است؟» این تغییر کوچک در پرسش، نگاه ما را از پایان دادن به دعوا، به فهمیدن ریشه‌های آن منتقل می‌کند. بسیاری از زخم‌ها نه به خاطر اختلاف، بلکه به خاطر نادیده گرفته شدن درد عمیق‌تر می‌شوند. ▪️ آشتی، اگر قرار است ارزشی واقعی داشته باشد، باید نتیجه مسیری باشد که از مسئولیت، احترام و جبران عبور کرده است. وگرنه گاهی اوقات عجله برای آشتی، فقط راهی مؤدبانه برای بازگرداندن آدم‌ها به همان چرخه‌ای است که یک بار به آن‌ها آسیب زده بود. آشتیِ واقعی زمانی رخ می‌دهد که رابطه نه به وضعیت قبل، بلکه به وضعیتی سالم‌تر از قبل برسد. اینجاست که آشتی دیگر پایان یک نزاع نیست؛ آغاز یک ترمیم است. #تربیت_اخلاقی ۱ #قهر #آشتی ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍روان‌شناسی و روایت جنگ (ده نکته برای نوشتن روایت‌های روان‌شناختی از جنگ) ✍️ #مصطفی_سلیمانی ۱. جنگ را از آمار نجات بده، به آدم‌ها برسان جنگ با تعداد شهدا، موشک‌ها و عملیات‌ها در ذهن نمی‌ماند؛ با یک انسان در ذهن می‌ماند. مخاطب «یک مادر منتظر»، «یک سرباز ترسیده» یا «یک کودک آواره» را به خاطر می‌سپارد، نه اعداد و ارقام. ۲. قهرمان جنگ فقط شجاع نیست؛ آسیب‌پذیر هم هست روایت جنگ وقتی واقعی می‌شود که ترس، تردید، خشم، احساس گناه و درماندگی را هم نشان دهد. آدمی که هیچ نمی‌ترسد، شخصیت نیست؛ پوستر تبلیغاتی است. ۳. روان‌شناسی جنگ یعنی روایتِ آنچه دیده نمی‌شود صدای انفجار را همه می‌شنوند، اما صدای اضطراب، بی‌خوابی، دلتنگی، سوگ و خاطرات مزاحم را فقط روایت می‌تواند نشان دهد. بخش مهم جنگ در ذهن آدم‌ها اتفاق می‌افتد، نه در میدان نبرد. ۴. جزئیات کوچک از شعارهای بزرگ اثرگذارترند گاهی یک کفش خاکی، یک عکس تاخورده در جیب، یا یک پیام ناتمام، بیشتر از ده‌ها صفحه شعار درباره جنگ حرف می‌زند. روان انسان با جزئیات ارتباط می‌گیرد. ۵. روایت خوب، قضاوت را عقب می‌اندازد کار روایت این نیست که فوراً بگوید چه کسی خوب است و چه کسی بد. اول باید انسان‌ها را نشان دهد. وقتی مخاطب رنج و تجربه آدم‌ها را لمس کند، خودش به قضاوت می‌رسد. ۶. جنگ بعد از پایان جنگ هم ادامه دارد از نگاه روان‌شناسی، بسیاری از جنگ‌ها سال‌ها بعد در ذهن بازماندگان ادامه پیدا می‌کنند. روایت جنگ فقط درباره جبهه نیست؛ درباره زندگی پس از جنگ، سوگ، خاطرات و بازسازی روان هم هست. ۷. مهم‌ترین سؤال روایت جنگ این نیست که «چه اتفاقی افتاد؟» بلکه این است که «این اتفاق با روان انسان چه کرد؟» همین سؤال تفاوت گزارش جنگ با روایت روان‌شناختی جنگ را مشخص می‌کند. ۸. سکوت‌ها را جدی بگیرید در روایت‌های جنگی، گاهی آنچه گفته نمی‌شود مهم‌تر از چیزی است که گفته می‌شود. لکنت‌ها، مکث‌ها، تغییر موضوع و اشک‌های فروخورده، بخشی از حقیقت روانی جنگ هستند. ۹. هر آدمی جنگ خودش را دارد دو نفر ممکن است در یک سنگر بوده باشند، اما دو جنگ کاملاً متفاوت را تجربه کرده باشند. روایت روان‌شناختی به تجربه منحصربه‌فرد هر انسان توجه می‌کند، نه فقط به رخداد مشترک. ۱۰. روایت جنگ، ثبت حقیقتِ تجربه انسانی است، نه فقط تاریخ تاریخ می‌گوید چه شد؛ اما روایت روان‌شناختی می‌گوید «چه حسی داشت». اگر احساس حذف شود، جنگ فقط یک گزارش خشک باقی می‌ماند، نه تجربه انسانی قابل فهم. ▪️جمع‌بندی: روایت جنگ، روایت گلوله‌ها نیست؛ روایت ردّ گلوله‌ها بر روان انسان است. جنگ‌ها روزی تمام می‌شوند، اما داستان آنچه بر ذهن و قلب آدم‌ها گذشته، تازه از همان‌جا آغاز می‌شود. #جنگ_نوشت ۳۸ ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍«دهانم از حرف‌هایی که باید می‌گفتم و بلعیده‌ام‌شان، پر شده است. خودم زندانبانِ ناگفته‌هایم شده‌ام؛ کلمه‌هایی که هر شب تا لب‌های من می‌آیند و هر بار دست خالی برمی‌گردند. عجیب است؛ آدم فکر می‌کند نگفتن، چیزی را از بین می‌برد، اما بعضی حرف‌ها هرچه بیشتر گفته نشوند، بیشتر قد می‌کشند؛ آن‌قدر که یک روز می‌بینی تمام دهانت بوی دوستت دارمی را گرفته که هیچ‌وقت نگفته‌ای.» ✍️ #مصطفی_سلیمانی #عاشقانه ❤️☘ https://ble.ir/filsofak

📍بیانیهٔ رسمی خردادی‌ها دربارهٔ ترامپ ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻ما، جمعی از خردادی‌های جهان، پس از ساعت‌ها بحث، نوشیدن چای، عوض‌کردن نظر، دوباره برگشتن به نظر قبلی، و قدری زل‌زدن به پنکه، رسماً اعلام می‌کنیم که آقای دونالد ترامپ را، علی‌رغم اینکه تاریخ تولدشان در خرداد است، گردن نمی‌گیریم. بله، متأسفانه تاریخ تولدشان در خرداد است. این را دیده‌ایم، انکار هم نمی‌کنیم. اما هرکس که در خرداد به دنیا بیاید لزوماً خردادیِ اصیل نیست؛ همان‌طور که هرکس تی‌شرت راه‌راه بپوشد لزوماً فرانسوی نیست. اصلاً ما از همان اول باید شک می‌کردیم. یک خردادیِ معمولی وقتی وارد اتاق می‌شود، اول جوّ را می‌سنجد، بعد سعی می‌کند با یک شوخی یخ جمع را باز کند، بعد هم احتمالاً از پنجره بیرون را نگاه می‌کند و می‌گوید: «عجب هوایی شده.» اما این مرد هرجا وارد شد، انگار آمده بود یا برج بسازد یا جهان را به دو نیم تقسیم کند. خردادیِ واقعی موجود عجیبی است. وسط دعوا ممکن است ناگهان دربارهٔ کیفیت شربت خاکشیر حرف بزند. در اوج بحران، شعر بی‌ربط بخواند. با سه نفر هم‌زمان قهر باشد و همان شب برای هر سه نفر جداگانه پست بفرستد. خردادی‌ها اساساً موجوداتی هستند که اگر دنیا به آخر برسد، قبل از فرار می‌گویند: «ولی انصافاً غروب قشنگی شده‌ها.» حالا شما همین روحیه را مقایسه کنید با مردی که هر صبح از خواب بیدار می‌شود و انگار تصمیم دارد با جهان کشتی کج بگیرد. ما قبول داریم خردادی‌ها گاهی شلوغ‌اند. قبول داریم تصمیم‌های ناگهانی می‌گیرند. ممکن است ساعت دو شب ناگهان تصمیم بگیرند بروند سفالگری یاد بگیرند یا عاشق یک کشور جدید شوند. اما این‌ها با ایجاد آشوب جهانی فرق دارد. خردادیِ اصیل نهایت خرابکاری‌اش این است که موهای خودش را خودش کوتاه کند و بعد سه ماه کلاه بپوشد. اصلاً یکی از نشانه‌های خردادی‌بودن، دل‌سوزیِ بی‌موقع است. همان آدمی که پنج دقیقه پیش با شما بحث فلسفی کرده، وقتی گربه‌ای زیر ماشین ببیند، ناگهان تبدیل به امدادگر صلیب سرخ می‌شود. خردادی جماعت ممکن است اعصاب نداشته باشد، اما ته دلش نرم است. برای همین ما هرچه نشستیم حساب کردیم، دیدیم این حجم از خشونت، خودشیفتگی و علاقه به آتش‌زدن اعصاب بشر، به انرژی خرداد نمی‌خورد. یک خردادی اگر قدرت هم داشته باشد، تهش کاری که می‌کند این است که ساعت سه صبح به دوستش پیام بدهد: «بیداری؟ به نظرت ما واقعاً خوشحالیم؟» بعد همان موقع برود یخچال را باز کند، نصف خیار را بخورد، دوباره دچار بحران هویت شود و با خودش فکر کند چرا هیچ‌کس او را نمی‌فهمد. خردادی‌ها هم این‌اند؛ موجوداتی که هم‌زمان می‌توانند فیلسوف، دلقک، قربانی و روان‌شناسِ خودشان باشند. ما حتی جلسه گذاشتیم تا این تناقض بزرگ را هضم کنیم. اما هرچه فکر کردیم، بیشتر به این نتیجه رسیدیم که این سطح از قطعیت و تنش به انرژی خرداد نمی‌خورد. خردادی‌ها حتی وقتی اشتباه می‌کنند، با تردید اشتباه می‌کنند. به همین دلیل، ما نمی‌توانیم این حجم از قطعیت، این علاقهٔ عجیب به تنش و این مدل نگاه به جهان را به حساب خرداد بگذاریم. خردادیِ واقعی حتی وقتی مطمئن حرف می‌زند، تهِ صدایش یک «شاید» کوچک قایم کرده است. در پایان، ما خردادی‌ها ضمن ابراز تأسف عمیق اعلام می‌کنیم که مسئولیت اخلاقی، سیاسی و کیهانیِ رفتارهای ترامپ را نمی‌پذیریم و از مردم جهان می‌خواهیم اشتباهات یک فرد را به پای متولدین خرداد ننویسند. ما فقط خواستیم زندگی کنیم، چای بخوریم، کمی شعر بخوانیم، گاهی بی‌دلیل غمگین شویم و هر چند وقت یک‌بار موهایمان را خودمان خراب کنیم. این همه ماجرا نبود. ▪️با تشکر انجمن جهانی آدم‌هایی که وسط گریه، جوک تعریف می‌کنند. 📌 تبصره: این پیام باید به دست همهٔ خردادی‌ها برسد، بدون استثنا. #جنگ_نوشت ۳۷ #تولد_نوشت #خردادماه ❤️☘ https://t.me/filsofak

امروز چهل‌و‌دو ساله شدم. و راستش را بخواهید، چهل‌و‌دو سالگی آن‌قدرها هم که در بچگی فکر می‌کردیم، شبیه «بزرگ شدن» نیست. بیشتر شبیه این است که یک کودکِ شیطانِ برونگرا هنوز تهِ دلت زندگی کند، فقط حالا قبض آب و برق هم باید پرداخت کند و حواسش به سبیلش باشد. من هنوز بلند می‌خندم. هنوز وسط حرف‌های جدی، جوک بی‌جا می‌گویم. هنوز بعضی آهنگ‌ها را که می‌شنوم، دلم می‌خواهد قرِ ریزی بدهم، پنجره را پایین بکشم و به جهان بگویم: «آی حرومزاده‌ها... من هنوز زنده‌ام.» ما نسلی بودیم که با معین و گوگوش و حمیرا عاشقی کرد، با نوار کاست، با هندزفری‌های یک‌گوش، با آهنگ‌هایی که بوی عصر جمعه می‌داد. فکر کنم آدم اگر کودک درونش را دفن کند، خیلی شیک و اتوکشیده، فقط زودتر پیر شده. این چند ماه، این قطع و وصل شدن‌های عجیب، این سکوت‌های ناگهانی، باعث شد بفهمم زندگی از آن چیزی که فکر می‌کردیم، شکننده‌تر است. ما هی دنبال آینده بودیم، غافل از این‌که جوانی همان لحظه‌هایی بود که بی‌دلیل می‌خندیدیم، عاشق می‌شدیم، شب تا صبح حرف می‌زدیم. من متولد هفت خرداد شصت‌و‌سه‌ام. نسلی که هنوز وقتی کسی را دوست دارد، دلش می‌خواهد برایش چای بریزد، نه این‌که فقط استوری‌اش را لایک کند. نسلی که هنوز بلد است با بوی عطر یک نفر تا سه خیابان لبخند بزند. و بله... در این سن آدم می‌فهمد عشق، بیشتر از آن‌که شعر باشد، شبیه پیدا کردن کسی‌ست که کنارش بتوانی خودِ واقعی‌ات باشی؛ همان خودِ خنگِ بازیگوشِ گاهی بی‌منطق. چهل‌و‌دو سالگی را اگر بخواهم در یک جمله تعریف کنم، می‌گویم: «سنِ آشتی دادنِ عقل و دل است.» دیگر نه آن‌قدر خامی که هر لبخندی را ابدی بدانی، نه آن‌قدر خسته که به معجزه‌ها نخندی. یاد می‌گیری بعضی آدم‌ها قرار نبود بمانند، بعضی غم‌ها قرار نیست کامل خوب شوند، و بعضی شب‌ها را فقط باید با یک موسیقی، کمی سکوت، و یک «بی‌خیال بابا...» رد کرد. اگر بخواهم به جوان‌ترها یک توصیه کنم، می‌گویم: آن‌قدر دیر زندگی را شروع نکنید. قرار نیست یک روز صبح بیدار شوید و ناگهان تبدیل شوید به آدمِ بالغِ موفقِ بدونِ ترس. ما همه یک مشت کودکیم که فقط یاد گرفته‌ایم مؤدب‌تر اضطراب بکشیم. و در نهایت، کودک درونتان را نکشید. بگذارید هنوز ذوق کند، عاشق شود، شیطنت کند، گاهی بی‌هوا برقصد، گاهی نصف شب هوسِ حرف زدن بکند، گاهی برای یک بغل ساده دلش ضعف برود. من امروز چهل‌و‌دو ساله شدم. و عجیب‌تر این‌که هنوز تهِ دلم فکر می‌کنم بهترین بخش زندگی هنوز نرسیده. ✍️ #مصطفی_سلیمانی ❤️☘ https://t.me/filsofak

📍ده داستانِ ماندگارِ جهان (شروعِ یک اعتیاد دوست‌داشتنی) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 بعضی داستان‌ها فقط قصه تعریف نمی‌کنند؛ آدم را جابه‌جا می‌کنند. ▪️از آن متن‌هایی‌اند که وقتی تمام می‌شوند، چیزی در ذهن‌ات ادامه پیدا می‌کند؛ جمله‌ای، تصویری، سکوتی، یا حتی زخمی قدیمی که دوباره خودش را نشان می‌دهد. ادبیات بزرگ، بیشتر از آن‌که درباره «حادثه» باشد، درباره انسان است؛ درباره ترس‌های پنهان، تنهایی، عشق‌های ناقص، مهاجرت، فرسودگی و چیزهایی که آدم‌ها معمولاً بلند درباره‌شان حرف نمی‌زنند. ▪️این فهرست، مجموعه‌ای از چند داستان درخشان ادبیات جهان است؛ داستان‌هایی که هرکدام می‌توانند ساعت‌ها ذهن آدم را درگیر نگه دارند. ۱. تعمیرکار | پرسیوال اورت داستانی تلخ و عریان درباره خشونت، نژاد و فرسایش انسان در جامعه مدرن. اورت با زبانی سرد و بی‌رحم، جهانی را تصویر می‌کند که در آن آدم‌ها آرام‌آرام از درون تهی می‌شوند. ۲. تپه‌هایی همچون فیل‌های سفید | ارنست همینگوی شاهکار سکوت و حذف. زن و مردی در ایستگاه قطار گفت‌وگو می‌کنند، اما مهم‌ترین بخش ماجرا هرگز مستقیم گفته نمی‌شود. داستانی درباره فاصله عاطفی، انتخاب و فروپاشی تدریجی رابطه. ۳. کفش‌های خدمتکار | برنارد مالامود قصه‌ای انسانی درباره فقر، کرامت و امید. مالامود نشان می‌دهد چگونه آدم‌ها حتی در تلخ‌ترین شرایط، هنوز دنبال اندکی معنا و نجات می‌گردند. ۴. کارم داشتی زنگ بزن | ریموند کارور کارور استاد روایت تنهایی‌های خاموش است. این داستان، زندگی آدم‌هایی معمولی را نشان می‌دهد که زیر فشار روزمرگی و ناتوانی در ارتباط، کم‌کم از درون خاموش شده‌اند. ۵. گوسیف | آنتون چخوف چخوف با طنزی تلخ و نگاهی روان‌شناسانه، فرسایش روح انسان را روایت می‌کند؛ آدمی که در تکرار و روزمرگی، حساسیتش به زندگی را از دست داده است. ۶. زیر تیغ | ایزاک باشویس سینگر روایتی درباره ترس، اضطراب و مواجهه انسان با مرگ. سینگر به لایه‌های پنهان ذهن آدم نزدیک می‌شود؛ جایی که ترس‌های اصلی زندگی پنهان شده‌اند. ۷. به آن‌ها بگو مرا نکشند | خوان رولفو یکی از تکان‌دهنده‌ترین داستان‌های آمریکای لاتین؛ قصه مردی که سال‌ها از گذشته فرار کرده اما سرنوشت بالاخره او را پیدا می‌کند. داستانی درباره گناه، حافظه و ترس. ۸. فصل طلاق | جان چیور روایتی دقیق و دردناک از فروپاشی خانواده و تنهایی انسان مدرن؛ آدم‌هایی که سال‌ها کنار هم بوده‌اند اما دیگر راهی به هم ندارند. ۹. سومین و آخرین قاره | جامپا لاهیری داستانی لطیف و عمیق درباره مهاجرت، غربت و تلاش برای ساختن خانه‌ای تازه. لاهیری با ظرافت، تنهایی مهاجر را به تصویر می‌کشد. ۱۰. شرق غرب | میروسلاو پنکوف روایتی از شکاف‌های فرهنگی و هویتی؛ از آدم‌هایی که میان گذشته و اکنون، شرق و غرب، معلق مانده‌اند. ▪️این داستان‌ها فقط برای خواندن نیستند؛ برای مکث کردن‌اند. برای فکر کردن. برای این‌که آدم، لحظه‌ای از شتاب زندگی فاصله بگیرد و دوباره به خودش نگاه کند. ▪️بعضی از این آثار را می‌شود در سایت‌های کتاب، گودریدز، طاقچه، فیدیبو یا نسخه‌های انگلیسی آنلاین پیدا کرد. اگر اهل داستان کوتاه باشید، این‌ها می‌توانند شروعِ یک اعتیاد دوست‌داشتنی باشند. #ادبیات #داستان_خارجی #داستان_کوتاه 💠 #انجمن_ادبی_موژ ‌ ❤️☘ https://ble.ir/anjoman_mooozh

📍حفظِ حرمتِ تو در غیابت؛ معیار واقعی دوستی (تأملی بر نگاه امام علی به معنای دوستی) ✍️ #مصطفی_سلیمانی 🔻 «اَلصَّدِيقُ مَنْ صَدَقَ غَيْبُهُ.» دوستِ واقعی کسی است که در نبودِ تو، حرمتت را نگه دارد؛ همان‌طور که در حضورت با تو رفتار می‌کند، پشت سرت هم همان‌گونه بایستد، نه چیزی به تو اضافه کند و نه چیزی از تو کم. ⬛ این جمله، خیلی روشن می‌گوید که دوستی فقط به «با هم بودن» نیست، به «چگونه نبودن» هم هست. خیلی‌ها در حضور، صمیمی و همراه‌اند، اما این همراهی همیشه نشانه‌ی عمق رابطه نیست. معیار اصلی، جایی است که تو حضور نداری؛ جایی که هیچ فشاری برای حفظ ظاهر نیست. آن‌جا اگر کسی هنوز مراقب حرف‌هایش هست، هنوز حرمت رابطه را نگه می‌دارد، یعنی این دوستی ریشه دارد. ⬛ ارسطو در کتاب «اخلاق نیکوماخوس» از سه نوع دوستی سخن می‌گوید و بهترین نوع را «دوستی بر پایه فضیلت» می‌داند. در این نوع، آدم‌ها یکدیگر را به‌خاطر «خوب بودن» دوست دارند، نه به‌خاطر منفعت یا لذت. چنین دوستی‌ای وابسته به حضور نیست. وقتی رابطه بر شخصیت استوار باشد، نه بر شرایط، غیاب نمی‌تواند آن را تغییر دهد. برای همین، در نبودِ دوست هم، جایگاه او حفظ می‌شود. ⬛ از طرف دیگر، هانا آرنت در کتاب «آیشمن در اورشلیم» وقتی از «ابتذال شر» حرف می‌زند، به این نکته اشاره دارد که بسیاری از خطاهای اخلاقی، از کارهای بزرگ شروع نمی‌شوند؛ از رفتارهای کوچک و عادی آغاز می‌شوند. یکی از همین رفتارها، دوگانگی میان حضور و غیاب است؛ این‌که انسان در جمع، تصویری خوب از خود نشان دهد، اما در خلوت یا در غیاب دیگران، به‌راحتی آن تصویر را نقض کند. این وضعیت اگر تکرار شود، کم‌کم اعتماد را از بین می‌برد. ⬛ در نگاه روان‌شناسی هم، این موضوع به «انسجام شخصیت» برمی‌گردد. کسی که شخصیت یکپارچه‌ای دارد، لازم نیست بسته به موقعیت، خودش را تغییر دهد. او در حضور و غیاب، تفاوت جدی ندارد. اما فردی که این انسجام را ندارد، ناچار است برای هر فضا، یک نقش بازی کند. نتیجه‌اش این می‌شود که رابطه‌هایش سطحی می‌شود و دیگران نمی‌توانند به او تکیه کنند. ⬛ در زندگی روزمره، این حرف خیلی کاربردی است. اگر می‌خواهیم دوستی را بسنجیم، فقط به رفتارهای رو در رو اکتفا نکنیم. ببینیم وقتی نیستیم، چه می‌شود. آیا از ما دفاع می‌شود یا راحت درباره‌مان قضاوت می‌کنند؟ آیا حرف‌هایمان حفظ می‌شود یا به سادگی نقل می‌شود؟ این‌ها نشانه‌های واقعی‌اند. دوستی، بیشتر در همین لحظه‌های دیده‌نشده ساخته می‌شود. ⬛ در آخر، این جمله یک معیار ساده به ما می‌دهد: اگر در نبودِ تو، حرمتت حفظ شد، آن رابطه ارزش ماندن دارد. و اگر نشد، حتی اگر در حضور خیلی خوب به نظر برسد، دوام نخواهد آورد. از آن مهم‌تر، این است که خود ما هم برای دیگران همین‌طور باشیم؛ یعنی در غیاب‌شان، همان‌قدر که در حضورشان احترام می‌گذاریم، پایشان بایستیم. این‌جاست که دوستی، از یک رابطه معمولی، به یک تعهد واقعی تبدیل می‌شود. #تأملات_دوستی ۴ #دوستی_و_غیبت ‌ ❤️☘ https://ble.ir/filsofak